# data[].attributes.body
To 2 scena z III części "Dziadów" i jeden z najbardziej znanych monologów w historii literatury polskiej.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Samotność - cóż po ludziach, czym śpiewak dla ludzi?

Obejmie okiem wszystkie promienie jej ducha?

Nieszczęsny, kto dla ludzi głos i język trudzi:

Język kłamie głosowi, a głos myślom kłamie;

Myśl z duszy leci bystro, nim się w słowach złamie,

A słowa myśl pochłoną i tak drżą nad myślą,

Na gwiazdach jak na szklannych harmoniki kręgach.

To nagłym, to wolnym ruchem,

Kręcę gwiazdy moim duchem.

Milijon tonów płynie; w tonów milijonie

Każdy ton ja dobyłem, wiem o każdym tonie;

Ja czuję nieśmiertelność, nieśmiertelność tworzę,

W pośrodku was jak ojciec wśród rodziny stoję,

Cóż Ty większego mogłeś zrobić - Boże?

Patrz, jak te myśli dobywam sam z siebie,

Zgadzam je, dzielę i łączę,

I w tęcze, i w akordy, i we strofy plączę,

Rozlewam je we dźwiękach i w błyskawic wstęgach. -

Odjąłem ręce, wzniosłem nad świata krawędzie,

I kręgi harmoniki wstrzymały się w pędzie.

Sam śpiewam, słyszę me śpiewy -

Długie, przeciągłe jak wichru powiewy,

Przewiewają ludzkiego rodu całe tonie,

Jęczą żalem, ryczą burzą,

I wieki im głucho wtórzą;

A każdy dźwięk ten razem gra i płonie,

Jak ziemia nad połkniętą, niewidzialną rzeką.

Z drżenia ziemi czyż ludzie głąb nurtów dociek,

Gdzie pędzi, czy się domyślą? -

Uczucie krąży w duszy, rozpala się, żarzy,

Jak krew po swych głębokich, niewidomych cieśniach;

Ile krwi tylko ludzie widzą w mojej twarzy,

Tyle tylko z mych uczuć dostrzegą w mych pieśniach,

Pieśni ma, tyś jest gwiazdą za granicą świata!

I wzrok ziemski, do ciebie wysłany za gońca,

Choć szklanne weźmie skrzydła, ciebie nie dolata,

Tam dojdę, gdzie graniczą Stwórca i natura.

I mam je, mam je, mam - tych skrzydeł dwoje;

Z owocu wiadomości złego i dobrego;

Stado pieśń żałośną dzwoni,

Lecz póki ich nie puszczę, Twój wiatr ich niezgoni.

Kiedy spójrzę w kometę z całą mocą duszy,

Tę władzę, którą mam nad przyrodzeniem,

Chcę wywrzeć na ludzkie dusze,

Jak ptaki i jak gwiazdy rządzę mym skinieniem,

Dopóki na nią patrzę, z miejsca się nie ruszy.

Nie z ksiąg ani z opowiadań,

Chcę czuciem rządzić, które jest we mnie;

Wiesz, żem myśli nie popsuł, mowy nie umorzył;

Jeśli mnie nad duszami równą władzę nadasz,

Czym jest me życie?

Czym jest śmierć, co rozprószy myśli mych dostatek?
Chwila i iskra, gdy się przedłuża, rozpala -
Śmiało, śmiało! tę chwilę rozdłużmy, rozdalmy,

Jeszcze po przyjacielsku duszę Ci odkrywam.

Milczysz, - wszakżeś z Szatanem walczył osobiście?

Śmiało, śmiało! tę iskrę rozniećmy, rozpalmy -

Teraz - dobrze - tak. Jeszcze raz Ciebie wyzywam,

Czym był On, póki światy trzymał w swoim łonie?

Czym będzie wieczność świata, gdy On go pochłonie?

Lecz te, co jutro rykną, czym są dzisiaj gromy?

Czym jest wieków ciąg cały, mnie z dziejów wiadomy?

Z czego wychodzi cały człowiek, mały światek?

Ja bym mój naród jak pieśń żywą stworzył,

I większe niżli Ty zrobiłbym dziwo,

Zanuciłbym pieśń szczęśliwą!

Daj mi rząd dusz! - Tak gardzę tą martwą budową,

Którą gmin światem zowie i przywykł ją chwalić,

Żem nie próbował dotąd, czyli moje słowo

Nie mogłoby jej wnet zwalić.

Lecz czuję w sobie, że gdybym mą wolę

Ścisnął, natężył i razem wyświecił,

Może bym sto gwiazd zgasił, a drugie sto wzniecił -

Bo jestem nieśmiertelny! i w stworzenia kole

Są inni nieśmiertelni; - wyższych nie spotkałem. -

Najwyższy na niebiosach! - Ciebie tu szukałem,

Ja najwyższy z czujących na ziemnym padole.

Nie spotkałem Cię dotąd - żeś Ty jest, zgaduję;

Niech Cię spotkam i niechaj Twą wyższość uczuję -

Ja chcę władzy, daj mi ją, lub wskaż do niej drogę!

O prorokach, dusz władcach, że byli, słyszałem,

I wierzę; lecz co oni mogli, to ja mogę,

Ja chcę mieć władzę, jaką Ty posiadasz,

Ja chcę duszami władać, jak Ty nimi władasz.
(Długie milczenie)
Milczysz, milczysz! wiem teraz, jam Cię teraz zbadał,

Zrozumiałem, coś Ty jest i jakeś Ty władał. -

Kłamca, kto Ciebie nazywał miłością,

Ty jesteś tylko mądrością.

Ludzie myślą, nie sercem, Twych dróg się dowiedzą;

Myślą, nie sercem, składy broni Twej wyśledzą -

Ten tylko, kto się wrył w księgi,

W metal, w liczbę, w trupie ciało,

Przywłaszczyć część Twej potęgi.

Znajdzie truciznę, proch, parę,

Znajdzie blaski, dymy, huki,

Znajdzie prawność, i złą wiarę

Myślom oddałeś świata użycie,

Serca zostawiasz na wiecznej pokucie,

Dałeś mnie najkrótsze życie

I najmocniejsze uczucie. -

Rządzić jak Ty wszystkimi zawsze i tajemnie:

Co ja zechcę, niech wnet zgadną,

Spełnią,tym się uszczęśliwią,

A jeżeli się sprzeciwią,

Niechaj cierpią i przepadną.

Niech ludzie będą dla mnie jak myśli i słowa,

Z których, gdy zechcę, pieśni wiąże się budowa; -

Ani z rozwiązania zadań,

Ani z czarodziejskich badań.

Jam się twórcą urodził:

Stamtąd przyszły siły moje,

Skąd do Ciebie przyszły Twoje,

Boś i Ty po nie nie chodził:

Masz, nie boisz się stracić; i ja się nie boję.

Czyś Ty mi dał, czy wziąłem, skąd i Ty masz - oko

Bystre, potężne: w chwilach mej siły - wysoko

Kiedy na chmur spójrzę szlaki

I wędrowne słyszę ptaki,

Żeglujące na ledwie dostrzeżonym skrzydle;

Zechcę i wnet je okiem zatrzymam jak w sidle -

Wystarczą:- od zachodu na wschód je rozszerzę,

Lewym o przeszłość, prawym o przyszłość uderzę.

I dojdę po promieniach uczucia - do Ciebie!

I zajrzę w uczucia Twoje,

O Ty! o którym mówią, że czujesz na niebie.

Jam tu, jam przybył, widzisz, jaka ma potęga,

Aż tu moje skrzydło sięga.

Lecz jestem człowiek, i tam, na ziemi me ciało;

Kochałem tam, w ojczyźnie, serce me zostało, -

Ale ta miłość moja na świecie,

Ta miłość nie na jednym spoczęła człowieku

Jak owad na róży kwiecie:

Nie najednej rodzinie, nie na jednym wieku.

Ja kocham cały naród! - objąłem w ramiona

Wszystkie przeszłe i przyszłe jego pokolenia,

Przycisnąłem tu do łona,

Jak przyjaciel, kochanek, małżonek, jak ojciec:

Chcę go dźwignąć, uszczęśliwić,

Chcę nim cały świat zadziwić,

Nie mam sposobu i tu przyszedłem go dociec.

Przyszedłem zbrojny całą myśli władzą,

Tej myśli, co niebiosom Twe gromy wydarła,

Śledziła chód Twych planet, głąb morza rozwarła -

Mam więcej, tę Moc, której ludzie nie nadadzą,

Mam to uczucie, co się samo w sobie chowa

Jak wulkan, tylko dymi niekiedy przez słowa.

Tylko o twoję mleczną drogę się uderzy;

Domyśla się, że to słońca,

Lecz ich nie zliczy, nie zmierzy.

Wam, pieśni, ludzkie oczy, uszy niepotrzebne; -

Płyńcie w duszy mej wnętrznościach,

Świećcie na jej wysokościach,

Jak strumienie podziemne, jak gwiazdy nadniebne.

Gdzie człowiek, co z mej pieśni całą myśl wysłucha,

Ty Boże, ty naturo! dajcie posłuchanie. -

Godna to was muzyka i godne śpiewanie. -

Wyciągam aż w niebiosa i kładę me dłonie

Boga, natury godne takie pienie!

Pieśń to wielka, pieśń-tworzenie.

Taka pieśń jest siła, dzielność,

Taka pieśń jest nieśmiertelność!

Depcę was, wszyscy poeci,

Wszyscy mędrce i proroki,

Których wielbił świat szeroki.

Gdyby chodzili dotąd śród swych dusznych dzieci,

Gdyby wszystkie pochwały i wszystkie oklaski

Słyszeli, czuli i za słuszne znali,

I wszystkie sławy każdodziennej blaski

Promieniami na wieńcach swoich zapalali,

Z całą pochwał muzyką i wieńców ozdobą,

Zebraną z wieków tyla i z pokoleń tyla,

Nie czuliby własnego szczęścia, własnej mocy,

Jak ja dziś czuję w tej samotnej nocy:

Kiedy sam śpiewam w sobie,

Śpiewam samemu sobie.

Tak! - czuły jestem, silny jestem i rozumny. -

Nigdym nie czuł, jak w tej chwili -

Dziś mój zenit, moc moja dzisiaj się przesili,

Dziś poznam, czym najwyższy, czylim tylko dumny;

Dziś jest chwila przeznaczona,

Dziś najsilniej wytęzę duszy mej ramiona -

Kiedy więzień i ślepy dumał u kolumny.

Zrzucę ciało i tylko jak duch wezmę pióra -

Wylecę z planet i gwiazd kołowrotu,

I Mocy tej nie wziąłem z drzewa edeńskiego,

Nie służą mi, nie znają - nie znają nas obu,

Ja na nich szukam sposobu

Tak bliźnich rozrządzać muszę.

Nie bronią - broń broń odbije,

Nie pieśniami - długo rosną,

Nie cudami - to zbyt głośno.

Czym jest me czucie?

Nie gardź mną, ja nie jeden, choć sam tu wzniesiony.

Jestem na ziemi sercem z wielkim ludem zbratan,

Mam ja za sobą wojska, i mocy, i trony;

Teraz duszą jam w moję ojczyznę wcielony?

Cierpię, szaleję - a Ty mądrze i wesoło

Przypadkiem, ale nigdy lat swych nie dochodzi;

Jeśli pod rządem Twoim czułość nie jest bezrząd,

Milczysz! - Jam Ci do głębi serce me otworzył

Widzisz to moje ognisko: - uczucie,

Zbieram je, ściskam, by mocniej pałało,
GŁOS DIABŁA (Konrad staje chwilę, słania się i pada) DUCHY Z LEWEJ STRONY PIERWSZY
Wbijam w żelazne woli mej okucie,
DRUGIi
Jak nabój w burzące działo.
PIERWSZY
Omdlał, omdlał, a nim
DUCH Z PRAWEJ STRONY
Precz - modlą się za nim.
DUCH Z LEWEJ
Widzisz, odpędzają nas.
PIERWSZY Z LEWEJ
Ty bestyjo głupial
DRUGIi
Wróci się, wróci
PIERWSZY
Precz stąd - bo wezmę na rogi
DRUGI
I będę cię lat tysiąc niosł, i w paszczę samą

A co, nie chybił?
(Słychać stukanie i klucz we drzwiach)DRUGI DUCH
Pop, klecha, przyczajmy się i schowajmy rogi.

Leć i nie wyłaź z piekła - aha, do dna przybił -

Szatana wbiję.

Nie pomogłeś mu słowo ostatnie wyrzygnąć,

Jeszcze o jeden stopień w dumę go podzwignąć!

Chwila dumy - ta czaszka już byłaby trupia.

Być tak blisko tej czaszki i nie można deptać!

Widzieć krew w jego ustach, i nie można chłeptać!

Najgłupszy z diabłów, tyś go wypuścił w pół drogi.

Przebudzi się, dodusim.

Odezwij się, - bo strzelę przeciw Twej naturze;

Jeśli jej w gruzy nie zburzę,

To wstrząsnę całym państw Twoich obszarem;

Bo wystrzelę głos w całe obręby stworzenia:

Ten głos, który z pokoleń pójdzie w pokolenia:

Krzyknę, ześ Ty nie ojcem świata, ale...

Zaklinam, daj mi władzę - jedna część jej licha,

Część tego, co na ziemi osiągnęła pycha,

Z tą jedną cząstką ileż ja bym szczęścia stworzył!

Milczysz! - nie dasz dla serca, dajże dla rozumu. -

Widzisz, żem pierwszy z ludzi i z aniołów tłumu,

Że Cię znam lepiej niźli Twoje archanioły,

Wart, żebyś ze mną władzą dzielił się na poły -

Jeślim nie zgadł, odpowiedz - milczysz! ja nie kłamię.

Milczysz i ufasz, że masz silne ramię -

Wiedz, że uczucie spali, czego myśl nie złamie -

Jeśli w milijon ludzi krzyczących "ratunku!"

Nie patrzysz jak w zawiłe zrównanie rachunku; -

Jeśli miłość jest na co w świecie Twym potrzebną

I nie jest tylko Twoją omyłką liczebną...

I mówią, że Ty nie błądzisz!

Słuchaj, jeśli to prawda, com z wiarą synowską

Słyszał, na ten świat przychodząc,

Że Ty kochasz; - jeżeliś Ty kochał świat rodząc,

Jeśli ku zrodzonemu masz miłość ojcowską; -

Jeżeli serce czułe było w liczbie źwierząt,

Któreś Ty w arce zamknął i wyrwał z powodzi;

Jeśli to serce nie jest potwór, co się rodzi

Ciałem połknąłem jej duszę,

Nazywam się Milijon - bo za milijony

Kocham i cierpię katusze.

Patrzę na ojczyznę biedną,

Jak syn na ojca wplecionego w koło;

Czuję całego cierpienia narodu,

Jak matka czuje w łonie bole swego płodu.

Ja wydam Tobie krwawszą bitwę niźli Szatan:

On walczył na rozumy, ja wyzwę na serca.

Jam cierpiał, kochał, w mękach i miłości wzrosłem;

Kiedyś mnie wydarł osobiste szczęście,

Na własnej piersi ja skrwawiłem pięście,

Depc, chwytaj!

Jeszcze dysze.

Cha! cha! straszysz, ciociu! mamo!

# data[].attributes.attachment_link.title
Adam Mickiewicz: Dziady. Scena 2: Improwizacja

# data[].attributes.attachment_link.description
Samotność - cóż po ludziach, czym śpiewak dla ludzi? Obejmie okiem wszystkie promienie jej ducha? Nieszczęsny, kto dla ludzi głos i język trudzi: Język kłamie głosowi, a głos myślom kłamie; Myśl z duszy leci bystro, nim się w słowach złamie, A słowa myśl pochłoną i tak drżą nad myślą, Na gwiazdach jak na szklannych harmoniki kręgach.

# data[].attributes.headline
Co to jest improwizacja? Z czym Ci się kojarzy improwizowanie? Jakie cechy osobowości trzeba posiadać, aby improwizacja się udała?

# data[].attributes.subject
Co to jest improwizacja? Z czym Ci się kojarzy improwizowanie? Jakie cechy osobowości trzeba posiadać, aby improwizacja się udała?

# data[].attributes.body
O czym jest utwór, który śpiewa Konrad (gra go Artur Żmijewski) pod koniec sceny I? Dlaczego ją można uznać za bluźnierczą?

# data[].attributes.body
To wyjątkowy bohater, to on łączy ze sobą część II, IV i III dramatu Mickiewicza. Przypomnij sobie kim był:
w II części.............
W IV....................
W III...................
W jakich scenach w Dziadach cz. III się pojawia?

# data[].attributes.body
Spróbuj odpowiedzieć na pytania:
-W jakiej sytuacji znajduje się Konrad? Opisz jego podejście do ludzi.
-Konrad ma wyjątkowy talent. Jaki? Co na swój temat sądzi bohater?
-Dla bohatera nadszedł czas próby. Postanawia stanąć do walki z samym Bogiem.
-Czego pragnie od Stwórcy, jakie są jego motywy?
-Bóg jednak nie odpowiada Konradowi, co sprawia, że bohater zaczyna Bogu bluźnić i oskarżać Go o brak serca. Zinterpretuj zakończenie sceny. Kto wypowiada najgorsze przekleństwo?

- Kłamca, kto Ciebie nazywał miłością
Ty jesteś tylko mądrością.
- Jeżeli miłość jest na co w świecie Twym potrzebną,
I nie jest tylko Twoją omyłką liczebną...
- Krzyknę, żeś Ty nie ojcem świata, ale...
carem (głos diabła).

# data[].attributes.body
Zanotuj:
Pod koniec sceny 1.  bohater doznaje wielkiej mocy, wzlatuje ponad ziemię jako orzeł, by dostrzec przyszłe losy narodu. Jednak jego wysiłek jest daremny, gdyż kruk zasłonił mu przyszłość i zmącił myśli – pierwszy wysiłek Konrada, by poznać przyszłość, kończy się niepowodzeniem.

# data[].attributes.headline
I ostatnie zadanie -obejrzyj adaptację sceny 2

# data[].attributes.subject
I ostatnie zadanie -obejrzyj adaptację sceny 2

# data[].attributes.body
Jakie zmiany wprowadził reżyser? Dlaczego monolog wygłasza dwóch aktorów?

# data[].attributes.attachment_link.title
Wielka Improwizacja - Gustaw Holoubek - Lawa 1989