# data[].attributes.headline
Role społeczne i role grupowe. Relacje między grupami społecznymi - lekcja

# data[].attributes.subject
Role społeczne i role grupowe. Relacje między grupami społecznymi - lekcja

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Przedmiotem obrad Rady Samorządu Szkolnego był projekt zmian Regulaminu Samorządu Uczniowskiego. Burzliwą dyskusję zakończyło głosowanie. Zgodnie z obowiązującym w szkole prawem projekt uważa się za przyjęty, jeżeli opowiedziała się za nim bezwzględna większość uczestników głosowania.

Większość bezwzględną osiąga się, jeżeli ZA głosowała więcej niż połowa uczestników głosowaniu.

Wykonajcie zadanie, pracując w parach.

Zastanówcie się, czy w przedstawionej sytuacji projekt zmian Regulaminu Samorządu Uczniowskiego został przyjęty.

Poszukaj informacji dotyczących zasad obliczania innych rodzajów większości: większości zwykłej (względnej) i większości kwalifikowanej.
Zastanów się, czy gdyby głosowanie odbywało się zgodnie z zasadami większości zwykłej, projekt zmian Regulaminu Samorządu Uczniowskiego zostałby przyjęty.

wyjaśnić pojęcie „władza ustawodawcza";

wymienić najważniejsze funkcje Sejmu i Senatu w Polsce;

wymienić konstytucyjne organy władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej.

metod obliczania większości w procesie głosowania;

podstawowych etapów uchwalania ustawy w Polsce;

jaka jest rola Sejmu, Senatu, Prezydenta RP w procesie ustawodawczym.

Art. 87.

1. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia.

2. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego.

Definicja: Inicjatywa ustawodawcza

Prawo składania projektów ustaw do marszałka Sejmu.

Art. 118.

1. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje posłom, Senatowi, Prezydentowi Rzeczypospolitej i Radzie Ministrów.

2. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje również grupie co najmniej 100 000 obywateli mających prawo wybierania do Sejmu. Tryb postępowania w tej sprawie określa ustawa.

3. Wnioskodawcy przedkładając Sejmowi projekt ustawy, przedstawiają skutki finansowe jej wykonania.

Projekty poselskie może zgłaszać komisja sejmowa lub grupa 15 posłów. Ponieważ stosunkowo często z prawa do inicjatywy ustawodawczej korzystają grupy posłów opozycyjnych, skuteczność tych inicjatyw jest niewielka.

Jeśli chcesz wiedzieć więcej

Zgodnie z art. 34 ustęp 2 Regulaminu Sejmu do projektu ustawy, przesłanego na ręce marszałka Sejmu, należy dołączyć uzasadnienie. Powinno ono wyjaśniać potrzebę i cel wydania ustawy, przedstawiać rzeczywisty stan w kwestii, która ma być nią unormowana, wskazywać różnice między obecnym a projektowanym stanem prawnym, wskazywać skutki społeczne, gospodarcze, finansowe i prawne projektu, wskazywać źródła finansowania. Jeśli projekt pociąga za sobą obciążenia finansowe budżetu państwa, należy przedstawiać założenia podstawowych aktów wykonawczych do tego projektu ustawy oraz oświadczenie o zgodności projektu z prawem Unii Europejskiej.

# data[].attributes.attachment_link.title
Proces ustawodawczy - tworzenie aktów prawnych

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał zawiera: - informacje na temat formy wydawania Dziennika Ustaw i Monitora Polskiego; - opis głosowania nad projektem zmian Regulaminu Samorządu Szkolnego, za pomocą większości bezwzględnej, wraz z infografiką przedstawiającą wyniki głosowania oraz ćwiczeniem związanym z większością bezwzględną, względną i kwalifikowaną; - odwołanie do wcześniejszej wiedzy ucznia związanej z władzą ustawodawczą, funkcjami Sejmu i Senatu, konstytucyjnymi organami władzy oraz cele sformułowane w języku ucznia związane z metodami obliczaniami większości w głosowaniu, etapami procesu ustawodawczego i rolą Sejmu, Senatu, Prezydenta RP w procesie ustawodawczym; - fragment konstytucji przedstawiający art

# data[].attributes.headline
Proces ustawodawczy - tworzenie aktów prawnych - lekcja

# data[].attributes.subject
Proces ustawodawczy - tworzenie aktów prawnych - lekcja

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Przedmiotem obrad Rady Samorządu Szkolnego był projekt zmian Regulaminu Samorządu Uczniowskiego. Burzliwą dyskusję zakończyło głosowanie. Zgodnie z obowiązującym w szkole prawem projekt uważa się za przyjęty, jeżeli opowiedziała się za nim bezwzględna większość uczestników głosowania.

Większość bezwzględną osiąga się, jeżeli ZA głosowała więcej niż połowa uczestników głosowaniu.

Wykonajcie zadanie, pracując w parach.

Zastanówcie się, czy w przedstawionej sytuacji projekt zmian Regulaminu Samorządu Uczniowskiego został przyjęty.

Poszukaj informacji dotyczących zasad obliczania innych rodzajów większości: większości zwykłej (względnej) i większości kwalifikowanej.
Zastanów się, czy gdyby głosowanie odbywało się zgodnie z zasadami większości zwykłej, projekt zmian Regulaminu Samorządu Uczniowskiego zostałby przyjęty.

wyjaśnić pojęcie „władza ustawodawcza";

wymienić najważniejsze funkcje Sejmu i Senatu w Polsce;

wymienić konstytucyjne organy władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej.

metod obliczania większości w procesie głosowania;

podstawowych etapów uchwalania ustawy w Polsce;

jaka jest rola Sejmu, Senatu, Prezydenta RP w procesie ustawodawczym.

Art. 87.

1. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia.

2. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego.

Definicja: Inicjatywa ustawodawcza

Prawo składania projektów ustaw do marszałka Sejmu.

Art. 118.

1. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje posłom, Senatowi, Prezydentowi Rzeczypospolitej i Radzie Ministrów.

2. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje również grupie co najmniej 100 000 obywateli mających prawo wybierania do Sejmu. Tryb postępowania w tej sprawie określa ustawa.

3. Wnioskodawcy przedkładając Sejmowi projekt ustawy, przedstawiają skutki finansowe jej wykonania.

Projekty poselskie może zgłaszać komisja sejmowa lub grupa 15 posłów. Ponieważ stosunkowo często z prawa do inicjatywy ustawodawczej korzystają grupy posłów opozycyjnych, skuteczność tych inicjatyw jest niewielka.

Jeśli chcesz wiedzieć więcej

Zgodnie z art. 34 ustęp 2 Regulaminu Sejmu do projektu ustawy, przesłanego na ręce marszałka Sejmu, należy dołączyć uzasadnienie. Powinno ono wyjaśniać potrzebę i cel wydania ustawy, przedstawiać rzeczywisty stan w kwestii, która ma być nią unormowana, wskazywać różnice między obecnym a projektowanym stanem prawnym, wskazywać skutki społeczne, gospodarcze, finansowe i prawne projektu, wskazywać źródła finansowania. Jeśli projekt pociąga za sobą obciążenia finansowe budżetu państwa, należy przedstawiać założenia podstawowych aktów wykonawczych do tego projektu ustawy oraz oświadczenie o zgodności projektu z prawem Unii Europejskiej.

# data[].attributes.attachment_link.title
Proces ustawodawczy - tworzenie aktów prawnych

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał zawiera: - informacje na temat formy wydawania Dziennika Ustaw i Monitora Polskiego; - opis głosowania nad projektem zmian Regulaminu Samorządu Szkolnego, za pomocą większości bezwzględnej, wraz z infografiką przedstawiającą wyniki głosowania oraz ćwiczeniem związanym z większością bezwzględną, względną i kwalifikowaną; - odwołanie do wcześniejszej wiedzy ucznia związanej z władzą ustawodawczą, funkcjami Sejmu i Senatu, konstytucyjnymi organami władzy oraz cele sformułowane w języku ucznia związane z metodami obliczaniami większości w głosowaniu, etapami procesu ustawodawczego i rolą Sejmu, Senatu, Prezydenta RP w procesie ustawodawczym; - fragment konstytucji przedstawiający art

# data[].attributes.headline
Struktura wymiaru sprawiedliwości w Polsce - lekcja

# data[].attributes.subject
Struktura wymiaru sprawiedliwości w Polsce - lekcja

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Do kompetencji Trybunału Konstytucyjnego należy przede wszystkim kontrola zgodności obowiązujących w Polsce źródeł prawa z Konstytucją (ustaw, umów międzynarodowych, rozporządzeń). Idea kontroli konstytucyjności prawa opiera się na założeniu, że jest ono systemem hierarchicznym, czyli że akty prawne niższego rzędu nie mogą zawierać przepisów sprzecznych z tymi, które zawarto w aktach wyższego rzędu. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego są ostateczne. Akt niezgodny z Konstytucją przestaje obowiązywać albo w momencie ogłoszenia orzeczenia, albo w terminie określonym przez Trybunał.

Zgodnie z Konstytucją RP, każdy czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, może wnieść skargę konstytucyjną dotyczącą zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na którego mocy sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach, prawach lub obowiązkach.
Do zadań Trybunału Konstytucyjnego należy też:
We współczesnych demokracjach odpowiedzialność konstytucyjna jest, obok politycznej, najważniejszą formą odpowiedzialności władzy wykonawczej. Jest to odpowiedzialność za naruszenie prawa, inicjowana przez parlament, ale ponoszona przed organem władzy sądowniczej. W Polsce jest nim Trybunał Stanu.
Odpowiedzialność konstytucyjną przed Trybunałem Stanu ponoszą między innymi:

Prezydent RP - za naruszenie Konstytucji, ustawy lub za popełnienie przestępstwa;

Prezes Rady Ministrów oraz członkowie Rady Ministrów - za naruszenie Konstytucji lub ustaw, a także za przestępstwa popełnione w związku z zajmowanym stanowiskiem;

posłowie i senatorowie - za naruszenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej z osiąganiem korzyści z majątku Skarbu Państwa lub samorządu terytorialnego oraz nabywania tego majątku.

Utrata biernego i czynnego prawa wyborczego (na okres od 2 do 10 lat).

Trybunał Stanu wymierza kary przewidziane w ustawach karnych.

Zakaz zajmowania kierowniczych stanowisk lub pełnienia funkcji publicznych (na okres od 2 do 10 lat).

Utratę wszystkich lub niektórych orderów i odznaczeń.

Zapamiętaj:

na podstawie art. 10 ust. 2 Konstytucji RP władzę sądowniczą w Polsce sprawują sądy i trybunały;

władza sądownicza jest odrębna i niezależna od organów władzy ustawodawczej i wykonawczej;

wymiar sprawiedliwości w Polsce sprawują: Sąd Najwyższy, sądy powszechne, administracyjne oraz wojskowe;

Trybunał Konstytucyjny i Trybunał Stanu orzekają wyłącznie w sprawach wymienionych w Konstytucji RP.

Karol wystąpił o zgodę na rozpoczęcie działalności gospodarczej do właściwego urzędu. Otrzymał decyzję odmowną. Złożone przez niego odwołanie zostało też rozpatrzone negatywnie. Karol postanowił wnieść do sądu skargę na decyzję o odmowie wydania pozwolenia na rozpoczęcie działalności gospodarczej.

# data[].attributes.attachment_link.title
Struktura wymiaru sprawiedliwości w Polsce

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał zawiera: - artykuł 156 Konstytucji RP, dotyczący odpowiedzialności rządu przed Trybunałem Stanu i cztery ćwiczenia interaktywne, które należy wykonać na jego podstawie; - zdjęcie, które przedstawia posąg Temidy; - odwołanie do wcześniejszej wiedzy ucznia związanej z funkcjami państwa, prawami człowieka i trójpodziałem władzy oraz cele sformułowane w języku ucznia

# data[].attributes.headline
Sztuka dialogu, czyli jak rozwiązywać konflikty w grupie - lekcja

# data[].attributes.subject
Sztuka dialogu, czyli jak rozwiązywać konflikty w grupie - lekcja

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
wyjaśnić pojęcie grupy społecznej i podać przykłady ról odgrywanych w grupie;

przedstawić różne rodzaje więzi społecznych i ocenić ich znaczenie dla rozwoju człowieka;

rozpoznać różne sposoby podejmowania decyzji w grupie.

poznawać zasady prawidłowej komunikacji;

wyjaśniać konieczność przeciwstawiania się nieaprobowanym przez siebie zachowaniom grupy;

porównywać sposoby rozwiązywania konfliktów w grupie i ocenić ich skuteczność.

Konflikty społeczne są nieodłączną częścią życia społecznego, moga być destrukcyjne ale mogą także pełnić funkcję wzmacniającą wartości i normy społeczne, jeżeli ludzie będą potrafili szukać rozwiązania sporów.

Do najbardziej rozpowszechnionych i skutecznych sposobów rozwiązywania konfliktów społecznych należą: negocjacje, mediacje i arbitraż.

Negocjacje

Mediacje

Arbitraż

Zastanów się, jakie znane ci spory powinny być rozstrzygane przez

Wśród wielu zachowań miedzyludzkich dominują trzy kategorie:

1. Zastanów się: stoisz już długo w kolejce po bilet, nagle ktoś zajmuje miejsce przed tobą. Jak w tej sytuacji zareagujesz?

2. Która z kategorii typowych zachowań opisanych powyżej (przemoc, uległość, asertywność) jest najbardziej dla ciebie charakterystyczna?

Wypiszcie zachowania rówieśników, które, waszym zdaniem, są formą przemocy.

Wypiszcie czynniki, które w waszej szkole pomagają zapobiegać różnym formom przemocy.

Zaproponujcie dwa inne (niż wymienione w tabelce) działania, które mogą pomóc w zapobieganiu przemocy w waszej szkole.

Przedstawcie zaproponowane przez was działania w krótkiej prezentacji, którą rozpropagujecie wśród społeczności szkolnej.

Przykładowe tabele
Wykonajcie zadanie, pracując w kilkuosobowych grupach.

umieszczanie w internecie obraźliwych informacji o kolegach z klasy

Przeczytaj fragment ustawy i podane pod nią twierdzenie.

Art. 55. 1. W szkole i placówce działa samorząd uczniowski, zwany dalej „samorządem".

1. Samorząd tworzą wszyscy uczniowie szkoły lub placówki. (...)

2. Samorząd może przedstawiać radzie szkoły lub placówki, radzie pedagogicznej oraz dyrektorowi wnioski i opinie we wszystkich sprawach szkoły lub placówki, w szczególności dotyczących realizacji podstawowych praw uczniów (...).

KAŻDY Z UCZNIÓW MOŻE MIEĆ WPŁYW NA ROZWIĄZYWANIE KONFLIKTÓW W SWOJEJ SZKOLE.
Konflikty są częścią naszego życia, są wpisane w naszą codzienność. Wybuchają z różnych powodów zarówno w rodzinie, grupie rówieśniczej, jak i szkole. Utrudniają życie, nierozwiązane niszczą więzi, uniemożliwiają skuteczne działanie. Należy zatem nauczyć się skutecznych metod ich rozwiązywania. Chociaż każda sytuacja konfliktowa jest inna, to za każdym razem warto odwoływać się do rzeczowej argumentacji, uważnie słuchać racji drugiej strony. Jeżeli emocje są zbyt duże, a konflikt wydaje się nierozwiązywalny, pomocą mogą służyć bezstronni mediatorzy i arbitrzy. Pamiętajcie, że w wielu sytuacjach skutecznej pomocy mogą wam udzielić: rodzice, nauczyciele, pedagodzy szkolni. Im warto zaufać!

Odwołując się do treści cytowanej ustawy, wyjaśnij znaczenie podanego poniżej twierdzenia.

# data[].attributes.attachment_link.title
Sztuka dialogu, czyli jak rozwiązywać konflikty w grupie

# data[].attributes.attachment_link.description
wyjaśnić pojęcie grupy społecznej i podać przykłady ról odgrywanych w grupie; przedstawić różne rodzaje więzi społecznych i ocenić ich znaczenie dla rozwoju człowieka; rozpoznać różne sposoby podejmowania decyzji w grupie. poznawać zasady prawidłowej komunikacji; wyjaśniać konieczność przeciwstawiania się nieaprobowanym przez siebie zachowaniom grupy; porównywać sposoby rozwiązywania konfliktów w grupie i ocenić ich skuteczność.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Przeczytaj zamieszczone poniżej materiały informacyjne.

Wykonajcie zadanie, pracując w kilkuosobowych grupach.

Zapiszcie swoje skojarzenia w postaci krótkich haseł. Przedstawcie wnioski pozostałej części klasy.

UWAGA: Nie oceniajcie; nie używajcie określeń emocjonalnych.

zastosować zasady prawidłowej komunikacji w grupie;

wymienić sposoby rozwiązywania konfliktów społecznych;

odczytać dane przedstawione w prostych tabelach i na wykresach.

poznawać różne sposoby rozumienia pojęcia polityka;

rozumieć relacje między polityką i etyką;

wskazywać sposoby oddziaływania władzy na społeczeństwo.

świadome, zorganizowane działania zmierzające do zdobycia i sprawowania władzy politycznej;

sztuka rządzenia społeczeństwem i państwem;

proces podejmowania decyzji realizujących potrzeby i wartości społeczeństwa, grup społecznych oraz jednostek;

proces rozwiązywania konfliktów, w którym wykorzystuje się trzy podstawowe sposoby: współpracę, walkę i kompromisy;

sfera działalności publicznej organów (instytucji) państwa, partii politycznych, organizacji społecznych i jednostek - obywateli.

Porównajcie podane definicje polityki z wynikami waszej pracy. Odszukajcie podobieństwa i różnice. Zastanówcie się, z czego mogą wynikać zauważone różnice.

Młodzi dziś i jutro według polityków - pod takim hasłem odbyła się w Poznaniu debata zorganizowana przez młodzieżówki [polskich partii politycznych]. [Posłowie] odpowiadali na pytania z czterech bloków tematycznych. Pierwszym z nich była nauka i szkolnictwo wyższe. (...) Poseł (...) podkreślał konieczność zmiany sposobu finansowania nauki (...).
Debata - Młodzi dyskutowali z politykami

Klęska przedstawicieli lewicy i nadspodziewanie dobry wynik Pawła Kukiza to niespodzianki pierwszej tury wyborów prezydenckich. Czy zwiastują one głębsze zmiany na polskiej scenie politycznej? Przekonamy się o tym dopiero jesienią, jednak już teraz widać, że czeka nas najciekawsza kampania parlamentarna od lat.
Polską scenę polityczną czeka rewolucja?

W obecności premierów Polski i Serbii podpisana została Umowa pomiędzy Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Serbii o współpracy w dziedzinie obronności. Dokument podpisali: ze strony polskiej - minister obrony narodowej Tomasz Siemoniak, ze strony serbskiej - wicepremier i minister obrony Aleksandar Vučić.
Wizyta ministra Siemoniaka w Belgradzie

Nie istnieje jedna, powszechnie uznana definicja polityki. Wśród najczęściej stosowanych jej określeń można wyróżnić następujące:

Negocjacje są jedną z metod pokojowego rozstrzygania konfliktów społecznych i osiągania celów politycznych.

1980

Stocznia Gdańska - sierpień 1980 r.
Rozmowy przedstawicieli władz komunistycznych z protestującymi robotnikami. Negocjacjom przewodniczyli: Lech Wałęsa, reprezentujący strajkujących robotników, i wicepremier Mieczysław Jagielski, przedstawiciel rządu.

1989

Co jest dobre dla państwa i społeczeństwa?

Czy dobro państwa usprawiedliwia niemoralne działania?

Czy można łamać normy moralne za cenę skutecznego osiągania celów?

Czy można mówić o dobru państwa, jeżeli zrezygnuje się z kryteriów moralnych?

Obrady Okrągłego Stołu trwające od 6 lutego do 5 kwietnia 1989 r.
Negocjacje prowadzone przez przedstawicieli władz komunistycznych, opozycji i Kościoła katolickiego, które zapoczątkowały przemiany ustrojowe w Polsce.

Już starożytni Grecy dostrzegali związek między etyką a decyzjami politycznymi i wynikające stąd konflikty postaw. Wyjaśnij, na czym polegał konflikt między polityką a etyką w dramacie Sofoklesa Antygona.

Czy znasz inne przykłady historyczne lub literackie obrazujące konflikty między polityką a etyką? Wyjaśnij, jaka była istota tych konfliktów.

Przeczytaj opis sytuacji. Zastanów się, czy Adam postępuje etycznie. Odpowiedź uzasadnij. Przedyskutuj problem z kolegami z klasy.

Adam jest ojcem dwóch dorosłych córek, członkiem licznej, wspierającej się rodziny. Od dwóch lat sprawuje ważną funkcję publiczną - jest posłem na Sejm. Adam zatrudnia w biurze poselskim dwóch członków rodziny: kuzyna, który od wielu lat nie mógł znaleźć pracy, i starszą córkę, studentkę. Kuzyn nie ma potrzebnych kwalifikacji do wykonywania powierzonej mu pracy, ale Adam bardzo go lubi i wie, że chłopak jest w trudnej sytuacji materialnej. Adam wykorzystał również swoje polityczne znajomości do rozwiązania problemów z brakiem pracy kilku swoich dalszych krewnych.

system relacji społecznych;

prawo do rządzenia, np. państwem;

organy i instytucje rządzące podejmujące kluczowe decyzje, np. w państwie.

2004

Podpisanie Traktatu o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej (Ateny, 16 kwietnia 2003 r.).
Dokument podpisują: premier Leszek Miller i minister spraw zagranicznych Włodzimierz Cimoszewicz. Sygnowanie traktatu zamykało wieloletni proces negocjacji. Na mocy tego traktatu 1 maja 2004 r. Polska stała się członkiem Unii Europejskiej.
TYLKO SUROWY NAUCZYCIEL MOŻE POMÓC UCZNIOM ODNIEŚĆ SUKCES EDUKACYJNY
W trwającym od starożytności sporze o rolę etyki w życiu politycznym można dostrzec dwa zasadnicze stanowiska:

Każdy, kto podejmuje działania polityczne, stoi więc przed ważnymi dylematami, koniecznością odpowiedzi na następujące pytania:

Bez względu na toczące się spory, etyka jest ważnym czynnikiem warunkującym politykę. Ludzie zawsze oceniali działania polityczne nie tylko ze względu na ich skuteczność, lecz moralną wartość. Państwa, partie polityczne, ruchy społeczne, przywódcy, zwykli ludzie odwołują się do różnych - świeckich i religijnych - koncepcji etycznych. Może to prowadzić do odmiennych wizji tego, co jest najlepsze dla całego społeczeństwa i państwa, a tym samym do poważnych konfliktów politycznych.

W każdej zbiorowości, grupie, organizacji czy instytucji społecznej występuje zjawisko władzy. Z władzą mamy do czynienia w szkole i partii politycznej, rodzinie i państwie, grupie rówieśniczej i organizacji międzynarodowej, przedsiębiorstwie i wojsku. Jest ona koniecznym elementem regulującym życie społeczne, a tym samym jest ważnym elementem polityki, funkcjonowania państwa.

Władza to:

Sprawujący władzę skłaniają ludzi do posłuszeństwa, wykorzystując różne środki.

Zastanówcie się, z jakimi formami władzy spotykacie się w szkole.

Oceńcie, czy poniższe twierdzenie jest prawdziwe. Przeprowadźcie krótką dyskusję.

INSTRUKCJA DO WYKONANIA ZADANIA
Zanim przystąpicie do dyskusji, zastanówcie się, co oznaczają użyte w temacie określenia:

Aby właściwie przygotować się do dyskusji, należy zastanowić się nad argumentami na rzecz poparcia postawionej w temacie tezy lub jej obalenia (kontrargumentami). Argumenty powinny być zwięzłe, rzeczowe, poparte przykładami.

Pamiętajcie o przestrzeganiu zasad dobrej dyskusji.

ZASADY DOBREJ DYSKUSJI

Słuchaj wypowiedzi innych osób.

Wyrażaj własne zdanie, formułuj opinie.

Mów krótko, jasno i na temat. Stosuj przykłady.

Nie przekrzykuj innych i nie przerywaj im wypowiedzi.

Nie ulegaj presji, nie daj się zdenerwować i sprowokować.

Dostosuj formę wypowiedzi do odbiorcy. Inaczej możesz zwracać się do kolegów, inaczej do dorosłych, ale zawsze szanuj swojego rozmówcę.

Nie odwołuj się do powierzchownych opinii i stereotypów.

Krytykuj argumenty, a nie osoby, które je wypowiadają.

Polityka obejmuje życie całego społeczeństwa. Uczestniczy w niej wiele podmiotów, które mają różne interesy i cele. Złożoność sfery polityki jest przyczyną trudności w sformułowaniu jej jednoznacznej definicji. Nie można dobrze wyjaśnić specyfiki zjawisk i procesów politycznych, jeśli nie weźmiemy pod uwagę ich związków oraz wzajemnych oddziaływań z gospodarką, infrastrukturą społeczeństwa, normami prawnymi, świadomością społeczną czy uznawanymi przez ludzi systemami wartości.

Literatura uzupełniająca

Wprowadzenie do nauki o państwie i polityce, B. Szmulik, M. Żmigrodzki (red.), Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie‑Skłodowskiej, Lublin 2009.

zadanie interaktywne

Poniżej znajdziesz opis czterech sytuacji dotyczących sprawowania władzy. Połącz sytuacje ze sposobami oddziaływania, które ilustrują.

Manipulacja, Autorytet, Perswazja, Przymus

Krzysztof właśnie otrzymał w swojej firmie tytuł menadżera roku. Zadecydowały o tym głosy jego podwładnych, którzy oceniają, że odkąd Krzysztof został ich menadżerem, sprawniej i efektywniej pracują, bo ich zwierzchnik jasno określa zadania, a przy tym zawsze służy radą i pomocą. Na wyjątkowy szacunek - zdaniem pracowników firmy - zasługuje to, że Krzysztof potrafi przyznać się do pomyłki.

Ania udaje się wraz ze swoją małą córeczką do przychodni, bo nadszedł czas podania jej obowiązkowej szczepionki przeciwko polio. Kilku znajomych Ani odmówiło zaszczepienia swoich dzieci i dostało wezwanie do zapłaty grzywny.

Klasa jest podzielona. Część uczniów chciałaby mieć za przewodniczącego Andrzeja, który ogłosił program walki z nieuczciwym zdobywaniem ocen. Dla pozostałych osób atrakcyjniejsza jest kandydatura Zosi, która za najpilniejsze uważa klasowe zadania związane z obchodami 50-lecia szkoły.

Heliodor X., będąc jeszcze kandydatem na premiera, składał obietnice poprawy warunków zatrudnienia nauczycieli. Tuż po objęciu urzędu doprowadził do redukcji zatrudnienia pracowników oświaty o 20%. Na pytania dziennikarzy o jego wcześniejsze deklaracje cynicznie odpowiada, że tym nauczycielom, którzy ciągle pracują, warunki się polepszyły, ci, którzy już nie pracują, nie są nauczycielami, więc nic im nie jest winien.

# data[].attributes.attachment_link.description
Przeczytaj zamieszczone poniżej materiały informacyjne. Wykonajcie zadanie, pracując w kilkuosobowych grupach. Zapiszcie swoje skojarzenia w postaci krótkich haseł. Przedstawcie wnioski pozostałej części klasy. UWAGA: Nie oceniajcie; nie używajcie określeń emocjonalnych. zastosować zasady prawidłowej komunikacji w grupie; wymienić sposoby rozwiązywania konfliktów społecznych; odczytać dane przedstawione w prostych tabelach i na wykresach.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Posłowie mogą tworzyć w Sejmie kluby poselskie i koła poselskie oparte na zasadzie politycznej. Klub tworzy co najmniej 15 posłów, koło - co najmniej 3 posłów.

MARSZAŁEK SEJMU jest wybierany na pierwszym posiedzeniu izby. Zwyczajowo funkcję tę obejmuje przedstawiciel największego klubu parlamentarnego. Marszałek Sejmu stoi na straży praw i godności Sejmu, reprezentuje izbę wobec innych organów państwa, zwołuje posiedzenia Sejmu oraz przewodniczy obradom. Ponadto Konstytucja RP nakłada na marszałka Sejmu obowiązki niezwiązane bezpośrednio z pracami izby. Należą do nich zastępowanie prezydenta RP, gdy ten nie jest w stanie sprawować urzędu lub gdy urząd prezydenta jest opróżniony (np. z powodu śmierci prezydenta RP).

PREZYDIUM SEJMU tworzą marszałek i wicemarszałkowie. Kompetencje Prezydium Sejmu są dość ograniczone. Dotyczą one przede wszystkim organizacji prac Sejmu i jego organów.

KONWENT SENIORÓW składa się z marszałka Sejmu, wicemarszałków, przewodniczących lub wiceprzewodniczących klubów poselskich oraz przedstawicieli kół poselskich. Konwent jest organem doradczym.

KOMISJE SEJMOWE to organy pomocnicze Sejmu, zajmujące się rozpatrywaniem, opiniowaniem i przygotowaniem spraw stanowiących przedmiot obrad Sejmu.

Organizacja wewnętrzna Senatu jest niemal identyczna jak Sejmu. Organami Senatu są marszałek, Prezydium, Konwent Seniorów i komisje.

Funkcja ustawodawcza polega na stanowieniu aktów prawnych (ustaw). Jest to podstawowa i najważniejsza funkcja Sejmu i Senatu. W jej obrębie wyróżniamy funkcję ustrojodawczą polegającą na stanowieniu przez Sejm i Senat norm konstytucyjnych

Funkcja kontrolna odnosi się przede wszystkim do rządu i podległej mu administracji. Uprawnienia w tym zakresie przysługują wyłącznie Sejmowi oraz posłom, którzy mogą kierować do członków rządu interpelacje, wnioski o przedstawienie bieżących informacji, zapytania poselskie i pytania w aktualnych sprawach. W ramach realizacji tej funkcji Sejm może żądać na przykład informacji w określonej sprawie lub obecności ministrów na posiedzeniach komisji sejmowych. Senat ma niewielkie uprawnienia kontrolne polegające na prawie uzyskania informacji od organu władzy publicznej.

Funkcja kreacyjna polega na powoływaniu innych organów konstytucyjnych państwa oraz osób wchodzących w ich skład. Uprawnienia w tym zakresie są podzielone między Sejm i Senat, chociaż większe kompetencje ma izba poselska.

Funkcja europejska parlamentu (od 2004 r.) polega na możliwości oddziaływania przez Sejm i Senat na prawodawstwo unijne i wynika z traktatów unijnych. Natomiast zasady współpracy między rządem a sejmem w sprawach unijnych reguluje specjalna ustawa.

Jeśli chcesz wiedzieć więcej

Do wykonywania mandatu parlamentarnego bardzo istotne jest zagwarantowanie posłom i senatorom niezależności. Służy temu tzw. immunitet.

Sejm i Senat są konstytucyjnymi organami władzy ustawodawczej. Obie izby wyłaniane są w powszechnych wyborach, które odbywają się tego samego dnia, lecz według różnych systemów wyborczych. Organizacja wewnętrzna obu izb oraz status prawny posłów i senatorów są praktycznie identyczne. Biorąc pod uwagę funkcję ustawodawczą i kreacyjną, kompetencje należą do obu izb, jednak silniejszą pozycję ma izba poselska. Największa różnica dotyczy funkcji kontrolnej. Kompetencje w tym zakresie należą wyłącznie do Sejmu.

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał zawiera: - definicję frekwencji wyborczej oraz ćwiczenie do wykonania na podstawie tej definicji i tekstu przedstawiającego wybory na Przewodniczącego Rady Samorządu Uczniowskiego; - infografikę przedstawiającą obrady Sejmu RP; -odwołanie do wcześniejszej wiedzy ucznia związanej z suwerennością narodu, kampania wyborczą, zasadami demokracji oraz cele sformułowane w języku ucznia związane z

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W XIX wieku w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych powstał ruch domagający się zapewnienia kobietom takich samych praw osobistych i politycznych, jakie mieli mężczyźni. Jednym z głównych celów ruchu było zapewnienie kobietom praw wyborczych, czyli prawa głosu - stąd wzięła się nazwa ruchu. W języku angielskim słowo suffrage (wym. safrydż) oznacza głosowanie, prawo głosu. Z wyjątkiem Nowej Zelandii, dopiero w XX wieku zaczęto przyznawać kobietom prawa wyborcze. Jednym z pierwszych krajów, w którym kobiety je uzyskały, była odradzająca się w 1918 r. Polska. Najdłużej na równouprawnienie polityczne w Europie czekały mieszkanki jednego z kantonów Szwajcarii - do 1990 roku.

wyjaśnić, kim jest obywatel i jakie przysługują mu prawa;

określić, na czym polega aktywność polityczna oby wateli;

wskazać zalety i wady demokracji przedstawicielskiej.

podstawowych zasad demokratycznych wyborów;

określać rolę wyborów w państwie demokratycznym;

wskazywać, czym powinien kierować się obywatel, podejmując decyzje wyborcze.

Wybory są jednym z podstawowych sposobów wyłaniania osób, którym obywatele powierzają sprawowanie władzy w państwie. Mechanizm ten występuje w demokratycznych i niedemokratycznych systemach politycznych. Jednak o autentycznych wyborach można mówić tylko w odniesieniu do systemów demokratycznych.

Podstawowe zasady wyborcze

POWSZECHNOŚĆ
Każdy obywatel, który spełnia prawnie określone warunki, ma prawo czynnego (głosowanie na kandydatów) i biernego (kandydowanie do danego organu władzy) udziału w wyborach.

RÓWNOŚĆ
Każdy wyborca dysponuje taką samą liczbą głosów, tj. zwykle jednym głosem. Głosy wyborców powinny mieć porównywalną siłę.

Przeczytaj podane informacje.

Grupa uczniów z klasy Ic jest wyraźnie podenerwowana. - Zobaczcie, co tu zostało napisane! mówi Kasia. - Nie możemy się na to zgodzić. Dlaczego klasa Id ma mieć czterech przedstawicieli w Radzie Samorządu Uczniowskiego, a my tylko dwóch? Wojtek poparł koleżankę: - To jest niesprawiedliwe! To jest niezgodne z zasadami demokracji!

ZAŁĄCZNIK DO REGULAMINU RADY SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO
(przydział miejsc w Radzie Samorządu Uczniowskiego dla poszczególnych klas)

Definicja: Funkcje wyborów

Funkcja kreacyjna polega na wyłanianiu reprezentantów narodu. Są nimi osoby, które uzyskały poparcie wyborców wystarczające do zdobycia mandatu.

Funkcja legitymizacyjna oznacza, że wyborcy uznają prawo zwycięzców wyborów do sprawowania władzy oraz wyrażają akceptację podejmowanych przez nich decyzji.

WOLNOŚCI I PRAWA POLITYCZNE
Art. 62.

Obywatel polski ma prawo udziału w referendum oraz prawo wybierania Prezydenta Rzeczypospolitej, posłów, senatorów i przedstawicieli do organów samorządu terytorialnego, jeżeli najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat.

Propozycja obniżenia wieku nabywania czynnego prawa wyborczego do lat 16 M. Waszak, J. Zbieranek

Procesy demokratyzacji zachodzące w XIX i XX w. sprawiły, że likwidowano kolejne cenzusy wyborcze (majątku, wykształcenia i płci) a granicę wieku uprawniającego do głosowania sukcesywnie zmniejszano. Po drugiej wojnie światowej czynne prawo wyborcze w większości państw nabywało się w wieku 20‑21 lat, dopóki w latach 70. XX w. poszczególne kraje masowo nie dokonały kolejnego obniżenia wieku wyborczego. Od tego czasu rozwiązanie polegające na przyznawaniu praw wyborczych obywatelom od 18. roku życia zaczęto stosować na całym świecie. (...) Szybko jednak, bo już w latach 90. XX w. Europie, zasada nabywania czynnego prawa wyborczego nie wcześniej niż w wieku 18 lat zaczęła być podważana. (...) Najbardziej spektakularnym przykładem tego trendu stało się przyznanie prawa głosu we wszystkich wyborach w Austrii w 2008 osobom, które ukończyły 16. rok życia. Pomysł głosowania 16‑latków wciąż wzbudza jednak wiele kontrowersji, wywołując rozmaite dylematy natury politycznej, prawnej i społecznej.
Propozycja obniżenia wieku nabywania czynnego prawa wyborczego do lat 16

Po przeczytaniu powyższego cytatu wykonajcie zadanie, pracując w parach.

TAJNOŚĆ GŁOSOWANIA
Każdy wyborca ma możliwość wypełniania kart wyborczych bez obecności i bezpośredniego wpływu innych osób. Lokale wyborcze powinny być więc tak wyposażone, aby wyborca mógł oddać głos anonimowo, tzn. by żadna z osób trzecich nie mogła poznać jego głosu, a tym bardziej na niego wpływać.

Podzielcie się na dwie grupy.

Zadanie dla grupy 1.
Zastanówcie się, czym kierowaliście się, podejmując decyzję wyborczą w czasie ostatnich wyborów przewodniczącego samorządu uczniowskiego.

Zadanie dla grupy 2.
Zastanówcie się, czym powinniście się kierować, podejmując decyzję wyborczą w czasie wyborów przewodniczącego samorządu uczniowskiego.

Porównajcie wyniki waszej pracy. Jeżeli zauważycie istotne różnice, zastanówcie się, czego są skutkiem. Przedyskutujcie problem.

Poszukajcie informacji o ostatnich wyborach do Sejmu. Zastanówicie się, jakie hasła głosiły startujace wówczas komitety wyborcze? Jak przebiega proces realizacji złozonych obietnic wyborczych?

BEZPOŚREDNIOŚĆ
Wybory są jednostopniowe, tzn. wyborcy głosując, dokonują wprost wyboru na stanowisko podlegające obsadzeniu w trybie głosowania. Odmiennie jest w wyborach dwustopniowych (wybory pośrednie) - obywatele wybierają swoich przedstawicieli, którzy w kolejnym głosowaniu decydują o ostatecznym składzie osobowym organu władzy.

Mandat wyborczy to pełnomocnictwo do sprawowania władzy udzielone przez wyborców.

Udział w wyborach jest bardzo ważną w demokracji formą zachowań politycznych obywateli. Rezultaty wyborów wpływają na funkcjonowanie całego społeczeństwa i państwa.

Głosowanie w lokalu wyborczym to tylko jeden ze sposobów oddania głosu w wyborach. Można to zrobić również drogą pocztową, a w niektórych państwach nawet elektroniczną.

W 1995 r. odbyła się pierwsza w Polsce telewizyjna debata kandydatów na prezydenta RP. Eksperci uważają, że publiczna wymiana poglądów między dwoma najpoważniejszymi rywalami miała istotny wpływ na postawy wyborców.

Powszechne, równe, bezpośrednie wybory, odbywające się w głosowaniu tajnym, są podstawowym sposobem wyłaniania organów władzy w państwach demokratycznych. Zwycięzcy głosowania uzyskują od wyborców legitymację (prawo) do rządzenia. Pamiętaj, że udział w wolnych wyborach to prawo decydowania o sobie i społeczeństwie, w którym żyjemy. Nie zawsze było ono powszechne i wiele grup społecznych, w tym pokoleń Polaków, musiało o nie walczyć. Od ponad 25 lat żyjemy w wolnej, demokratycznej Polsce. Udział w wyborach to wyraz odpowiedzialności za państwo, za własny los.

# data[].attributes.attachment_link.description
W XIX wieku w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych powstał ruch domagający się zapewnienia kobietom takich samych praw osobistych i politycznych, jakie mieli mężczyźni. Jednym z głównych celów ruchu było zapewnienie kobietom praw wyborczych, czyli prawa głosu - stąd wzięła się nazwa ruchu. W języku angielskim słowo suffrage (wym.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dlaczego aktywność uczniów jest cenna?

Szkoła nie może dobrze funkcjonować bez aktywności uczniów, podobnie jak demokracja bez uczestnictwa obywateli. Ale kompetencji społecznych i obywatelskich nie da się zdobyć słuchając, gdy o nich mówi nauczyciel. Aby je w sobie wykształcić, trzeba naprawdę coś robić - samodzielnie, w małych zespołach, z całą klasą, z uczniami z innych klas. To w szkole młodzi ludzie uczą się współdziałania, planowania zadań i odpowiedzialności za ich wykonanie. To właśnie szkoła stanowi główną scenę życia publicznego, gdzie mogą przygotować się do pełnienia obywatelskich ról, które wszyscy (bez wyjątku!) będą w mniejszym lub większym zakresie pełnić.
Dlaczego aktywność uczniów jest cenna?

Wykonajcie zadanie, pracując w kilkuosobowych grupach.
Przygotujcie schemat przedstawiający przykłady społecznej aktywności uczniów na terenie szkoły.

Janina Ochojska, prezes Polskiej Akcji Humanitarnej, wyjaśnia, w jaki sposób każdy może pomagać Janina Ochojska, prezes Polskiej Akcji Humanitarnej, wyjaśnia, w jaki sposób każdy może pomagać Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

shuffle Odtwarzanie losowe skip_previous Poprzedni skip_next Następny repeat Powtórz

Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Janina Ochojska, prezes Polskiej Akcji Humanitarnej, wyjaśnia, w jaki sposób każdy może pomagać Janina Ochojska, prezes Polskiej Akcji Humanitarnej, wyjaśnia, w jaki sposób każdy może pomagać Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Wolontariusze w Polskiej Akcji Humanitarnej

shuffle Odtwarzanie losowe skip_previous Poprzedni skip_next Następny repeat Powtórz

Wykonajcie zadanie, pracując w parach. Zbudujcie trzy argumenty uzasadniające tezę, że zorganizowani mają lepiej.

wybory parlamentarne, prezydenckie i samorządowe,

głosowanie w referendach ogólnokrajowych i lokalnych,

działalność w partiach politycznych, związkach zawodowych, organizacjach społecznych,

publiczne prezentowanie poglądów w mediach,

organizowanie i uczestniczenie w publicznych zgromadzeniach.

Czy możesz pomóc innym?

Ważnym elementem sprawnego funkcjonowania demokratycznego państwa jest uczestnictwo polityczne jego obywateli. Polega ono na podejmowaniu działań, które wpływają na wybór rządzących, wspierają lub przeciwstawiają się instytucjom władzy oraz ustalonym przez nie decyzjom i ich skutkom.
Partie polityczne, których komitety wyborcze zdobyły mandaty do Sejmu w wyborach przeprowadzonych w 2015 r.
Podstawowe formy uczestnictwa politycznego obywateli w Polsce:

Wybrane formy uczestnictwa politycznego w Polsce - partie polityczne

Art. 57.
Każdemu zapewnia się wolność organizowania pokojowych zgromadzeń i uczestniczenia w nich. Ograniczenie tej wolności może określać ustawa.

Inaczej demonstracja to wystąpienie zbiorowe, mające na celu wyrażenie opinii w ważnej społecznie sprawie. Może być zarówno formą poparcia, jak i sprzeciwu, np. wobec rządzących, podjętych decyzji, zjawisk społecznych. Manifestacje mogą przybierać różne formy: wieców, marszów, czy pikiet.

Forma społecznego protestu. Zorganizowana grupa osób manifestuje, najczęściej przed gmachem jakiegoś urzędu, wykrzykując hasła z żądaniami i obnosząc je na transparentach.

Art. 11.

Rzeczpospolita Polska zapewnia wolność tworzenia i działania partii politycznych. Partie polityczne zrzeszają na zasadach dobrowolności i równości obywateli polskich w celu wpływania metodami demokratycznymi na kształtowanie polityki państwa.

Do Sejmu RP weszli także przedstawiciele komitetu wyborców KUKIZ`15 i mniejszości niemieckiej.

Mandatów poselskich nie zdobyły m.in.:

Związki zawodowe to organizacje reprezentujące pracowników, działające w zakładach pracy. Związki zawodowe negocjują z pracodawcą wysokość płac i warunki pracy, udzielają swoim członkom różnorodnych form wsparcia, np. porad prawnych, pomocy materialnej.

Zastanów się, co chciałbyś zmienić w swojej szkole. Przedstaw swój pomysł kolegom i koleżankom z klasy.

Spośród przedstawionych problemów wybierzcie jeden i napiszcie w tej sprawie petycję skierowaną do dyrekcji szkoły.
INSTRUKCJA DO WYKONANIA ZADANIA
Petycja to pismo skierowane do władz, które zawiera prośby lub postulaty określonej społeczności.

Petycja powinna zawierać:

informację o miejscu i dacie jej sporządzenia,

dane adresata, czyli osoby, do której jest kierowana (imię, nazwisko, funkcja/stanowisko),

opis problemu, którego dotyczy,

spis postulatów,

uzasadnienie przedstawionych postulatów, wskazanie korzyści wynikających z ich realizacji,

podpisy osób, które są autorami petycji.

Pamiętajcie o zachowaniu właściwych form grzecznościowym oraz o jasnym i zwięzłym przedstawianiu problemów.

Aktywne społeczeństwo, zaangażowane w życie publiczne to filar państwa demokratycznego, gwarant jego stabilnego funkcjonowania. Uczestnictwo polityczne jest naszym zarówno prawem, jak i obywatelskim obowiązkiem. Od nas zależą losy państwa i lokalnej społeczności. Kompetencje obywatelskie obejmują wiedzę, którą zdobywa się w szkole, między innymi na lekcjach wiedzy o społeczeństwie, ale się do niej nie ograniczają. Dopiero połączona z praktycznymi umiejętnościami, na przykład współpracy czy rozwiązywania problemów, wespół z określonymi postawami: zaangażowaniem we wspólne sprawy, poczuciem odpowiedzialności za siebie i innych, odwagą prezentowania własnego stanowiska itd., decyduje o obywatelskiej dojrzałości. Niezależnie od wieku, działając wspólnie, budujemy wzajemne zaufanie, zmieniamy otaczającą nas rzeczywistość. Aktywność i kreatywność to nasza siła i szansa na zaspokojenie społecznych potrzeb.

# data[].attributes.attachment_link.description
Dlaczego aktywność uczniów jest cenna? Szkoła nie może dobrze funkcjonować bez aktywności uczniów, podobnie jak demokracja bez uczestnictwa obywateli. Ale kompetencji społecznych i obywatelskich nie da się zdobyć słuchając, gdy o nich mówi nauczyciel. Aby je w sobie wykształcić, trzeba naprawdę coś robić - samodzielnie, w małych zespołach, z całą klasą, z uczniami z innych klas.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Po przeczytaniu tekstu źródłowego wykonaj ćwiczenia.

Oceńcie sposób argumentacji osób, które uczestniczą w dyskusji. Która z nich bardziej was przekonuje?

Zastanówcie się, co jest silną, a co słabą stroną przedstawionych argumentów.
UWAGA Nie oceniamy stanowiska, które zajęli uczestnicy dyskusji.

poznawać wartości, na których opiera się demokracja;

porównywać zasady demokracji pośredniej i bezpośredniej;

wskazywać zalety i wady demokracji.

Współcześnie przyjmuje się, że podstawą i celem demokratycznego sprawowania władzy są:
Słowo demokracja pojawiło się w starożytnej Grecji. Powstało z połączenia dwóch słów: demos - lud i kratos - władza, rząd. Oznaczało władzę ludu (ludowładztwo), czyli rządy ogółu obywateli. Najważniejszymi wartościami i zasadami greckiej demokracji były wolność i równość obywateli.

pluralizm oznacza wielość/różnorodność, np. w państwie może działać wiele partii politycznych posiadających odmienne programy;

praworządność oznacza przestrzeganie obowiązującego prawa przez wszystkich obywateli, ale również instytucje, organizacje i organy państwa.

Z większością tych pojęć już się spotkałeś/spotkałaś i potrafisz je wyjaśnić. Przypomnijmy, że:

System polityczny, państwo, partie polityczne, wszelkie organizacje i instytucje społeczne zasługują na miano demokratycznych, jeśli w swoich programach i działaniach uwzględniają i realizują wymienione wartości.
Współcześnie ostracyzm oznacza:

wykluczenie z grupy społecznej osoby, która mu się naraziła;

wrogość/niechęć otaczająca osobę, która została odrzucona przez grupę.

Przypomnij sobie zasady, na których opierała się demokracja ateńska w starożytności. Zastanów się, które z nich zaprzeczają współczesnym standardom demokracji.

Klejstenes żył na przełomie VI i V wieku p.n.e. Przeprowadził reformy, które stały się podstawą demokracji ateńskiej. Nazywany jest ojcem demokracji. Jednym z ciekawszych pomysłów Klejstenesa był ostracyzm, czyli sąd skorupkowy. Obywatele Aten w drodze głosowania mogli doprowadzić do usunięcia z kraju osoby, której poglądy uznawali za zagrażające demokracji. Głosy oddawano na skorupkach, stąd nazwa „sąd skorupkowy".

Jeśli chcesz wiedzieć więcej

Istotą demokracji są rywalizacyjne i cykliczne wybory rządzących, a rola ludu polega na wyłonieniu rządu, albo też jakiegoś ciała pośredniego, które z kolei wyłoni władzę wykonawczą na szczeblu krajowym lub rząd centralny.

Demokrację można określić jako „system polityczny posiadający konstytucyjne możliwości regularnej zmiany osób u władzy oraz mechanizm społeczny zapewniający możliwie największej części ludności wpływ na podstawowe decyzje za pomocą wyboru, spośród osób ubiegających się o stanowiska polityczne".

Współczesna demokracja polityczna to ustrój, w którym „sprawujący władzę odpowiedzialni są na forum publicznym przed obywatelami, którzy działają za pośrednictwem obieralnych przedstawicieli, współzawodniczących i współpracujących zarazem ze sobą".

Przeczytajcie informację podaną w ramce.

Wykonajcie zadania, pracując w kilkuosobowych grupach.

Określcie, na czym polega problem przedstawiony w tekście. Zastanówcie się, jakie mogą być dalsze negatywne konsekwencje zaistniałej sytuacji.

Zastanówcie się, jak zwiększyć wpływ uczniów na podejmowanie decyzji, które ich dotyczą? Zaproponujcie jedno rozwiązanie, które może poprawić komunikację między uczniami a dyrekcją szkoły.

Art. 55. 5.
Samorząd [uczniowski] może przedstawiać radzie szkoły lub placówki, radzie pedagogicznej oraz dyrektorowi wnioski i opinie we wszystkich sprawach szkoły lub placówki, w szczególności dotyczących realizacji podstawowych praw uczniów, takich jak:
1) prawo do zapoznawania się z programem nauczania, z jego treścią, celem i stawianymi wymaganiami;
2) prawo do jawnej i umotywowanej oceny postępów w nauce i zachowaniu;
3) prawo do organizacji życia szkolnego, umożliwiające zachowanie właściwych proporcji między wysiłkiem szkolnym a możliwością rozwijania i zaspokajania własnych zainteresowań;
4) prawo redagowania i wydawania gazety szkolnej;
5) prawo organizowania działalności kulturalnej, oświatowej, sportowej oraz rozrywkowej zgodnie z własnymi potrzebami i możliwościami organizacyjnymi, w porozumieniu z dyrektorem;
6) prawo wyboru nauczyciela pełniącego rolę opiekuna samorządu.

Czy demokracja przeżywa kryzys? Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Jeśli chcesz wiedzieć więcej

JPOL_E3_E4_Dodatkowyopiszasobow

Ania wchodząc do klasy, usłyszała podniesione głosy kolegów. Nie zgadzam się! Nie mogą nam tego zrobić! Jak ja nie lubię tej szkoły! Uczniowie przekrzykiwali jeden drugiego. Oni nas kompletnie nie rozumieją! Jacy Oni - zastanawiała się Ania. Dopiero po dłuższej chwili zrozumiała. Wychowawczyni przekazała klasie decyzję podjętą przez dyrekcję szkoły. Dlaczego My nie możemy się porozumieć. Przecież można inaczej - pomyślała Ania.

Wyjaśnienie podanych zasad odnajdziesz w następnych lekcjach.

W historycznym rozwoju społeczeństw ukształtowały się dwie formy demokracji: bezpośrednia i pośrednia (przedstawicielska).

DEMOKRACJA BEZPOŚREDNIA
Rodowód demokracji bezpośredniej wiąże się z systemem politycznym starożytnych Aten. Każdy obywatel ateński osobiście brał udział w rządzeniu państwem, uczestnicząc w obradach zgromadzenia ludowego. Demokracja bezpośrednia, jako sposób sprawowania władzy politycznej, była możliwa w warunkach niedużej powierzchni państwa‑miasta ( polis) i małej liczby obywateli. We współczesnych państwach demokratycznych zachowały się elementy bezpośrednich form rządzenia. Jedną z nich jest referendum.

Głosowanie, w którym uprawnieni obywatele podejmują decyzje w sprawach o szczególnym znaczeniu dla państwa i społeczności lokalnej.

Jeśli chcesz wiedziec więcej

Demokracja pośrednia jest typowa dla większości współczesnych państwa demokratycznych, w tym także Polski. Ponieważ liczba mieszkańców współczesnych państw przekracza wielokrotnie liczbę obywateli starożytnych Aten, demokracja o charakterze bezpośrednim nie mogłaby w nich skutecznie funkcjonować.

Definicja: Demokracja pośrednia

System, w którym decyzje w imieniu obywateli podejmują wybrani przez nich w drodze wolnych wyborów przedstawiciele (np. posłowie, radni).

Przeczytajcie informację podaną w ramce.

Dyrekcja szkoły pozyskała środki finansowe umożliwiające zorganizowanie dodatkowych zajęć z języków obcych dla wszystkich uczniów szkoły. Jaki język wybrać? Zdecydowano, że powinni wypowiedzieć się w tej sprawie sami zainteresowani, czyli uczniowie. Dyrekcja zastanawia się, w jaki sposób uzyskać ich opinię.
1. Czy zorganizować szkolne referendum? Każdy z uczniów na specjalnie przygotowanej kartce będzie mógł wymienić język obcy, którego chce się uczyć. 2. Czy spotkać się z przedstawicielami poszczególnych klas, np. przewodniczącymi samorządów klasowych, i po dyskusji, w drodze głosowania, podjąć decyzję?

Podzielcie się na dwie grupy - zwolenników pierwszego i zwolenników drugiego rozwiązania.

Porównajcie wnioski z wynikami pracy drugiego zespołu.

Demokracja to nie tylko system polityczny, ale to przede wszystkim aktywni, odpowiedzialni obywatele. Już w szkole poznajesz zasady i mechanizmy demokracji. Przez aktywny udział w działaniach podejmowanych przez społeczność szkolną uczysz się samodzielności, podejmowania decyzji, odpowiedzialności za siebie i innych. Samorząd szkolny to cała społeczność szkolna, to również TY. To także od ciebie zależy los szkoły, a w przyszłości państwa. Pamiętaj, że trwałość i jakość demokracji zależą od nas samych.

zadanie interaktywne

Przeczytaj uważnie tekst i wstaw brakujące wyrazy.

bezpośrednia, obywatelami, pośrednia, bogami

W starożytnych Atenach demokracja .......................... była możliwa ze względu na niedużą powierzchnię państwa i małą liczbę obywateli. Demokracja .......................... typowa dla współczesnych państw demokratycznych to ustrój, w którym sprawujący władzę są odpowiedzialni przed ...........................

# data[].attributes.attachment_link.description
Po przeczytaniu tekstu źródłowego wykonaj ćwiczenia. Oceńcie sposób argumentacji osób, które uczestniczą w dyskusji. Która z nich bardziej was przekonuje? Zastanówcie się, co jest silną, a co słabą stroną przedstawionych argumentów. UWAGA Nie oceniamy stanowiska, które zajęli uczestnicy dyskusji. poznawać wartości, na których opiera się demokracja; porównywać zasady demokracji pośredniej i bezpośredniej; wskazywać zalety i wady demokracji.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zastanów się, jakie cechy charakteru, postawy, działania budzą podziw i szacunek twoich bliskich i znajomych. Które z kolei wręcz przeciwnie - wywołują u nich dezaprobatę czy nawet pogardę.

wyjaśnić, czym jest społeczeństwo;

wymienić różne rodzaje grup społecznych;

przedstawić przyczyny konfliktów występujących w grupach społecznych.

poznawać czynniki różnicujące społeczeństwo;

rozróżniać podstawowe klasy i warstwy społeczne;

przedstawiać wybrane warstwy społeczne i grupy zawodowe;

rozumieć, na czym polegają problemy społeczno‑ekonomiczne społeczeństwa polskiego.

Przedyskutuj problem z osobą siedzącą obok. Sprawdźcie, czy wasze wskazania są zbliżone, czy zupełnie różne. Zastanówcie się, kiedy i jak dalece ludzie mają prawo wyrażać swoją dezaprobatę czy brak szacunku wobec innych.

1. jako część klasy społecznej (podział wewnętrzny),

2. jako kategoria społeczno‑zawodowa, wyodrębniona ze względu na rolę i miejsce w społeczeństwie,

3. grupa ludzi żyjąca w zbliżonych warunkach, tworząca pewną wspólnotę stylu życia.

Kryteria prestiżu społecznego.

Zastanów się, jaką wartość mają dla ciebie podane źródła prestiżu społecznego. Uporządkuj je, oznaczając numerami 1-4. Numerem 1 oznacz kryterium najistotniejsze.

Porównajcie wyniki waszej pracy. Zastanówcie się

Wypiszcie inne, istotne we współczesnym społeczeństwie polskim, kryteria prestiżu społecznego.

PAMIĘTAJ

NIE KAŻDY CZŁOWIEK CIESZY SIĘ PRESTIŻEM SPOŁECZNYM,
ALE KAŻDY CZŁOWIEK MA PRAWO,
BY SZANOWANA BYŁA JEGO GODNOŚĆ I ŻYCIE.

Istnieje wiele sposobów przedstawiania struktury społecznej. Występujące w społeczeństwie podziały i nierówności opisuje się najczęściej za pomocą pojęć: klasa społeczna i warstwa społeczna. W socjologii nadaje się tym pojęciom różne znaczenie, tym samym trudno jest je jednoznacznie wytłumaczyć. Jednym z najbardziej znanych sposobów przedstawiania struktury społecznej jest podział społeczeństwa na trzy klasy: wyższą, średnią i niższą, ze względu na prestiż społeczny.

Warstwa społeczna może być definiowana na trzy sposoby:

Porozmawiaj z rodzicami (opiekunami) i dziadkami. Dowiedz się, jakie grupy społeczne, np. grupy zawodowe, zanikają we współczesnej Polsce, a jakie pojawiły się w ostatnich dwóch dziesięcioleciach. Zastanów się, z czego wynikają zauważone zmiany.

Obrady Okrągłego Stołu to negocjacje prowadzone przez władze komunistyczne z częścią polskiej opozycji. Rozmowy zapoczątkowały upadek komunizmu i przemiany polityczne w Polsce. Zmiany dotyczyły wszystkich sfer funkcjonowania państwa: ustroju politycznego, gospodarki, społeczeństwa i kultury.
Po uważnym przeczytaniu podanych wyżej informacji oraz na podstawie danych zawartych w tabeli wykonaj ćwiczenia interaktywne.
Struktura społeczeństwa polskiego po 1989 r. zmieniała się zgodnie z europejskimi trendami. W gospodarce światowej jest to czas przekształcania wysoko rozwiniętych społeczeństw przemysłowych, opartych na produkcji, w społeczeństwa poprzemysłowe, w których głównym sposobem uzyskiwania dochodu stają się usługi. Kolejnym etapem rozwoju, przewidywanym przez socjologów, będą społeczeństwa informacyjne, w których głównym źródłem dochodu narodowego stanie się informacja i sposoby jej wykorzystania. Podobne procesy możemy zauważyć w Polsce.

Prestiż zawodów i funkcji w Polsce
Przyczyny wzrostu bezrobocia
W tabeli przedstawiono wyniki badań przeprowadzonych w kilku latach. Poproszono wybrane osoby o określenie prestiżu podanych zawodów (funkcji). Respondenci wypełniali ankiety, zaznaczając odpowiednio odpowiedź: bardzo duży, duży, średni, mały, lub bardzo mały.
Opracowując wyniki ankiet, poszczególnym ocenom przypisano wartości liczbowe: bardzo duży - 100, duży - 75, średni - 50, mały - 25, bardzo mały - 0.
Następnie obliczono średnie wyniki dla podanych zawodów w poszczególnych latach.

Źródło: Badanie CBOS pt. Prestiż zawodów

Po okresie przemian ustrojowych i kształtowania się nowego systemu gospodarczego społeczeństwo polskie zdominowały następujące problemy:

Istotnym problemem społecznym w Polsce jest wysoki poziom bezrobocia. Obecność na rynku dużej grupy osób bezskutecznie poszukujących pracy wywiera negatywny wpływ na funkcjonowanie państwa, społeczeństwa i poszczególnych rodzin. Dlatego państwo powinno szukać skutecznych rozwiązań problemu bezrobocia, zwłaszcza trwałego. Zastanówmy się, jakie są przyczyny wysokiego poziomu bezrobocia.

Współczesne społeczeństwo polskie boryka się z wieloma różnorodnymi problemami. Niektóre są konsekwencją wcześniejszego systemu polityczno‑gospodarczego, inne - efektem rozwoju społeczno‑gospodarczego współczesnego świata. Wszystkie jednak powinny być rozwiązywane, ponieważ mogą prowadzić do rozpadu więzi społecznych.

Stopa bezrobocia w Polsce - stan pod koniec listopada 2014 r.

1. Pytanie: zastanówcie się, jakie problemy społeczne, ważne dla waszych rówieśników, dostrzegacie w waszej miejscowości. Nazwijcie je, np. brak miejsc do uprawiania sportu, brak zorganizowanych propozycji spędzania wolnego czasu, zagrożenia uzależnieniami, bezrobocie w waszej miejscowości itp.

2. Zadanie: wybierzcie jeden, ważny dla was, problem społeczny dotykający młodych ludzi, opiszcie go, uwzględniając realia waszej miejscowości, oraz rozważcie możliwe sposoby rozwiązania tego problemu.

3. Realizacja:

Na podstawie danych przedstawionych w tabeli podaj dwa województwa z największą i najmniejszą stopą bezrobocia w 2014 r.

Pokaż rozwiązanie

Powody braku dostępu do internetu (2012 r.)

Źródło: www.komputerswiat.pl

JPOL_E3_E4_Dodatkowyopiszasobow

# data[].attributes.attachment_link.title
Społeczeństwo polskie. Zróżnicowanie społeczne / problemy społeczne

# data[].attributes.attachment_link.description
Zastanów się, jakie cechy charakteru, postawy, działania budzą podziw i szacunek twoich bliskich i znajomych. Które z kolei wręcz przeciwnie - wywołują u nich dezaprobatę czy nawet pogardę. wyjaśnić, czym jest społeczeństwo; wymienić różne rodzaje grup społecznych; przedstawić przyczyny konfliktów występujących w grupach społecznych.

# data[].attributes.headline
Władza wykonawcza w Polsce. Prezydent RP, Rada Ministrów - lekcja

# data[].attributes.subject
Władza wykonawcza w Polsce. Prezydent RP, Rada Ministrów - lekcja

# data[].attributes.headline
Człowiek wobec totalitaryzmu i autorytaryzymu

# data[].attributes.subject
Człowiek wobec totalitaryzmu i autorytaryzymu

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
wskazać prawa przysługujące człowiekowi w państwie demokratycznym;

wyjaśnić, co to znaczy być obywatelem w państwie demokratycznych;

przedstawić negatywne skutki skrajnego nacjonalizmu/szowinizmu.

odróżniać system demokratyczny od niedemokratycznego;

porównywać sytuację człowieka w ustroju demokratycznym, autorytarnym i totalitarnym;

wyjaśniać, na czym polegała zbrodnia Holocaustu.

W latach 1944-1989 społeczeństwo polskie podlegało narzuconej z zewnątrz władzy komunistycznej. Obywatele zostali pozbawieni wpływu na decyzje władz, a ich wolność została ograniczona. Przeciwnicy systemu byli represjonowani. Władze tłumiły wszelkie formy społecznego oporu, aktywności i niezależności.

Z Archiwum TVP

Powstanie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność" rozpoczęło długą drogę do demokratycznego, niezależnego państwa.

NSZZ „Solidarność" powstał z ruchu strajkowego 1980 roku - największego ruchu masowego w dziejach Polski. Ruch ten, zrodzony wśród robotników wielkich zakładów pracy w różnych regionach naszego kraju, znalazł swój historyczny punkt zwrotny w sierpniu 1980 roku na Wybrzeżu. Ogarnął on w ciągu roku wszystkie środowiska świata pracy: robotników i rolników, inteligencję i rzemieślników. (...) Związek nasz wyrósł z buntu społeczeństwa polskiego doświadczonego w ciągu przeszło trzech dziesięcioleci łamaniem praw ludzkich i obywatelskich; z buntu przeciwko dyskryminacji światopoglądowej i wyzyskowi ekonomicznemu.

Chcąc zahamować rosnącą aktywność i niezależność społeczeństwa polskiego, 13 grudnia 1981 r. władze komunistyczne wprowadziły w Polsce stan wojenny. Ograniczono podstawowe prawa obywatelskie, np. wprowadzono godzinę policyjną, zawieszono działalność związków zawodowych. Przywódcy „Solidarności „ zostali internowani.

Na wieść o wprowadzeniu stanu wojennego w Kopalni Węgla Kamiennego „Wujek" doszło do protestu. Strajkujący górnicy domagali się między innymi uwolnienia wszystkich aresztowanych działaczy NSZZ „Solidarność". Strajk został brutalnie stłumiony. Zginęło wówczas 9 górników, a 24 zostało rannych.

Porozmawiaj z dziadkami i rodzicami o okresie stanu wojennego. Podaj przykłady praw człowieka (innych niż w tekście), które były łamane przez władze komunistycznej Polski.

udziału w wolnych wyborach najważniejszych organów władzy w państwie;

wpływu na sposób sprawowania rządów i decyzje podejmowane przez władze;

swobodnego tworzenia organizacji społecznych i politycznych;

swobodnego wyrażania poglądów, w tym poglądów politycznych.

W 1941 r. z inicjatywy Eleonory Roosvelt (żony prezydenta USA, Franklina Delano Roosvelta) powstała organizacja Freedom Hause zajmujaca się badaniem stanu demokracji i wolności w państwach na całym świecie. Na jej stronie internetowej dostępne są wyniki corocznych raportów w tej sprawie.

W autokratycznych systemach politycznych obywatele są całkowicie pozbawieni (totalitaryzm) lub mają ograniczoną możliwość (autorytaryzm)

Adolf Hitler był przywódcą III Rzeszy Niemieckiej - państwa o ustroju totalitarnym, które odwoływało się do idei skrajnego nacjonalizmu (szowinizmu).

Józef Stalin był przywódcą Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich - państwa o ustroju totalitarnym.

Współcześnie istniejącym państwem o systemie totalitarnym jest Korea Północna.

# data[].attributes.attachment_link.title
Człowiek wobec totalitaryzmu i autorytaryzmu

# data[].attributes.attachment_link.description
wskazać prawa przysługujące człowiekowi w państwie demokratycznym; wyjaśnić, co to znaczy być obywatelem w państwie demokratycznych; przedstawić negatywne skutki skrajnego nacjonalizmu/szowinizmu. odróżniać system demokratyczny od niedemokratycznego; porównywać sytuację człowieka w ustroju demokratycznym, autorytarnym i totalitarnym; wyjaśniać, na czym polegała zbrodnia Holocaustu. W latach 1944-1989 społeczeństwo polskie podlegało narzuconej z zewnątrz władzy komunistycznej.

# data[].attributes.headline
Na drodze do demokracji - konstytucja - lekcja

# data[].attributes.subject
Na drodze do demokracji - konstytucja - lekcja

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Czy Konstytucja 3 maja była pierwszą, drugą czy może trzecią w Europie?
Odpowiedź na powyższe pytanie zależeć będzie zarówno od jednoznacznej definicji konstytucji jak i oczekiwań społecznych, które przed takim aktem będziemy stawiać.
Faktem jest, że w 1755 r. ważne regulacje ustrojowe uchwalone zostały przez parlament zbuntowanej Korsyki, a w 1789 r. król szwedzki określił zasady funkcjonowania swego rządu, jednak z uwagi na całościową regulację systemu ustrojowego państwa większość historyków zgadza się z twierdzeniem, że to polska konstytucja była pierwszą w Europie.

(...) konstytucja jest trzonem i szkieletem funkcjonowania państwa oraz społeczeństwa (...)
O konstytucji

Konstytucja jest codziennym ubraniem chroniącym od nieprzyjaznego losu (...).
O konstytucji

Po przeczytaniu materiałów informacyjnych wykonajcie zadanie, pracując w kilkuosobowych grupach.

Zapiszcie swoje skojarzenia w postaci krótkich haseł. Przedstawcie je pozostałej części klasy.

KONSTYTUCJA to...

Jednym ze skutków obalenia rządów komunistycznych były dokonujące się zmiany prawne w Polsce. Dnia 2 kwietnia 1997 roku Zgromadzenie Narodowe uchwaliło nową konstytucję. Następnie w referendum konstytucyjnym za jej przyjęciem opowiedzieli się obywatele Polski. Po uznaniu ważności referendum przez Sąd Najwyższy nastąpiło uroczyste podpisanie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego.

Zasada krwi - dziecko nabywa obywatelstwo państwa, którego obywatelami są jego rodzice (lub jeden z rodziców) bez względu na miejsce urodzenia.

Zasada prawa ziemi - o obywatelstwie dziecka decyduje miejsce jego urodzenia.

Zgodnie z polskim prawem, jest nim każda osoba, która nie posiada obywatelstwa polskiego.

Przeczytaj podane informacje.

Sytuacja 1.
Amelia urodziła się w Polsce. Jej rodzice są obywatelami Francji, ale od kilku lat przebywają i pracują w Polsce.

Sytuacja 2.
Krzysztof urodził się w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Jest synem polskich imigrantów. Jego rodzice, obywatele Polski, starają się uzyskać obywatelstwo amerykańskie.

Sytuacja 3.
Ruben urodził się w Holandii, skąd pochodzi jego rodzina. Jego rodzice, jeszcze przed narodzinami Rubena, uzyskali polskie obywatelstwo.

Wykonajcie zadanie, pracując w parach.

Za obywatela uważany jest człowiek, który może w państwie sprawować urzędy. A obywatelem dobrym ten jest, kto miłuje własną ojczyznę, żyje według tego samego, co inni obywatele, prawa, mądrze przewodzi albo słucha rozkazów, zawsze troszczy się o dobro publiczne, nie waha się narazić na niebezpieczeństwo, a nawet na śmierć dla swej rzeczypospolitej. Takie określenie obywatelstwa nie budziłoby większego sprzeciwu także i dzisiaj, choć pochodzi ono z XVI wieku, a jego autorem jest polski pisarz polityczny Jakub Przyłuski (zm. 1554).

To ustawa zasadnicza. W państwie demokratycznym jest to akt prawny o najwyższym znaczeniu.

Konstytucja zawiera postanowienia dotyczące podstawowych zasad funkcjonowania państwa, sposobu powoływania, kompetencji i odpowiedzialności władz publicznych, praw i wolności obywatelskich oraz środków ich ochrony.
Konstytucja określa również podstawowe zasady nabywania obywatelstwa.

Sposoby nabycia obywatelstwa:

Demokracja to współcześnie najpowszechniejsza w Europie forma ustroju politycznego. Od 1989 roku do grona państw demokratycznych dołączyła Polska. Fundamentem demokracji w naszym kraju jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, przyjęta przez Zgromadzenie Narodowe 2 kwietnia 1997 roku. Konstytucja to nadrzędne prawo, które chroni wspólnotę wolnych i równych obywateli.

# data[].attributes.attachment_link.description
Czy Konstytucja 3 maja była pierwszą, drugą czy może trzecią w Europie?Odpowiedź na powyższe pytanie zależeć będzie zarówno od jednoznacznej definicji konstytucji jak i oczekiwań społecznych, które przed takim aktem będziemy stawiać.Faktem jest, że w 1755 r. ważne regulacje ustrojowe uchwalone zostały przez parlament zbuntowanej Korsyki, a w 1789 r.

# data[].attributes.headline
Po co nam partie polityczne? System polityczny w Polsce - lekcja

# data[].attributes.subject
Po co nam partie polityczne? System polityczny w Polsce - lekcja

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jagoda jest nową uczennicą w szkole. Rozpoczęła naukę w klasie pierwszej. To bardzo aktywna i zaangażowana społecznie osoba. Chce wystartować w wyborach na przewodniczącego rady samorządu uczniowskiego. Obawia się jednak, że jej szanse wyborcze są niewielkie. Zastanawia się, w jaki sposób, w stosunkowo krótkim czasie, przekonać do swojej kandydatury społeczność szkolną.

Po przeczytaniu przytoczonej informacji, wykonajcie zadanie, pracując w parach.

Przedstawcie wyniki swojej pracy pozostałym uczniom w klasie.

uzasadnić konieczność aktywnego udziału obywateli w życiu publicznym;

wymienić cechy wyborów demokratycznych;

wyjaśnić, czym jest partia polityczna.

W Polsce zakazane jest istnienie partii politycznych,

odwołujących się w swoich programach do totalitarnych metod i praktyk działania nazizmu, faszyzmu i komunizmu,

których program lub działalność zakłada lub dopuszcza:

nienawiść rasową i narodowościową,

stosowanie przemocy w celu osiągnięcia władzy lub wpływu na politykę państwa,

utajnienie struktur lub członkostwa.

charakteryzować funkcje partii politycznych;

opisywać rodzaje systemów partyjnych;

przedstawiać podstawowe elementy kampanii wyborczych.

Przypomnij, co jest podstawową funkcją partii politycznych.

Według polskiego politologa, Ryszarda Herbuta, partia polityczna to dobrowolna organizacja aktywna w sferze władzy politycznej, która uczestniczy w procesie wyborczym, czyli bezpośrednio w selekcji kandydatów zasiadających w ciałach legislacyjnych [ustawodawczych], a również pośrednio - kandydatów zajmujących stanowiska w ciałach wykonawczych, i w ten sposób daje wyraz dążeniu do zdobycia lub utrzymania władzy państwowej.

Art. 1

Partia polityczna jest dobrowolną organizacją, występującą pod określoną nazwą, stawiającą sobie za cel udział w życiu publicznym poprzez wywieranie metodami demokratycznymi wpływu na kształtowanie polityki państwa lub sprawowanie władzy publicznej.

Wykonajcie zadanie, pracując w kilkuosobowych grupach.

Wybierzcie jedno z przedstawionych działań promocyjnych.
Zastanówcie się,

czy zaproponowane działanie będzie skuteczne w waszej społeczności szkolnej;

w jakim stopniu prowadzona akcja promocyjna pozwoli waszym kolegom poznać Jagodę, dostrzec wartości, którymi się kieruje, zrozumieć jej dążenia, poznać poglądy.

Uzasadnijcie podane odpowiedzi.

Kształtowanie opinii i postaw politycznych

Partia polityczna tworzy i rozpowszechnia informacje kształtujące opinie na temat swoich wartości, programów i działań. Wpływa także na postawy polityczne ludzi, czyli stosunek do państwa i jego instytucji, partii politycznych, polityków oraz wartości politycznych, np. wolności, równości, sprawiedliwości, praworządności.

Funkcja wyborcza

Partia kształtuje i upowszechnia swój program wyborczy, w którym wskazuje cele, metody i skutki planowanych działań w różnych sferach życia. Dokonuje też wyboru osób, które znajdą się na listach wyborczych partii, potencjalnych członków instytucji państwowych i samorządowych.

dwupartyjny, w którym dwie duże partie dominują nad innymi, mniejszymi partiami. Partie te rywalizują ze sobą o zdobycie władzy w państwie. Zwycięska partia sprawuje samodzielne rządy. System taki istnieje m.in. w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii;

system wielopartyjny, w którym istnieje wiele partii, z których żadna nie uzyskuje więcej niż 50% mandatów w wybieralnych organach władzy, np. w Sejmie. Oznacza to konieczność tworzenia koalicji rządzących. System taki istnieje m.in. w Holandii i Czechach.

Funkcja rządzenia

Zwycięska w wyborach partia, sama lub w koalicji z innymi partiami, tworzy skład osobowy instytucji władzy. Partie, które przegrały wybory, odgrywają rolę opozycji politycznej. Ważnym zadaniem opozycji jest kontrolowanie procesu sprawowania władzy, ocena działań rządzących, zgłaszanie własnych pomysłów politycznych.

Porozumienie partii politycznych zawierane w celu wspólnego występowania na scenie politycznej, np. by utworzyć rząd.

System partyjny to całokształt relacji zachodzących między partiami politycznymi oraz między partiami a instytucjami władzy państwowej.

Jeden z możliwych sposobów różnicowania systemów partyjnych opiera się na wskazaniu liczby partii zdolnych do faktycznego udziału w życiu politycznym i sprawowania władzy.
W demokratycznych państwach współczesnego świata przeważają systemy:

W państwach totalitarnych funkcjonuje zazwyczaj system jednopartyjny. Legalnie działa tylko jedna partia, skupiająca całą władzę. Nie istnieją partie opozycyjne, a przeciwnicy władzy poddawani są represjom.
Dwa podstawowe systemy wyborcze to

SYSTEM WIĘKSZOŚCIOWY
Oparty jest na zasadzie, według której zwycięzca bierze wszystko. Wybory odbywają się najczęściej w okręgach jednomandatowych. Państwo podzielone jest na tyle okręgów wyborczych, ile wynosi liczba osób zasiadających w danym organie władzy. W każdym okręgu do zdobycia jest więc tylko jeden mandat wyborczy. System większościowy faworyzuje najsilniejsze partie, co jest przyczyną kształtowania się systemów dwupartyjnych. Jednocześnie system większościowy umożliwia zdobycie mandatu wyborczego osobom startującym samodzielnie, które nie są związane z układem partyjnym.
W Polsce system większościowy stosowany jest w wyborach do Senatu.

SYSTEM PROPORCJONALNY
Wybory odbywają się w okręgach wielomandatowych. Komitety wyborcze tworzą zazwyczaj partie polityczne, które w poszczególnych okręgach przedstawiają wyborcom listy swoich kandydatów. Mandaty wyborcze, możliwe do zdobycia w danym okręgu, rozdziela się między rywalizujące komitety wyborcze proporcjonalnie do odsetka oddanych na ich listy głosów. System ten zapewnia reprezentację w organach władzy większej liczbie partii politycznych.
W Polsce system proporcjonalny stosowany jest w wyborach do Sejmu.

Znajdź w sieci kilka plakatów politycznych, które zaprezentowali kandydaci do Sejmu i Senatu w wyborach w 2015 r. Pamiętaj, że plakat wyborczy jest jedną z form komunikacji partii politycznej ze społeczeństwem, przyszłymi wyborcami. Wykonajcie zadania, pracując w parach.

1. Zastanówcie się, jakich informacji dostarczają zamieszczone plakaty.

2. Wyjaśnijcie, które plakaty

odwołują się do autorytetu przywódcy;

wskazują problemy społeczno‑ekonomiczne kraju;

nawiązują do osiągnięć państwa polskiego.

3. Opiszcie, w jaki sposób przedstawiono na plakatach postaci polityków. Zwróćcie uwagę na ich:

4. Określcie, do jakich symboli odwołali się twórcy plakatu.

5. Porównajcie zastosowaną kolorystykę, wskazując podobieństwa i różnice. Zastanówcie się, jaką rolę odgrywa kolor w plakacie wyborczym.

6. Zastanówcie się, z czego mogą wynikać różnice w sposobie prezentacji postaci polityków.

Na podstawie podanych informacji określcie, jaki system partyjny miała Polska w latach 2007-2011. Uzasadnijcie odpowiedź, odwołując się do poznanych systemów i informacji odczytanych z wykresów.

Komitety wyborcze tworzone są w okresie wyborów. Ich zadaniem jest zgłaszanie kandydatów oraz prowadzenie kampanii wyborczej. W wyborach do Sejmu i Senatu w Polsce komitety wyborcze tworzą najczęściej partie polityczne. Powstają również komitety wyborcze wyborców, czyli komitety utworzone przez grupy obywateli.

Po zapoznaniu się z powyższym materiałem odpowiedz na podane pytania. W uzasadnieniu odwołaj się do przedstawionych informacji.

Określ, która z partii politycznych zwyciężyła w wyborach parlamentarnych w 2011 r. Odpowiedź uzasadnij.

Porównaj wyniki wyborów do Sejmu i Senatu. Określ, w którym z organów władzy ustawodawczej pozycja zwycięskiej partii politycznej była silniejsza.

Istotny wpływ na ostateczny układ sił w, pochodzących z wyborów, organach władzy mają zastosowane systemy wyborcze.

Definicja: System wyborczy

Oznacza zbiór zasad regulujących przebieg i rezultaty wyborów, w tym sposób przeliczenia głosów oddanych przez wyborców na mandaty przypadające poszczególnym partiom bądź kandydatom.

Partie polityczne znacząco wpływają na rzeczywistość społeczno‑polityczną każdego demokratycznego państwa, w tym również Polski. Przygotowują swoich członków do rządzenia państwem i społeczeństwem, dążą do zdobycia władzy, kształtują świadomość, postawy i zachowania polityczne ludzi. Partie polityczne starają się skupiać wokół siebie jak największą liczbę zwolenników i mobilizują ich do aktywności. W tym celu tworzą komitety wyborcze i prowadzą kampanie wyborcze. Wyborcy decydują, które z partii politycznych będą dominować na scenie politycznej państwa, zdobędą większość w organach ustawodawczych czy utworzą rząd.

zadanie interaktywne

Przyporządkuj poszczególnym funkcjom partii politycznej przykładowe zadania.

kierowanie różnymi sferami państwa przez podejmowanie decyzji i nadzorowanie ich realizacji, kształtowanie względnie trwałego stosunku do różnych zjawisk i procesów politycznych, kształtowanie i upowszechnianie programu partii, tworzenie i rozpowszechnianie informacji, selekcja kandydatów do wybieralnych instytucji państwowych i samorządowych, wyznaczanie personalnego składu instytucji władzy wykonawczej

# data[].attributes.attachment_link.title
Po co nam partie polityczne? System polityczny w Polsce

# data[].attributes.attachment_link.description
Jagoda jest nową uczennicą w szkole. Rozpoczęła naukę w klasie pierwszej. To bardzo aktywna i zaangażowana społecznie osoba. Chce wystartować w wyborach na przewodniczącego rady samorządu uczniowskiego. Obawia się jednak, że jej szanse wyborcze są niewielkie. Zastanawia się, w jaki sposób, w stosunkowo krótkim czasie, przekonać do swojej kandydatury społeczność szkolną.

# data[].attributes.headline
Współpraca, działanie, rozwój - człowiek w życiu publicznym - lekcja

# data[].attributes.subject
Współpraca, działanie, rozwój - człowiek w życiu publicznym - lekcja

# data[].attributes.attachment_link.title
SPOŁECZEŃSTWO OBYWATELSKIE - formy protestu.

# data[].attributes.headline
Aktywni społecznie i politycznie - lekcja

# data[].attributes.subject
Aktywni społecznie i politycznie - lekcja

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał składa się z sekcji: "Związki zawodowe", "Historia NSZZ „Solidarność"", "Partie polityczne", "Nasze wybory", "Jak wpływać na decyzje władz?".

# data[].attributes.headline
Obywatel Polski, Obywatel Uni Europejskiej - lekcja

# data[].attributes.subject
Obywatel Polski, Obywatel Uni Europejskiej - lekcja

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dyskusja

Repatriacja, czyli powrót do ojczyzny

Wielu Polaków po zmianie granic w 1945 roku (koniec II wojny światowej) znalazło się poza granicami kraju. Kilkaset tysięcy naszych rodaków zostało wywiezionych w czasie wojny i w okresie represji stalinowskich w głąb Związku Radzieckiego. Żyli z dala od Ojczyzny, ale zachowali język, tradycje, obyczaje. Nam polskie obywatelstwo wydaje się czymś oczywistym, mamy je przecież od urodzenia, ale wielu rodaków mogło tylko o nim marzyć. Dziś do wolnej Polski wracają potomkowie zesłańców.
Czy zastanawialiście się kiedyś, co to znaczy być obywatelem jakiegoś kraju?
Czy wszyscy ludzie mieszkający w naszym kraju są obywatelami Polski?
Do czego jest nam potrzebne obywatelstwo?
W Polsce obowiązuje prawo krwi, które polega na tym, że obywatelstwo „dziedziczymy" po rodzicach niezależnie od tego, gdzie się urodziliśmy. Nawet jeśli urodzimy się na innym kontynencie i tak pozostaniemy obywatelami Polski. Tak stanowi Konstytucja RP. W niektórych krajach, np. w USA, obowiązuje prawo ziemi. Oznacza to, że dziecko urodzone na terenie takiego państwa (także na pokładzie statku lub samolotu należącego do tego kraju) otrzymuje obywatelstwo i bez znaczenia jest fakt, że rodzice mają inne obywatelstwo.
W Polsce czasami też stosowane jest prawo ziemi. Tak dzieje się w przypadku dzieci, których rodzice są nieznani albo nie mają obywatelstwa żadnego kraju.
Polak nie może zostać pozbawiony obywatelstwa swojego kraju, gwarantuje to Konstytucja RP.

Obywatelstwo polskie nabywa się przez urodzenie z rodziców będących obywatelami polskimi. Inne przypadki nabycia obywatelstwa polskiego określa ustawa.

Co się dzieje, kiedy jedno z rodziców jest Polakiem, a drugie obcokrajowcem?
Niezależnie od tego, czy dziecko urodziło się w Polsce, czy za granicą, dziecko ma prawo do naszego obywatelstwa, jeśli jedno z rodziców jest obywatelem Polski. Decyzja należy do rodziców. Mogą wybrać jedno lub postanowić, że dziecko będzie miało dwa obywatelstwa: np. po matce obywatelstwo polskie, po ojcu - francuskie, chyba że prawo drugiego kraju tego zabrania.
Posiadanie drugiego obywatelstwa nie zwalnia z żadnych obowiązków wobec Polski ani nie ogranicza praw polskiego obywatela.

Greckie pojęcie „obywatel" ( polites) wywodzi się od słowa polis, co znaczy miasto‑państwo. Od tego słowa pochodzi także wyraz „polityka". Starożytne miasto‑państwo ateńskie utożsamiane jest z początkami demokracji. U Ateńczyków obywatel to człowiek wolny, urodzony w polis z rodziców Ateńczyków. Kobiety, cudzoziemcy oraz niewolnicy nie byli pełnoprawnymi obywatelami, nie mogli brać udziału w Zgromadzeniu Ludowym, na którym podejmowano ważne dla polis decyzje. Obywatel Aten musiał uczestniczyć w życiu swojego państwa, służyć mu, być mądrym i odważnym. Wzorowym obywatelem Aten był Perykles - wybitny polityk żyjący w V wieku p.n.e.
W konstytucji zapisano katalog wolności i praw obywatelskich, m.in.:

prawo do życia

prawo do równości

prawo do nietykalności osobistej

prawo do rzetelnej procedury sądowej

prawo do ochrony prywatności

wolność sumienia i religii

wolność wyrażania swoich poglądów

prawo do własności

prawa pracownicze

prawa socjalne (emerytura, renta, zasiłek dla bezrobotnych itp.)

prawo do ochrony zdrowia

prawo do nauki

prawo do wolności twórczej i korzystania z dóbr kultury

prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska

A jeśli obywatel uważa, że jego konstytucyjne prawa są łamane?
Obywatel ma zawsze prawo do rzetelnej procedury sądowej, może też skierować sprawę do Rzecznika Praw Obywatelskich. Rzecznik bada, czy na skutek działania lub bezczynności organów, organizacji lub instytucji, nie nastąpiło naruszenie prawa, a także zasad współżycia społecznego i sprawiedliwości społecznej.

Konstytucja RP
Rozdz. II
Art. 80.
Każdy ma prawo wystąpienia, na zasadach określonych w ustawie, do Rzecznika Praw Obywatelskich z wnioskiem o pomoc w ochronie swoich wolności lub praw naruszonych przez organy władzy publicznej.

Cudzoziemiec może wystąpić o polskie obywatelstwo, jeżeli nie zagraża bezpieczeństwu kraju, od lat mieszka w Polsce i ma stałe źródło dochodów.
Obcokrajowcy, którzy chcą otrzymać obywatelstwo naszego kraju, muszą zdać egzamin państwowy ze znajomości języka. O polskie obywatelstwo może ubiegać się też osoba, która od trzech lat jest w związku małżeńskim z Polką lub Polakiem. Przyznanie obywatelstwa to zwykle proces długotrwały, ale znane są przypadki, gdy procedury skrócono do minimum. Zwykle wówczas, gdy chodzi o pozyskanie sportowców do reprezentacji narodowych.
Prezydent RP ma możliwość nadania cudzoziemcowi obywatelstwa polskiego. Prezydent nie jest ograniczony w swoich konstytucyjnych kompetencjach żadnymi warunkami i może nadać obywatelstwo polskie osobom, które nie spełniają wszystkich warunków zapisanych w polskim prawie.

W ostatnich latach obywatelstwo polskie otrzymali m.in.:
Norman Davies - wybitny historyk brytyjski, który wiele badań i dzieł poświęcił historii Polski, Charity Szczechowiak - koszykarka z Nigerii - oraz Emil Sajfudinow - rosyjski żużlowiec pochodzenia tatarskiego.

Dyskusja

Podzielcie klasę na dwie grupy.

Grupa I
Wskażcie argumenty na obronę tezy, że państwo powinno ułatwiać nabycie obywatelstwa przez osoby cenne dla rozwoju polskiego sportu, sztuki, gospodarki lub nauki.

Grupa II
Poszukajcie argumentów na obronę tezy, że obywatelstwo powinno być przyznawane wyłącznie osobom czującym silny związek z państwem polskim (niektórzy obcokrajowcy ubiegają się o obywatelstwo polskie tylko po to, aby zamieszkać, pracować i swobodnie podróżować po Unii Europejskiej).

# data[].attributes.attachment_link.title
Obywatel Polski, obywatel Unii Europejskiej

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał składa się z sekcji: "Być obywatelem", "Prawo do obywatelstwa", "Gdy tata jest Polakiem, a mama cudzoziemką...", "Obywatelstwo dla przybysza", "Prawa obywateli", "Kłopoty za granicą", "Obowiązki obywatela", "Obywatelstwo Unii Europejskiej", "Sprawdź wiedzę".

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Projekt I

Dość łatwo jest stwierdzić, kto był patriotą w czasie wojny czy podczas okupacji. Ale kogo nazwiemy patriotą w okresie pokoju w wolnym kraju? Co trzeba robić, aby czynami pokazać miłość do ojczyzny? Czy wystarczy przestrzegać prawa, płacić podatki, rzetelnie pracować, dobrze się uczyć, okazywać szacunek symbolom narodowym, świętować historyczne rocznice?
Czy kibice to patrioci, czy chuligani? Czy zależy im na wspieraniu polskich drużyn, czy raczej na rozróbach skrywanych za fasadą symboli narodowych?
A może patriotyzm nie jest już potrzebny w zjednoczonej Europie? Jakie jest twoje zdanie na ten temat?

Źródło: CBOS

Jak pokazują badania CBOS, Polacy nie są zgodni co do znaczenia słowa patriotyzm. Oto podsumowanie odpowiedzi na pytanie:
Jak Pan(i) rozumie patriotyzm?
Dobrym przykładem miłości do ojczyzny jest zachowanie pamięci o naszych przodkach.
Wiele osób od lat porządkuje zapomniane groby rodaków w kraju i za granicą, np. we Lwowie, Wilnie, Grodnie i na innych terenach dawnej Polski. Pięknym przykładem takich działań jest Cmentarz Orląt Lwowskich. W latach osiemdziesiątych XX‑stego wieku prace porządkowe rozpoczęli tam pracownicy firmy Energopol. Sprzątali cmentarz po godzinach pracy, w czasie wolnym.

Wartościowym, a wydaje się, że niedocenianym przejawem współczesnego patriotyzmu jest honorowe - czyli bezpłatne - oddawanie krwi. Michał Kryński, absolwent Uniwersytetu Warszawskiego, młody przedsiębiorca, przez dziesięć lat oddał 15 litrów krwi. Polski Czerwony Krzyż uhonorował ten czyn odznaką „Zasłużony Honorowy Dawca Krwi".

Na stronie Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Poznaniu możemy przeczytać, jak ważna jest taka postawa:
Krew ludzka to płynna tkanka ustrojowa, której mimo dużego postępu medycyny nie udało się jeszcze zastąpić żadną inną substancją. Krew od zawsze była i jest symbolem życia, poświęcenia, bohaterstwa. (...) Oddanie krwi jest największym dowodem ludzkiej solidarności i miłości.
Współcześni patrioci mogą angażować się w różne działania. Nie muszą to być czyny heroiczne. Może to być praca, która wymaga wiele czasu, a nawet poświęcenia własnych pieniędzy.

Przykładem patriotyzmu jest organizowanie pomocy dla Polonii mieszkającej na Wschodzie. Taką działalnością zajmuje się „Wolność i Demokracja" - fundacja, która współpracuje z licznym gronem wolontariuszy. W 2014 roku zespół społeczników prowadził akcję „Ratujmy Polaków z Donbasu", która pozwoliła ewakuować do kraju kilkaset osób z terenów objętych wojną z separatystami prorosyjskimi. Wielu naszych rodaków otrzymało pomoc medyczną i materialną. „Wolność i Demokracja" wspiera Telewizję Biełsat nadającą programy niezależne od władz białoruskich.
Abyśmy mogli być dumni ze swojego kraju, musimy poznać jego historię, tradycje, zwyczaje i obrzędy. Współczesny i nowoczesny patriotyzm łączy przeszłość z przyszłością. Powinien jednoczyć, a nie dzielić.
Warsztaty

Wykonajcie to polecenie w grupach. Zadaniem pierwszej będzie opracowanie konkursu: „ A to Polska właśnie ... „.
Druga grupa przygotuje oryginalne, patriotyczne nagrody.
Grupa 1
Wybierzcie pięć najbardziej znaczących miejsc w waszej okolicy. Mogą to być zabytki, miejsca pamięci narodowej, pomniki przyrody, istotne dla okolicy firmy. Zbierzcie informacje, zróbcie zdjęcia tych obiektów. Ułóżcie kilkadziesiąt pytań o różnym stopniu trudności. Starajcie się, aby pytania były atrakcyjne i różnorodne. Przygotujcie pomoce do konkursu, które będziecie mogli wyświetlać na tablicy multimedialnej lub na ekranie.
Grupa 2
Zaprojektujcie patriotyczną grafikę, którą umieścicie na koszulkach. Powinno znaleźć się na niej także chwytliwe hasło. Koszulki z nadrukami można zamówić w wielu punktach usługowych, także przez Internet. Zwróćcie się o dofinansowanie tego projektu do dyrektora szkoły albo wójta gminy (lub burmistrza dzielnicy).
Działanie wspólne obu grup:
Zaproponujcie przeprowadzenie konkursu w szkole podstawowej lub w innej klasie gimnazjum. Zwycięzcy otrzymają w nagrodę koszulki z patriotycznym nadrukiem!

Patriotyzm może przybierać różne formy. Studenci Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie mają różne skojarzenia na temat nowoczesnego patriotyzmu. Obejrzyj ich projekty.

Domowa Piekarnia Źródło: Domowa Piekarnia, Katarzyna Kędzior, Pracownia Kreacji Przekazu, prowadzący prof.&nbspXawery&nbspPiwocki, as. Jakub Marzoch, licencja: CC BY-SA 3.0.
Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Domowa Piekarnia Źródło: Domowa Piekarnia, Katarzyna Kędzior, Pracownia Kreacji Przekazu, prowadzący prof.&nbspXawery&nbspPiwocki, as. Jakub Marzoch, licencja: CC BY-SA 3.0.

Projekty zrealizowane w ramach zadania konkursowego „Nowoczesny Patriotyzm" Wydział Wzornictwa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie Organizator konkursu „Fundacja Świat Ma Sens".

Ciekawą propozycją wyrażania miłości do ojczyzny są działania Akademii Nowoczesnego Patriotyzmu

Nowoczesny patriotyzm zrywa z błędnym przekonaniem, że miłość do Polski jest czymś archaicznym lub wstydliwym. Przeciwnie, postawa szacunku i oddania własnej Ojczyźnie w dzisiejszych czasach nic nie straciła na swojej aktualności. Zarazem określenie „nowoczesny" sugeruje, że pewne tradycyjne kategorie i sposoby pielęgnowania patriotyzmu kształtowane w okresie walki o niepodległość powinny dziś zostać uzupełnione o nowe spojrzenie.
Czym jest nowoczesny patriotyzm?

Młodzi ludzie poszukują radosnych form wyrażania patriotyzmu. Tak swoje zadanie definiuje „Rock Niepodległość"

Organizując oddolną kampanię, my młodzi Polacy pragniemy zwrócić uwagę na nowoczesne formy patriotyzmu. Nie chcemy, aby patriotyzm był pojmowany jedynie jako martyrologia, historia bądź gra polityczna. Jesteśmy patriotami i chcemy rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości świętować po swojemu, jednakże zachowując podniosłość wydarzeń 11 listopada. Mamy nowoczesne spojrzenie na Niepodległość - nie patrzymy wstecz, ale w przyszłość. Jesteśmy młodymi ludźmi, młodymi przedsiębiorcami, pragniemy pokazywać, że dzisiaj to od nas i naszej pracy zależy, jak Polska będzie wyglądała w przyszłości. Tak rozumiemy dzisiaj patriotyzm!
Idea projektu ROCK Niepodległości

Patriotyczne piosenki to nie tylko stare utwory z pożółkłego śpiewnika, ale także współczesne przeboje. Ich autorzy toczą spory z historią, opisują piękno kraju, wyznają miłość ojczyźnie, ale też wyśmiewają narodowe wady. Wiele utworów nie ma jednoznacznej wymowy, jest refleksją i głosem w dyskusji. Na pewno znacie większość piosenek z zamieszczonej poniżej listy. Jeśli nie, wyszukajcie je w Internecie.
Zagłosujcie w klasie na piosenkę, która najbardziej wam się podoba.

„Nie pytaj o Polskę" - Obywatel GC

„Kantyczka z lotu ptaka" - J. Kaczmarski, P. Gintrowski, Z. Łapiński

„Kwiaty ojczyste" - Czesław Niemen

„Święty" - Muniek Staszczyk

„Nie gniewaj się na mnie Polsko" - Sztywny pal Azji

„Ojczyzna" - Marek Grechuta

„Nie pytaj o nią" - Eldo

„Wyjeżdżam by wrócić" - Małpa

„Wyglądasz źle" - Komety

„Wychowanie" - T. Love

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał składa się z sekcji: "Czy jestem patriotą?", "Warto wiedzieć", "My, patrioci", "Czy patriotyzm jest trendy?", "Nowoczesny patriotyzm", "Top Lista Piosenek Patriotycznych".

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Czy sądzicie, że moglibyście przyczynić się do polepszenia sytuacji finansowej swojej rodziny?
Kodeks pracy zabrania zatrudniania osób poniżej 16 roku życia, ale nie dotyczy to prac lekkich i dorywczych (na przykład roznoszenia ulotek, pracy sezonowej). Dzięki temu moglibyście zarobić na własne kieszonkowe. Duże oszczędności przynosi też zmiana nawyków żywieniowych (przygotowywanie posiłków w domu, robienie cotygodniowych zakupów w większych sklepach lub na bazarach), zmiana taryf na rozmowy telefoniczne, ograniczenie zakupów ubrań, oszczędzanie ciepłej wody (zamiast kąpieli w pełnej wannie - krótki prysznic).
Oszczędne, rozważne życie jest wskazane nie tylko dla naszych portfeli, ale także dla środowiska.
Napisz, co twoja rodzina mogłaby zrobić, gdyby znalazła się w trudnej sytuacji finansowej.

Na tym świecie nie ma nic pewnego prócz śmierci i podatków - mawiał XVIII‑wieczny amerykański polityk, wynalazca i filozof Beniamin Franklin. Nikt nie lubi płacić podatków, ale wiadomo, że bez nich nie byłoby możliwe funkcjonowanie państwa. Pieniądze z podatków wydawane są na szkoły, szpitale, drogi, utrzymanie policji, sądów, wojska, renowację zabytków, ochronę środowiska itp. Chcielibyśmy mieszkać w kraju zamożnym, w którym wszyscy czuliby się bezpiecznie i mogli liczyć na dobrą edukację, ochronę zdrowia, na sprawną infrastrukturę. Stworzenie takiego państwa wymaga jednak wielkich nakładów.
Dochody państwa pochodzą przede wszystkim z podatków. Podatnik, czyli osoba, firma lub instytucja, ma obowiązek rozliczać się z zysków i część zarobionych pieniędzy przekazywać do Urzędu Skarbowego.
Na szczęście rozliczenie z fiskusem staje się coraz łatwiejsze. Można tego dokonać przez aplikację pobraną ze strony Ministerstwa Finansów. Przekonajcie się sami, wykonując poniższe zadania.

Podzielcie klasę na trzy grupy. Każda grupa wypełni PIT Aureli bądź Eustachego.
Pamiętajcie, że w zeznaniu rocznym PIT każdy podatnik może zdecydować się na przekazanie jednego procenta swojego podatku wybranej przez siebie organizacji pożytku publicznego.

Zadanie 1.
Aurelia i Eustachy są małżeństwem, oboje pracują, mają dwoje dzieci. Właśnie otrzymali od pracodawcy dokumenty informujące o zarobkach i zapłaconych zaliczkach na podatek dochodowy.
Pobierzcie ze strony Ministerstwa Finansów e‑deklaracje i wypełnijcie PIT. Obliczcie podatek dochodowy dla małżonków z dwojgiem dzieci (małżonkowie rozliczają się wspólnie).

Zadanie 2.
Aurelia jest singielką. W poprzednim roku uzyskała dochód w wysokości 52 665 zł. Obliczcie podatek dochodowy dla jednej osoby na podstawie informacji o dochodach i pobranych zaliczkach, którą Aurelia otrzymała od pracodawcy (PIT 11). Skorzystajcie z e‑deklaracji pobranej ze strony Ministerstwa Finansów.

Zadanie 3.
Aurelia i Eustachy są małżeństwem. Wspólnie rozliczają się w Urzędzie Skarbowym. Obliczcie korzystając z e‑deklaracji ile podatku muszą zapłacić. Uwzględnijcie ewentualne ulgi obowiązujące w ubiegłym roku podatkowym. Potrzebne informacje uzyskacie na tej stronie.

Sprawdź wiedzę:

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał składa się z sekcji: "Wydatki", "Radzimy sobie", "Obliczamy podatki".

# data[].attributes.headline
Katalog aktywności obywatelskich - lekcja

# data[].attributes.subject
Katalog aktywności obywatelskich - lekcja

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
UNIA EUROPEJSKA?

Co to jest

Naciśnij na elementy aby dowiedzieć się czegoś na temat Uni Europejskiej

5

1

2

3

4

Autor: AD

W tym miejscu znajduje się Bruksela. Jest to miasto,gdzie znajduje się Komisja Europejska,tutaj ustanawiane jest prawo obowiązującew całej Unii Europejskiej.

Polska jest członkiem Unii Europejskiejod 1 maja 2004 r.na mocyTraktatu akcesyjnego

Kraje, które są w Unii Europejskiej to:AustriaBelgiaBułgariaChorwacjaCyprCzechyDaniaEstoniaFinlandiaFrancjaGrecjaHiszpaniaHolandiaIrlandiaLitwaLuksemburgŁotwaMaltaNiemcyPolskaPortugaliaRumuniaSłowacjaSłoweniaSzwecjaWęgryWłochy

EUROEuro jest oficjalną walutąw 19 z 27 państw członkowskich UE.Zostało wprowadzone w 2002 r.

FLAGANa fladze przedstawiony jest okrąg złożony z dwunastu złotych gwiazd na błękitnym tle. Gwiazdy symbolizują jedność, solidarność i harmonię między narodami Europy.Krąg gwiazd jest symbolem jedności, a ich liczba nie zależyod liczby państw członkowskich.

MASKOTKA UNII EUROPEJSKIEJWarto pamiętać o tym, że jednym z symboli Unii jest również jej maskotka, nosząca imię Syriusz. Pochodzi ona od nazwy najjaśniejszej z gwiazd.Syriusz przyjmuje postać zabawnej, uśmiechniętej, niebieskiej stonogi. Jest ubrany w granatową koszulkę z gwiazdkami, jak na fladze Unii Europejskiej. Rozłożone dłonie w białych rękawiczkach wyrażają otwartość i życzliwość. Oficjalnie Syriusz jest ubrany właśnie w koszulkę z flagą UE, ale warto wspomnieć, iż w każdym kraju maskotka wygląda nieco inaczej.POBIERZ ==>POKOLORUJ SYRIUSZA<== POBIERZ

# data[].attributes.attachment_link.title
UNIA EUROPEJSKA by Andrzej SP10 on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
UNIA EUROPEJSKA? Co to jest Naciśnij na elementy aby dowiedzieć się czegoś na temat Uni Europejskiej 5 1 2 3 4 Autor: AD W tym miejscu znajduje się Bruksela. Jest to miasto,gdzie znajduje się Komisja Europejska,tutaj ustanawiane jest prawo obowiązującew całej Unii Europejskiej.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Historia.org.pl - Polski portal historyczny

# data[].attributes.attachment_link.title
Droga Polski do Unii Europejskiej - Unia Europejska.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zagrożenia  i  problemy współczesnego  świata prezentacja

# data[].attributes.attachment_link.description
Połącz zasadę ustroju RP wraz z przedstawionym opisem.

# data[].attributes.attachment_link.description
Przyporządkuj określenia do odpowiedniego rodzaju władzy w Polsce (władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej).

# data[].attributes.attachment_link.description
Ułóż chronologicznie wydzrzenia związane z unią europejską

# data[].attributes.attachment_link.description
Przyporządkuj podane hasła do odpowiedniej kategorii.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wybierz jedną spośród czterech odpowiedzi.

# data[].attributes.attachment_link.description
Uzupełnij luki na podstawie filmu z poniższego linku, film w aplikacji jest dla osób chętnych, lekcja omówiona jest w filmie w linku ! https://prezi.com/v/zgwm8gjnwguh/

# data[].attributes.attachment_link.description
Witaj! Widzę, że chcesz sprawdzić swoją wiedzę na temat głównych organów UE. Uważnie czytaj polecenia! Życzę powodzenia.