# data[].attributes.body
(jeugdjournaal

# data[].attributes.attachment_link.description
Bekijk het hele bericht op Jeugdjournaal.nl

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In permacultuur staat de boom op een belangrijke plaats, centraal zelfs in het logo. Een boom heeft immers heel veel functies. Op de tekening hieronder kan je er een aantal aflezen.

Een boom levert heel veel materialen zoals voedsel, brandhout, vezels, timmerhout, mulch, medicijnen, en dergelijke. Maar daarnaast levert hij ook heel wat diensten. Hij verschaft schaduw, verkoeling van de atmosfeer, bescherming van planten en dieren, nestgelegenheid voor vogels.

Bomen zuiveren de lucht van fijn stof, ozon en stikstofdioxide en geven zuurstof af. Zo verbeteren ze beduidend het leefklimaat. Bomen leggen bij hun groei immers CO2 vast waardoor de hoeveelheid CO2 in de lucht vermindert. De CO2 blijft vastgehouden tot de boom wordt verbrand of verrot. Bomen nemen meer vervuiling op dan lage vegetatie omwille van hun groot bladoppervlak.

Ze zorgen eveneens voor een windscherm zonder dat er turbulenties ontstaan wat bij een muur wel het geval is.

In verband met de waterhuishouding zijn bomen van levensbelang. Bladeren zijn in staat direct door hun bladoppervlakte water op te nemen. Zo kunnen zij gebruik maken van dauw en korte regenbuien in droge periodes. Naarmate de boom ouder wordt fungeert de stam steeds meer als waterreservoir.

Zij helpen ook het water ter plekke te houden zodat er minder water op een minder snelle manier wegspoelt. Bladeren en takken vangen water op vanwaar het rechtstreeks weer verdampt en weer wolken vormt. Afhankelijk van de intensiteit van een bui zijn de bladeren na 10 tot 20 minuten verzadigd en begint het water van het blad te druppelen. Dan loopt ook het opgevangen water van de twijgen, via de takken en de stam naar de stambasis. Zo 'oogsten' de bomen de neerslag. Waar bomen staan is ook meer infiltratie waardoor de watertafel verhoogt en erosie wordt tegengegaan. Hierdoor blijft het overtollige water van de wintermaanden beschikbaar en vormt een voorraad voor de drogere zomerperiodes.

De bodem moet wel geschikt zijn om veel water op te nemen. Voorwaarde hiervoor is voldoende omzetting van organisch materiaal, dus een levende bodem. Het grote, aan de lucht blootgestelde oppervlak van de bladeren van de loofbomen brengt mee dat een boom veel water verdampt, dat even snel als het verdampt uit de bodem moet kunnen worden opgenomen wil de waterbalans in evenwicht blijven. Zo verdampt een berk met rond de tweehonderdduizend bladeren in ons klimaat 300 - 400 l water per etmaal, een volwassen eik 150 l per dag, een populier 1500 liter. Ook dit kan belangrijk zijn: hoe meer water verdampt, hoe meer afkoeling van de atmosfeer.

Bomen bevorderen ook de mycorrhiza-activiteit. Er is een symbiose met mycorrhizaschimmels d.w.z. er is wederzijds voordeel. Mycorrhizaschimmels groeien in de bodem en rond de wortels van planten. De schimmels nemen voedingsstoffen op en geven die via de schimmeldraden door aan de bomen. In ruil hiervoor ontvangen de schimmels suikers afkomstig van de fotosynthese van de bomen. De schimmels vormen onder de grond lange schimmeldraden.

Rondom een boom komen tot wel 800 meter lange schimmeldraden voor. De schimmeldraden omgeven de worteltopjes en groeien ook tot in de wortels om de nutriënten uit te wisselen. Bomen met deze schimmels worden beschermd tegen droogte. De fijne schimmeldraden kunnen uit de verste plekjes in de bodem water opnemen.

Daarnaast hebben ze een ziektewerende functie, waardoor bomen minder gevoelig zijn voor ziekten. Ze geven ook meer resistentie tegen zware metalen en verzilting. Daarnaast vergroten mycorrhizaschimmels de CO2-opname van bomen, waarmee ze samenleven, tot wel meer dan 200%.

De diversiteit van mycorrhiza is belangrijk, omdat iedere soort mycorrhizaschimmel een aparte functionele rol in de bodem heeft. Het voorkomen van verschillende soorten is dan ook belangrijk voor een goede vitaliteit van de bomen.

Bomen nemen door hun uitgebreid wortelstelsel meer mineralen op dan éénjarige gewassen en door de bladval komen ze in de bodemlaag terecht waar ze bruikbaar zijn voor minder diepwortelende planten. Bomen zijn belangrijk voor de bodemkwaliteit en ze verhogen de vruchtbaarheid. Redenen genoeg dus om in je tuin één of meer bomen aan te planten afhankelijk van de grootte van je tuin.
Deze tekst is eerder verschenen in 'De Sapstroom', een trimestrieel contactblad van Yggdrasil. Meer informatie vindt u hier: Een didactisch-ecologische ontmoetingsplaats. Volgende Stap?
Schrijf u in voor email updates, zo wordt u automatisch op de hoogte gehouden van elk nieuw bericht!

# data[].attributes.attachment_link.title
Een Boom Heeft Vele Functies - Blog Natuurlijke Moestuin

# data[].attributes.attachment_link.description
In permacultuur staat de boom op een belangrijke plaats, centraal zelfs in het logo. Een boom heeft immers heel veel functies. Op de tekening hieronder kan je er een aantal aflezen. Een boom levert heel veel materialen zoals voedsel, brandhout, vezels, timmerhout, mulch, medicijnen, en dergelijke. Maar daarnaast levert hij ook heel wat diensten.

# data[].attributes.body
(artikel de STentor)

# data[].attributes.attachment_link.description
De Stentor deelt de informatie die zij verkrijgt middels het gebruik van cookies en vergelijkbare technieken, waaronder ook persoonsgegevens, in een samenwerkingsverband genaamd NLProfiel van Buymedia Nederland met Sanoma en Telegraaf Media Groep om gezamenlijke groepsprofielen op te stellen.

# data[].attributes.body
(Trouw)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ontbossing is nog te gemakkelijk, constateert Kirsten Schuyt, directeur Natuurbescherming van WNF. "Neem de Amazone. Er zijn wel allerlei wetten die de bossen moeten beschermen, daar ontbreekt het niet aan. De meeste landen hebben dat vastgelegd, zelfs beschermde natuurgebieden aangewezen. Maar die wetten worden niet nageleefd. Er is te weinig toezicht, al helemaal diep in de Amazone."

De Amazone, het grootste regenwoud ter wereld, is één van de elf 'hotspots' in de wereld waar de ontbossing het hardst gaat. Het WNF bracht ze onlangs in kaart. Als de huidige trends doorgaan is op deze elf plaatsen in 2030 in totaal 170 miljoen hectare bos verdwenen. Dat is net zo groot als Duitsland, Frankrijk, Spanje en Portugal bij elkaar.

Borneo behoort tot de meest bedreigde gebieden - de helft van het bos is daar de afgelopen twintig jaar gekapt - maar ook Oost-Afrika, de Mekongregio in Zuidoost-Azië, de Cerrado in Brazilië en het oosten van Australië.

Niet alleen gebrekkig toezicht is het probleem, zegt Schuyt. Er zijn allerlei oorzaken tegelijk aan te wijzen. "Het is vaak een domino-effect. Eerst wordt een weg aangelegd. Die hakt een stukje van het bos af. Dan kunnen we dat stukje net zo goed platbranden, wordt dan gedacht. Daar wordt vee neergezet. Is alles opgegeten dan komen er sojaplantages. Dat gaat vanzelf. Er is geen enkele regie."

Dat geldt ook voor de gebieden waar alle bomen al gekapt zijn. "Een heleboel van die stukken land liggen op een gegeven moment weer braak. Het is niet zo dat er niet genoeg oppervlakte is voor de landbouw. Alleen overheden verzuimen om die gebieden aan te wijzen voor landbouw en veeteelt."

In Afrika komt daar nog een probleem bij. "Het is heel makkelijk en goedkoop om land op te kopen van lokale gemeenschappen", constateert Schuyt. Daarom zou de economische waarde van die bossen omhoog moeten, één van de maatregelen die in Parijs ter sprake komen. "Bossen nemen wereldwijd ongeveer 11 procent van de CO2-uitstoot op. Landen mogen dus best beloond worden voor het in stand houden van hun bossen."

# data[].attributes.attachment_link.description
Zonder extra maatregelen om ontbossing tegen te gaan, is in 2030 een kwart van de Amazone en driekwart van de regenwouden van Borneo verdwenen. Die trend is ook te keren. Met gericht beleid kan er in 2020 een einde komen aan het overmatig kappen van bomen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wind voor NOP!, Lesmodule over duurzame energie:

# data[].attributes.attachment_link.title
Grootste ontbossing Amazonewoud in tien jaar tijd

# data[].attributes.attachment_link.description
Er is in een jaar een gebied verdwenen ter grootte van ongeveer de provincies Flevoland, Gelderland en Utrecht samen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Pablo (13) wint rechtszaak om regenwoud te redden

# data[].attributes.attachment_link.description
Bekijk het hele bericht op Jeugdjournaal.nl

# data[].attributes.headline
Koken en eten en dan ook nog het klimaat redden.

# data[].attributes.subject
Koken en eten en dan ook nog het klimaat redden.

# data[].attributes.attachment_link.description
De Stentor deelt de informatie die zij verkrijgt middels het gebruik van cookies en vergelijkbare technieken, waaronder ook persoonsgegevens, in een samenwerkingsverband genaamd NLProfiel van Buymedia Nederland met Sanoma en Telegraaf Media Groep om gezamenlijke groepsprofielen op te stellen.

# data[].attributes.headline
Ander eetpatroon nodig voor mens en milieu.

# data[].attributes.subject
Ander eetpatroon nodig voor mens en milieu.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Voedsel voor 10 miljard mensen

Volgens de groep experts op het gebied van voeding, landbouw en milieu, de zogeheten Eat-commissie, bestaat een gezond en duurzaam eetpatroon grotendeels uit groenten, fruit, volkorenproducten, peulvruchten, noten en onverzadigde vetten en een beperkte hoeveelheid vis en kip. Een eetpatroon dat zoveel mogelijk moet worden beperkt bestaat uit rood vlees (zoals rund- en varkensvlees), bewerkt vlees (salami), toegevoegde suikers, bewerkte granen (witte rijst) en zetmeelrijke groenten (aardappelen).

"Met het toepassen van dit mondiale voedselsysteem laten we zien dat het mogelijk is in 2050 bijna 10 miljard mensen te voeden met een gezond voedingspatroon dat binnen de grenzen van voedselproductie blijft", staat in het onderzoek. Daarbij is rekening gehouden met de gevolgen voor zaken als klimaat, zoet water, biodiversiteit en de stikstofkringloop op aarde.

# data[].attributes.attachment_link.title
Radicaal ander eetpatroon nodig voor mens en milieu, zeggen wetenschappers

# data[].attributes.attachment_link.description
Volgens de groep experts op het gebied van voeding, landbouw en milieu, de zogeheten Eat-commissie, bestaat een gezond en duurzaam eetpatroon grotendeels uit groenten, fruit, volkorenproducten, peulvruchten, noten en onverzadigde vetten en een beperkte hoeveelheid vis en kip.

# data[].attributes.attachment_link.description
Bekijk het hele bericht op Jeugdjournaal.nl

# data[].attributes.headline
Annemiek en Lucas gebruiken zo min mogelijk energie. (Jeugdjournaal)

# data[].attributes.subject
Annemiek en Lucas gebruiken zo min mogelijk energie. (Jeugdjournaal)

# data[].attributes.attachment_link.title
Annemieke en Lucas gebruiken thuis zo min mogelijk energie

# data[].attributes.attachment_link.description
Bekijk het hele bericht op Jeugdjournaal.nl

# data[].attributes.headline
Genoeg van het sombere klimaatdenken??(Trouw)

# data[].attributes.subject
Genoeg van het sombere klimaatdenken??(Trouw)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Aan de toegangspoortjes van Tropicana in Rotterdam melden zich morgen 650 bezoekers. Niet om baantjes te trekken, want een tropisch zwemparadijs is het allang niet meer. Onder de hoge glazen koepel liggen de bubbelbaden en glijbanen er tegenwoordig kurkdroog en vervallen bij . Tegenwoordig is dit 'BlueCity', een ruig en hip onderkomen voor duurzame bedrijven en bijeenkomsten.

Lees verder na de advertentie

'Dus wat gaan wij doen?' heet het festival dat morgen de baden, kelders en kleedhokjes van het oude waterparadijs in beslag neemt. Het klimaatprobleem staat centraal. Nee, belooft de organisatie, het wordt geen saaie of taaie kost. Het laatste wat ze wil, is bezoekers piekerend naar huis sturen. Beginnen met oplossingen, dat is de bedoeling.

Er komt bijvoorbeeld een 'menselijke bibliotheek'. Bezoekers kunnen daar voor een kwartiertje een klimaatexpert lenen. Te leen voor zo'n gesprek, in een leegstaand bubbelbad, is onder anderen oud-CDA-Kamerlid Ad Lansink (83), grondlegger van circulaire principes. Hij is een van de vele duurzame pioniers die tips komen geven. Tussendoor gaan bezoekers circulaire koekjes bakken, gifloos kleding verven en leer maken van oud fruit.

Het festival is onderdeel van een gelijknamige journalistieke campagne - met montere artikelen, strips, podcasts en film.

Want het klimaatdebat heeft optimisme nodig, zegt financieel journalist Ties Joosten (34). Samen met documentairemaker Dore van Duivenbode (33) is hij de drijvende kracht achter de campagne. Hun doelgroep: Nederlanders tussen de 20 en 35. Ze dachten ook aan tieners als doelgroep, de leeftijd van de klimaatspijbelaars die gisteren de straat opgingen. Maar de keuze viel op wat ouder publiek, studerend of net aan het begin van een loopbaan. "Dat zijn jonge volwassenen die op het punt staan om impactvolle keuzes te maken met werk, wonen, een gezin", zegt Joosten. Met het juiste zetje in de rug worden die keuzes duurzaam.

'Laten we niet doen alsof wij een mega-avantgardistische groep vormen. Er zijn zat mensen die aan de slag willen'

"Je ziet in de klimaatdiscussie veel negatieve framing", zegt Joosten, die als onderzoeksjournalist over het klimaat schrijft bij het platform Follow the Money. Die framing ziet hij op meerdere fronten. "Het gebeurt nu in campagnejournalistiek zoals in De Telegraaf. Die schrijft: de klimaatgekte kost ons onze gehaktballen, klimaatspijbelaars worden mishandeld, het klimaatprobleem bestaat niet." Goedkope stemmingmakerij, zegt Joosten.

Iets minder kwalijk, maar ook niet goed vindt hij de toon die klimaatalarmisten soms kenmerkt. "Hun boodschap is: het is vijf voor twaalf, klimaatverandering is levensgevaarlijk!" Puur wetenschappelijk bekeken snapt Joosten die alarmbellen wel. "Maar ja, dat weten we nu wel", verzucht hij. Wat gaan we eraan doen? Dat is volgens hem de meest relevante vraag.

Iedereen kan op zijn eigen manier bijdragen aan de oplossing, draagt zijn campagne uit. Je hoeft niet meteen een groene baan te nemen, alleen maar tofu te eten, nooit meer op vakantie te gaan of je eigen voedsel te verbouwen. "Als iemands dat wil: super vet", zegt Joosten. "Maar laten we niet doen alsof iedereen dat moet."

Het is sowieso een illusie, aldus de campagne, dat eerst elke Nederlander achter snelle klimaatmaatregelen moet staan voor de transitie kan beginnen. Grote duurzame veranderingen gaan soms zelfs onopgemerkt. Alle treinen van de NS rijden al jaren op groene stroom. Joosten: "Het gros van de reizigers merkt er vast niks van. Ook prima, toch?"

Consumenten hoeven niet massaal hun pleziertjes te laten vallen voor het klimaat

Zijn compagnon Van Duivenbode behandelt in haar documentaires zaken waar een heleboel klimaatwinst te halen is. Politieke invloed is daar één onderwerp van, omdat kiezers samen bepalen welke wind er in Den Haag waait. Maar zoals een jonge klimaatactivist tegen haar in de slotaflevering zegt: "Wij zijn in principe de generatie die moet bepalen of we er correct mee gaan dealen. We zien alleen maar regeringen die met afspraken komen die veel te slap zijn, en waar ze zich niet aan houden."

Struisvogelpolitiek
In de Haagse politieke discussie dreigt het debat nu vast te lopen op klimaatkosten. Ook daar ziet Joosten soms ten onrechte negatieve framing. "De discussie over de klimaatkosten wordt politiek op een beperkte en soms haast misleidende manier gevoerd", zegt hij. "Het klimaatakkoord uitvoeren kost veel geld, daar kunnen we eerlijk over zijn. Maar dat zijn deels investeringen met een terugverdientijd. Wie minder energie gebruikt, kan flink geld uitsparen."

De campagne zet zich bewust af tegen negatief sentiment rond klimaatmaatregelen, door een jeugdige en humoristische toon. Op het festival in BlueCity morgen is een cursus te volgen: 'Word geen klimaatdrammer', een knipoog naar de woorden van VVD-fractievoorzitter Dijkhoff, die opzien baarde met zijn veelbesproken interview in De Telegraaf over het klimaatakkoord. Hij wil rustig nadenken of en welke klimaatmaatregelen hij wil uitvoeren.

In een filmpje voor 'Dus wat gaan we doen?' draagt rapper Sticks ritmisch voor: "Struisvogelpolitiek verliest volgens de laatste peiling / welke acties onderneem ik / zodat het structureel verbetert. Even los van korter douchen / of geen gehaktballen meer eten." Consumenten hoeven niet massaal hun pleziertjes te laten vallen voor het klimaat, zeggen de initiatiefnemers.

Wat betreft die gehaktballen: als de vleesvervangers lekker en betaalbaar genoeg worden, eet iedereen volgens Joosten straks moeiteloos vega. "Er zit hier in het pand een bedrijf, Rotterzwam", zegt hij in een gang van Blue-City. "Die gasten maken bitterballen van zelfgekweekte oesterzwammen. Ze hebben succes, ze zijn hip op Instagram. Ze bedienen straks de halve Rotterdamse horeca." En dat korter douchen dan? "Prima als iemand daarop let. Maar kom op, veel van ons kunnen op een leukere, slimmere manier zó veel meer impact hebben."

"Het is een duurzame reis", is de boodschap van de campagne. "Ga ook mee, het wordt gezellig." Heus niet iedereen tussen de 20 en 35 zal daar enthousiast van worden. "Dat hoeft ook niet", zegt Joosten. Hij ziet de duurzame beweging ironisch genoeg als een olievlek, die zich gestaag verspreidt. Onderschat niet hoezeer mensen nu al doordrongen raken van het nut van duurzaamheid, zegt hij. "Laten we niet doen alsof wij een mega-avantgardistische groep vormen. Er zijn zat mensen die gewoon aan de slag willen. Er zit zo veel talent en kennis in mensen."

Oliekranen
In ieders werk, reisgedrag en gezinsleven zijn duurzame keuzes mogelijk. Een positief, vernieuwend voorbeeld vinden de initiatiefnemers het project Follow This van Shell-aandeelhouder Mark van Baal, die morgen ook in BlueCity is. Van Baal probeert Shell, van binnenuit als aandeelhouder, tot een duurzamere koers te bewegen. Ouderwets oliekranen blokkeren is ook mooi, vindt Joosten. "Maar dat gaat veel mensen natuurlijk te ver. Follow This doet het anders, op een vét constructieve manier. De deelnemers geven een heel nieuwe invulling aan hun rol als burger, zonder alleen maar vanaf de zijlijn te roepen dat Shell alles fout doet. Want laten we wel wezen: het is niet zo dat Shell al zijn producten voor de kat z'n viool maakt en in zee dumpt ofzo. We gebruiken ze allemaal."

De kernboodschap van de campagne: als iedereen op zijn eigen manier helpt, dan gaat het snel de goede kant op met de strijd tegen de klimaatverandering. Het grootste non-argument in de discussie is dat Nederland de opwarming van de aarde 'slechts' 0,0003 graden kan verlagen, zegt Joosten. "Als je zo kijkt, dan maakt het kennelijk nooit meer wat uit wat ieder individu bijdraagt." Het klimaat is een gedeelde verantwoordelijkheid, bepleit zijn campagne. "Natuurlijk is de bijdrage van Nederland relatief klein", zegt Joosten boos. "Weet je wel hoe fucking groot de wereld is?" Dan weer rustig en met een lach: "Sommige mensen zullen die 0,0003 graden blijven aangrijpen om in de contramine te zijn. Intussen gaan wij lekker aan de slag."

Nederlandse klimaatbeleid mist iets positiefs De elite voelt wel dat er iets broeit, bleek tijdens het jaarlijkse sneeuwuitje in Davos , waar het op het World Economic Forum, ging over klimaat en ongelijkheid. Maar hoe neem je boze burgers mee in de klimaatdiscussie? Geef ze bijvoorbeeld zicht op nieuwe banen voor je de 'kolenbanen' schrapt.

Met de voorgenomen CO2-reductie van Nederland wordt een afkoeling bereikt van 0,0003 graden Wie is er tegen een schoon milieu en vóór fossiele energie? Wie stemt tegen duurzaamheid en zonnepanelen? Wie wil niet dat zijn achterkleinkinderen over een eeuw in een wereld leven waar je normaal kunt ademen?

# data[].attributes.attachment_link.title
Genoeg van het sombere klimaatdenken? Dit festival kiest voor de optimistische insteek

# data[].attributes.attachment_link.description
Aan de toegangspoortjes van Tropicana in Rotterdam melden zich morgen 650 bezoekers. Niet om baantjes te trekken, want een tropisch zwemparadijs is het allang niet meer. Onder de hoge glazen koepel liggen de bubbelbaden en glijbanen er tegenwoordig kurkdroog en vervallen bij . Tegenwoordig is dit 'BlueCity', een ruig en hip onderkomen voor duurzame bedrijven en bijeenkomsten.

# data[].attributes.headline
De opwarming van het klimaat: oorzaken en gevolgen

# data[].attributes.subject
De opwarming van het klimaat: oorzaken en gevolgen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1) Het broeikaseffect

Het broeikaseffect is een natuurlijk verschijnsel. Zonder broeikaseffect zou er geen leven op aarde mogelijk zijn. Bepaalde gassen in de atmosfeer houden de zonnewarmte vast (zoals ruiten van een serre dat doen). Dat is goed want anders zou het hier heel koud zijn. Maar wetenschappers hebben aangetoond dat er door menselijke activiteiten nu te veel gassen in de atmosfeer terechtkomen, waardoor het natuurlijke broeikaseffect wordt versterkt. Resultaat: het klimaat verandert zo snel dat de natuur zich niet kan aanpassen.

De zonnestralen bereiken de aarde en geven ons warmte en licht. De warmte weerkaatst op het oppervlak van de aarde en wordt terug naar de ruimte gestuurd. De gassen in de atmosfeer houden een deel van de warmte tegen en sturen die weer naar de aarde. Als er meer CO2 is, kan de warmte niet meer naar de ruimte ontsnappen. De CO2 werkt als de ramen van een serre of broeikas. Daarom spreken we van het broeikaseffect.

2) De gevolgen - 5 juni 2032 : de hoofdpunten van het nieuws:

Laatste ijsbeer op Noordpool verdwenen

Wat al een aantal jaar voorspeld werd, is nu werkelijkheid geworden: er leven geen ijsberen meer in de vrije natuur. Al sinds het einde van de 20ste eeuw weet de mens dat de opwarming van onze planeet een rechtstreekse bedreiging voor de ijsberen betekende. Het afsmeltende pakijs verplichtte de dieren ertoe steeds langer op het land te blijven, wat hen het jagen onmogelijk maakte. Jaar na jaar verzwakten de beren en werden er minder jongen geboren. De jongen die toch nog geboren werden haalden vaak het eerste levensjaar niet.

Zoniënwoud verliest één derde van zijn bomen:

De beuken en eiken in onze bossen zijn goed bestand tegen de koude, maar niet tegen de hitte. Ook ons land ontsnapt dus niet aan de gevolgen van de klimaatverandering: één derde van de eiken en beuken in het Zoniënwoud is aan het afsterven. De opwarming van de aarde voltrekt zich zo snel dat de bomen zich niet aan het nieuwe klimaat kunnen aanpassen...

Bron: http://kids.wwf.be/nl/?inc=page&pageid=dossier&id=9
Impact op groenten en fruit:

Als het weer verandert, kunnen groenten en fruit niet meer zo goed groeien als normaal. Hoe minder goed ze groeien, hoe meer we van elders moeten aanvoeren, hoe feller de aarde opwarmt. Daarom deze twee tips:

Tip 1: Liever niet vervoerd met het vliegtuig

Het vervoer van bederfelijke producten van een ander continent naar Nederland (en België) gaat vaak per vliegtuig. Dat geldt voor asperges, peultjes, verse kruiden en zacht fruit. Dat leidt tot veel CO2-uitstoot. Transport per schip geeft aanzienlijk minder uitstoot. Maar in de winkel staat alleen het land van herkomst aangegeven, niet het vervoermiddel.

Tip 2: Eet regelmatig groenten van het seizoen

De teelt van groenten of fruit in een verwarmde kas kost (per kg product) veel meer energie dan teelt op de volle grond. Kasteelt zorgt daardoor voor veel meer CO2-uitstoot. Voor het klimaat is het daarom beter om zoveel mogelijk groenten en fruit van het seizoen te kiezen, afkomstig van de volle grond.

Bron: http://www.milieucentraal.nl/pagina.aspx?onderwerp=Milieubewusteten#2._Liever_niet_vervoerd_met_het_vliegtuig_

2. De groente- en fruitkalender:

Hier vindt u een groente- en fruitkalender van Velt, de Vaamse Vereniging voor Ecologisch Leven en Tuinieren.
http://www.velt.nu/groentekalender
3. Eten en klimaat:

Eten is belangrijk voor je gezondheid. Maar eten is ook van invloed op de belasting van het klimaat, door energiegebruik en de uitstoot van broeikasgassen (CO2, methaan en lachgas). Daarnaast speelt eten nog een rol bij milieuaspecten zoals landgebruik, watergebruik, bestrijdingsmiddelen, mestoverschot en overbevissing.

1) Voedselproductie

De klimaatverandering wordt deels veroorzaakt door onze voedselproductie en -consumptie, naar schatting 20% tot 35%. Er is bijvoorbeeld veel energie nodig voor het verwarmen van de kassen, transport en industriële verwerking. Energie is ook nodig voor het gekoeld en bevroren bewaren van verwerkt voedsel. Bij het opwekken van energie komt het broeikasgas koolstofdioxide vrij (CO2). Methaan en lachgas komen vrij bij het houden van vee, uit mest en bodembewerking. Alles bij elkaar zorgt de voedselproductie voor een flinke bijdrage aan het broeikaseffect.

2) Wat is het energieverbruik van groente en fruit?

De productie van groente en fruit kost energie. Van boven naar beneden in dit overzicht neemt het energieverbruik toe:

1. Groente van het seizoen en uit de regio
2. Bewaargroente- en fruit uit België (peen, uien, aardappel, appel, peer)
3. Fruit per boot aangevoerd (banaan, kiwi)
4. Groenten in blik en andere conserven (doperwten, appelmoes, enz.)
5. Diepvriesgroenten
6. Groente en fruit uit Zuid-Europa
7. Belgische groenten uit de verwarmde kas in de winter (tomaat, paprika, komkommer, sla, aardbeien)
8. Groente en fruit uit het buitenland, van buiten Europa per vliegtuig (zacht fruit, aardbeien, boontjes, asperges)

De groenteteelt belast het milieu, denk maar aan het verwarmen van de kassen en de transportafstand tussen teler en verkoper. Je kunt met het milieu rekening houden door alleen bij uitzondering Belgische kasgroenten (tomaat, komkommer en paprika) in de winter en kort houdbare groenten (zoals boontjes) van buiten Europa te kopen. Groentekalenders helpen je om groenten van het seizoen te kiezen en te variëren in soorten.

Bron: http://www.voedingscentrum.nl

4. Zeven tips om doordacht groenten te kopen/koken:

1) Kies vleesvervangers bewust
2) Liever niet vervoerd met het vliegtuig
3) Eet regelmatig groenten van het seizoen
4) Koop milieuvriendelijk geteelde groenten
5) Koop op maat
6) Bewaar voedingsmiddelen zorgvuldig
7) Kook op maat

Eet regelmatig groenten van het seizoen

Groenten die in verwarmde kassen zijn geteeld, hebben meestal een hoge CO2-uitstoot. De uitstoot van kasgroente kan oplopen tot meer dan tien kilogram CO2-equivalent per kilogram product. Groenten van het seizoen die afkomstig zijn van de volle grond hebben minder dan 0,5 kg CO2-equivalent per kilogram product, hierdoor zijn ze voor het klimaat een betere keuze dan de meeste kasproducten.

Meer info over deze tips lees je op de site http://www.milieucentraal.nl/pagina.aspx?onderwerp=Milieubewust+eten

Meer informatie over de impact van onze voeding (o.a. vleesconsumptie) op het weer vind je bij achtergrondinformatie van het thema 'voeding'.

5. De jaarlijkse klimaattop:

Het klimaatverdrag, een raamverdrag van de Verenigde Naties, houdt sinds 1995 jaarlijks 'Conferences of Parties'; hetgeen wij de 'klimaattoppen' noemen. Het doel van dit verdrag is om de emissies van broeikasgassen te reduceren en zo de negatieve gevolgen van klimaatverandering te voorkomen. Vandaag hebben reeds 192 landen het verdrag ondertekend. Ook is er, dankzij het verdrag, in 1997, het Kyoto - protocol overeengekomen. Met dit protocol zijn industrielanden overeengekomen om de uitstoot van broeikasgassen zoals koolstofdioxide, methaan, lachgas en een aantal fluorverbindingen (CFK's, PFK's en zwavelhexafluoride) tussen 2008 en 2012 (ondertussen verlengd tot 2020) met gemiddeld 5,2% te verminderen ten opzichte van het niveau in 1990.

De eerste klimaattop in 1995 werd in Berlijn, Duitsland gehouden. Recente klimaattoppen vonden plaats in Kopenhagen, Denemarken (2009); Cancún, Mexico (2010); Durban, Zuid-Afrika (2011); Doha, Qatar (2012) en Warshau, Polen (2013).

# data[].attributes.attachment_link.description
1) Het broeikaseffect Het broeikaseffect is een natuurlijk verschijnsel. Zonder broeikaseffect zou er geen leven op aarde mogelijk zijn. Bepaalde gassen in de atmosfeer houden de zonnewarmte vast (zoals ruiten van een serre dat doen). Dat is goed want anders zou het hier heel koud zijn.

# data[].attributes.attachment_link.title
Terra is ziek : Verhaal rond klimaatverandering

# data[].attributes.attachment_link.description
Terra voelt zich niet goed in haar vel. Ze vraagt aan haar vriendin Laura wat er met haar aan de hand is. Laura gaat op onderzoek. Terra is ziek is een kamishibai-verhaal uit ...

# data[].attributes.attachment_link.title
Aantal wilde dieren met meer dan de helft afgenomen

# data[].attributes.attachment_link.description
Bekijk het hele bericht op Jeugdjournaal.nl

# data[].attributes.headline
Het jeugdjournaal onderzoek naar het klimaat

# data[].attributes.subject
Het jeugdjournaal onderzoek naar het klimaat

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=dydyTRgQXeo

# data[].attributes.attachment_link.title
Het grote Jeugdjournaal-onderzoek over het klimaat

# data[].attributes.body
https://nos.nl/artikel/2253960-wat-een-halve-graad-meer-of-minder-opwarming-betekent-voor-nederland.html

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Over Nederland gaat het niet in het rapport van VN-klimaatpanel IPCC - maar eigenlijk ook weer wel. De klimaatwetenschappers die het rapport opstelden, keken naar de gevolgen van het verschil tussen of 1,5 graad, of 2 graden opwarming voor de hele aarde. Daar hoort Nederland natuurlijk ook bij.

Slechts die halve graad in de gemiddelde temperatuurstijging op aarde lijkt misschien weinig, maar het maakt een groot verschil. Het betekent onder meer kans op meer overstromingen en meer hongersnood of klimaatgerelateerde armoede voor honderden miljoenen mensen, aldus de onderzoekers.

Dat de temperatuur op aarde stijgt, staat vast, zegt NOS-redacteur klimaat en energie Heleen Ekker. "Inmiddels is de aarde al ongeveer 1 graad opgewarmd, ten opzichte van het pre-industriële niveau. Die opwarming komt door de uitstoot van broeikasgassen zoals CO2 en methaan. CO2 komt vooral vrij bij de verbranding van fossiele brandstoffen."

Om de opwarming te beperken moet de CO2-uitstoot in 2030 met 45 procent zijn verminderd en in 2050 tot 0 zijn teruggebracht, schrijft het IPCC-panel.

Meer extremen

"Je moet het zo zien", zegt klimaatwetenschapper en NOS-weerman Peter Kuipers Munneke. "Een kleine verandering in het gemiddelde zorgt voor grote veranderingen in de extremen." Die 'extremen' houden natuurlijk niet op aan de landsgrenzen, maar ieder land heeft wel zijn eigen problemen.

Voor Nederland geldt dat het meest bekende gevolg van 2 graden temperatuurstijging ten opzichte van 1,5 graad te maken heeft met de zeespiegelstijging. Het rapport heeft het dan over extreem hoge waterstanden, zegt Kuipers Munneke die het IPCC-rapport bestudeerde.

"Wat die inhouden, verschilt van regio tot regio, maar voor West-Europa en dus Nederland betekent het dat dat de kans op extreme hoge waterstanden bij een opwarming van 1,5 graden twee keer zo klein zijn als bij een opwarming van 2 graden. Die halve graad extra opwarming zorgt dus voor twee keer zoveel kans op extreem hoog water."

Het gaat dus om de kans op periodes met extreem hoog water. Over de vraag hoe hoog het water daadwerkelijk kan komen (en of de dijken dat aan kunnen), is veel discussie. In het IPCC-rapport wordt geschat dat de zeespiegel deze eeuw 30 tot 60 centimeter kan stijgen. Maar volgens een recent rapport in opdracht van Deltacommissaris Wim Kuijken kan de Nederlandse zeespiegel in 2100 met 1 tot 2 meter zijn gestegen als de aarde maximaal 2 graden opwarmt. Is de opwarming twee keer zo groot, dan kan de Noordzee-spiegel tot drie meter stijgen in 2100 en een eeuw later tot acht meter.

De hoge waterstanden zijn niet alleen een gevaar voor de kustprovincies. Ook langs de grote rivieren die door Nederland stromen kan het stijgende water voor problemen zorgen.

"Met de grote rivieren wordt water uit de ons omringende landen afgevoerd naar zee. Omdat ook in landen om ons heen de neerslag toeneemt en gletsjers smelten, wordt de waterstand in de rivieren hoger", zegt Ekker.

Opvallend genoeg is niet alleen te veel water, maar ook te weinig water een probleem voor de rivieren. Kuipers Munneke: "In het rapport staat dat 1,5 graad opwarming de afvoer van de Rijn niet veel verandert. Bij 2 graden opwarming is er wel een verandering. Er wordt geschat dat er dan tot 10 procent minder water door de Rijn kan stromen. Daar kan de scheepvaart veel last van hebben, zoals we ook afgelopen zomer al zagen."

Niet alleen de scheepvaart had afgelopen zomer last van de droogte. Bijna heel Nederland zuchtte onder de maandenlange periode zonder regen. Het zijn dat soort situaties die we waarschijnlijk meer zullen krijgen. Hoe hoger de opwarming van de aarde, hoe meer kans op hittegolven in de zomer en temperaturen boven 0 in de winter.

Wat moeten we doen?

Als we de verdere opwarming van de aarde zoveel mogelijk willen beperken zullen we moeten stoppen met het verbranden van fossiele brandstoffen en steeds meer moeten overstappen op duurzame bronnen, zoals zonne- en windenergie.

Dat zal grote grote gevolgen hebben voor onze maatschappij, zegt Ekker. "Het betekent bijvoorbeeld dat kolencentrales moeten sluiten, dat mensen steeds minder met aardgas hun huizen zullen verwarmen, dat er afscheid wordt genomen van de benzine-auto en in plaats daarvan overstappen op een elektrische auto of eentje die rijdt op waterstof."

Die omwenteling zal bovendien niet vanzelf gaan. "Als de wereld overneemt dat gestreefd moet worden naar 1,5 graad, dan zal er nog een flinke schep bovenop moeten bij alle klimaatmaatregelen die in alle landen nu worden bedacht. In eigen land wordt gewerkt aan een Nederlands Klimaatakkoord. Ook hier zal het rapport mogelijk leiden tot een discussie over het aanscherpen van de klimaatdoelen."

De maatregelen die Nederland nu neemt, zijn in ieder geval nog niet genoeg. Dat zei de Nederlandse Heleen de Coninck, een van de hoofdauteurs van het IPCC-rapport, vanochtend in het NOS Radio 1 Journaal. "Het voorstel voor de klimaatwet in Nederland zegt 95 procent energiereductie in Nederland in 2050, maar dat zou dus niet genoeg zijn. Nederland is een relatief rijk land met heel veel financiële en menselijke capaciteit om veranderingen te bewerkstelligen. Dat is anders dan Mali of een arm land in Latijns-Amerika." De Coninck denkt dat het daarom dat het goed zou zijn als Nederland eerder dan 2050 op 0 gaat zitten.

De opwarming stoppen

Welke stappen worden ondernomen om klimaatverandering aan te pakken, horen we eind dit jaar bij de Klimaatconferentie in Katowice in Polen. Ekker verwacht dat het IPCC-rapport er een belangrijke rol gaat spelen.

Kuipers Munneke benadrukt: "Dit rapport gaat over het verschil in opwarming tussen 1,5 en 2 graden opwarming. Maar het is niet zo dat we die 2 graden halen als we niets doen."

"Als we niets doen wordt het namelijk 4 graden", zegt hij. "3 graden hebben als we de eerder afgesproken maatregelen gaan uitvoeren. Die 2 graden opwarming krijgen als we veel meer gaan doen. En die 1,5 graden opwarming krijgen we als we extreem veel gaan doen om de opwarming te stoppen. Oh, en we zitten nu al op 1 graad opwarming, dus die laatste halve graad hebben we zo gehad."

Volgens het rapport zouden we met de huidige temperatuurstijging de 1,5 graad opwarming al bereiken tussen 2030 en 2052.

Het VN-Klimaatpanel IPCC doet zelf geen nieuw onderzoek. Het brengt alleen onderzoek van andere wetenschappers samen in een dik rapport. Hiervan wordt een samenvatting gemaakt, en die moet worden geaccepteerd door alle regeringen wereldwijd. Het vormt de basis voor het klimaatbeleid in alle landen en is ook het uitgangspunt voor onderhandelingen tijdens internationale klimaatconferenties.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wat een halve graad meer of minder opwarming betekent voor Nederland

# data[].attributes.attachment_link.description
Een nieuw rapport van VN-klimaatpanel IPCC bespreekt wat 1,5 tot 2 graden opwarming betekent voor de wereld. Ook Nederland gaat het merken.

# data[].attributes.body
https://www.scientias.nl/klimaatverandering-nederland-merken-we-er-hier-eigenlijk/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het klimaat over de hele wereld is aan het veranderen. Wie kent de beelden van smeltende ijskappen, verbleekt koraal in Australië of overstromingen in ontwikkelingslanden niet? Maar wat merken we dichterbij huis eigenlijk van klimaatverandering?
Op mondiaal niveau gebeurt er erg veel op het gebied van klimaat. Zo sterven koraalriffen af, wordt het in Noord-Afrika en het Midden-Oosten almaar heter en verdwijnen er om de haverklap grote brokken ijs. In Nederland lijken de gevolgen van klimaatverandering in vergelijking nog wel mee te vallen. Toch heeft de huidige klimaatverandering ook invloed op ons eigen landje. Kijk maar!

Temperatuur
Is het jou ook al opgevallen dat er dit jaar maar bar weinig sneeuw is gevallen? De temperatuur over de hele wereld stijgt. En die stijgt in Nederland harder dan mondiaal. "De temperatuur is sinds 1900 met 0,8 graden wereldwijd gestegen," vertelt Bart van den Hurk van het KNMI. "Maar in Nederland is de temperatuur veel harder gestegen met zo'n 1,7 graden. Dat is twee keer zo snel als de wereldgemiddelde temperatuur." Dat is goed te zien aan het aantal recordtemperaturen die we de laatste jaren hebben genoteerd. In de afgelopen tien jaar heeft het ene record het andere binnen de kortste keren verbroken. Daarnaast is volgens Van den Hurk het aantal koude dagen en nachten flink afgenomen. "Je zou kunnen zeggen dat de hele verdeling van warme en koude dagen naar hogere waardes is opgeschoven," stelt Van Den Hurk. Hierdoor zou het best kunnen dat we in de toekomst wel natte, maar niet zoveel sneeuwwinters meer gaan krijgen.

Neerslag
Een ander duidelijk kenmerk is de toename van neerslag. In Nederland regent het ongeveer 8% van de tijd. In de winter iets meer dan in de zomer. Dit gemiddelde heeft een grote variatie van jaar tot jaar en van plaats tot plaats. Zo valt er in sommige jaren relatief weinig neerslag (In Kornwederzand viel er in 2003 bijvoorbeeld maar 483 millimeter) en zijn andere jaren extreem nat (in Schellingwoude is in 1998 wel 1.374 millimeter neerslag gevallen). Maar trendmatig gezien verandert de neerslag sterk. Jaarlijks valt er in Nederland ongeveer 850 millimeter neerslag. "De neerslag is sinds 1950 met zo'n 20% toegenomen. Vooral in de kustgebieden merk je dat goed," zegt Van den Hurk. "Opvallend hierbij is dat het aantal regendagen in de winter niet heel erg is veranderd. Maar als het regent, regent het net iets harder. Hetzelfde gebeurt in de zomer. Het aantal regendagen neemt dan zelfs af, maar de hevigheid van de buien neemt toe."

Toekomstbeeld
Eigenlijk zou je kunnen stellen dat het weer in Nederland extremer is geworden. En dit zal in de toekomst waarschijnlijk alleen maar versterken. Zo zal de temperatuur in Nederland toenemen, zullen we meer hevige buien gaan krijgen en hebben we in de zomer meer kans op hittegolven. Kunnen we ook extremere weerssituaties zoals orkanen kunnen verwachten? "We zijn druk bezig om daarnaar te kijken," zegt Van den Hurk. "We hebben wel gezien dat we steeds vaker te maken hebben met afzwaaiende orkanen. Dat zijn orkanen die bijvoorbeeld boven Afrika zijn ontstaan, in een straalstroom terechtkomen en vervolgens voor de kust van Europa aan land komen. Vaak zijn ze dan al wel helemaal uitgedoofd. Maar ook de afzwaaiende orkanen worden nog steeds gevoed door relatief warm zeewater. In het toekomstige klimaat is waarschijnlijk het zeewater ook een stukje warmer, waardoor een orkaan een behoorlijke hoeveelheid energie vanuit de oceaan kan opnemen en de kracht gehandhaafd blijft." Van den Hurk benadrukt dat het niet zo is dat we vanaf 2050 heftige orkanen in Nederland kunnen verwachten, maar dat hardere wind en extremere weerssituaties ook niet uitgesloten kunnen worden.
Zeespiegel
Daarnaast zou het best kunnen dat rivieren in de toekomst de toename aan regen niet meer goed aan kunnen waardoor de kans op overstromingen groter wordt. Ook de zeespiegel is door de stijging van de temperatuur en de afbrokkeling van ijs de afgelopen eeuw al met 20 centimeter gestegen. Wat voor gevolgen heeft dit voor Nederland? In beginsel hoeven we ons daar volgens Bart Strengers van Planbureau voor de Leefomgeving niet heel veel zorgen te maken. "We kunnen de stijging van de zeespiegel op dit moment nog makkelijk aan," zegt hij. "Ook een stijging van één, twee of drie meter zou voor Nederland nog niet heel veel problemen opleveren. We zijn een rijk land en kunnen gemakkelijk de dijken hoger maken. Als het moet, zouden we zelfs water uit rivieren de zee in kunnen pompen om overstromingen te voorkomen. In andere, vaak arme landen zijn de aanpassingsmogelijkheden minder waardoor daar ontregeling van weer en water een grotere impact hebben."

"In andere, vaak arme landen zijn de aanpassingsmogelijkheden minder waardoor daar ontregeling van weer en water een grotere impact hebben"

Natuur
Ook heeft klimaatverandering gevolgen voor de Nederlandse natuur. Eén van de meest duidelijke effecten van klimaatverandering op de natuur in Nederland is de verschuiving van groeiseizoenen. Zo bloeien planten nu eerder dan in 1950. Ook de zangvogels zijn over de periode van 1986 tot 2009 bijna tien dagen eerder begonnen met broeden. Dit heeft waarschijnlijk te maken met de hogere temperatuur in het voorjaar. Een gevolg hiervan is de kans op mismatches. Zo kan het zijn dat er jonge vogeltjes worden geboren op het moment dat er niet genoeg voedsel aanwezig is. De pimpelmees heeft deze verandering doorgehad en besloot eerder zijn eieren te leggen. Andere soorten doen dit niet, of niet voldoende, zoals de bonte vliegenvanger. Haar jongen komen vaak te laat uit, waardoor deze jongen niet van de rupsenpiek kunnen profiteren. Door temperatuurstijging en verandering in neerslag, zullen waarschijnlijk koudeminnende soorten (zoals de heikikker) in Nederland minder vaak voorkomen. Maar de warmteminnende soorten die eerst het klimaat in Nederland te koud vonden, zullen door klimaatverandering hun leefgebied juist kunnen uitbreiden. Bekende nieuwkomers in Nederland zijn de wespenspin, de eikenprocessierups en sommige krekelsoorten. De wespenspin kwam tot de jaren tachtig/negentig alleen voor in het zuiden van ons land. Ondertussen hebben de spinnen zich over ons hele land weten te verspreiden, en zijn ze zelfs op de Waddeneilanden gespot. Klimaatverandering biedt dus kansen voor het ene soort, maar is juist weer een bedreiging voor het andere. Ook hebben veranderingen in het weer en klimaat invloed op trekvogels. Het aantal vogels dat vanuit het noorden in Nederland overwintert is afgenomen. Daarnaast trekken Nederlandse broedvogels steeds minder naar het zuiden en blijven ze in Nederland. Dit heeft waarschijnlijk te maken met de mildere winters. Klimaatverandering heeft ook invloed op het zuurstofniveau in oceanen. Lagere zuurstofconcentraties zijn al waargenomen langs de Noordzeekust en in de Nederlandse rivieren. De lagere concentratie in rivieren heeft echter nog maar tot weinig kritieke situaties geleid.

Risico's
Hoewel we in Nederland de gevolgen van klimaatverandering nog wel aan kunnen, moeten de gevaren niet onderschat worden. "Als de aarde vier, vijf of zelfs zes graden opwarmt - wat bepaald niet een te verwaarlozen mogelijkheid is - kan dit in de wereld als geheel leiden tot grote rampspoed die ook zal afstralen op Nederland," zegt Strengers. "Zo zal de wereldeconomie enorme schade oplopen en zal het een extra stress-factor zijn bij allerlei wereldproblemen die toch al spelen zoals waterschaarste, verlies van biodiversiteit en de voedseltekorten. Als bijvoorbeeld de moessons in India ontregeld raken, heeft dit een gigantisch effect op de voedselvoorziening en dus op mensen." Volgens Strengers kan Nederland ook last gaan ondervinden bij de visvangst als oceanen nog meer verzuren. Daarnaast zal ook droogte, extreem weer en een verdere zeespiegelstijging ertoe leiden dat mensen op de vlucht slaan. Al deze verschillende factoren kunnen ook zijn weerslag hebben op Nederland.

Positieve kanten
Dat het klimaat verandert, is niet alleen maar kommer en kwel. Zeg nou zelf, je zult het waarschijnlijk niet zo erg vinden als het wat warmer gaat worden? "Mensen vinden het over het algemeen wel prettig denk ik," zegt ook Strengers. "We hebben het klimaat wat Noord-Frankrijk aan het begin van de vorige eeuw had. Dat klinkt best aantrekkelijk." En van een warmer worden klimaat kan ook de toerismesector profiteren. Het weer speelt vaak een grote rol in de keuze voor een bepaalde vakantiebestemming. De gevolgen van klimaatverandering bieden dus ook (economische) kansen voor de Nederlandse toerismesector. "Rond de Middellandse Zee zal het waarschijnlijk droger gaan worden," zegt Strengers. Het zou zelfs kunnen dat er tegen het einde van de eeuw woestijnachtige omstandigheden gaan ontstaan." Mocht de temperatuur in deze gebieden daadwerkelijk verder oplopen, dan zal ook het toerisme meer uit gaan wijken naar koelere gebieden. Nederland zou dan zomaar hoger op de lijst van vakantiebestemmingen komen te staan.

Invloed op mensen
Op dit moment merken we in ons eigen leven gelukkig nog maar weinig van klimaatverandering. Gaat dat ooit veranderen? "Als de zeespiegelstijging verder doorzet en de rivieren meer regenrivieren gaan worden door extremere neerslag, zal dat zeker impact gaan hebben op onze ruimtelijke ordening," stelt Strengers. "Als er bijvoorbeeld besloten wordt dat rivieren meer ruimte nodig hebben zou het kunnen dat er bepaalde bebouwde gebieden plaats moeten maken. Wijken kunnen opgeofferd worden omdat we anders niet meer de veiligheid kunnen garanderen." Maar over het algemeen kunnen we vertrouwen op ons Nederlands systeem, vindt Van den Hurk. "We hebben een heel scala aan overheden, waterschappen en organisaties die de verantwoordelijkheid op zich hebben genomen om ervoor te zorgen dat onze maatschappij zo goed mogelijk beschermd is," zegt hij. "Natuurlijk kan er een keer iets misgaan, je kunt niet alle risico's uitsluiten. Maar over het algemeen is het in Nederland wel heel wat beter geregeld dan in veel andere delen van de wereld."

Volgens de huidige inzichten zullen in Nederland de klimaatverandering, maar ook de effecten daarvan verder doorzetten. Wel zijn wetenschappers het er met elkaar over eens dat als de veranderingen in het huidige tempo doorgaan, de effecten nog wel beheersbaar zijn. Ook zullen de effecten van een verdere klimaatverandering in Nederland naar verwachting beperkter zijn dan in veel andere delen van de wereld. Toch kunnen we maar beter op onze tellen passen; klimaatverandering heeft een enorme invloed op de wereld als geheel en de consequenties daarvan zal ook Nederland gaan merken.

# data[].attributes.attachment_link.title
Klimaatverandering in Nederland: wat merken we er hier eigenlijk van?

# data[].attributes.attachment_link.description
Het klimaat over de hele wereld is aan het veranderen. Wie kent de beelden van smeltende ijskappen, verbleekt koraal in Australië of overstromingen in ontwikkelingslanden niet? Maar wat merken we dichterbij huis eigenlijk van klimaatverandering? Op mondiaal niveau gebeurt er erg veel op het gebied van klimaat.

# data[].attributes.attachment_link.description
De meeste mensen houden niet van lange regenbuien, een tornado of een hittegolf. Toch heeft extreem weer vaak ook positieve kanten. Grappig verteld, maar serieus verhaal, met tips, waarschuwingen en stripachtige kleurentekeningen. Vanaf ca. 9 jaar.

# data[].attributes.headline
Verbeter het klimaat begin bij kinderen. 

# data[].attributes.subject
Verbeter het klimaat begin bij kinderen. 

# data[].attributes.body
https://www.nemokennislink.nl/publicaties/verbeter-het-klimaat-begin-bij-kinderen/
Het klimaatmeisje

# data[].attributes.attachment_link.description
De Stentor deelt de informatie die zij verkrijgt middels het gebruik van cookies en vergelijkbare technieken, waaronder ook persoonsgegevens, in een samenwerkingsverband genaamd NLProfiel van Buymedia Nederland met Sanoma en Telegraaf Media Groep om gezamenlijke groepsprofielen op te stellen.

# data[].attributes.body
* Palmen op de Noordpool
* De zacht gekookte aarde
* Wat is het warm

# data[].attributes.headline
Op naar een schonere toekomst (Volkskrant)

# data[].attributes.subject
Op naar een schonere toekomst (Volkskrant)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nederland leverde een uitgesproken zwakke prestatie in het verleden, maar heeft een behoorlijk ambitieus plan. Nederland pleit nu binnen de Europese Unie voor een voortvarender klimaatbeleid. Drie jaar geleden werden nog drie knoerten van kolencentrales in gebruik genomen, in een tijd dat andere landen al bezig waren ze om klimaatredenen te sluiten. Daar staat tegenover dat er bijna geen land is dat zo veel werk maakt van het inzetten van biomassa in stadsverwarming en in kolencentrales. En biomassa geldt officieel als hernieuwbare energie.

Nederland scoort slecht als het gaat om de uitstoot van broeikasgassen per persoon, belabberd als het gaat om de productie van hernieuwbare energie, en Nederland verbeterde zich op al die punten trager dan andere landen. Nederland hield lang vol dat windmolens op subsidie draaiden, maar sinds enkele jaren is er een goeddraaiende machine opgezet die in hoog tempo windparken uit de grond stampt, vooral op zee. Want Nederland heeft heel veel zee: kust, ondiep water, prachtige wind. Een goudmijn.

Nederland doet meer bijzondere dingen. De poging om tot een alomvattend Klimaatakkoord te komen dwingt internationaal respect af. Dat het resultaat tot nu toe niet overhoudt, en dat Duitsland in een paar maanden de effectieve ontmanteling van zijn kolensector voorbereidde, verdoft Neerlands polderglans natuurlijk wel weer.

Nog een bijzondere: Nederland wil van het gas af, terwijl tal van landen juist aan het gas willen (en van de kolen af) omwille van het klimaat. Het geheim van dit mirakel is dat Nederland van het gas af wil om Groningen te ontzien, niet zozeer vanwege het klimaat.

Nog een bijzonder aspect: de auto. Hoewel de regering al jaren wordt geleid door de zelfbenoemde Vroempartij van premier Rutte, is er geen land in Europa waar het autoverkeer zo effectief wordt getemd. Nergens (we vergeten Noorwegen) rijden zo veel elektrische auto's als hier. En nergens ging de uitstoot door autoverkeer zo hard omlaag als hier, dankzij fiscale stimulering van zuinige auto's. Sinds 2010 daalde de gemiddelde CO2-uitstoot van nieuwe auto's in de meeste landen met ongeveer 15 procent. In Nederland met 20 procent. Inmiddels stoten alleen de Deense en de Portugese (nieuwe) auto's nog minder uit.

In december publiceerde de Duitse organisatie GermanWatch voor de veertiende keer zijn Climate Change Performance Index, de CCPI. Nederland doet het, gezien de objectieve prestaties, nog verrassend goed in vergelijking met de buurlanden. Vooral dankzij het blauwe staafje in de graphic: een inschatting van de effecten van aangekondigd beleid. Oneerbiedig gezegd: de grote woorden.

Denemarken: eigen energie eerst

Het Deense klimaatbeleid begon in 1973, met de beruchte oliecrisis. Arabische landen kondigden na de Yom-Kippoeroorlog een olie-embargo af tegen Israëls vrienden. Tot dat moment kwam meer dan 90 procent van alle energie die de Denen gebruikten, van geïmporteerde olie. De auto, de verwarming, de elektriciteitscentrale: alles draaide op olie.

Terwijl Nederland de autoloze zondag invoerde en op advies van minister Lubbers de gordijnen een uur eerder sloot, namen de Denen zich voor nooit meer afhankelijk te worden van buitenlandse energie. Het toeval hielp een handje: in hun stuk Noordzee was net olie gevonden.

Maar het land bouwde sindsdien ook een windmolenindustrie op die de wereldmarkt heeft veroverd. Elk jaar krijgt deze industrie een forse zak geld voor onderzoek, al tientallen jaren lang, van linkse, rechtse en populistische regeringen.

Sinds 2014 heeft Denemarken een Klimaatwet. De huidige regering van Lars Rasmussen, rechts met populistische gedoogsteun, heeft geen hemelbestormende initiatieven genomen om 'Parijs' te halen. Maar klimaatbeleid is in Denemarken een vrijwel onomstreden automatisme geworden. Links zegt: red het klimaat. Rechts houdt het op: eigen energie eerst.

Het resultaat is de windmolen. Die levert nu 40 procent van alle stroom. Ongeveer evenveel komt van kolencentrales, maar die zullen uiterlijk 2030 sluiten. De Denen verwarmen zich, alweer dankzij de oliecrisis van 1973, collectief, met stadsverwarming. 65 procent van de huishoudens is aangesloten op stadsverwarming. Die draait deels op steenkool, maar nu al voor meer dan de helft op hernieuwbare brandstof: afval en hout. Dankzij die stadsverwarming ontsnappen de Deense woningen goeddeels aan warmtepompen en isolatie-ingrepen.

Frankrijk: gele hesjes

Weinig regeringen durven het aan om hun klimaatbeleid te richten op de heilige koe, de auto. De Franse president Macron deed dat wel, en nu weten we waarom andere landen dat vermijden: Macron joeg hele volksstammen tegen zich in het gele hesje.

Macron lijkt zijn behoorlijk grote klimaataspiraties maar moeilijk te kunnen realiseren. Alle kolencentrales gaan dicht, al in 2022. Klinkt goed, maar het zijn er maar een paar, en die zijn oud en afgeschreven. In augustus stapte Nicolas Hulot op als minister van ecologische transitie, omdat hij het gevoel had dat Macron alleen zijn (Hulots) imago wilde hebben, niet zijn beleid.

Van alle gebruikte energie komt 40 procent uit kernreactoren, van alle elektriciteit meer dan 70 procent. Daarmee is Frankrijk wereldkampioen. Fransen doen met hun (goedkope) atoomstroom dingen die anderen wel uit hun hoofd laten: hun huizen verwarmen bijvoorbeeld. Niet met zuinige warmtepompen, maar met ouderwetse stroomvretertjes. Toch is de verwarming bijna nergens zo klimaatvriendelijk als in Frankrijk. Dankzij de kerncentrales.

Maar zelfs Frankrijk wil van de kerncentrales af. Macrons voorganger Hollande heeft bij wet bepaald dat het aandeel in 2025 maximaal nog 50 procent mag zijn. Macron heeft die datum al verschoven naar 2035.

Het land is zeer geschikt voor windenergie, en het aandeel wind groeit ook al jarenlang gestaag, elk jaar een gigawatt aan vermogen erbij. Wind en zon moeten het langzaam verdwijnen van kerncentrales opvangen, én de bijna vijf miljoen elektrische auto's opladen die er in 2028 moeten rijden. Hernieuwbare energie, nu nog goed voor 20 procent van de stroom, moet in 2030 al 40 procent leveren.

België: hoezo klimaatbeleid?

Het is niet voor niets dat Belgische scholieren staken voor klimaatbeleid. Als er één land is met onduidelijk klimaatbeleid, dan is dat België.

Kenmerkend is de grote afhankelijkheid van kernenergie, goed voor de helft van de stroom. Al sinds 2003 geldt in België een wet die bepaalt dat de centrales dicht moeten, maar die wet verandert regelmatig. Volgens de laatste stand van zaken is 2025 de einddatum.

Je zou denken: een betere impuls om te investeren in al wat stroom oplevert is niet denkbaar. Immers: de helft van de stroomvoorziening valt weg. Maar het tegendeel gebeurt. Niemand investeert. En dat komt doordat dezelfde wet die de sluiting van de centrales aankondigt, ook bepaalt dat het niet gebeurt als dat een tekort aan stroom oplevert.

De wet zou duidelijkheid moeten brengen, maar onduidelijker dan dit is bijna niet denkbaar. De Belgische stroomvoorziening kraakt en piept. De Belgen vragen zich niet zozeer af of ze hun klimaatdoelen halen, maar of eind 2025 de lamp nog aangaat. Deze winter lagen de twee grote kerncentrales er tegelijk uit voor onderhoud, en slechts met noodmaatregelen lukte het de stroomvoorziening te redden. Zelfs het charteren van een drijvende kerncentrale werd overwogen.

Je zou denken dat België, net als Nederland, veel stroom van wind op zee zou kunnen oogsten, maar de Belgen zijn niet half zo gezegend als de Nederlanders. Hun stuk Noordzee is veel kleiner, veel drukker bevaren, veel dieper. En wat betreft wind op land: daar gaan de Waalse en de Vlaamse regering over, niet de Belgische.

Verenigd Koninkrijk: CO2-heffing

Met Groot-Brittannië verliest de Europese Unie binnenkort een klimaattopper. Zo was het in 2008 een van de eerste landen met een Klimaatwet. En het besloot ook al in 2014, als een van de eerste in Europa, om een eigen CO2-heffing in te voeren.

Het resultaat daarvan was overweldigend. In enkele jaren verdwenen de kolencentrales, die trouwens vanaf 2025 verboden zijn, van de markt. Gascentrales namen het over, en de uitstoot van broeikasgas halveerde.

Een andere Britse zet om de stroom te ontkolen pakt minder gelukkig uit. De Britten hebben zeven kerncentrales, goed voor 19 procent van de stroom, en mede daardoor al heel lang een betrekkelijk lage CO2-uitstoot. Maar deze centrales moeten (op één na) voor 2030 dicht, en de geplande bouw van zes nieuwe is een drama. De afgelopen jaren haakten vier potentiële bouwers af. Twee weken geleden nog Hitachi, die er twee zou bouwen. Zelfs op de tekentafels rezen de kosten al de pan uit.

Eén nieuwe centrale komt er zeker, maar die is nu al berucht: Hinkley Point C, aan de kust tegenover Cardiff, te bouwen door een combinatie van een Frans (EDF) en een Chinees staatsbedrijf. De stroom hiervan zal minstens 60 procent duurder worden dan bijvoorbeeld windstroom. Te betalen door de belastingbetaler.

Groot-Brittannië is een van de kampioenen in windenergie, waar nu al 18 procent van de stroom uit een molen komt. Voor verwarming zijn ook interessante plannen in de maak. Zo is de stad Leeds van plan om het hele gasnet van de stad om te bouwen voor waterstof. Het is nog maar een plan, maar het biedt veel perspectief.

Duitsland: knopen hakken

Toen in maart 2011 in het Japanse Fukushima een kerncentrale door een tsunami werd geveld, besloot de regering van Angela Merkel drie dagen later dat alle Duitse kerncentrales uiterlijk 2022 dicht moesten. Of dat een wijs besluit was, valt te betwisten, maar in één opzicht was het fantastisch: het schiep in een mum van tijd duidelijkheid voor investeerders.

Na de Atomausstieg is Duitsland nu begonnen zijn Kohlenausstieg voor te bereiden. Een daartoe ingestelde zware commissie zette in acht maanden een eenstemmig advies in elkaar, dat onmiddellijk werd omarmd door het grootste deel van de politiek. Dat schept het vertrouwen dat het besluit ook wordt uitgevoerd, en dus heeft het stroomopwekkende bedrijfsleven in korte tijd duidelijkheid over zijn toekomst. Schluss met de kolen. Opvallend is dat in de opdracht aan de commissie nergens werd gesproken over de kosten. Dat zou in Nederland ondenkbaar zijn.

Nu nog komt 36 procent van de Duitse stroom uit steenkool, en zelfs nog erger: bruinkool. Al die centrales moeten uiterlijk 2038 dicht, en al eind 2022 moeten centrales met een totaal vermogen van 12,5 gigawatt dicht: drie keer zoveel als alle Nederlandse kolencentrales bij elkaar.

De toekomst van de Duitse stroom hangt niet alleen af van wind- en zonneparken. Het is niet voor niets dat Duitsland, ondanks de druk van de Europese Commissie en de woede van de Verenigde Staten, vasthoudt aan de bouw van de gasleiding Nord Stream 2, die waarschijnlijk in november van dit jaar in gebruik genomen gaat worden. Dan is Duitsland weer voor enkele decennia verzekerd van de aanvoer van genoeg Russisch gas.

# data[].attributes.attachment_link.title
Op naar een schonere toekomst met onze energie - maar elk Europees land pakt dit anders aan

# data[].attributes.attachment_link.description
Nederland leverde een uitgesproken zwakke prestatie in het verleden, maar heeft een behoorlijk ambitieus plan. Nederland pleit nu binnen de Europese Unie voor een voortvarender klimaatbeleid. Drie jaar geleden werden nog drie knoerten van kolencentrales in gebruik genomen, in een tijd dat andere landen al bezig waren ze om klimaatredenen te sluiten.

# data[].attributes.headline
Opwarming van de aarde is de schuld van de mens(Trouw)

# data[].attributes.subject
Opwarming van de aarde is de schuld van de mens(Trouw)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) stelt vast dat de mens sinds het midden van de vorige eeuw voor 95 procent verantwoordelijk is voor de oplopende temperaturen op aarde. In een vorig rapport uit 2007 was dat nog 90 procent en in 2001 werd de mens voor 66 procent verantwoordelijk gehouden.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wetenschappers: opwarming aarde is schuld van de mens

# data[].attributes.attachment_link.description
Het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) stelt vast dat de mens sinds het midden van de vorige eeuw voor 95 procent verantwoordelijk is voor de oplopende temperaturen op aarde. In een vorig rapport uit 2007 was dat nog 90 procent en in 2001 werd de mens voor 66 procent verantwoordelijk gehouden.

# data[].attributes.body
Landbouw duurzamer https://www.nemokennislink.nl/publicaties/soja-sonee/

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Het broeikaseffect - De aarde warmt op

# data[].attributes.attachment_link.description
Het broeikaseffect ontstaat, omdat CO2 en andere gassen een beschermende laag vormen om de aarde. Ze laten de verwarmende stralen van de zon door, maar houden een deel van de warmte vast.