# data[].attributes.headline
Kto jest twórcą kinezjologii edukacyjnej i jakie są jej podstawowe założenia?

# data[].attributes.subject
Kto jest twórcą kinezjologii edukacyjnej i jakie są jej podstawowe założenia?

# data[].attributes.body
Twórcą kinezjologii edukacyjnej jest Amerykanin - Paul Dennison, zaś jej nazwa pochodzi od greckiego słowa kinessis oznaczającego ruch i od łacińskiego educare - wychowywać, kształcić. Jak podaje autor metody, kinezjologia jest nauką o strukturze i ruchu ciała oraz ich związku z funkcjonowaniem mózgu, zaś określenie edukacyjna odnosi się do poszukiwania przez człowieka wiedzy o sobie, o wewnętrznych przeszkodach na drodze do rozwoju, o możliwościach nauczania samego siebie - sposobów i nawyków rozwinięcia ja.
Jest to dziedzina wiedzy o człowieku wykorzystująca elementy psychologii, pedagogiki, neurofizjologii i anatomii.
Trenerzy kinezjologii uważają, że odpowiednie ćwiczenia usprawniają ciało, aktywizują system nerwowy, rozładowują napięcia związane ze stresem, podnoszą energię i dzięki temu dziecko może lepiej funkcjonować w swoim otoczeniu.
Kinezjologia edukacyjna opiera się na stwierdzeniu, że prawa półkula mózgu kontroluje działanie lewej połowy ciała oraz funkcjonowanie lewego oka i ucha. Podobnie lewa półkula mózgowa odpowiada za pracę prawej połowy ciała oraz prawe ucho i oko. Drogi nerwowe biegną od półkuli mózgowej do mięśni i narządów zmysłów po przeciwnej stronie ciała. Kiedy więc jedna półkula jest aktywna, druga ma dwie możliwości - może albo współdziałać i koordynować ruchy swojej połowy ciała tak, by były zgodne z półkulą dominującą, ale może też "wyłączyć się" i zablokować integrację.
Jak podaje Dennison: "po to, aby lewa i prawa półkula mogły skutecznie współpracować, łączy je ze sobą ciało modzelowate - skomplikowana wiązka włókien nerwowych. W sytuacji idealnej ten skomplikowany system przełączników rozwija się w niemowlęctwie, kiedy zaczynamy pełzać i raczkować. System ten pozwala na synchronizację i integrację informacji tak, aby obie półkula mózgowe mogły harmonijnie współpracować przez całe życie. Aby wykonać określone zadanie, jedna półkula mózgowa może przyjmować funkcje drugiej, albo może też działać samodzielnie. Jeśli chcemy nauczyć się nowego zadania, konieczny jest udział obu półkul, które nieustannie się ze sobą porozumiewają za pośrednictwem linii środkowej."
Idąc dalej tym tokiem myślenia kinezjologia zakłada, że kiedy prawa półkula mózgu pracuje oddzielnie, działa na zasadzie odruchu i otrzymuje informacje od narządów zmysłów. Sama jednak nie jest w stanie wyrażać siebie, albo wykorzystywać otrzymanych danych w sposób twórczy. Całościowe zdolności do poznania intuicyjnego, tworzenie skojarzeń i zapamiętywanie wymagają współdziałania z lewą półkulą mózgu. Ćwiczenia kinezjologiczne mają więc na celu wypracowania takiego poziomu integracji, żeby prawa półkula w mniejszym stopniu działała na zasadzie odruchu albo instynktu.
Kiedy zaś lewa półkula mózgu działa oddzielnie, jest czymś więcej niż półkulą starającą się - jest krytyczna, analityczna, formułuje oceny. Jednak bez zrozumienia całości nie potrafi zapamiętać tego, czego się nauczyła i musi powtarzać ciągle to samo od nowa. W momencie, gdy dzięki integracji kinezjologii edukacyjnej, lewa półkula staje się ekspresyjna, odpowiada za wyrażanie siebie i zachodzi w niej internalizacja tego, czego się człowiek nauczył oraz włączanie danych do własnej tożsamości.
To właśnie przez ekspresję ruchową człowiek wie, że się czegoś nauczył.

Źródło zdjęcia: http://linguakidsclub.pl/2017/08/22/jak-uczy-sie-mozg/

# data[].attributes.headline
Na czym polegają ćwiczenia Gimnastyki Mózgu?

# data[].attributes.subject
Na czym polegają ćwiczenia Gimnastyki Mózgu?

# data[].attributes.body
Ćwiczenia kinezjologii edukacyjnej ukierunkowane są na rozwijanie harmonii i współpracy półkul mózgowych w trosce o poprawę ich integracji. W praktyce wykorzystywane są do pracy z dziećmi z dysleksją rozwojową, zaburzeniami ADHD w celu poprawy koncentracji uwagi i procesu uczenia się.  Specyfika Gimnastyki Mózgu wpływa na redukowanie stresu i lęku, poprawę sposobu komunikowania się z innymi oraz pokonywanie trudności w czytaniu i pisaniu.
Zestaw ćwiczeń autorskich Dennisona i jego żony zawiera ćwiczenia lateralne, ćwiczenia rozciągające i wydłużające mięśnie, ćwiczenia energetyzujące oraz ćwiczenia podnoszące pozytywne nastawienie.

Korzyści jakie mają płynąć ze stosowania ćwiczeń to:
- poprawa ekspresji słownej i twóczego myślenia,
- usprawnienie percepcji wzrokowo-słuchowej,
- poprawienie koncentracji, koordynacji wzrokowo-ruchowej i słuchowo-ruchowej,
- ułatwianie zapamiętywania,
- usprawnianie pamięci długotrwałej i krótkotrwałej,
- pogłębianie oddechu,
- wspomaganie pozystywnego nastawienia,
- zrównoważenie emocjonalne.

Do najbardziej popularnych ćwiczeń z kinezjologii edukazyjnej należą:

- PACE (Positive, Active, Clear,Energetic):
1. picie wody (Energetic) - korzystnie jest pić dziennie 25 ml wody na każdy kilogram masy ciała
2. punkty na myślenie (Clear) - jedną ręką należy masowac dwa punkty znajdujące się pod obojczykiem z obu stron mostka, drugą rękę trzymamy na pepku. Ukłąd jest powtarzany po zmianie ręki.
3. ruchy naprzemienne (Active) - prawo kolano podnoszone jest do góry i dotykane lewą ręką, następnie lewe kolano podnoszone jest do góry i dotykane prawą ręką  - wszystko przy lekkim skręceniu ciała.

- POZYCJA DENNISONA (Positive):
1. przy skrzyżowanych nogach ręce wyciągnięte są do przodu. Dłonie należy odwrócić na zewnątrz, a kciuki skierować do dołu i skrzyżować ręce, spleść dłonie i przyciągnąć je do klatki piersiowej. językiem należy dotknąć podniebienia twardego. Można zamknąć oczy. Inne wykonanie - dłonie można schować pod pachami z kciukami na zewnątrz. Ćwiczenie można wykonywać w pozycji leżącej, siedzącej lub stojącej.
2. podczas gdy nogi ustawione są równolegle do siebie, dłonie złączone są opuszkami palców.

- LENIWE ÓSEMKI - na wysokości oczu, naprzeciw nosa wyznaczany jest punkt, od którego rozpoczyna się kreślenie kciukiem koła - w lewą stronę do góry. Po powrocie do punktu wyjścia rozpoczyna się kreślenie drugiego koła - w prawą stronę ku górze. Oczy mają podążać za ruchem ręki, a sam ruch ma być wielokrotnie powtarzany. To samo ćwiczenie musi być również wykonane drugą ręką, a potem obiema (dłonie ze splecionymi palcami, a kciuki ułożone w znak X).

- ALFABETYCZNA ÓSEMKA - polega na rysowaniu leniwej ósemki i wpisywaniu w nią małe, pisane litery w lewej lub w prawej połowie - w zależności od kierunku pisania pierwszego odcinka litery, którym ma być zgodny z kierunkiem ósemki. Po każdej literze należy kreślić kilka leniwych ósemek i nakreślić linię środka leniwej ósemki.

- SŁOŃ - stojąc w lekkim rozkroku z rozluźnionymi kolanami wyciągniętą przed siebie ręką pokazujemy punkt centralny wyobrażonej leniwej ósemki. Należy następnie przytulić ucho do ramienia i kreślić w przestrzeni leniwą ósemkę. Ćwiczenie powtarza się po trzy, cztery razy na każdą rękę.

- SOWA - z jedną ręką na pępku, drugą skrzyżowaną na ramieniu, głową zwróconą w stronę dłoni na ramieniu, powoli należy odwrócić głowę w kierunku drugiego ramienia z jednoczesnym, długim wydechem ustami.

- KOŁYSKA - siedząc na podłodze z lekko ugiętymi rękami opartymi na podłoże złączone, zgięte w kolanach nogi przenosimy z z jednej strony na drugą - jednocześnie należy przekroczyć linię środka głową spoglądając na pięty.

- PUNKTY RÓWNOWAGI - palcami jednej ręki należy dotykać wypukłości za uchem i przy podstawie czaszki. Druga ręka w tym czasie trzymana jest na pępku. Ćwiczenie powtarzane jest po zmianie układu rąk.

- PUNKTY POZYTYWNE- spokojnie oddychając końcami palców należy lekko dotknąć punktów znajdujących się miedzy linią włosów a brwiami na czole. Ćwiczenie można wykonywać z zamkniętymi oczami.

- KAPTUREK MYŚLICIELA - kciukiem i placem wskazującym należy masować kilkakrotnie małżowinę uszną od góry do dołu, lekką ją rozwijając, następnie rozciągać delikatnie do góry, w bok i do dołu.

- RYSOWANIE OBURĄCZ- rysowanie oburącz symetrycznie względem linii środka różnych wzorów na płaszczyźnie lub w przestrzeni.

- POMPOWANIE PIĘTĄ - należy się wyprostować, odstawić nogę do tyłu z jednej linii z uniesioną piętą. Podczas wydechu trzeba docisnąć piętę do podłogi, a przednią nogę ugiąć w kolanie, pamiętając jednocześnie o niezginaniu w kolanie nogi odstawionej do tyłu. Podczas wdechu ponownie unieść piętę, a przy wydechu znów opuścić. Ćwiczenie należy powtarzać zmieniając nogi.

- ODDYCHANIE PRZEPONOWE - dłonie należy położyć na wysokości pępka. Przy głębokim wdechu dłonie oddalają się od siebie, a przy powolnym wydechu dłonie się do siebie zbliżają.

Wykonywanie ćwiczeń przedstawiają poniższe filmy:
- https://www.youtube.com/watch?v=TL8wI2ez-YI
- https://www.youtube.com/watch?v=crpzo-Elzoc
-https://www.youtube.com/watch?v=TWaTtkWu81w

Kinezjologia edukacyjna zakłada, że Gimnastykę Mózgu mogą stosować wszyscy, ponieważ harmonijna współpraca między lewą i prawą półkulą jest zawsze pożądana.
Ćwiczeniom tym wystarczy poświęcić kilkanaście minut dziennie (pamiętając o piciu dużej ilości wody), by w krótkim czasie osiągnąć wymierne, zauważalne rezultaty. Pierwsze nowe połączenia w mózgu mogą pojawić się po okresie 6 tygodni codziennych ćwiczeń.

Źródło zdjęcia: https://www.womenshealth.pl/zdrowie/Jak-dbac-o-mozg-nowe-fakty,9667,1

# data[].attributes.headline
Przykładowe scenariusze zajęć z dziećmi oparte na Gimnastyce Mózgu cz. 1

# data[].attributes.subject
Przykładowe scenariusze zajęć z dziećmi oparte na Gimnastyce Mózgu cz. 1

# data[].attributes.body
Scenariusz zajęć pochodzi z książki E. Dzionek, M. Gmosińska, A. Kościelniak,           M. Szwajkajzer pt. Kinezjologia edukacyjna.

Temat Już wiosna!
Zadanie edukacyjne
- doskonalenie umiejętności uważnego słuchania i jasnego wypowiadania się
Pomoce:
Dowolna muzyka prezentująca przyrodę podczas "wiosennego spaceru", ilustracje owadów i ptaków przylatujących do nas wiosną, wiersz J. Brzechwy Wiosenne porządki, farby plakatowe.
Przebieg zajęcia:
1. Ćwiczenia wstępne PACE: picie wody, punkty na myślenie, ruchy naprzemienne, pozycja Dennisona.
2. Wprowadzenie do tematu zagadką:
Dam wam liści bez liku i piosenki słowików,
pierwszy ciepły deszczyk, pierwsze bazie leszczyn.
3. Zapraszam wszystkie dzieci na wiosenny spacer. Zakładamy buty, kurtki, czapeczki (dzieci naśladują sposób zakładania odzieży). Maszerujemy wesoło na łąkę (ruchy naprzemienne). Nasłuchujemy odgłosów przyrody wiosną (kapturek myśliciela): bzyczenia owadów, śpiewu ptaków - wykorzystanie ilustracji, dzieci nazywają owady i ptaki, naśladują ich sposób poruszania się i charakterystyczny dźwięk. Zadowoleni maszerujemy dalej, zawiązujemy rozwiązane sznurówki przy butach, masujemy kolana i ramiona- raz prawe, raz lewe (ruchu naprzemienne). Rozglądamy się, obserwujemy fruwające motyle, próbujemy je dogonić, obserwujemy motyle siedzące na kwiatach i rysujemy (rysowanie oburącz), przedstawiamy taniec motyli. Wreszcie zmęczeni, odpoczywamy, kładąc się na trawie (oddychanie przeponowe, pozycja Dennisona).
4. Dzieci słuchają wiersza J. Brzechwy Wiosenne porządki; wypowiadają się na temat oznak wiosennych, które zauważyły podczas spaceru, i porównują je z opisem w wierszu; odpowiadają na pytania.
5. Zakończenie. "Już wiosna" - malowanie farbą plakatową na szkle i tworzenie krótkich tekstów przez dzieci do swoich prac; zorganizowanie wystawy.

# data[].attributes.headline
Przykładowe scenariusze zajęć z dziećmi oparte na Gimnastyce Mózgu cz.2

# data[].attributes.subject
Przykładowe scenariusze zajęć z dziećmi oparte na Gimnastyce Mózgu cz.2

# data[].attributes.body
Scenariusz zajęć pochodzi z książki E. Dzionek, M. Gmosińska, A. Kościelniak,    M. Szwajkajzer pt. Kinezjologia edukacyjna

Temat Głodne ptaki
Zadanie edukacyjne:
- umiejętność samodzielnego uczenia się,
- rozwijanie zdolności abstrahowania poprzez stosowanie techniki twórczego myślenia "Chińska encyklopedia"
Pomoce:
Ilustracje ptaków, opowiadanie O zziębniętym Elemelku, pustym brzuszku i rondelku z książki H. Łochockiej pt. O wróbelku Elemelku, kaseta audio z muzyką w wersji instrumentalnej Kinezjologiczne nutki, wiersz J. Suchorzewskiej Domek dla ptaszków.
Przebieg zajęcia:
1. Ćwiczenia wprowadzające.
Dzieci słuchają opowiadania O zziębniętym Elemelku, pustym brzuszku i rondelku.
Ćwiczenia PACE: picie wody, punkty na myślenie, ruchy naprzeminne, pozycja Dennisona.
2. Ćwiczenia werbalne.
Nauczyciel układa na podłodze ilustracje ptaków. Zadaniem dzieci jest posegregować te, które odleciały na zimę do ciepłych krajów, i na te, które pozostały w kraju. Następnie zachęca dzieci do klasyfikowania ptaków według nieoczekiwanych kryteriów, wykorzystując technikę "Chińska encyklopedia", np. jakie ptaki zaliczyłbyś do grupy nastroszonych, zawirowanych, dziobatych, najedzonych, kolorowopiórkowych.
3. Ptaki wyfrunęły w poszukiwaniu jedzenia (ruchy naprzemienne). Ciężko coś znaleźć, wszędzie leży śnieg (krążenie szyją). Stanęły i myślą nad sposobem, jak tu nie przymierać głodem (punkty równowagi). Aż tu nagle, nie do wiary, dziś w przedszkolu, Krzyś i Tomek zmajstrowali ptaszkom domek (punkty pozytywne). Ptaki kręcą dziobami z radości (słoń), bo jest podłoga, jest i daszek, żeby się mógł schować ptaszek, jest tam miejsce na okruszki, dla wróbelka, pośmieciuszki, jest i gwoździk na skraweczki dla łakomej sikoreczki. Patrzą na okruszki w karmniku i wesoło ćwierkają (sowa).
4. Zrób bajkowego ptaka z kolorowych gazet lub namaluj go farbami: "taniec ptaków" przy muzyce Kinezjologiczne nutki.

# data[].attributes.body
Jedna ze znanych mi nauczycielek warszawskiego przedszkola stosuje pozycję Dennisona podczas słuchania muzyki relaksacyjnej, już od wielu lat, kiedy przedszkolaki w grupie pięciolatków nie mogą odbywać poobiedniej drzemki na leżakach. Uważa, że w ten sposób dzieci relaksują się najskuteczniej. Zauważa, że zdarza się im, że zanim się wyciszą, przeżywają "kulminacyjny moment emocjonalny" - potrafią się nawet rozpłakać. Płacz ten pełni rolę oczyszczającą - znikają nagromadzone od rana napięcia, stresy, przykre doznania.
Nauczycielka uważa, że takie ćwiczenie jest skuteczniejsze od drzemki - w tym wieku nie wszystkie dzieci chcą zasypiać, często w ogóle nie mają takiej potrzeby, a zwykłe położenie się na materacu, najczęściej kończy się rozmowami, wspólnymi zabawami wśród dzieci i brakuje momentu, kiedy można dać i ciału i umysłowi odpocząć. Regularnie i konsekwentnie stosowana pozycja Dennisona nauczyła wszystkie dzieci w grupie relaksowania się w ten sposób - nie boją się położyć, przymknąć oczy, mimo, że są świadome, że może nadejść trudny moment poradzenia sobie ze swoimi emocjami.
Również podczas swoich praktyk w szkole podstawowej spotkałam się w trzeciej klasie z prośbą nauczycielki do uczniów (zanim przystąpiły do sprawdzianu z matematyki), aby przez chwilę kreślili "leniwe ósemki".  Żałuję, że nie zdążyłam wyjaśnić na bieżąco - wtedy dla mnie zagadki - dlaczego dzieci dostały takie, a nie inne polecenie, teraz bowiem nauczycielka nie odpowiada na mój mail z zapytaniem.

# data[].attributes.headline
Kinezjologia edukacyjna - nauka czy pseudonauka?

# data[].attributes.subject
Kinezjologia edukacyjna - nauka czy pseudonauka?

# data[].attributes.body
W 2007 roku odbyła się w Warszawie ogólnopolska konferencja naukowa pt. Kinezjologia edukacyjna. Nauka, pseudonauka czy manipulacja?, która po piętnastu latach funkcjonowania kinezjologii edukacyjnej w polskiej edukacji miała zająć się dwoma kwestiami - po pierwsze jakie są naukowe podstawy metody, a po drugie jaka jest jej skuteczność.
Po raz pierwszy naukowcy uwzględniając wymagania metody naukowej mieli się wypowiedzieć na temat tego, czy założenia tkwiące u źródeł koncepcji kinezjologii uważane przez twórców  i przedstawicieli tej koncepcji za naukowe, są rzeczywiście naukowe.
Na prośbę Komitetu Neurobiologii PAN prof. dr hab. Anna Grabowska przygotowała ekspertyzę dotyczącą podstaw naukowych kinezjologii edukacyjnej. Po przeprowadzeniu badań okazało się, że teksty publikowane przez Międzynarodowy Instytut NeuroKinezjologii zawierają fałszywe z punktu widzenia współczesnej nauki tezy i posługują się terminologią, która świadczy o tym, że autorzy tych tekstów są laikami jeśli chodzi o zagadnienia funkcjonowania mózgu.
Ponadto dla uwiarygodnienia tekstów często pojawiały się w nich nazwiska autentycznych autorytetów np. E. Goldberg, J. Piaget. Co więcej, nawet w stosunku do samej nazwy metody można wpaść w pułapkę naukowego języka - kinezjologia edukacyjna nie oznacza bowiem tego samego, co naukowa kinezjologia, zwana antropokinezjologią, antropomotoryką albo motor science, movement science, kinesiology. Tę ostatnią rozumie się jako naukę ujmującą całokształt motoryczności człowieka w jej skomplikowanych przejawach, uwarunkowaniach, powiązaniach i zależnościach.
Prof. Grabowska zauważa, że liczne badania dowodzą, że specjalizacja półkulowa leżąca u podstaw rozumowania Dennisona ma jedynie względny charakter i każda z półkul posiada w znacznym stopniu zdolności przypisywane półkuli przeciwnej (dotyczy to nawet zdolności językowych).
Autorzy koncepcji kinezjologicznej błędnie przyjmują też, że lewe oko ma połączenie z prawą półkulą, a prawe z lewą. Przebieg dróg wzrokowych jest dużo bardziej złożony, podobnie jak dróg słuchowych.
Nie ma również dowodów na to, że w ciągu życia powstają nowe włókna między półkulami, ani na to, że większa ich liczba wpływa na szybkość transmisji. Brak jest również dowodów na to, że sprawność funkcji intelektualnych, a zwłaszcza myślenia, zależy tego jak szybko przekazywane są sygnały przez spoidło wielkie (połączenie dwóch półkul mózgowych). Można jedynie założyć, że w mózgach mniejszych ta szybkość będzie nieco większa (z powodu krótkich włókien), ale to nie znaczy, że osoby o takich mózgach sprawniej myślą.
Autorka ekspertyzy zauważa również, że brak jest dowodów potwierdzających tezę, iż ludzie używają w różnym stopniu swoich półkul - czyli że nie jest zasadne dzielenie ich na "lewopółkulowców" i "prawopółkulowców". Każdy człowiek, w każdej chwili swojego życia, używa obu półkul naraz, a różne strategie działania preferowane przez indywidualne osoby niewiele mają wspólnego z niesymetryczną aktywacją półkul, nie mówiąc już o niemożliwym fizjologicznie w normalnych warunkach "wyłączeniu" jednej z nich.
Poza pseudonaukowymi podstawami również metody postulowane przez autorów kinezjologii edukacyjnej do oznaczenia tzw. profilu dominacji, czyli testy mięśniowe polegające na subiektywnej ocenie napięcia mięśni ramienia, nadgarstka, czy przedramienia  przez osobę odpowiednio do tego przygotowaną w sytuacji, gdy badany dotyka ucha, oka albo głowy, budzą poważne zastrzeżenia, wręcz zaliczane są do kategorii "magicznych". Do oszacowania dominacji ręki piszącej służą odpowiednie testy kwestionariuszowe mierzące preferencje oraz odpowiednie testy niewykonaniowe mierzące sprawność. Zaś określanie dominacji ucha jest samo w sobie mocno kontrowersyjne, ponieważ jedno bądź drugie ucho może dominować, ale naukowe testy dotyczą wtedy dominacji półkuli dla odbioru mowy, a nie dominacji ucha.
Na wspomnianej przeze mnie konferencji padły również stwierdzenia, że nie ma dowodów na to, że kreślenie "leniwych ósemek"  miałoby ułatwiać "rozpoznawanie i rozróżnianie symboli" , "sprzyjać umiejętności bezstresowego pisania", albo "doskonalić technikę i tempo czytania". Okazuje się, że kinezjolodzy w nieuzasadniony sposób przypisują poszczególnym ćwiczeniom dobroczynne skutki w zakresie poszczególnych funkcji poznawczych, zaś uciskanie lub masowanie "punktów na myślenie" czy "punktów pozytywnych" ma związek bardziej ideologią meridianów, mudr i antropologią czakramów - odnosi się do zaleceń mędrców Ayurverdy, niż badań naukowych.
Naukowcy biorący udział w konferencji również zgodnie zauważyli, że mimo braku naukowych podstaw do stosowania, stopień rozpowszechnienia kinezjologii edukacyjnej w Polsce w środowisku edukacyjnym jest duży. Wynika to z faktu, że zarówno nacisk ze strony rodziców oraz środowisk zajmujących się terapią zaburzeń i dysfunkcji (np. ADHD, dysleksja) stwarzają podatny grunt do rozprzestrzeniania się metod, które z nauką nie mają nic wspólnego, a dzięki dobremu marketingowi oraz stosowaniu pseudonaukowego języka zawsze znajdą chętnych do opanowania i stosowania - czasami w dobrej wierze, czasami tylko dla korzyści materialnych.
Do

# data[].attributes.body
Nie mam wątpliwości, że zalecanie dzieciom ruchu czy nawadniania organizmu samo z siebie jest pożyteczne. Ćwiczenia ruchowe, zwłaszcza te z przekraczaniem linii środkowej ciała, mogą przynosić pewne pozytywne efekty. Generalnie, ćwiczenia ruchowe występujące w metodzie Dennisona, ale również te, które występują w innych programach aktywizacji ruchowej, poświęcanie dziecku uwagi i fakt jego uczestnictwa w interakcjach z innymi dziećmi, na pewno mogą mieć pozytywne konsekwencje dla ogólnej sprawności, czy kondycji psychicznej.
Nie mam również zastrzeżeń do tego, że sprawność motoryczna ma wpływ na dobre samopoczucie i dojrzałość szkolną dziecka, a niektóre ćwiczenia podnoszą umiejętności orientacji w schemacie własnego ciała czy przestrzeni. Jak widać też w przedstawionych powyżej scenariuszach zajęć, działania proponowane dzieciom są proste, często mają atrakcyjną formę i treść, wykorzystują techniki rozwijania rozmaitych zdolności i umiejętności, np. twórczego myślenia. Są one jednak przemieszane z ćwiczeniami o wątpliwej wartości, które stanowią bazę kinezjologii. Trudno bowiem przypisywać wartość poznawczą czy emocjonalną działaniom, które są tak banalne czy nawet naiwne.
Nie ma poza tym żadnych publikacji naukowych, które porównałyby efekty ćwiczeń Dennisona z innymi ćwiczeniami ruchowymi, co stanowiłoby niezbędny wymóg do wyciągnięcia wniosków o efektywności tej metody.
Myślę, że na nauczycielu spoczywa odpowiedzialność przede wszystkim moralna za to, żeby być świadomym źródeł stosowanych w pracy z dziećmi metod i ich skuteczności. Niedopuszczalne jest wykorzystywanie niewiedzy i stosowanie idei orientalnych czy ezoterycznych bez świadomości rodziców, czy nawet samych wychowanków.
Dla przykładu w trakcie wykonywania ćwiczenia rysowania oburącz zachodzi automatycznie bardzo intensywna koncentracja na punkcie znajdującym się pomiędzy brwiami - według taoizmu, hinduizmu, buddyzmu człowiek posiada ciało energetyczne, w którym najważniejszym organem uaktywnianym przez fiksację wzroku na jednym punkcie, przede wszystkim pomiędzy brwiami, u nasady nosa, na czubku nosa -  jest tzw. "trzecie oko" ("oko wewnętrzne", "oko niebiańskie"). Zbieżność ćwiczeń zalecanych przez kinezjologię edukacyjną z mistycznymi praktykami dalekowschodnimi zdaje się nie być przypadkowa. Wydaje mi się, że osoby w takie ćwiczenia zaangażowane i żyjące w innej kulturze, powinny być o tym przez animatorów kinezjologii informowani.
Ponadto w przypadku terapii dzieci z zaburzeniami rozwoju, często nie umiejących wyrazić swoich potrzeb (np. autystycznych), szczególnie ważne jest przestrzeganie wysokich standardów postępowania terapeutycznego. Wspomniana wyżej nauczycielka wychowania przedszkolnego była wychowawczynią dwójki moich dzieci - zdaję sobie sprawę, że w ten sposób przeprowadzała je przez czas relaksu, bo chciała, aby dzieci miały dobre samopoczucie, ale pamiętam również, jak żywiołowo opowiadała nam, rodzicom o tych działaniach i na zebraniach, i w trakcie przypadkowych spotkań poza salą przedszkolną. Jeszcze wtedy nie przyszłoby mi do głowy, że w państwowym przedszkolu moje dzieci wykonują ćwiczenia, które mogą być zwykłą manipulacją. Dzisiaj bardziej skłaniam się do stwierdzenia, że dzieci po prostu lubią przewidywalność, schematy dzienne (zwłaszcza, że akurat ten punkt dnia zawsze rozpoczynał się dobrze im znaną muzyką) i z łatwością się do nich przystosowują, w dodatku robią to wszyscy jednocześnie i wspólnie. Być może równie tak samo "kulminacyjny moment emocjonalny" przeżywałyby krzyżując ręce na klatce piersiowej (niejako obejmując siebie samych), bez "przyklejania" języka do podniebienia twardego i bez skrzyżowanych nóg.
Być może również "rytualne" kreślenie "leniwych ósemek" we wspomnianej powyżej klasie, kojarzy się dzieciom właśnie z klasówką, kartkówką - czymś nad czym trzeba będzie się po prostu skupić trochę bardziej niż nad zwykłym ćwiczeniem bez oceniania i stanowi to dla nich wyuczoną formę sygnału "Uwaga", ale równie dobrze mogłoby to być zamaszyste maszerowanie w miejscu przy otwartym oknie z dopływem świeżego powietrza...

# data[].attributes.headline
Przeciwwskazania do stosowania Gimnastyki Mózgu

# data[].attributes.subject
Przeciwwskazania do stosowania Gimnastyki Mózgu

# data[].attributes.body
Według mnie największym przeciwwskazaniem jest brak podstaw naukowych i rzetelnych badań, które mogłyby w sposób obiektywny potwierdzić zasadność stosowania Gimnastyki Mózgu.
W moim odczuciu pedagog, wychowawca, terapeuta nie mogą być usprawiedliwieni swoją niewiedzą w odniesieniu do metafizycznych źródeł stosowanych przez nich ćwiczeń (zwłaszcza w czasach, kiedy dostęp do naukowych informacji jest tak prosty i szybki). Rodzice nie mogą być manipulowani swoją nieświadomością, w szczególności kiedy mając na uwadze dobrostan swoich dzieci są w stanie wiele dla nich poświęcić.
Osobiście jestem zaskoczona tym, w jak szybki sposób kinezjologia edukacyjna "rozgościła się" w sferze edukacji publicznej w Polsce - mimo zakazu jej stosowania między innymi w Niemczech, Austrii, Francji.
Niemiecki profesor pedagogiki specjalnej Karl-Ernst Ackermann w sformułowanym przez siebie oficjalnym stanowisku Wydziału Pedagogiki Leczniczej i Pedagogiki Specjalnej stwierdził, że "kinezjologia edukacyjna nie jest terapią, lecz rodzajem komercyjnego towaru, dlatego też przy sformułowaniu „Gimnastyka Mózgu” znajduje się znak towarowy „trade mark”".
Jedynym przeciwwskazaniem związanym bezpośrednio z ćwiczeniami jaki znalazłam, to informacje z oferty kinezjologii edukacyjnej firmy Orientalne Klimaty (firma oferuje między innymi Jogę, Relaksacje i Gongi), które mówią, że w zajęciach nie mogą brać udziału osoby chore na epilepsję. Z drugiej strony znalazłam z kolei inną reklamę szkolenia z Gimnastyki Umysłu, która opierała się na artykule terapeutki tej metody i postępach w terapii dziewczynki z mózgowym porażeniem dziecięcym i epilepsją, która ćwiczeniami Dennisona była rehabilitowana. Jednak oba przypadki to tylko reklama, która nie jest rzetelnym źródłem informacji.
Od czasu konferencji z 2007 roku nie było również w naszym kraju, ani na świecie badań mogących potwierdzić w wiarygodny sposób skuteczność Gimnastyki Umysłu wg Dennisona - nie oznacza to, że żadne przeciwwskazania  natury biomedycznej nie istnieją.

# data[].attributes.body
1. Dennison P., Dennison G., Kinezjologia Edukacyjna dla dzieci, Warszawa 2003

2. Dzionek E., Gmosińska M., Kościelniak A., Szwajkajzer M., Kinezjologia edukacyjna, Kraków 2007

3. Garstka T., Kinezjologia, ale czy edukacyjna?, "Głos Nauczycielski" 2012, nr. 35

4. Glapa A., Elementy kinezjologii edukacyjnej - jako przykład usprawnienia małej i dużej motoryki, "Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne" 2014, nr. 10

5. Korab K., Kinezjologia edukacyjna: nauka, pseudonauka czy manipulacja?, Warszawa 2008

6. Meyer M., Kinezjologia edukacyjna w pedagogice specjalnej - pomoc czy zagrożenie?, "Szkoła Specjalna 2003, nr. 1

7. Skałabnia B., Lewandowska T. - Kidoń, Terapia pedagogiczna w zarysie, Warszawa 2015

8. Trypuć T., Niezbędnik o dysleksji i terapii, e-book 2005

9. Zwoliński A., Leksykon terapii alternatywnych, Kraków 2013