# data[].attributes.body
oude examenopgaven om te oefenen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Economie
Hier vind je alle vwo economie-examens vanaf 2002, ook in losse vragen en antwoorden.
Speciaal voor docenten:

Op deze usb-stick vindt u alle examens en herexamens (inclusief alle pilot-examens) vanaf 2000 (havo) en 2001 (vwo).
De meer dan 850 examenvragen zijn ook in .doc(x)-format op de stick aanwezig

Economie 1

Economie 1-2

# data[].attributes.attachment_link.description
Economie Hier vind je alle vwo economie-examens vanaf 2002, ook in losse vragen en antwoorden. Speciaal voor docenten: Op deze usb-stick vindt u alle examens en herexamens (inclusief alle pilot-examens) vanaf 2000 (havo) en 2001 (vwo). De meer dan 850 examenvragen zijn ook in .doc(x)-format op de stick aanwezig examen 2021 tijdvak III hele examen [...]

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
© Hollandse Hoogte / Patricia Rehe

Consumentengoederen en -diensten waren in maart 9,7 procent duurder dan een jaar eerder, meldt het CBS. In februari was de inflatie 6,2 procent. De inflatie van maart is de hoogste na april 1976.

Prijsstijging energie

De forse toename van de inflatie kwam vooral door de prijsontwikkeling van energie (elektriciteit, gas en stadsverwarming). In maart was energie 157 procent duurder dan in dezelfde maand een jaar eerder. In februari was dit 77 procent.

Energie levert momenteel een belangrijke bijdrage aan de totale inflatie. De prijsontwikkeling van energie wordt door het CBS gemeten op basis van nieuwe contracten. Het CBS voert een onderzoek uit naar het meten van de energieprijzen in de CPI.

Motorbrandstoffen en voedingsmiddelen duurder

Naast energie had ook de prijsontwikkeling van de motorbrandstoffen een verhogend effect op de inflatie. De prijzen stegen met 36,5 procent in maart ten opzichte van een jaar eerder, in februari was dit 24 procent. De gemiddelde prijs van een liter Euro 95 aan de pomp is gestegen van 2,05 euro in februari naar 2,29 euro in maart. Voor diesel steeg de prijs van 1,74 euro naar 2,12 euro.

Verder droeg ook de prijsontwikkeling van voedingsmiddelen bij aan de hogere inflatie. Dit komt met name door de prijsontwikkeling van vlees en groente. Voedingsmiddelen waren in maart 6,2 procent duurder dan een jaar eerder. In februari was voeding 4,9 procent duurder.

Inflatie eurozone neemt verder toe

Het CBS publiceert sinds 1996 twee verschillende cijfers voor inflatie. Een op basis van de consumentenprijsindex (CPI) en een op basis van de geharmoniseerde index van consumentenprijzen (HICP). Consumentengoederen en -diensten in Nederland waren volgens de HICP in maart 11,7 procent duurder dan een jaar eerder, in februari was dat 7,3 procent. Bij de eerste raming op 1 april kwam de prijsstijging uit op 11,9 procent. De inflatie in de eurozone nam toe van 5,9 procent in februari naar 7,5 procent in maart. Dat is de hoogste inflatie ooit gemeten in de eurozone.

Verschil CPI en HICP

Om de inflatie tussen landen te kunnen vergelijken, berekenen de lidstaten van de Europese Unie (EU) een consumentenprijsindex volgens internationaal afgesproken definities en methoden. De Europese Centrale Bank gebruikt de HICP voor het monetaire beleid in de eurozone. Daarnaast maken de meeste landen nog een eigen, nationale prijsindex.

Het belangrijkste verschil tussen de CPI en de HICP voor Nederland is dat de HICP in tegenstelling tot de CPI geen rekening houdt met de kosten van het wonen in de eigen woning. In de CPI worden deze kosten berekend aan de hand van de ontwikkeling van woninghuren. Dit is echter niet het enige verschil. In een publicatie worden deze verschillen verder toegelicht.

Implicaties coronacrisis op de berekening van de inflatie

Door de overheidsmaatregelen in verband met de coronacrisis zijn sommige diensten na maart 2020 niet of beperkt beschikbaar geweest. Hierdoor zijn voor een deel van deze diensten geen transacties geweest waarvan de prijzen gemeten konden worden. In aansluiting op de richtlijnen van Eurostat heeft het CBS per situatie gekozen voor de meest passende schattingsmethode. In een notitie worden alle keuzes toegelicht en in een maatwerktabel wordt aangegeven per artikelgroep of er een schatting is gemaakt.

Dashboard consumentenprijzen

Het dashboard consumentenprijzen toont de inflatie volgens de consumentenprijsindex (CPI) en voor een aantal groepen consumentengoederen en -diensten. Meer prijsindicatoren zijn te vinden in het prijzendashboard.

# data[].attributes.attachment_link.title
Inflatie stijgt naar 9,7 procent in maart

# data[].attributes.attachment_link.description
Consumentengoederen en -diensten waren in maart 9,7 procent duurder dan een jaar eerder, meldt het CBS. In februari was de inflatie 6,2 procent. De inflatie van maart is de hoogste na april 1976. De forse toename van de inflatie kwam vooral door de prijsontwikkeling van energie (elektriciteit, gas en stadsverwarming).

# data[].attributes.attachment_link.title
You searched for checklist - Economielokaal

# data[].attributes.attachment_link.title
Energiecrisis wordt voedselcrisis gemist? Start met kijken op NPO Start

# data[].attributes.attachment_link.description
Zal de energiecrisis door de oorlog in Oekraïne overgaan in een voedselcrisis?

# data[].attributes.attachment_link.title
Chinezen zwijgen, maar Oekraïne-oorlog zit ze niet lekker

# data[].attributes.attachment_link.description
China houdt zich tot nu toe op de vlakte als het over de oorlog in Oekraïne gaat. Het land wil Rusland te vriend houden, maar de VS en Europa ook. De oorlog is Oekraïne is economisch slecht voor China, maar openlijk partij kiezen is misschien nog veel schadelijker.

# data[].attributes.attachment_link.description
Het basismodel Een wiskundig Keynesiaans model beschrijft eigenlijk de geldstromen uit het kringloopmodel. Alle bedragen luiden in miljarden euro's, tenzij anders aangegeven.

# data[].attributes.attachment_link.description
De omvang van de productie kunnen we op drie manieren meten. Via de productie zelf. Via het inkomen dat ermee verdiend wordt. Of via de producten die gekocht worden. Productie vindt niet alleen plaats bij bedrijven, maar ook bij de overheid.

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe is de benzine, diesel en LPG brandstofprijs opgebouwd?

# data[].attributes.attachment_link.description
De benzine, diesel en LPG prijs bestaat uit accijns, btw, productiekosten en marge. Bekijk hier hoe de prijs per liter is opgebouwd.

# data[].attributes.attachment_link.title
Verlaging brandstofaccijns gaat ook gelden voor LPG en LNG

# data[].attributes.attachment_link.description
De vorige week aangekondigde verlaging van de accijns op benzine en diesel per 1 april gaat ook gelden voor LPG en LNG. Dit heeft staatssecretaris van Rij vandaag toegezegd in een debat met de Tweede Kamer.

# data[].attributes.body
Soms is even een filmpje kijken.....over een examenopdracht economie een goede manier om de examenstof te beheersen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Examenspreekuur economie vwo met docenten Jos en Mohamed

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De olieprijzen zijn maandagochtend verder gedaald. Ze hebben inmiddels bijna het niveau bereikt van voor de Russische invasie van Oekraïne, die op 24 februari begon. Ook de adviesprijzen voor benzine en diesel zijn in de afgelopen dagen iets gedaald, al liggen ze nog steeds ruim boven de 2 euro.

Een vat Brentolie, de maatstaf voor olie uit het Midden-Oosten, Europa en Afrika, werd maandagochtend 2,3 procent goedkoper en kostte vroeg op de dag 100,46 dollar (92 euro). De prijs van een vat Amerikaanse olie daalde met 2,4 procent en bedroeg rond 7.30 uur 95,94 dollar.

Daarmee is de Amerikaanse olie nog slechts enkele euro's duurder dan voor de Russische inval en ver verwijderd van de piek van meer dan 120 dollar per vat in de eerste helft van maart. Ook Brentolie is fors goedkoper dan begin maart, toen Noordzeeolie ruim 127 dollar per vat opleverde.

Dat de olie de laatste dagen wat minder duur is, komt vooral doordat het aantal coronabesmettingen in China flink blijft toenemen. Dat land is de grootste importeur van olie ter wereld, maar heeft een strenge lockdown ingevoerd en heeft daardoor tijdelijk minder olie nodig.

De grootste besmettingshaard is de miljoenenstad Sjanghai. Zondag werden daar ondanks de strikte maatregelen meer dan 26.000 nieuwe coronabesmettingen gemeld. De lockdown heeft al tot verstoringen geleid in de haven van de stad.

Pompprijzen stegen snel na start Russische invasie

Doordat de olieprijzen na het begin van de Russische invasie verder zijn opgelopen, stegen ook de prijzen aan de pomp. Zo kwam de gemiddelde adviesprijs voor benzine op 10 maart boven 2,50 euro uit. Voor diesel betaalde je op het hoogtepunt 2,375 euro.

Als reactie hierop besloot het kabinet de accijns op brandstoffen per 1 april te verlagen. Daardoor zakten de pompprijzen behoorlijk en sindsdien daalden ze nog wat verder. Zo bedraagt de adviesprijs voor benzine inmiddels 2,229 euro en die voor diesel 2,137 euro.

Overigens zijn die prijzen nog steeds flink hoger dan een jaar geleden, toen 1 liter benzine rond de 1,85 euro kostte en je voor 1 liter diesel ongeveer 1,50 euro betaalde.

# data[].attributes.attachment_link.title
Olieprijs bijna op niveau van voor Russische invasie, pompprijzen dalen ook

# data[].attributes.attachment_link.description
De olieprijzen zijn maandagochtend verder gedaald. Ze hebben inmiddels bijna het niveau bereikt van voor de Russische invasie van Oekraïne, die op 24 februari begon. Ook de adviesprijzen voor benzine en diesel zijn in de afgelopen dagen iets gedaald, al liggen ze nog steeds ruim boven de 2 euro.

# data[].attributes.attachment_link.title
Economie VWO Examens Oefenen | Honderden Examenvragen

# data[].attributes.attachment_link.description
Examens oefenen is het geheim om te slagen. Oefen hier alle Economie VWO examens van de afgelopen jaren. Honderden vragen inclusief antwoorden.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zeven topeconomen geven op verzoek van de Tweede Kamer hun visie op de huidige extreem hoge inflatie. Hoe we erin verzeild zijn geraakt, dat is wel helder. Maar hoe en vooral wanneer komen we er weer vanaf?

Waarom is de inflatie zo hoog?
Energie
De sterk gestegen energieprijzen stuwen de inflatie enorm, daarover is iedereen het wel eens. En dan gaat het niet alleen om de sterk gestegen gasprijs, maar ook om de olieprijs. Dat drijft de energierekening en de tankbon op, maar nog veel meer.

Ga maar na: bij hogere gasprijzen wordt ook het verbouwen van voedsel uit kassen duurder, en dat betaal jij. En wat te denken van de stijgende transportkosten voor alles wat vervoerd moet worden. En ja, ook dat betaal jij uiteindelijk.
Corona
Het inflatiespook roert zich echter al langer, en dat heeft alles te maken met het herstel van de coronapandemie. "Het krachtige herstel van de economieën na de recessie van 2020, betekende dat de vraag naar goederen en diensten in rap tempo aantrok. Het aanbod kon die stijging om verschillende redenen niet bijhouden", schrijft monetair econoom Edin Mujagic. Met alle gevolgen van dien.

Lees ook:

Hoe erg is 12 procent inflatie? 'Gasrekening soms 100 euro duurder'

Zo explodeerde de prijs van goederenvervoer per schip van China naar Europa, omdat er te weinig plek was voor alle bestelde spullen. Eenmaal aangekomen in de haven van bestemming kwamen de spullen stil te liggen omdat de havens het niet aankonden, vervolgens kampen Europese landen met een tekort van vele tienduizenden chauffeurs om de spullen naar de bestemming te brengen.

"Daardoor stegen de transportkosten ook behoorlijk, wat uiteindelijk werd doorberekend in de prijs van producten wanneer die in de winkels kwamen te liggen."
In onderstaande video legt Frederieke Hegger uit waarom loonsverhogingen de inflatie alleen maar erger maken:

Die flessenhalzen in de economie worden volgens hoogleraar monetaire economie Lex Hoogduin extra versterkt door al het geld dat huishoudens en bedrijven hebben opgepot tijdens de crisis, dat nu los komt. Dat versterkt de vraag nog meer, waardoor tekorten ontstaan en de prijzen verder stijgen.

De ECB...

Dat brengt ons meteen bij de volgende boosdoener, volgens meerdere economen: de Europese Centrale Bank (ECB). De ECB pompte al ver voor de pandemie ongelooflijk veel geld de economie in, en heeft dat tijdens corona nog verder opgeschroefd.

"De hoeveelheid geld in handen van burgers en bedrijven is tijdens de coronacrisis sterk gegroeid", aldus Hoogduin. Dat geld wordt nu massaal uitgegeven, waardoor de prijzen omhoog gaan.

"Als inflatie een vuurtje is, dan is de geldhoeveelheid het brandhout dat het vuur aan de gang houdt", beaamt Mujagic. En de ECB is nog steeds niet gestopt met brandhout toevoegen, waardoor de inflatie weleens langer kan aanhouden dan je zou verwachten op basis van de incidentele oorzaken als coronatekorten en hoge energieprijzen.

...maakt het erger

Hoogleraar monetaire economie Sweder van Wijnbergen denkt dat de ECB het alleen maar erger maakt nu. Hij merkt op dat de verwachting dat de inflatie niet snel gaat verdwijnen, komt doordat de ECB maar blijft stimuleren. Een gevolg daarvan is dat ook de lonen harder stijgen omdat ook werknemers hun koopkracht op peil willen houden. En stijgende lonen zorgen voor, je raadt het al, meer inflatie.

Ook bedrijven laten de prijzen sneller stijgen omdat ze geen vertrouwen hebben dat de ECB ingrijpt, denkt Mujagic. "Het gevolg kan zijn dat bedrijven, die een tijdelijke stijging van de kosten kunnen opvangen zonder die door te berekenen naar de consument, dat wel gaan doen omdat de centrale bank geen aanstalten maakt de te hoge inflatie terug in het hok te dwingen."

Hoe lang blijft de inflatie?

Die vraag is veel moeilijker te beantwoorden, zo blijkt. Aan de ene kant zijn er veel redenen om aan te nemen dat het in de loop van het jaar beter wordt.

Dat is ook de verwachting van de ECB, schrijft onder meer hoogleraar monetaire economie Casper de Vries. "De gedachte is dat aanvoerketens en productieprocessen weer zullen normaliseren op het moment dat de pandemie wegebt. In zoverre de sprong in energieprijzen eenmalig is, zal dit de inflatie ook niet verder opdrijven." Maar het duurt volgens hem wel even voordat het effect van zo'n sprong volledig is doorgewerkt.

Er zijn ook wereldwijde ontwikkelingen die blijvend de inflatie laten oplopen. Zoals vergrijzing bijvoorbeeld. Daardoor moeten uiteindelijk minder mensen het werk doen, waardoor arbeid schaarser wordt en de lonen stijgen. Dat maakt spullen die door die mensen gemaakt worden weer duurder.

Lees ook:

Hoge inflatie, krappe arbeidsmarkt: maar hogere lonen, ho maar

De economen zijn het er min of meer over eens dat als de grote schokken achter de rug zijn de inflatie inderdaad wel af zal nemen, maar het is maar zeer de vraag of dat zo richting het gewenste niveau van een procentje of 2 gaat, of toch hoger blijft.

Minder laten produceren in lagelonenlanden (deglobalisering), vergrijzing, het ruime ECB-beleid én de energietransitie worden vaak genoemd als factoren die de inflatie hoger houden dan we zouden willen.

Waarom doet de ECB dan (bijna) niks?

Formeel heeft de ECB eigenlijk maar een echt doel: de inflatie stabiel rond de 2 procent houden. Maar waarom doen ze dat dan niet? Ten eerste, zoals al gezegd, verwacht de ECB dat de huidige inflatie tijdelijk is en dus zou ingrijpen niet nodig zijn. Overigens begint hier wel wat te verschuiven. Na de laatste vergadering van de ECB liet de centrale bank weten dat het aankoopprogramma wel degelijk versneld wordt afgebouwd.

Ten tweede is het maar zeer de vraag of de ECB echt iets kan doen. Immers, de hoge prijzen voor gas en olie dalen niet als de ECB minder geld in de economie pompt.

Maar de ECB zit ook klem, ziet onder andere Hoogduin. Minder schuld opkopen en de rente verhogen zouden de inflatie wellicht kunnen beteugelen, maar tegelijkertijd zijn er landen in Zuid-Europa die een ongelooflijk grote schuld hebben en moeten vrezen voor stijgende rentes. "Daardoor is de ECB in een hachelijke situatie terechtgekomen", aldus de hoogleraar.

"Relatief beperkte renteverhogingen met het doel om de inflatie in te dammen, zouden een financiële en economische crisis tot gevolg kunnen hebben, met ook hernieuwde twijfel aan de houdbaarheid van de euro." En een nieuwe financiële crisis in de eurolanden is wel het allerlaatste dat we willen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Waarom de inflatie zo hoog is en waarom we er maar aan moeten wennen

# data[].attributes.attachment_link.description
Ons geld wordt in rap tempo minder waard door de sterk stijgende prijzen. Het leven was in maart maar liefst 11,9 procent duurder dan een jaar eerder. De vraag dient zich steeds sterker aan: hoe snel zijn we er weer vanaf? Vooraanstaande economen hebben slecht nieuws.

# data[].attributes.body
De site van mijn economiecollega Dreschler biedt jullie uitleg van alle examenstof(via teksten ppt en filmpjes) en voldoende oude examenopgaven om te oefenen. Succes de komende periode!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In deze module gaat het over de conjunctuur. Onderdelen die aan bod komen zijn de conjunctuurcyclus, wisselkoersen, de verkeersvergelijking van Fisher en de conjunctuurpolitiek van de overheid en de centrale bank.

Dit domein gaat over de macro-economie.
We kijken hoe het BBP tot stand komt en verklaren waarom het netto binnenlands product gelijk is aan het netto binnenlands inkomen.
Verder hebben we het over de nationale rekeningen, de staat van middelen en bestedingen en de betalingsbalans. Vervolgens hebben we het nog over personele- en categoriale inkomensverdeling en de structuur van de economie.

In deze module gaan we het hebben over Risico & Informatie.
Risico en informatie zorgen er, net als speltheorie, voor dat er marktfalen ontstaat.
Deze module laat zien waarom, en wat er tegen te doen valt.

We kijken naar het effect van samenwerken en onderhandelen om het marktevenwicht.
Daarbij gaat het vooral over het gevangenendillema. (speltheorie).

We kijken naar hoe zo'n prisoners-dillema ontstaat en vooral ook naar hoe we het kunnen oplossen. Een mooi voorbeeld van speltheorie zie je in onderstaand filmpje.

Nu en later: Wat doe je met je geld? Spaar je nog iets voor later? Leen je geld om alvast iets aan te schaffen waar je nog geen geld voor hebt? Hoe gaat dat eigenlijk? Sparen en lenen... Waar moet je allemaal rekening mee houden? En hoe doen bedrijven en overheid dat? We hebben het in deze module dus over sparen, lenen, investeren, pensioen.

Eerst kijken we naar de vraaglijn en de aanbodlijn. Daarna naar hoe je maximale winst kan berekenen. Vervolgens staan we eerst stil bij de verschillende marktvormen. We kijken dan hoeveel aanbieders er zijn, hoe heterogeen de producten zijn, hoe transparant de markt is en hoe makkelijk je kan toetreden tot de markt. Vervolgens gaan we kijken naar de internationale handel en naar de rol van de overheid bij markten.
Domein B en C gaan over Schaarste en Ruil.

Economie is "de wetenschap van de schaarste"
In dit domein leer je wat schaarste is, en waarom er door die schaarste keuzes gemaakt moeten worden. Daarna spreken we over het ontstaan van directe en indirecte ruil.
Indirecte ruil heeft met geld te maken. We gaan ons veel bezig houden met geld.
Introductie op het thema (filmpje van NPO)

# data[].attributes.attachment_link.description
In deze module gaat het over de conjunctuur. Onderdelen die aan bod komen zijn de conjunctuurcyclus, wisselkoersen, de verkeersvergelijking van Fisher en de conjunctuurpolitiek van de overheid en de centrale bank. Dit domein gaat over de macro-economie.

# data[].attributes.headline
Samenvatting van de stof voor het vak economie

# data[].attributes.subject
Samenvatting van de stof voor het vak economie

# data[].attributes.headline
Embargo van Russisch olie en gas....de effecten.

# data[].attributes.subject
Embargo van Russisch olie en gas....de effecten.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mazraoui: 'Onverdiend, maar dat is het leven af en toe'

Noussair Mazraoui probeert een reden te vinden voor de uitschakeling van Ajax. De vleugelverdediger ziet weinig slechte punten, kijkend naar het duel met Benfica. Ook gaat hij in op zijn vermeende transfer naar FC Barcelona.

# data[].attributes.attachment_link.title
Boycot van Russisch gas is juist beter voor onze economie

# data[].attributes.attachment_link.description
Een totale boycot van olie en gas uit Rusland is veel minder schadelijk voor onze economie dan we denken, stellen economen. Het is zelfs een betere optie dan doorgaan met importeren. Rusland ontvangt zo'n 500 miljoen euro aan olie- en gasinkomsten per dag. Dat blokkeren is een heel effectief wapen.

# data[].attributes.headline
Flashcards...handig om de theorie n og eens langs te lopen.

# data[].attributes.subject
Flashcards...handig om de theorie n og eens langs te lopen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De internationale goederenstroom werd al voor de oorlog in Oekraïne belemmerd. Als gevolg van de pandemie was er sprake van een containercrisis, waarin de wereldhandel werd verstoord door onder meer lockdowns en de prijzen door het dak gingen.

Het logistieke systeem is uit balans gehaald en de extra controle op containers voel je ook in Rotterdam, stelt Victor van der Chijs, voorzitter van Deltalinqs, de ondernemersvereniging van logistieke, haven- en industriebedrijven. "De haven staat mudvol met containers, dus dan kun je zoiets niet erbij krijgen."

En behalve langere wachttijden loopt het zeevervoer naar Rusland ook vast doordat rederijen zoals Maersk, MSC, ONE en Hapag-Lloyd eerder besloten om geen nieuwe boekingen voor containervervoer naar Rusland aan te nemen.

Mirakel

Door de opstapeling van containers in de haven zijn bedrijven uitgeweken naar andere plekken in het havengebied van Rotterdam. Van der Chijs: "Je moet Rotterdam zien als een mirakel van logistiek: alles is heel strak op elkaar afgestemd. Als ook maar één container te laat aankomt, zie je het systeem al een beetje vastlopen. Voor de langere termijn maakt men zich in de Rotterdamse haven toch echt wel zorgen."

Want zo'n 15 procent van de overslag in de Rotterdamse haven houdt verband met Rusland. De haven van Rotterdam is een belangrijke speler als het om de overslag van kolen (20%), olieproducten (20%), lng (25%) en ruwe olie (30%) uit Rusland gaat.

Maar het Havenbedrijf zegt de gevolgen van de oorlog in Oekraïne pas écht te gaan merken als er een boycot komt op olie en gas uit Rusland.

Nu is er nog geen sprake van olietekorten volgens de Vereniging Nederlandse Petroleum Industrie. Directeur Erik Klooster: "De voorraad diesel is krap, maar er is geen sprake van een fysiek tekort. En om de handel met Rusland te kunnen vervangen zijn bedrijven momenteel zo goed en zo kwaad als het kan op zoek naar alternatieven."

# data[].attributes.attachment_link.title
Oorlog, sancties, stapels containers: raakt Rotterdamse haven uit balans?

# data[].attributes.attachment_link.description
De internationale goederenstroom werd al voor de oorlog in Oekraïne belemmerd. Als gevolg van de pandemie was er sprake van een containercrisis, waarin de wereldhandel werd verstoord door onder meer lockdowns en de prijzen door het dak gingen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op deze pagina vind je alle informatie die jij nodig hebt om goed voorbereid jouw examen economie te maken. Zo vind je hier een overzicht van de onderwerpen die terugkomen in jouw examen. Oefen ook met oude examens en vind extra informatie over specifieke onderwerpen. Vergeet vooral niet de video's te bekijken waarin moeilijke vragen worden uitgelegd. Wij wensen je veel succes met leren!

# data[].attributes.attachment_link.description
Op deze pagina vind je alle informatie die jij nodig hebt om goed voorbereid jouw examen economie te maken. Zo vind je hier een overzicht van de onderwerpen die terugkomen in jouw examen. Oefen ook met oude examens en vind extra informatie over specifieke onderwerpen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het onderzoek kijkt niet alleen naar de directe belastingen, maar ook naar de verdeling van indirecte belastingen, zoals accijns en btw en alle overheidsuitgaven aan bijvoorbeeld onderwijs en zorg. Daarmee werpt de studie een nieuw licht op de ongelijkheid en inkomensherverdeling tussen Nederlandse huishoudens. Enerzijds vindt meer herverdeling plaats doordat vooral lage inkomens profiteren van collectieve uitgaven. Daartegenover staat dat zowel lage als middeninkomens een relatief groot deel van hun inkomen kwijt zijn aan indirecte belastingen, wat zorgt voor minder herverdeling.

Herverdeling door overheidsuitgaven

De overheid zorgt vooral voor herverdeling via de uitgaven. Lagere inkomens profiteren meer van de collectieve uitgaven dan hogere inkomens. Het gaat hierbij vaak om directe inkomensondersteuning en andere uitkeringen, zoals toeslagen en bijstand, voor huishoudens met lage inkomens. Ook andere overheidsuitgaven, zoals langdurige zorg en maatschappelijke ondersteuning, zijn herverdelend. Vanwege de herverdeling tussen de Nederlandse huishoudens stijgt het aandeel van de 50 procent laagste inkomens van 19 naar 29 procent in het nationale inkomen. Het aandeel van de hoogste 10 procent inkomens daalt van 32 naar 25 procent.

Gelijke belastingdruk

De Nederlandse inkomstenbelasting heeft dan wel een progressief karakter, maar dat is niet het geval voor de premies aan de sociale zekerheid en de indirecte belastingen. De hoogte van de sociale-zekerheidspremies is namelijk gemaximeerd. Mede daardoor is de totale belastingdruk ongeveer gelijk voor de midden en hogere inkomens. Verder consumeren huishoudens met hoge inkomens een kleiner deel van hun inkomen dan huishoudens met lagere inkomens, waardoor de laatsten relatief hogere indirecte belastingen betalen ten opzichte van hun inkomen.

De bovenste 1%

De 1% huishoudens met de hoogste inkomens betaalt daarentegen gemiddeld minder belasting dan de overige huishoudens. Dat komt doordat hun inkomen grotendeels bestaat uit kapitaalinkomen en ingehouden bedrijfswinsten, die minder belast worden dan looninkomen. Door de betere beschikbaarheid van inkomensgegevens neemt deze studie ook alle inkomens uit kapitaal en vermogen mee, waardoor het zicht op de absolute top van de inkomensverdeling is verbeterd. Uit het onderzoek blijkt dat de allersterkste schouders niet de zwaarste lasten dragen.

# data[].attributes.attachment_link.description
De herverdeling van inkomens tussen Nederlandse huishoudens vindt vooral plaats door overheidsuitgaven zoals toeslagen en bijstand, en veel minder door belastingheffing. Ook blijkt dat hogere inkomens geen groter deel van hun inkomen afdragen aan belastingen dan lagere inkomens. De bovenste 1% van de huishoudens betaalt gemiddeld zelfs minder belasting dan de overige huishoudens.

# data[].attributes.headline
De alllerrijksten betalen de minste belasting....

# data[].attributes.subject
De alllerrijksten betalen de minste belasting....

# data[].attributes.attachment_link.title
Massaal WOZ-bezwaar leidt tot hogere gemeentelasten • Z zoekt uit

# data[].attributes.attachment_link.description
Op deze pagina vind je de samenvattingen van Economie Integraal vwo bovenbouw.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
The Gini coefficient, also called the Gini index or Gini ratio, is the most commonly used measure of income distribution-simply put, the higher the Gini coefficient, the greater the gap between the incomes of a country's richest and poorest people. A country's Gini coefficient is important because it helps identify high levels of income inequality, which can have several undesirable political and economic impacts. These include slower GDP growth, reduced income mobility, greater household debt, political polarization, and higher poverty rates.

Explaining the Gini coefficient

Developed by Italian statistician Corrado Gini in 1912, the Gini coefficient ranges from 0 to 1, but is often written as a percentage. To offer two hypothetical examples, if a nation were to have absolute income equality, with every person earning the same amount, its Gini score would be 0 (0%). On the other hand, if one person earned all the income in a nation and the rest earned zero, the Gini coefficient would be 1 (100%). Mathematically, the Gini coefficient is defined based on the Lorenz curve. The Lorenz curve plots the percentiles of the population on the graph's horizontal axis according to income or wealth, whichever is being measured. The cumulative income or wealth of the population is plotted on the vertical axis.

Limitations of the Gini coefficient

While the Gini coefficient is a useful tool for analyzing the wealth or income distribution in a country, it does not indicate that country's overall wealth or income. Some of the world's poorest countries, such as the Central African Republic, have some of the highest Gini coefficients (61.3 in this case). A high-income country and a low-income country can have the same Gini coefficients. Additionally, due to limitations such as reliable GDP and income data, the Gini index may overstate income inequality and be inaccurate.

Countries with the highest and lowest Gini coefficients

South Africa ranks as the country with the lowest level of income equality in the world, thanks to a Gini coefficient of 63.0 when last measured in 2014. That said, in 2005, the Gini coefficient was even higher, at 65.0. In South Africa, the richest 10% hold 71% of the wealth, while the poorest 60% hold just 7% of the wealth. Additionally, more than half of South Africa's population lives in poverty.

Top 10 Countries with the Highest Gini Coefficients (%) - World Bank:

Top 10 Countries with the Lowest Gini Coefficients (%) - World Bank:

Nordic and Central Eastern European countries dominate this list, claiming seven of the top 10 slots. Inequality is generally lower in Europe than elsewhere in the world, and the Gini coefficient offers quantifiable proof of that fact. The United States has a Gini coefficient of 41.1. In 2015, the top 1% of earners in the United States averaged 40 times more income than the bottom 90%. In the U.S., poverty is a growing issue, where an estimated 12.3-17.8 percent below the poverty level (see Poverty Rate by Country). Many of these low-wage workers live paycheck-to-paycheck and have no sick days, pension, or health insurance.

The Gini coefficient saw sustained growth during the 19th and 20th centuries. In 1820, the global Gini coefficient was 0.50, and in 1980 and 1992, the figure was 0.657. According to World Bank's Poverty and Shared Prosperity 2020 report, the Gini coefficient increases about 1.5 points in the five years following major epidemics, such as H1N1 (2009), Ebola (2014), and Zika (2016). While the effects of the COVID-19 pandemic are still being calculated, early estimates predicted an increase in Gini coefficient of 1.2-1.9 percentage points per year for 2020 and 2021, signaling an increase in income inequality.

Notes:
- The Gini coefficient is essentially a measure of income inequality, with higher values indicating greater disparity between a country's richest and poorest inhabitants. As such, lower values are preferable.

# data[].attributes.attachment_link.description
The Gini coefficient, also called the Gini index or Gini ratio, is the most commonly used measure of income distribution-simply put, the higher the Gini coefficient, the greater the gap between the incomes of a country's richest and poorest people.

# data[].attributes.attachment_link.title
Bitcoin door het dak: wat een gek er voor geeft - RTL Z NIEUWS

# data[].attributes.attachment_link.description
De waarde van cryptocurrency bitcoin is in vijf maanden bijna verdubbeld. Bitcoin heeft niets te maken met beleggen, het is een vehikel voor kapitaalvlucht en goklust, zegt RTL Z-beurscommentator Durk Veenstra. Abonneer je GRATIS voor meer video's: http://bit.ly/1muG0of Volg nu live het nieuws op http://www.rtlz.nl.

# data[].attributes.headline
Ouderen moeten zorgen voor economische groei in Europa

# data[].attributes.subject
Ouderen moeten zorgen voor economische groei in Europa

# data[].attributes.body
Betaalbaarheid van sociale stelsels....

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tegelijk moet meer overdracht van kennis en ervaring tussen oudere en jongere werknemers plaatsvinden. Dat staat in het werkprogramma Actief ouder worden dat de Europese werkgevers- en werknemersorganisaties woensdag in Brussel presenteren.

Werknemers moeten kunnen blijven werken tot de wettelijke pensioenleeftijd. In plaats van concurrentie tussen oudere en jonge werknemers moet juist hun samenwerking worden bevorderd. Zo moeten trainingsprogramma's ook voor oudere werknemers beschikbaar zijn, met name op digitaal gebied.

Voorts zouden op de werkvloer teams zoveel mogelijk samengesteld moeten worden uit werknemers van alle leeftijdscategorieën.

Bedrijven

Bedrijven moeten ook meer preventieve maatregelen nemen om gezondheidsrisico's voor oudere werknemers te beperken en waar nodig de werkomstandigheden en werkwijze aan te passen.

De Europese sociale partners gaan de komende jaren de uitvoering van dit actieprogramma in de lidstaten nauwkeurig volgen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Europees actieplan voor langer doorwerken ouderen

# data[].attributes.attachment_link.description
Tegelijk moet meer overdracht van kennis en ervaring tussen oudere en jongere werknemers plaatsvinden. Dat staat in het werkprogramma Actief ouder worden dat de Europese werkgevers- en werknemersorganisaties woensdag in Brussel presenteren. Werknemers moeten kunnen blijven werken tot de wettelijke pensioenleeftijd. In plaats van concurrentie tussen oudere en jonge werknemers moet juist hun samenwerking worden bevorderd.

# data[].attributes.attachment_link.description
dreschler.net is een website voor leerlingen economie

# data[].attributes.body
vakvernieuwing

# data[].attributes.attachment_link.title
Vakvernieuwing economie vwo - Examenblad

# data[].attributes.attachment_link.description
Hieronder staan de voorbeeldopgaven Philipscurve bij de syllabus vwo economie 2017.

# data[].attributes.body
een stukje herhaling

# data[].attributes.headline
Wat was ook al weer consumentenvertrouwen=

# data[].attributes.subject
Wat was ook al weer consumentenvertrouwen=

# data[].attributes.attachment_link.description
Maandelijks worden door het CBS cijfers gepubliceerd over het consumenten- en producentenvertrouwen. Deze cijfers geven de economische stemming weer van consumenten en van industriële ondernemers. Naast het beschrijven van het economisch sentiment geven deze stemmingsindicatoren een eerste indicatie voor de ontwikkeling van andere conjunctuurindicatoren.

# data[].attributes.headline
Consumentenvertrouwen op hoogste punt sinds 2001

# data[].attributes.subject
Consumentenvertrouwen op hoogste punt sinds 2001

# data[].attributes.body
maar wat was het ook al weer

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Volgens het Centraal Bureau voor Statistiek ( CBS) is er vertrouwen in het economisch klimaat. Consumenten zijn ook bereid om meer te kopen omdat ze positiever zijn over hun eigen financiële situatie.

Met 26 ligt het consumentenvertrouwen in april ruim boven het gemiddelde over de afgelopen twintig jaar (min 3). Het vertrouwen bereikte in januari 2000 de hoogste stand ooit (36). Het dieptepunt werd bereikt in maart 2013 (min 41).

Het statistiekbureau maakte donderdag ook bekend dat consumenten in februari 0,8 procent meer uitgaven dan in dezelfde maand een jaar eerder.

De groei was daarmee lager dan in de maanden ervoor. Er werd vooral meer besteed aan voedings- en genotmiddelen. Verder gaven ze maar iets meer uit aan duurzame goederen. Er werd minder uitgegeven aan voertuigen en huishoudelijke apparaten.

# data[].attributes.attachment_link.title
Consumentenvertrouwen stijgt naar hoogste punt sinds 2001

# data[].attributes.attachment_link.description
Volgens het Centraal Bureau voor Statistiek ( CBS) is er vertrouwen in het economisch klimaat. Consumenten zijn ook bereid om meer te kopen omdat ze positiever zijn over hun eigen financiële situatie. Met 26 ligt het consumentenvertrouwen in april ruim boven het gemiddelde over de afgelopen twintig jaar (min 3).

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"Nog voordat de onderhandelingen goed en wel waren gestart, zijn FNV en CNV van tafel weggelopen om vervolgens niet meer terug te keren", laat bestuursvoorzitter Frits van Eerd maandag weten.

"Vanaf eind maart proberen wij de vakbonden weer aan tafel te krijgen, maar onze uitnodigingen werden stelselmatig afgewezen zonder duidelijke reden", aldus Van Eerd.

Jumbo is teleurgesteld in de vakbonden en zegt geen vertrouwen meer te hebben in een verdere samenwerking. De FNV beraadt zich nog op een reactie.

Staken

In de distributiecentra van Jumbo werd vlak voor Pasen gestaakt. Het bedrijf probeerde de acties nog via een kort geding te laten verbieden. Maar daar wilde de rechter in Utrecht niet in meegaan.

In de nieuwe regeling houdt Jumbo vast aan de eerder aangekondigde loonsverhoging van 1,5 procent per 1 april. Ruimte voor een eventuele verdere loonsverhoging, met terugwerkende kracht vanaf 1 april, hangt volgens Jumbo af van de afspraken die elders in de sector worden gemaakt.

De bonden eisen een loonsverhoging van 2,5 procent en lagere werkdruk.

Dictaat

De FNV heeft geen goed woord voor de actie van Jumbo over. "Het is overduidelijk dat ook dit dictaat van Frits van Eerd zelf komt. Hij duldt geen tegenspraak, niet van zijn werknemers en al zeker niet van de bonden", zegt FNV-bestuurder Debbie van Leiden.

Volgens Van Leiden toont de Jumbo-topman totaal geen respect voor de standpunten en belangen van de werknemers in de distributiecentra.

volgens CNV Vakmensen-bestuurder Pien Zijlsta zet Jumbo de klok hiermee ruim een eeuw terug. "Alle macht bij de directeur en schijnkracht bij de or. Die mag vinden wat ze wil en als het niet bevalt is dáár het gat van de deur", reageert Zijlstra.

De acties op het distributiecentra gaan wat de bonden betreft door.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jumbo wil geen cao met vakbonden afsluiten

# data[].attributes.attachment_link.description
"Nog voordat de onderhandelingen goed en wel waren gestart, zijn FNV en CNV van tafel weggelopen om vervolgens niet meer terug te keren", laat bestuursvoorzitter Frits van Eerd maandag weten. "Vanaf eind maart proberen wij de vakbonden weer aan tafel te krijgen, maar onze uitnodigingen werden stelselmatig afgewezen zonder duidelijke reden", aldus Van Eerd.

# data[].attributes.body
Een stukje keynesiaanse economie., weet je nog... S min I plus B min O is altijd gelijk aan het saldo met het saldo  van Export en Import E min M.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Vorig jaar hielden Nederlandse huishoudens na hun bestedingen nog ruim 3 miljard euro van hun inkomsten over. In 2013 was het spaaroverschot nog bijna 22 miljard euro.

Dit komt met name doordat huishoudens meer zijn gaan uitgeven. Hun inkomsten zijn met name in de periode 2013 tot en met 2015 nauwelijks gestegen.

Bestedingen

De zogenoemde consumptieve bestedingen zijn sinds 2013 met 16 miljard euro toegenomen. En investeringen in vaste activa, zoals nieuwbouwwoningen, stegen in dezelfde periode met 13,5 miljard euro. Dit hangt samen met het herstel op de woningmarkt.

De verkoop van bestaande woningen telt niet mee als een investering in vaste activa. Dit komt doordat het totale aantal woningen in bezit van huishoudens niet verandert als een bestaand huis van eigenaar wisselt.

De aantrekkende verkoop van zowel bestaande als nieuwe woningen is wel een stimulans voor andere bestedingen. "Mensen die verhuizen, geven doorgaans immers veel geld uit aan zaken als keukens, meubels en verf", aldus het statistiekbureau.

Spaaroverschot

Niet alleen huishoudens, maar ook bedrijven en de Nederlandse overheid, besteden samen minder dan ze aan inkomsten hebben. Nederland heeft al enkele decennia een spaaroverschot.

Het overschot op de lopende rekening kwam vorig jaar uit op 7,9 procent van het bruto binnenlands product (bbp). In 2013 bedroeg het overschot nog ruim 10 procent van het bbp.

# data[].attributes.attachment_link.title
Spaaroverschot huishoudens sinds 2013 flink afgenomen

# data[].attributes.attachment_link.description
Vorig jaar hielden Nederlandse huishoudens na hun bestedingen nog ruim 3 miljard euro van hun inkomsten over. In 2013 was het spaaroverschot nog bijna 22 miljard euro. Dit komt met name doordat huishoudens meer zijn gaan uitgeven. Hun inkomsten zijn met name in de periode 2013 tot en met 2015 nauwelijks gestegen.

# data[].attributes.body
Tja, voordat de rente bijna 0 was was dit een probleem....maar nu hebben we gratis geld...toch....?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dat stelt het Centraal Planbureau (CPB) woensdag in een beleidsnotitie. Hoewel de recente stijging van de schuld economisch logisch was om de gevolgen van de crisis te dempen, is op termijn een verlaging gewenst, aldus het CPB.

Sinds het uitbreken van de crisis in 2007 is de overheidsschuld gestegen van 45 procent naar 71 procent van het bruto binnenlands product (bbp),

Boven een bepaald niveau kan de schuld de rente opdrijven en economische groei remmen. Voor eurolanden wordt geschat dat dat gebeurt als de schuld uitkomt boven een niveau van 80 tot 100 procent van het bbp.

Griekenland

Een te hoge staatsschuld kan leiden tot een plotselinge schuldencrisis waarbij de financiering van overheidstekorten ineens onmogelijk is, zoals recent het geval was in Griekenland. Ook niet als de overheid fors hogere rentes wil betalen. Beleggers vrezen in dat geval dat zij hun uitgeleende geld niet meer terugzien.

Volgens het CPB kan Nederland vanaf 2017 een aanvaardbaar niveau van de staatsschuld bereiken, als het kabinet alle voorgenomen maatregelen uit het regeerakkoord uitvoert. De overheidsschuld nam in 2012 toe met 34 miljard euro tot 428 miljard euro.

De Nederlandse overheid is op het moment ongeveer twee procent van het bbp, zo'n 12 miljard euro, kwijt aan reentebetalingen op de overheidsschuld. Voor dat geld zouden ook ieder jaar 50.000 huizen gebouwd kunnen worden.

Dit is echter niet alleen maar weggegooid geld, zo tekent het CPB aan. Tegenover de rentebetalingen vanwege de hogere schuld staan voor de belastingbetalers voordelen die met deze hogere schuld zijn gefinancierd.

# data[].attributes.attachment_link.title
'Hoge staatsschuld kan problematisch worden'

# data[].attributes.attachment_link.description
Dat stelt het Centraal Planbureau (CPB) woensdag in een beleidsnotitie. Hoewel de recente stijging van de schuld economisch logisch was om de gevolgen van de crisis te dempen, is op termijn een verlaging gewenst, aldus het CPB.

# data[].attributes.attachment_link.description
Kernbegrippen In deze begrippenlijst staan de belangrijkste begrippen. Wanneer een begrip niet in de lijst staat, kun je ook de zoekfunctie van de website gebruiken. Leer de begrippen, maar zorg vooral dat je de begrippen kunt toepassen. Vandaar dat de begrippen steeds verwijzen naar uitlegpagina's.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Inflatie is een stijging van het algemeen prijspeil.

Als er sprake is van inflatie zijn de prijzen (gemiddeld) gestegen. Daardoor kun je met eenzelfde hoeveelheid geld minder goederen kopen.

De waarde van geld kan worden afgemeten aan het [...]

# data[].attributes.attachment_link.description
Inflatie is een stijging van het algemeen prijspeil. Als er sprake is van inflatie zijn de prijzen (gemiddeld) gestegen. Daardoor kun je met eenzelfde hoeveelheid geld minder goederen kopen. De waarde van geld kan worden afgemeten aan het [...]

# data[].attributes.body
Een duidelijke powerpoint over de verandering in welvaart die de overheid veroorzaakt in een economie.

# data[].attributes.body
Uiteindelijk leidt zowel subsidie als accijns tot een verlaging  van de totale welvaart.

# data[].attributes.attachment_link.title
30. Welvaart en overheidsingrijpen deel 2

# data[].attributes.attachment_link.description
In dit tweede deel bewijzen we waarom vrijhandel de welvaart bevordert. Ook laten we zien dat het heffen van accijnzen en het geven van subsidies uiteindelijk ten koste van de welvaart. Natuurlijk heeft een overheid haar redenen om tot deze maatregelen over te gaan.

# data[].attributes.headline
Consumenten- en producenten-surplus bij subsidie

# data[].attributes.subject
Consumenten- en producenten-surplus bij subsidie

# data[].attributes.attachment_link.description
De video is bedoeld voor leerlingen economie in het voortgezet onderwijs. In kleine stapjes wordt uitgelegd hoe een subsidie in de grafiek weergegeven wordt en worden verschillende vragen behandeld die voor kunnen komen bij het onderwerp subsidie.

# data[].attributes.headline
Invloed van maximum- en minimumprijzen op de welvaart 

# data[].attributes.subject
Invloed van maximum- en minimumprijzen op de welvaart 

# data[].attributes.attachment_link.description
In deze video aandacht voor het invoeren van maximumprijzen of minimumprijzen door de overheid. Ook het effect op consumentensurplus en producentensurplus komt aan bod.

# data[].attributes.attachment_link.description
Inhoud Powerpoint waarmee vanuit landbouwbeleid de minimumprijs kan worden behandeld en vanuit woningmarkt de maximmumprijs. Besproken wordt onder andere: landbouwbeleid in model van volkomen concurrentie productieoverschotten noodzaak van marktbescherming en dumping afsluitende verwerkingsopgave minimumprijs maximumprijs vanuit sociale woningmarkt Voorbeeldweergave & download

# data[].attributes.body
Het effect van een heffing op het surplus.

# data[].attributes.attachment_link.description
Een markt van volkomen concurrentie kan beschreven worden met de volgende vergelijkingen: Qv = -0,25P + 250 Qa = 0,75P - 150 waarbij: P= prijs in euro's Q = hoeveelheid in miljoen eenheden a Teken de marktsituatie en