# data[].attributes.body
Gatunek drapieżnego ssaka z rodziny niedźwiedziowatych. Zamieszkuje Azję, Europę Północną i Amerykę Północną.

Morfologia

Niedźwiedź brunatny ma duże, masywne ciało z nieznacznie wydłużoną głową, szyję grubą i krótką, ogon krótki i niewidoczny wśród okrywy włosowej. W trakcie chodzenia na podłożu stawia całą stopę.

Długość tułowia z głową: samiec 160–280 cm, samica 150–210 cm,

Ogon: 6,5–21 cm,

Wysokość w kłębie: 0,90–1,5 m,

Masa ciała: w optymalnych warunkach samce średnio 389 kg, samice średnio 207 kg.

Pokarm

Niedźwiedzie brunatne najchętniej zjadają łososie i inne ryby, a także miód. Żywią się też ssakami, gryzoniami, ptakami, ptasimi jajami, owocami, nasionami, grzybami, dżdżownicami, ślimakami, a w przypadku braku innego pożywienia także trawą. Z braku produktów naturalnych może wyrządzać znaczne szkody wśród bydła.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ursus arctos[1]

Linnaeus, 1758

Systematyka

Podtyp

kręgowce

Podgromada

żyworodne

Infragromada

łożyskowce

Gatunek

niedźwiedź brunatny

Podgatunki

U. a. alascensis Merriam, 1896

U. a. arctos Linnaeus, 1758

U. a. beringianus Middendorff, 1851

U. a. californicus Merriam, 1896

U. a. collaris F. Cuvier, 1824

U. a. crowtheri Schinz, 1844

U. a. dalli Merriam, 1896

U. a. gyas Merriam, 1902

U. a. horribilis Ord, 1815

U. a. isabellinus Horsfield, 1826

U. a. lasiotus Gray, 1867

U. a. middendorffi Merriam, 1896

U. a. pruinosus Blyth, 1854

U. a. sitkensis Merriam, 1896

U. a. stikeenensis Merriam, 1914

U. a. syriacus Hemprich & Ehrenberg, 1828

U. a. yesoensis (Lydekker, 1897)

Kategoria zagrożenia ( CKGZ)[2]

Zasięg występowania

U. a. horribilis

U. a. isabellinus

U. a. syriacus

U. a. middendorffi

U. a. arctos

U. a. pruinosis

U. a. beringianus

Niedźwiedź brunatny ( Ursus arctos) - gatunek drapieżnego ssaka z rodziny niedźwiedziowatych. Zamieszkuje Azję, Europę Północną i Amerykę Północną. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Sierść niedźwiedzia brunatnego ma barwę ciemnobrązową, choć u niektórych podgatunków może być jaśniejsza. W pozycji wyprostowanej Ursus arctos mierzy - w zależności od płci - od 1,8 do 3 m. Masa ciała poszczególnych osobników waha się między 80 a 780 kg. Niedźwiedzica wydaje na świat co dwa lata dwoje-troje młodych. Ciąża trwa około 8 miesięcy. Poród następuje zwykle między grudniem a lutym.

Długość życia wynosi do 30-40 lat w stanie dzikim, do 50 lat w niewoli. Jest wszystkożerny; żywi się nasionami, grzybami, dżdżownicami, ślimakami, jajami ptaków, miodem, poluje także na zwierzynę leśną, łowi też ryby. Środowisko życia stanowią puszcze, tajga oraz zalesione rejony górzyste.

Niedźwiedź brunatny ma duże, masywne ciało z nieznacznie wydłużoną głową, szyję grubą i krótką, ogon krótki i niewidoczny wśród okrywy włosowej. W trakcie chodzenia na podłożu stawia całą stopę.

Dane liczbowe niedźwiedzia brunatnego podgatunku nominatywngo ( U.a. arctos):

Zamieszkiwał pierwotnie całą Europę, jednak w południowo-zachodniej Europie został wytępiony. Podgatunek niedźwiedzia brunatnego, niedźwiedź grizli ( U. a. horribilis), zamieszkuje Amerykę Północną, aż po północny Meksyk.

W Europie kontynentalnej według danych z lat 2010-2012 (z wyłączeniem Rosji, Białorusi i Ukrainy) żyło 17 tys. osobników. Stałą obecność stwierdzono w 22 krajach, areał stałego zasięgu wynosił 485 400 km². W Polsce według danych z około 2011 roku populacja wynosiła 80 osobników, a w okresie 1950-1970 roczną populację szacowano na 10-14 osobników. Największa populacja w Europie (bez Rosji i Ukrainy) zamieszkuje Rumunię, gdzie według danych z roku 2014 żyło około 6000 osobników, a według danych z roku 2018 około 8000.

Na terenie dawnego Związku Radzieckiego występuje około 120 tys. osobników.

W Polsce występuje tylko w Karpatach i na Podkarpaciu - w Tatrach i Beskidach (głównie w Bieszczadach).

Według prof. Jana Korwin Kochanowskiego ostatniego niedźwiedzia w Polsce centralnej zabito pod koniec XVII w. w lasach bedońskich. Na wielu obszarach Polski gatunek ten przetrwał jednak do XIX w. Spotykano go jeszcze wówczas w Górach Świętokrzyskich (ostatni okaz żyjący tam został zabity na Barczy), na Kurpiach Zielonych, na Mazurach i w Puszczy Białowieskiej.

W okresie międzywojennym w Puszczy Białowieskiej dokonano reintrodukcji tego zwierzęcia. Ostatecznie zakończyła się ona niepowodzeniem, podobno z powodu niefachowego kontynuowania jej przez Niemców podczas okupacji (wypuszczano do lasu oswojone okazy niedźwiedzi, które stały się zagrożeniem dla ludności).

Niedźwiedzie brunatne najchętniej zjadają łososie i inne ryby, a także miód. Żywią się też ssakami, gryzoniami, ptakami, ptasimi jajami, owocami, nasionami, grzybami, dżdżownicami, ślimakami, a w przypadku braku innego pożywienia także trawą. Z braku produktów naturalnych może wyrządzać znaczne szkody wśród bydła.

Na zimę przygotowuje sobie legowisko zwane gawrą. Przebywa w nim od końca listopada do końca lutego. Żyje samotnie, tylko w okresie godowym w parach. W zimie samica rodzi zwykle 2 lub 3 młode, którymi opiekuje się aż do następnego miotu.

Niedźwiedź brunatny jest ściśle chroniony na obszarze całej Polski.

Niedźwiedź oswaja się łatwo, aczkolwiek nawet obłaskawiony bywa niebezpieczny dla swoich opiekunów. W XVI- i XVII-wiecznej Rzeczypospolitej organizowano szkoły dla niedźwiedzi - jedną z nich była tak zwana akademia smorgońska.

W trakcie rui, trwającej 10-30 dni, samica kopuluje z wieloma samcami. Okres rozrodczy trwa od maja do lipca. Porody odbywają się od stycznia do marca, po ciąży trwającej 180-266 dni. Młode po narodzeniu ważą 340-680 gramów. W wieku 6 miesięcy ważą około 25 kg. Okres laktacji trwa do 30 miesięcy, jednakże już 5-miesięczne młode mogą żywić się innym pokarmem. Stają się samodzielne w wieku co najmniej 2 lat. Mogą się rozmnażać po 4-6 latach.

Długość życia wynosi do 30-40 lat w stanie dzikim, do 50 lat w niewoli.

Wyróżniono kilkanaście podgatunków niedźwiedzia brunatnego:

niedźwiedź brunatny (U. arctos arctos) - podgatunek nominatywny

U. arctos alascensis

niedźwiedź kamczacki (U. arctos beringianus)

niedźwiedź syberyjski (U. arctos collaris)

U. arctos californicus

U. arctos crowtheri

U. arctos dalli

U. arctos gyas

niedźwiedź grizli, niedźwiedź szary (U. arctos horribilis) - zamieszkuje Amerykę Północną, jest większy od europejskiego, sierść ma barwy siwej do czerwonobrunatnej z połyskiem srebrzystym lub złocistym

niedźwiedź himalajski (U. arctos isabellinus)

niedźwiedź ussuryjski (U. arctos lasiotus)

niedźwiedź kodiacki (U. arctos middendorffi)

niedźwiedź tybetański (U. arctos pruinosis)

U. arctos sitkensis

U. arctos stikeenensis

niedźwiedź syryjski (U. arctos syriacus)

niedźwiedź japoński (U. arctos yesoensis)

Nazwa niedźwiedź, pierwotna forma prasłowiańska *medvēdis, a następnie *medъvědь (por. rosyjskie медведь/miedwied, chorwackie medvjed, czeskie medvěd, słowackie i słoweńskie medved, białoruskie мядзьведзь, górnoserbskie/łużyckie mjedwjedź, dolnoserbskie/łużyckie mjadwjeź, serbskie медвед, kaszubskie miedzwiédz, staropolskie miedźwiedź, słowiańskie zapożyczenie w węgierskim medve i dla odmiany ukraińskie ведмідь) oznacza zwierzę odżywiające się miodem (*medv-ĕdъ, czyli jedzący miód; *medh-u-s→ *medъ „miód"; *ēd- →*ěsti „jeść"). Nazwa ta była eufemizmem starszej nazwy praindoeuropejskiej, w formie *rktos (*r̥k'þos) (od której bezpośrednio pochodzi greckie árktos/άρκτος „niedźwiedź", forma astronomiczna Arktos „gwiazdozbiór Wielka Niedźwiedzica", oraz nazwa „Arktyka", a być może również celtyckie imię Artur; oraz łacińskie ursus „niedźwiedź", imię własne Ursus lub pochodne od przymiotnika ursinus: imię Ursyn, od którego utworzono nazwę dzielnicy warszawskiej Ursynów, lub imię żeńskie Urszula, etymologicznie oznaczające małą niedźwiedzicę, wreszcie staroindyjskie r̥kṣa i hetyckie hartagga, oznaczające niebezpiecznego drapieżnika).

W zastąpieniu pierwotnej nazwy określeniem „jedzący miód" można widzieć przejaw tabu językowego ( tabuizacja) zastosowanego w językach ludów północnej Europy (nie tylko Słowian, gdyż niemieckie Bär czy angielskie bear o znaczeniu „bury", „szary", i pochodzące od tego samego rdzenia duńskie i norweskie bjørn, oraz szwedzkie i islandzkie björn, litewskie lokys „kudłaty" lub „liżący"), dla których to zwierzę było groźne. Z tego powodu unikano jego wymawiania, aż w końcu stara nazwa zanikła. Ciekawostką jest wtórna tabuizacja wyrazu „niedźwiedź" (kiedy zaczęła funkcjonować jako nazwa właściwa), jako zamienników zaczęto używać nowych wyrazów typu miś, mieszko, kosmacz, kudłacz, bartnik, mrówczarz i stąd prawdopodobnie brak odpowiedników „niedźwiedź" w językach bułgarskim i macedońskim, gdzie na określenie tego drapieżnika używa się nazwy: мечка.

Podobne zjawisko występuje w gwarze góralskiej, gdzie jeszcze dziś starsi bacowie, a niegdyś także kłusownicy określali niedźwiedzia nazwą on (gw. uón, ó w gwarze podhalańskiej wymawia się inaczej niż u), co podkreślało pewien szacunek i strach przed tym zwierzęciem.

Drogę *medъvědь→ miedźwiedź→ niedźwiedź należy tłumaczyć tym, iż, w języku polskim obie spółgłoski d uległy zmiękczeniu, a początkowe m' (ze znakiem miękkości spółgłoski), wymawiane w niektórych rejonach Polski jak m'n' (patrz dialektalne kurpiowskie /mniasto/ zamiast miasto), zredukowało się w końcu do samego n', lub też zamiana nagłosowego mie- w nie- mogła być spowodowana gwarowymi czynnikami fonetycznymi, jako przejaw hiperpoprawności, ale być może utrata pierwotnego związku między słowami miedźwiedź i miód spowodowała wyrównanie do form słowotwórczych z zaprzeczeniem nie-.

Niedźwiedzie badał Charlie Russell, mieszkając z nimi na Kamczatce przez blisko 10 lat. Wychowywał je i pokazał, że niedźwiedź nie jest z natury wrogo nastawiony do człowieka. Uratował on kilka osobników przed śmiercią, wykupując je z niewoli. BBC stworzyło o nim film pod tytułem Bear Man of Kamchatka.

Znanym przykładem oswojonego niedźwiedzia jest Wojtek, który przeszedł szlak bojowy z armią generała Andersa.

Samiec niedźwiedzia brunatnego

# data[].attributes.attachment_link.description
Ursus arctos [1] Linnaeus, 1758 Systematyka Podtyp kręgowce Podgromada żyworodne Infragromada łożyskowce Gatunek niedźwiedź brunatny Podgatunki U. a. alascensis Merriam, 1896 U. a. arctos Linnaeus, 1758 U. a. beringianus Middendorff, 1851 U. a. californicus Merriam, 1896 U. a. collaris F. Cuvier, 1824 U. a. crowtheri Schinz, 1844 U. a.

# data[].attributes.body
Niedźwiedź brunatny (Ursus arctos) - YouTube

# data[].attributes.body
Jeśli masz możliwość to za adoptuj niedźwiedzia lub pomóż mu w inny sposób. Pamiętaj, inne niedźwiedzie też są ważne!

# data[].attributes.body
Urodziny Maćka, czyli krótka historia o tolerancji - YouTube

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Wydział Prewencji Komendy Stołecznej Policji

# data[].attributes.attachment_link.title
Urodziny Maćka, czyli krótka historia o tolerancji

# data[].attributes.headline
Tolerancja (łac. tolerantia – cierpliwość, wytrwałość) 

# data[].attributes.subject
Tolerancja (łac. tolerantia – cierpliwość, wytrwałość) 

# data[].attributes.body
Termin stosowany w socjologii, badaniach nad kulturą i religią, oznaczający postawę zgody na wyznawanie i głoszenie poglądów oraz wierzeń z którymi się nie zgadzamy, jak i praktykowanie sposobu życia, którego zdecydowanie nie aprobujemy, a więc zgody na to, aby społeczność do której przynależymy, była różnorodna w aspektach dla nas istotnych.

# data[].attributes.body
Tolerancja - Labirynt (wordwall.net)

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Labirynt - Dotrzyj do strefy poprawnej odpowiedzi, unikając wrogów.

# data[].attributes.body
Tolerancja - Wisielec (wordwall.net) to dla 4 klas

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze lekcje w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Wisielec - Spróbuj uzupełnić słowo, wybierając odpowiednie litery.

# data[].attributes.body
Polecam zrobić plakat o tolerancji. Najlepiej, żeby miał napis tolerancja. Pamiętajcie, o estetyce!

# data[].attributes.body
Sokrates TV "Tolerancja" - YouTube

# data[].attributes.body
https://wordwall.net/resource/26823142

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1) Co było wieszane w Polskich domach przed choinką? a) Siano b) Podłaźniczki c) Kolorowe gwiazdy z papieru 2) Kogo zaprowadziła gwiazda betlejemska? a) Trzech króli b) Zwierzęta c) Pasterzy 3) Jakie były imiona trzech króli? a) Kacper, Marek i Baltazar b) Kacper, Melchior i Baltazar c) Grzesiek, Kacper i Maciek d) Arek, Melchior i Baltazar 4) Kto daje prezenty w Rosji? a) Dziadek mróz b) Święty Mikołaj c) Elf 5) Gdzie mieszkał Święty Mikołaj? a) Na Alasce b) Na Antarktydzie c) W Mirze 6) Czym jest podłaźniczka? a) Czubkiem choinki b) Kawałkami drewna w siatce c) Sztuczną rybą 7) Kogo zaprowadził anioł a) Trzech króli b) Boga c) Zwierzęta d) Pasterzy 8) Kiedy siada się do stołu wigilijnego? a) Jak pierwsza gwiazda zabłyśnie b) Gdy pojawi się anioł c) Gdy samolot przeleci nad domem 9) Ile jest potraw na stole wigilijnym? a) 13 b) 23 c) 7 d) 19 e) 12 f) 17

# data[].attributes.attachment_link.description
1) Co było wieszane w Polskich domach przed choinką? a) Siano b) Podłaźniczki c) Kolorowe gwiazdy z papieru 2) Kogo zaprowadziła gwiazda betlejemska? a) Trzech króli b) Zwierzęta c) Pasterzy 3) Jakie były imiona trzech króli? a) Kacper, Marek i Baltazar b) Kacper, Melchior i Baltazar c) Grzesiek, Kacper i Maciek d) Arek, Melchior i Baltazar 4) Kto daje prezenty w Rosji?

# data[].attributes.body
Sporty zimowe(prezentacja interaktywna) by vanessa.gluza7 on Genially

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Sporty zimowe

Vanessa Gluza 7D

Spis treści

1.Snowboarding

2. Łyżwiarstwo figurowe

3.Hokej na lodzie

4.Saneczkarstwo

5.Narciarstwo alpejskie

6.Short track

8.Narciarstwo klasyczne

7.Bobsleje

9.Skoki narciarskie

10.Łyżwiarstwo szybkie

Sport zimowy polegający na jeździe lub wykonywaniu manewrów na desce snowboardowej. Za początek snowboardingu uznaje się rok 1965.

SNOWBOARDING

powrót do spisu treści

Zimowa dyscyplina sportu, polegająca na jeździe na łyżwach figurowych indywidualnie, w parach bądź w zespołach. Łyżwiarstwo figurowe jest jedną z dyscyplin zimowych igrzysk olimpijskich od 1908 r.

ŁYŻWIARSTWO FIGUROWE

powrót do spisu treści

Gra zespołowa. W meczach hokejowych uczestniczą dwie rywalizujące ze sobą drużyny. Celem gry jest umieszczenie krążka w bramce przeciwnika. Zwycięża drużyna, która zdobędzie więcej bramek

HOKEJ NA LODZIE

powrót do spisu treści

Wyścigi na sankach sportowych są rozgrywane na torach sztucznych lub naturalnych. O zwycięstwie decyduje łączny czas przejazdów, tzw. slizgów

SANECZKARSTWO

powrót do spisu treści

Dyscyplina polegająca na zjeździe po ośnieżonym stoku górskim lub sztucznym na nartach przymocowanych do butów narciarskich za pomocą specjalnych wiązań

NARCIARSTWO ALPEJSKIE

powrót do spisu treści

Łyżwiarstwo szybkie na torze krótkim - dyscyplina, stanowiąca odmianę łyżwiarstwa szybkiego. Jest jedną z najmłodszych wyczynowych dyscyplin sportów zimowych

SHORT TRACK

powrót do spisu treści

Dyscyplina sportu, polegająca na zjeździe zawodników na specjalnych saniach po sztucznym torze lodowym, obecnie o średniej długości 1500-2000 m

BOBSLEJE

powrót do spisu treści

Dyscyplina, która wykształciły się w dużej mierze w krajach skandynawskich, w oparciu o tradycyjne narty „z wolną piętą" - z wiązaniem przytrzymującym jedynie przednią część buta.

NARCIARSTWO KLASYCZNE

powrót do spisu treści

Dyscyplina rozgrywana na skoczniach narciarskich od połowy XIX wieku. Skoki narciarskie należą do rodziny sportów narciarstwa klasycznego

SKOKI NARCIARSKIE

powrót do spisu treści

Dyscyplina, w której celem zawodnika jest jak najszybsze przejechanie na łyżwach określonego dystansu po torze lodowym. Łyżwiarze startują w parach i każdy z nich jedzie na zmianę po torze wewnętrznym i zewnętrznym

ŁYŻWIARSTWO SZYBKIE

powrót do spisu treści

Dziękuję za uwagę!

źródła:wikipediagoogle images

powrót do spisu treści

# data[].attributes.attachment_link.title
Sporty zimowe(prezentacja interaktywna) by vanessa.gluza7 on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Sporty zimowe Vanessa Gluza 7D Spis treści 1.Snowboarding 2. Łyżwiarstwo figurowe 3.Hokej na lodzie 4.Saneczkarstwo 5.Narciarstwo alpejskie 6.Short track 8.Narciarstwo klasyczne 7.Bobsleje 9.Skoki narciarskie 10.Łyżwiarstwo szybkie Sport zimowy polegający na jeździe lub wykonywaniu manewrów na desce snowboardowej. Za początek snowboardingu uznaje się rok 1965.

# data[].attributes.body
Zimowe sporty - Quiz (wordwall.net)

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1) Jazda na nartach a) Bobsleje b) Deska snowboardowa c) Łyżwy (szybkie) d) Kijki do nart 2) Jazda na bobslejach a) Deska snowboardowa b) Kij i krążek do hokeja c) Bobsleje d) Łyżwy (klasyczne) 3) Biegi narciarskie a) Kij i krążek do hokeja b) Narty c) Łyżwy (szybkie) d) Łyżwy (klasyczne) 4) Łyżwiarstwo Figurowe a) Łyżwy (klasyczne) b) Sanki c) Narty d) Skocznia narciarska 5) Łyżwiarstwo szybkie a) Łyżwy (szybkie) b) Narty c) Strzelba używana podczas biegu narciarskiego d) Łyżwy (klasyczne) 6) Snowboarding a) Kij i krążek do hokeja b) Kijki do nart c) Deska snowboardowa d) Bobsleje 7) Saneczkarstwo a) Sanki b) Deska snowboardowa c) Narty d) Bobsleje 8) Hokej na lodzie a) Bobsleje b) Kij i krążek do hokeja c) Narty d) Kijki do nart 9) Biathlon a) Skocznia narciarska b) Strzelba używana podczas biegu narciarskiego c) Bobsleje d) Narty 10) Skoki narciarskie a) Deska snowboardowa b) Skocznia narciarska c) Strzelba używana podczas biegu narciarskiego d) Łyżwy (klasyczne)

# data[].attributes.attachment_link.description
1) Jazda na nartach a) Bobsleje b) Deska snowboardowa c) Łyżwy (szybkie) d) Kijki do nart 2) Jazda na bobslejach a) Deska snowboardowa b) Kij i krążek do hokeja c) Bobsleje d) Łyżwy (klasyczne) 3) Biegi narciarskie a) Kij i krążek do hokeja b) Narty c) Łyżwy (szybkie) d) Łyżwy

# data[].attributes.body
Sporty zimowe – dyscypliny rozgrywane w okresie zimowym. Niezbędnymi warunkami do ich przeprowadzenia są: mróz, lód i często śnieg. Do sportów zimowych zaliczają się:

narciarstwo alpejskie i klasyczne

snowboarding

saneczkarstwo

bobsleje

skeleton

hokej na lodzie

łyżwiarstwo figurowe

short track

łyżwiarstwo szybkie

bojery

biathlon

curling

skibob

skoki narciarskie

W dzisiejszych czasach wskutek rozwoju techniki większość z tych dyscyplin można rozgrywać w porze letniej na przykład hokej na lodzie, łyżwiarstwo figurowe czy skoki narciarskie. Sporty zimowe cieszą się największą popularnością na kontynentach półkuli północnej to jest w Europie, Ameryce Północnej i Azji.

# data[].attributes.body
Związku z feriami zimowymi może mnie nie być na tym padlecie. Małe informacje będą się pojawiać.

# data[].attributes.body
Możecie pisać własne informacje. Tylko ja je przeczytam i zatwierdzę.