# data[].attributes.headline
Βιογραφικό σημείωμα

# data[].attributes.subject
Βιογραφικό σημείωμα

# data[].attributes.body
Γιώργος Σεφέρης

Έλληνας ποιητής, δοκιμιογράφος, μεταφραστής και διπλωμάτης. Από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, τιμήθηκε με Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1963.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Σαν Σήμερα .gr

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Έλληνας ποιητής, δοκιμιογράφος, μεταφραστής και διπλωμάτης. Από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, τιμήθηκε με βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1963. Γραμματολογικά ανήκει στη "Γενιά του '30".

Ο Γεώργιος Σεφεριάδης, όπως ήταν το πραγματικό του όνομα, γεννήθηκε στις 29 Φεβρουαρίου του 1900 στη Σμύρνη. Ήταν το μεγαλύτερο παιδί του Στυλιανού Σεφεριάδη (1873-1951) - δικηγόρου, σημαντικού κοινωνικού παράγοντα της Σμύρνης και ανθρώπου με λογοτεχνικές ανησυχίες - και της Δέσποινας Τενεκίδη με καταγωγή από τη Νάξο. Το ζευγάρι είχε άλλα δυο παιδιά, τον Άγγελο (1905-1950) και την Ιωάννα (1902-2000), σύζυγο του φιλόσοφου και πολιτικού Κωνσταντίνου Τσάτσου.

Ο Σεφέρης ξεκίνησε τις εγκύκλιες σπουδές του το 1906 στη Σμύρνη και τις ολοκλήρωσε το 1918 στην Αθήνα, όπου είχε εγκατασταθεί η οικογένειά του από το 1914. Στη συνέχεια γράφτηκε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Σορβόνης, από την οποία αποφοίτησε με διδακτορικό το 1924. Τα χρόνια παραμονής του στο Παρίσι ήταν καθοριστικά για τη διαμόρφωση της ποιητικής του φυσιογνωμίας. Ήταν η εποχή που το κίνημα του μοντερνισμού βρισκόταν στην ακμή του.

Μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα διορίστηκε υπάλληλος του Υπουργείου Εξωτερικών (1926), αρχίζοντας έτσι μια λαμπρή καριέρα στο διπλωματικό σώμα, που κορυφώθηκε το 1957, με την τοποθέτησή του ως πρεσβευτή της Ελλάδας στη Μεγάλη Βρετανία. Παρέμεινε στο Λονδίνο έως το 1962, οπότε και συνταξιοδοτήθηκε. Στις 10 Απριλίου του 1941, μία ημέρα μετά την κατάληψη της Θεσσαλονίκης από τους Γερμανούς, είχε νυμφευτεί στην Πλάκα τη Μαρώ Ζάννου, με την οποία δεν απέκτησε παιδιά.

Στα ελληνικά γράμματα ο Γιώργος Σεφέρης εμφανίστηκε το 1931, με την ποιητική συλλογή Στροφή, η οποία από την πρώτη στιγμή της κυκλοφορίας της προκάλεσε το ενδιαφέρον της λογοτεχνικής κοινότητας της Αθήνας, με θετικές και αρνητικές αντιδράσεις. Οι θαυμαστές του -Γιώργος Θεοτοκάς, Γιώργος Κατσίμπαλης και Ανδρέας Καραντώνης- υποστήριξαν ότι η Στροφή εγκαινιάζει μια καινούργια εποχή για την ελληνική ποίηση, ενώ οι επικριτές του, όπως ο Άλκης Θρύλος και ο Τάκης Παπατσώνης, ισχυρίστηκαν ότι η ποίηση του Σεφέρη είναι σκοτεινή και εγκεφαλική, χωρίς πραγματικό συναίσθημα. Με την πάροδο του χρόνου, η Στροφή απέκτησε τεράστιο συμβολικό βάρος, επειδή θεωρήθηκε από την κριτική ότι έστρεψε την ελληνική ποίηση από την παραδοσιακή στη μοντέρνα γραφή. Ο Μοντερνισμός του Σεφέρη, παρατηρεί ο Γιώργος Θεοτοκάς, υπήρξε "ένας μοντερνισμός τολμηρός, αλλά που κρατούσε το νήμα της παράδοσης, με αίσθημα ευθύνης και με σεβασμό για τη γλώσσα".

Ο θόρυβος που δημιουργήθηκε, αλλά και το ειδικό βάρος των Κατσίμπαλη και Καραντώνη στα λογοτεχνικά πράγματα, τον βοήθησε να επιβληθεί ως ένας πολλά υποσχόμενος νέος ποιητής. Η καθιέρωση του Σεφέρη ως μείζονος ποιητή έγινε το 1935, με την ποιητική συλλογή Μυθιστόρημα. Σ' αυτό το έργο βλέπουμε πλήρως διαμορφωμένα τα σύμβολα που συνθέτουν την ποιητική μυθολογία του Σεφέρη: το "ταξίδι", οι "πέτρες", τα "μάρμαρα", τα "αγάλματα", η "θάλασσα", ο "Οδυσσέας" κ.ά.

Εκτός από το πλούσιο ποιητικό έργο του, ο Σεφέρης διακρίθηκε και στον δοκιμιακό λόγο, με μία σειρά ρηξικέλευθων κριτικών δοκιμίων, στα οποία τόνισε τη σημασία της ελληνικής παράδοσης και ανέδειξε το έργο περιθωριακών μορφών της, όπως του Γιάννη Μακρυγιάννη και του Θεόφιλου. Το μεταφραστικό του έργο είναι μικρό σε ποσότητα, αλλά σημαντικό. Μετέφρασε δύο έργα του αμερικανού ποιητή Τ.Σ. Έλιοτ ( Έρημη Χώρα και Φονικό στην Εκκλησιά), ενώ μετέφερε στη νέα ελληνική δύο έργα της Βίβλου ( Άσμα Ασμάτων και Αποκάλυψη του Ιωάννη). Ο Τ.Σ. Έλιοτ, ηγετική φυσιογνωμία της μοντερνιστικής ποίησης του 20ου αιώνα, ήταν ο ποιητής που τον επηρέασε όσο κανένας άλλος.

Από τη δεκαετία του '50 το έργο του Σεφέρη μεταφράστηκε και εκτιμήθηκε στο εξωτερικό. Συνεπεία αυτού ήταν η βράβευσή του με το Νόμπελ Λογοτεχνίας τον Δεκέμβριο του 1963, "για το υπέροχο λυρικό ύφος του, που είναι εμπνευσμένο από ένα βαθύ αίσθημα για το ελληνικό πολιτιστικό ιδεώδες", όπως αναφέρεται στο σκεπτικό της Σουηδικής Ακαδημίας.

Κατά τη διάρκεια της επτάχρονης δικτατορίας, έσπασε τη σιωπή του στις 28 Μαρτίου του 1969 και στηλίτευσε τη χούντα με την περίφημη δήλωσή του στο ραδιόφωνο του BBC. "Είναι μια κατάσταση υποχρεωτικής νάρκης, όπου όσες πνευματικές αξίες κατορθώσαμε να κρατήσουμε ζωντανές, με πόνους και με κόπους, πάνε κι αυτές να καταποντισθούν μέσα στα ελώδη στεκάμενα νερά" τόνισε μεταξύ άλλων.

Στις αρχές Αυγούστου του 1971 ο Γιώργος Σεφέρης εισάγεται στον Ευαγγελισμό και εγχειρίζεται στον δωδεκαδάκτυλο. Θα πεθάνει από μετεγχειρητικές επιπλοκές τα ξημερώματα της 20ης Σεπτεμβρίου του 1971. Η κηδεία του, δύο ημέρες αργότερα, θα είναι πάνδημη και θα λάβει αντιδικτατορικό χαρακτήρα. Στη νεκρώσιμη πομπή προς το Α' Νεκροταφείο, μπροστά στην Πύλη του Αδριανού, το πλήθος σταματά την κυκλοφορία και αρχίζει να τραγουδά το απαγορευμένο τραγούδι του Μίκη Θεοδωράκη σε στίχους Σεφέρη ( Στο περιγιάλι το κρυφό, όπως είναι πιο γνωστό). Στις 23 Σεπτεμβρίου, δημοσιεύεται στην εφημερίδα Το Βήμα, το τελευταίο ποίημα του Γιώργου Σεφέρη Επί Ασπαλάθων, που έγραψε στις 31 Μαρτίου 1971 και αποτελεί μία ακόμη καταγγελία κατά της δικτατορίας.

Αρκετοί συνθέτες έχουν ενσκήψει στο έργο του Σεφέρη και μελοποιήσει ποιήματά του, όπως οι Μίκης Θεοδωράκης, Νίκος Μαμαγκάκης, Μίλτος Πασχαλίδης, Αδελφοί Κατσιμίχα, Ηλίας Ανδριόπουλος, Δήμος Μούτσης, Αργύρης Μπακιρτζής, Δημήτρης Αγραφιώτης, Θεόδωρος Αντωνίου, Λεωνίδας Ζώρας, Θεόδωρος Καρυωτάκης, Περικλής Κούκος, Γιώργος Κουρουπός, Γεώργιος Πονηρίδης, Θάνος Μικρούτσικος και Τζον Τάβενερ.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Σαν Σήμερα .gr

# data[].attributes.attachment_link.title
Γιώργος Σεφέρης

# data[].attributes.attachment_link.description
Έλληνας ποιητής, δοκιμιογράφος, μεταφραστής και διπλωμάτης. Από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, τιμήθηκε με Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1963.

# data[].attributes.headline
Βράβευση με Νόμπελ Λογοτεχνίας 

# data[].attributes.subject
Βράβευση με Νόμπελ Λογοτεχνίας 

# data[].attributes.body
Πληροφορίες για το έργο του ποιητή. Το βίντεο της βράβευσης.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
MAXMAG | Πολιτισμός, Τέχνες, Διασκέδαση, Ομορφιά

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Γιώργος Σεφέρης. Ποιητής, διπλωμάτης, ένας άνθρωπος που πέρασε τη ζωή του μέσα στα γράμματα. Ανέλυσε ιδεώδη και αξίες, όπως κανείς. Η ιδιαίτερη αυτή ματιά του έδωσε το Νόμπελ, στις 24 Οκτωβρίου 1963.

Στοιχεία για τη ζωή του

Ο Γιώργος Σεφέρης ήρθε στον κόσμο στις 13 Μαρτίου 1900, στα Βουρλά της Μικράς Ασίας. Οι γονείς του ονομάζονταν Στέλιος και Δέσποινα Σεφεριάδη, ενώ ο ποιητής αργότερα άλλαξε το όνομά του σε Σεφέρης. Η οικογένειά του είχε ιδιαίτερο κύρος στην ελληνική μικρασιατική κοινωνία, λόγω του πατέρα του που ήταν δικηγόρος. Εκτός όμως από το Γιώργο Σεφέρη, η οικογένεια απέκτησε άλλα δύο παιδιά, την Ιωάννα και τον Άγγελο.

Σε ηλικία έξι χρονών αρχίζει την εκπαιδευτική του σταδιοδρομία στο Λύκειο Χ. Αρώνη, αλλά εξαιτίας του Α' Παγκοσμίου Πολέμου και των αναταραχών που προκάλεσε, το 1914 η οικογένεια Σεφεριάδη αναγκάζεται να μεταναστεύσει στην Ελλάδα. Εκεί γράφεται στο Πρότυπο Κλασσικό Γυμνάσιο Αθηνών, το οποίο τελειώνει με σχεδόν άριστο μέσο όρο. Έπειτα παρακολουθεί μαθήματα στη Νομική Σχολή της Σορβόννης, στο Παρίσι, όπου αποφοιτά τον Οκτώβριο του 1921. Ο πατέρας του Στέλιος, ήδη εργάζεται εκεί ως δικηγόρος και πείθει και την υπόλοιπη οικογένεια να τον ακολουθήσει στο Παρίσι.

Ο ποιητής το 1924 μεταβαίνει στο Λονδίνο για να εξασκήσει τα αγγλικά του, καθώς έχει βλέψεις εισαγωγής στο διπλωματικό σώμα. Το 1925 γυρίζει στην Ελλάδα και το 1926 πεθαίνει η μητέρα του από νεφρική ανεπάρκεια. Την επόμενη χρονιά διορίζεται ακόλουθος της πρεσβείας. Εκεί ουσιαστικά ξεκινάει και η καριέρα του στο διπλωματικό σώμα.

Ο Γιώργος Σεφέρης ως διπλωμάτης

Η καριέρα του στο διπλωματικό σώμα είναι μακρόχρονη και συμπίπτει με ιστορικά γεγονότα που αναδιαμορφώνουν την παγκόσμια κοινωνία. Πιο συγκεκριμένα, η θητεία του διήρκησε έως τις 20 Αυγούστου 1962, οπότε έθεσε τον εαυτό του στη διάθεση του Υπουργείο Εξωτερικών.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Μία από τις πιο γνωστές στιγμές του ως διπλωμάτη ήταν όταν ακολούθησε την ελληνική κυβέρνηση στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή, μετά την εγκαθίδρυση του ναζιστικού καθεστώτος στην Ελλάδα. Έχει κατακριθεί αρκετά για αυτή του την απόφαση, αφού η φυγή από τη χώρα θεωρήθηκε ως μια δειλή πράξη. Παρόλα αυτά, έγινε πρέσβης στη Μεγάλη Βρετανία, προωθώντας αρκετά το θέμα της συνένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα αρχικά και της αυτονομίας της αργότερα. Αυτές του οι ιδέες ενόχλησαν σε μεγάλο βαθμό τη βρετανική κυβέρνηση της εποχής.

Ο ποιητής Γιώργος Σεφέρης

Ο Γιώργος Σεφέρης αρχίζει τυπικά την ποιητική του πορεία, όταν το 1931 εκδίδει τη συλλογή "Στροφή". Οι κριτικοί λογοτεχνίας της εποχής έχουν διχαστεί, καθώς κυριαρχούν δύο βασικές γνώμες: αφενός, υποστηρίζεται ότι ο Σεφέρης αναδιαμορφώνει τη νεοελληνική ποίηση, αφετέρου υποστηρίζεται ότι τα ποιήματά του είναι αλλοπρόσαλλα. Η άποψη που επικρατεί τελικά είναι αυτή του Γιώργου Θεοτοκά και πολλών άλλων, ότι ο Γιώργος Σεφέρης είναι ένας πολλά υποσχόμενος, νέος ποιητής.

Ένα από τα πιο γνωστά του έργα στο ευρύ κοινό είναι το " Ημερολόγιο Καταστρώματος Α' & Β'". Αποτελούν ξεχωριστά έργα και εκδόσεις, αλλά είναι από τα έργα στα οποία φαίνεται καθαρότερα η λακωνικότητα και η απλότητα του στίχου του Σεφέρη. Ίσως το πιο γνωστό ποίημα αυτής της συλλογής είναι " Ο Βασιλιάς της Ασίνης", όπου ναι μεν γίνεται αναφορά στην Ιλιάδα, αλλά τα θέματα του ποιήματος είναι επίκαιρα ανεξαιρέτως εποχής.

Φυσικά, το ποίημα που είναι συνώνυμο του Σεφέρη ανήκει στη συλλογή " Τετράδιο Γυμνασμάτων" και ονομάζεται " Με τον τρόπο του Γ.Σ." Όμως, ο ανεπίσημος τίτλος που του δόθηκε από τους αναγνώστες ήταν η "Ελένη" του Σεφέρη. Άλλωστε, η φράση: " Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει", έχει χρησιμοποιηθεί πάμπολλες φορές για να ρίξει περισσότερο φως στα κακώς κείμενα της χώρας.

Εξάλλου, ο πυρήνας της γραφής και των ιδεών του Γιώργου Σεφέρη αποτελεί τη σύνθεση των αξιών της αρχαίας Ελλάδας με την ευρωπαϊκή νοοτροπία. Ειδικότερα, ο Σεφέρης ήταν περιτριγυρισμένος από την αρχή της ζωής του από ξενόγλωσσα κείμενα και λογοτεχνία, ιδίως κλασική, ενώ αργότερα μετέφρασε και αρκετά ποιητικά έργα ξένων συγγραφέων. Έχοντας, λοιπόν, αυτά τα ερεθίσματα και ιδιαίτερα το γαλλικό μοντερνισμό που επικρατούσε ως ρεύμα της εποχής, έρχεται να ανανεώσει την ελληνική ποίηση. Καθιέρωσε ασυνείδητα έναν από τους πυλώνες της λογοτεχνίας του 20ου αιώνα, τη "Γενιά του '30".

Το Νόμπελ και η ομιλία στη Σουηδική Ακαδημία

Στις 24 Οκτωβρίου 1963, η Σουηδική Ακαδημία ανακοινώνει ότι ο Γιώργος Σεφέρης είναι πλέον νομπελίστας λογοτεχνίας. Στις 10 Δεκεμβρίου γίνεται η απονομή όπου ο ποιητής εκφωνεί μία ομιλία για τη σημασία της ελληνικής παράδοσης και της δημοτικής γλώσσας. Είναι από τις σημαντικότερες λογοτεχνικές διακρίσεις της χώρας, μαζί με το Νόμπελ του Οδυσσέα Ελύτη.

Το τέλος του ποιητή

Μετά τη βράβευσή του με Νόμπελ, ο Γιώργος Σεφέρης δέχεται προτάσεις από πανεπιστήμια σε όλο τον κόσμο. Όμως, το 1967, το πραξικόπημα των Συνταγματαρχών και η μετέπειτα Χούντα καταλύει κάθε έννοια ατομικής ελευθερίας και τον αποτρέπει από το να μεταβεί σε πανεπιστήμια του εξωτερικού για να διδάξει. Μάλιστα, το ακαδημαϊκό έτος 1969 - 1970, το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ τον καλεί να διδάξει στην έδρα Τσαρλς Έλιοτ Νόρτον, αλλά ο Σεφέρης αρνείται, στέλνοντας επιστολή στον πρύτανη και μιλώντας κατά της δικτατορίας. Η πρώτη επίσημη και δημόσια τοποθέτησή του ενάντια της Χούντας γίνεται στις 28 Μαρτίου 1969 στο ραδιόφωνο και μεταδίδεται από το Ελληνικό BBC., τη Deutsche Welle και το ραδιοφωνικό σταθμό του Παρισιού. Οι συνέπειες είναι η αφαίρεση του διπλωματικού του τίτλου και του διαβατηρίου.

Στις 20 Ιουλίου 1971, γίνεται εισαγωγή στο νοσοκομείο με έλκος, από το οποίο νοσούσε πολλά χρόνια. Την 20η Σεπτεμβρίου του ίδιου χρόνου φεύγει από τη ζωή φεύγει ένας από τους σημαντικότερους εγχώριους ποιητές του 20ου αιώνα. Η κηδεία του ήταν μία παλλαϊκή συγκέντρωση ενάντια στη δικτατορία και στο καθεστώς. Έτσι, γράφεται το τέλος του Γιώργου Σεφέρη. Στη δύση της ζωής του, είδε τα δημοκρατικά ιδεώδη, τα οποία επαίνεσε πάντα, να γκρεμίζονται στην ίδια χώρα που τα ανέθρεψε. Αλλά, ακόμη και μετά το θάνατό του, κατάφερε ένα τελευταίο πλήγμα στο απολυταρχικό καθεστώς.

Παρακάτω ακολουθεί βίντεο με τη βράβευση του Σεφέρη με το βραβείο Νόμπελ, το 1963.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν στο άρθρο:

Γιώργος Σεφέρης. Ανακτήθηκε από el.wikipedia.org, τελευταία πρόσβαση στις 22/10/2020.

Γιώργος Σεφέρης: Το ποιητικό του έργο. Ανακτήθηκε από greek-language.gr, τελευταία πρόσβαση στις 22/10/2020.

Σεφέρης Γιώργος- Βιογραφία. Ανακτήθηκε από potheg.gr, τελευταία πρόσβαση στις 22/10/2020.

Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Γειά σας, είμαι η Εβίτα! Ξεκίνησα από παιδάκι να ψάχνω και να διαβάζω ιστορίες προσωπικοτήτων και τόπων που με ταξίδευαν. Πλέον, τις μετατρέπω σε άρθρα, εδώ στο maxmag.gr.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Εβίτα Λάμπου

# data[].attributes.attachment_link.title
24 Οκτωβρίου 1963: Ο Γιώργος Σεφέρης βραβεύεται με Νόμπελ | Αφιερώματα

# data[].attributes.attachment_link.description
Γιώργος Σεφέρης. Ποιητής, διπλωμάτης, ένας άνθρωπος που πέρασε τη ζωή του μέσα στα γράμματα. Ανέλυσε ιδεώδη και αξίες, όπως κανείς. Η ιδιαίτερη αυτή ματιά του έδωσε το Νόμπελ, στις 24 Οκτωβρίου 1963. Ο Γιώργος Σεφέρης ήρθε στον κόσμο στις 13 Μαρτίου 1900, στα Βουρλά της Μικράς Ασίας.

# data[].attributes.headline
Ο Σεφέρης και η Κύπρος

# data[].attributes.subject
Ο Σεφέρης και η Κύπρος

# data[].attributes.body
Ο Γιώργος Σεφέρης συνδέθηκε στενά με την Κύπρο, τόσο ως διπλωμάτης όσο κι ως άνθρωπος και ποιητής

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ο Γιώργος Σεφέρης (Σεφεριάδης) είναι ένας από τους πιο γνωστούς Νεοέλληνες ποιητές, τιμημένος με το βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας το 1963. Γεννήθηκε στη Σμύρνη στις 13 Μαρτίου 1900 και πέθανε στην Αθήνα στις 20 Σεπτεμβρίου 1971. Το 1914 εγκαταστάθηκε μαζί με την οικογένειά του στην Αθήνα, όπου και τέλειωσε το γυμνάσιο το 1918. Στη συνέχεια σπούδασε νομικά στο Παρίσι απ' όπου πήρε και τον τίτλο του διδάκτορος (1924). Το 1926 εισήλθε στο διπλωματικό σώμα, υπηρετώντας σε διάφορες θέσεις σε πολλές χώρες. Ως πρέσβης της Ελλάδας υπηρέτησε στο Λίβανο, στη Συρία, στην Ιορδανία, στο Ιράκ, στο Λονδίνο. Εκτός από το ευρύτατα γνωστό ποιητικό του έργο, ο Γιώργος Σεφέρης διακρίθηκε κι ως δοκιμιογράφος.

Η εμφάνισή του στα γράμματα έγινε το 1931, με τη δημοσίευση της ποιητικής του συλλογής Στροφή. Ακολούθησε η (1932). Το 1935 εξέδωσε το Μυθιστόρημα, συλλογή από 24 αλληλένδετα ποιήματα. Το 1940 εξεδόθησαν το Tετράδιο Γυμνασμάτων και το Ἡμερολόγιο Καταστρώματος Α'. Το Ἡμερολόγιο Καταστρώματος Β' εξεδόθη το 1944, ενώ το 1947 δημοσίευσε την Κίχλη. Το 1955 εξέδωσε το Ἡμερολόγιο Καταστρώματος Γ' (αρχικός τίτλος: Κύπρον, ο ὖ μ' ἐθέσπισεν...). Τελευταίο του ποιητικό έργο τα Τρία Κρυφά Ποιήματα (1966).

Στις 24 Οκτωβρίου 1963 η Σουηδική Ακαδημία ανακοινώνει ότι το Νόμπελ Λογοτεχνίας απονέμεται στον Γιώργο Σεφέρη, "για το υπέροχο λυρικό ύφος του, που είναι εμπνευσμένο από ένα βαθύ αίσθημα για το ελληνικό πολιτιστικό ιδεώδες". Η τελετή απονομής έγινε στις 10 Δεκεμβρίου του ιδίου χρόνου.

Σχέσεις του προς την Κύπρο: Ο Γιώργος Σεφέρης συνδέθηκε στενά με την Κύπρο, τόσο ως διπλωμάτης όσο κι ως άνθρωπος και ποιητής ( Βλέπε Βίντεο Ψηφιακός Ηρόδοτος Αρχείου ΡΙΚ).

Ως διπλωμάτης σχετίστηκε ιδιαίτερα με την Κύπρο όταν είχε υπηρετήσει ως πρέσβης της Ελλάδας στο Λονδίνο από το 1957 μέχρι το 1962. Ο διορισμός του ως εκπροσώπου της Ελλάδας στη βρετανική πρωτεύουσα έγινε σε μια κρίσιμη εποχή κατά την οποία στην Κύπρο διεξαγόταν ο ένοπλος απελευθερωτικός αγώνας κατά των Βρετανών αποικιοκρατών, που είχε πληγώσει σοβαρότατα και τις ελληνοβρετανικές σχέσεις. Ο ρόλος του Σεφέρη, ως διπλωμάτη, ήταν πολύ λεπτός ιδιαίτερα αυτή την εποχή, όσο και σημαντικός. Το θέμα που δέσποζε και καθοριστικά κυριαρχούσε στις σχέσεις Ελλάδας-Αγγλίας-Τουρκίας-Κύπρου, ήταν το εθνικό θέμα της Κύπρου, το οποίο ο Γιώργος Σεφέρης χειρίστηκε από την πλευρά του εκπροσώπου της Ελλάδας στο Λονδίνο. Όπως είναι γνωστό, οι διάφοροι πολιτικοί χειρισμοί του ζητήματος της Κύπρου από την τότε ελληνική κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή κατέληξαν στη συμφωνία της Ζυρίχης (με την Τουρκία) και την επιβεβαίωσή της από τα λοιπά ενδιαφερόμενα μέρη στο Λονδίνο το 1959, οπότε η Κύπρος έγινε ανεξάρτητο κράτος. Ο Σεφέρης είχε τότε συνεργαστεί και με τον αρχιεπίσκοπο Μακάριο Γ'.

Ο Γιώργος Σεφέρης είχε επισκεφθεί τρεις φορές την Κύπρο. Το φθινόπωρο-χειμώνα του 1953 και ξανά τον επόμενο χρόνο, το 1954, και πάλι το 1955. Ξαναπέρασε δε από την Αμμόχωστο αργότερα το 1969. Το 1953 κυρίως, οπότε περιόδευσε το νησί συνοδευόμενος από τον φίλο του Κύπριο ζωγράφο Αδαμάντιο Διαμαντή, ο ποιητής Σεφέρης συγκλονίστηκε από "τον κόσμο της Κύπρου" κι από την ίδια την Κύπρο γενικότερα. Γνώρισε, όπως ο ίδιος έγραψε, έναν χώρο "όπου το θαύμα λειτουργούσε ακόμη". Αποτέλεσμα της γνωριμίας του αυτής με τον κόσμο της Κύπρου (στον οποίο άλλωστε και την αφιερώνει, με τις λέξεις Μνήμη καί Ἀγάπη) ήταν η πολύ σημαντική ποιητική του συλλογή Ἡμερολόγιο Καταστρώματος Γ'. Δεν είναι, μάλιστα, τυχαίο που ο Σεφέρης εξέδωσε τη συλλογή του αυτή το 1955, χρόνο ιδιαίτερα σημαντικό για την Κύπρο και την Ελλάδα, αφού τότε άρχισε στο νησί ο ένοπλος απελευθερωτικός αγώνας. Στη συλλογή προσετέθη αργότερα (ως 18ο ποίημα) το επίσης "κυπριακό" ποίημά του . Εκτός από το ποίημα αυτό, που γράφτηκε το 1969 κι απετέλεσε κραυγή διαμαρτυρίας κατά της ελληνικής στρατιωτικής δικτατορίας (1967-1974) όπως και το άλλο γνωστό ποίημά του, , στη συλλογή αυτή των "κυπριακών" ποιημάτων του περιλαμβάνονται μερικά από τα αξιολογότερα ολόκληρης της ποιητικής του δημιουργίας.

Είναι πολύ χαρακτηριστικό ότι αρχικός τίτλος της συλλογής (κι αργότερα υπότιτλός της) είναι η δανεισμένη από τον Ευριπίδη φράση Κύπρον, ο ὖ μ' ἐθέσπισεν... (από την τραγωδία Ἑλένη, όπου τη φράση αυτή λέγει ο Τεύκρος*). Είναι φανερό ότι η επιλογή του τίτλου αυτού από τον Σεφέρη καθόριζε και τα συναισθήματά του απέναντι στην Κύπρο που μόλις είχε γνωρίσει. Όπως και στο ποίημα Ἑλένη της συλλογής γίνεται αντιληπτό, ο Σεφέρης ταυτίζεται με τον Τεύκρο τον Τελαμώνιο. Όπως ο Τεύκρος, διωγμένος από την πατρίδα του, το νησί της Σαλαμίνος, έφθασε στην Κύπρο, έτσι κι ο Σεφέρης, ( Ποίημα Ελένη) χωρίς ιδιαίτερη πατρίδα αφού η Σμύρνη είχε πλέον χαθεί, φθάνει κι αυτός στο ίδιο νησί που το είδε κι αυτός σαν μια δεύτερη πατρίδα. Ο ποιητής δηλώνει ότι θεσπίστηκε κι αυτός, ενετάλη κατά κάποιον τρόπο, να έλθει στην Κύπρο. Η γνωστή, εξάλλου, σημείωσή του ότι: Τά ποιήματα τῆς συλλογής αὐτῆς... μο ῦ δόθηκαν τό φθινόπωρο το ῦ '53, ὅταν ταξίδεψα πρώτη φορά στην Κύπρο... είναι επίσης αποκαλυπτική.

Τα "κυπριακά" ποιήματά του γράφει ότι το ῦ δόθηκαν (όχι ότι τα εμπνεύστηκε ή άλλες παρόμοιες φράσεις), κατά τον ίδιο τρόπο που ο ποιητής θεσπίστηκε (πήρε εντολή) να έλθει στην Κύπρο.

Σε μερικά από τα ποιήματα του της συλλογής αυτής ο Σεφέρης είναι προφητικός. Μαντεύει το ξέσπασμα που επρόκειτο να έλθει σύντομα, δηλαδή τον αγώνα του 1955-1959, αλλά και ταυτόχρονα διοχετεύει και την αγωνία του για το μέλλον του τόπου. Αλλού εκφράζει προς τους Άγγλους έμμεσα ( τούς φίλους τοῦ ἂλλου πολέμου) την πικρία του για το γεγονός ότι κρατούσαν ακόμη σκλαβωμένη την Κύπρο (ποίημα Σαλαμῖνα τῆς Κύπρος). Στο γνωστότατο ποίημά του Ἔγκωμη ο Σεφέρης κατορθώνει να συνταιριάξει το αρχαίο με το βυζαντινό και το νεότερο πρόσωπο της Κύπρου, στο όραμα μιας ανάληψης. Στο ποίημα Στά περίχωρα τῆς Κερύνειας, μέσα από ένα διάλογο ξένων (Άγγλων), ο Σεφέρης τονίζει το υποβλητικό κυπριακό σκηνικό της οροσειράς του Πενταδάκτυλου (και γενικότερα της Κύπρου), ενός χώρου που δεν ανήκει σ' αυτούς και που σαν ξένοι αποτελούν σ' αυτόν παραφωνία:

( Ο Σεφέρης απαγγέλει το ποίημα)

Στο ποίημά του πάλι με τίτλο Λεπτομέρειες στήν Κύπρο (αφιερωμένο στον ζωγράφο Διαμαντή), ο ποιητής ακούει να βγαίνει, ακόμη κι από τα πιο ασήμαντα αντικείμενα, η φωνή τῆς πατρίδας:

Ὃμως τό ξύλινο μαγγανοπήγαδο - τ' ἀλακάτιν,
μισό στό χ γιατί δοκίμασες νά τό ξυπνήσεις; ῶμα καί μισό μέσα στό νερό,
Μερικά άλλα ποιήματα της συλλογής είναι εμπνευσμένα από κείμενα μεσαιωνικών Κυπρίων συγγραφέων, του αγίου Νεοφύτου (ποίημα ) και του Λεοντίου Μαχαιρά (ποιήματα ῆς Πορνείας και ). Είναι όμως φανερό ότι αναφέρονται σε σύγχρονες καταστάσεις. Οι σταυροφόροι, για παράδειγμα, του Ριχάρδου του Λεοντόκαρδου (που ήταν βασιλιάς της Αγγλίας) παραπέμπουν στους Βρετανούς που βρίσκονταν και πάλι στην Κύπρο και την κατείχαν στις μέρες που έγραφε ο ποιητής. Ή ακόμη, η σύναξη των ευγενών για να βρούνε "τό μικρότερο κακό" στον Δαίμονα τ ῆς Πορνείας, μπορεί να ερμηνευθεί και ως αναφορά στις προσπάθειες για "ρύθμιση" του Κυπριακού προβλήματος. ( Βίντεο Ψηφιακός Ηρόδοτος-Αρχείο ΡΙΚ)

Το φως είναι επίσης ένα άλλο σημαντικό στοιχείο της συλλογής αυτής με τα "κυπριακά" ποιήματα του Γιώργου Σεφέρη. Το φως, που σ' όλη του την άλλη ποιητική δημιουργία είναι ένα αιτούμενο, αυτό που ψάχνει για να βρει, στα "κυπριακά" ποιήματά του είναι δεδομένο. Η συλλογή αρχίζει με το ποίημα , όπου ο ποιητής ομιλεί για το φως:
... Παράξενο, τό βλέπω ἐδῶ τό φῶς τοῦ ἥλιου...
Με το στίχο αυτό αρχίζει το ποίημα κι ολόκληρη η συλλογή. Στο ίδιο ποίημα, ο ποιητής ομολογεί:

Και η συλλογή κλείνει με το τελευταίο ποίημα, την Ἔγκωμη (πριν προστεθούν αργότερα Ο ἱ γάτες τ' Ἃ ϊ-Νικόλα) όπου υπάρχει, μέσα στο φως, το όραμα μιας ανάληψης.

Το καθοριστικό στοιχείο του φωτός ο ποιητής το βρήκε μόνο στην Κύπρο, στον χώρο αυτό ὅπου τό θαῦμα λειτουργούσε ἀκόμη.

Χαρακτηριστική είναι η φωτογραφία που λήφθηκε στις 6 Νοεμβρίου 1953 στη Μονή Αχειροποιήτου στην Κερύνεια, με το Γιώργο Σεφέρη να έχει δίπλα του τον Λόρενς Ντάρελ. Κοντά τους, η Αντουανέτα Διαμαντή και ο Μορίς Κάρντιφ. Όρθιοι, ο ζωγράφος Α. Διαμαντής και ο γιος του. Στα ταξίδια του στην Κύπρο ο Σεφέρης, ένιωσε πως βρήκε τον εαυτό του και πως βίωσε μία αποκάλυψη. Μάλιστα είχε εκμυστηρευτεί πως ένιωθε ότι "...[η Κύπρος] μπορεί να με πήρε για ψυχοπαίδι της". Ο ποιητής είχε ένα πολύ βαθύ δέσιμο με το νησί. Ένιωθε, πως στην Κύπρο έβρισκε τον ατόφιο ελληνισμό που ζητούσε και πως σε αυτόν τον τόπο "το θαύμα λειτουργεί ακόμη". Περιδιαβαίνοντας το νησί, απαθανάτισε κάποιες πολύ όμορφες στιγμές από την καθημερινότητα των Κυπρίων όπως επίσης και από διάφορα ιστορικά τοπία του νησιού. Κάποιες φωτογραφίες τις συνόδευεσε με ποιήματα του. Η Φωτοθήκη του Γιώργου Σεφέρη δωρήθηκε από τη Μαρώ Σεφέρη το 1984 και από την Αννα Λόντου το 1999. Ορισμένες από τις φωτογραφίες του έχουν περιληφθεί στα δύο λευκώματα: "Κύπρος. Μνήμη και αγάπη. Με το φακό του Γιώργου Σεφέρη", πρόλογος, σχεδιασμός, γενική επιμέλεια: Ε.Χ. Κάσδαγλης, Πολιτιστικό Κέντρο Λαϊκής Τράπεζας & Δημήτρης Δασκαλόπουλος, Ε. Χ. Κάσδαγλης, Γιάννης Σταθάτος (κείμενα) - Γιώργος Σεφέρης (φωτογράφηση) "Οι φωτογραφίες του Γιώργου Σεφέρη", Μορφωτικό Ιδρυμα Εθνικής Τραπέζης.

Ο Γιώργος Σεφέρης ξαναεπισκέφτηκε την Κύπρο τον Νοέμβριο του 1969. Στις 4 Νοεμβρίου του 1969, κατά την παραμονή του στην Κύπρο, επισκέφτηκε για μερικές ώρες την Αμμόχωστο φιλοξενούμενος του φίλου του Ευάγγελου Λούη Λουϊζου (εφ. Ελευθερία 4/11/1969). Την επομένη 5 Νοεμβρίου αναχώρησε από το λιμάνι της Αμμοχώστου για Ελλάδα μέσω Χάιφας με το πλοίο "Απολλώνια".

"Η γάτες του Άη Νικόλα" και η κηδεία του Γιώργου Σεφέρη: H σορός του Σεφέρη εκτέθηκε σε δημόσιο προσκύνημα στον Ιερό Ναό Mεταμορφώσεως τού Σωτήρος της οδού Kυδαθηναίων στην Πλάκα. Η κηδεία του στις 22 Σεπτεμβρίου εξελίχθηκε σε διαδήλωση κατά της χούντας.

Στη νεκρώσιμη πομπή προς το πρώτο νεκροταφείο μπροστά στην Πύλη του Αδριανού, το πλήθος σταμάτησε την κυκλοφορία και άρχισε να τραγουδά το (απαγορευμένο) τραγούδι του Μίκη Θεοδωράκη, σε στίχους Σεφέρη, από το ποίημά του " Άρνηση", " Στο περιγιάλι το κρυφό ".

Ο Σεφέρης στα πρώτα χρόνια της δικτατορίας είχε επιλέξει τη σιωπή και την άρνηση να δημοσιεύσει εργασίες του στην Ελλάδα. Στις 28 Μαρτίου 1969, ενάμιση χρόνο πριν τον θάνατό του, αποφάσισε να μιλήσει για πρώτη φορά δημόσια και να μεμφθεί τη Δικτατορία. Η δήλωσή του στο BBC έκανε τεράστια αίσθηση στην Ελλάδα και το εξωτερικό και έδωσε ελπίδα στο αντιδικτατορικὸ κίνημα. Πίσω από αυτήν καταφέρθηκε και εναντίον κάθε απολυταρχίας που καταπίεζε τον Ελληνισμό, όπως η Αγγλοκρατία την Κύπρο από το 1878 μέχρι το 1959.

Το αντιδικτατορικό ποίημα του Σεφέρη ""Οι γάτες του Άη Νικόλα"," γράφτηκε μετά από μια επίσκεψη του Σεφέρη στην Κύπρου, ως μια πολιτική αλληγορία για τη χούντα. Άρχισε 1952, και το τελείωσε το 1956 και επειδή το βάσισε σ' ένα μύθο της Κύπρου, ζήτησε να περιληφθεί ως ακροτελεύτιο στην οριστική μορφή της συλλογής Ημερολόγιο Καταστρώματος Γ΄, όπως αυτή δημοσιεύτηκε στη μεταθανάτια 8η έκδοση.

Στο ποίημα του 'Οι Γάτες του Άη Νικόλα΄ τον μύθο της Κύπρου για τις γάτες τού τον διηγείται ένας μισότρελος καλόγερος. Πίσω από αυτόν κρύβεται ο ποιητής, ως ονειροπόλος, που γνώρισε τον κόσμο της Κύπρου, και μπήκε βαθιά στην Ιστορία της. Γράφει, πότε τηρώντας τους παραδοσιακούς και σχολαστικούς τρόπους, για χάρη του τυπικού της αντιγραφής και της αποτύπωσης, και πότε αφήνοντας τον μισότρελο να διηγείται τα εξωλογικά ονειροπολήματά του. Έτσι, ο πρέσβης και ποιητής Σεφέρης είναι καλυμμένος και κινείται σε υπόγειο δρόμο, χωρίς να τον υποψιάζεται η Χούντα. Μετά θάνατον εκδίδεται το Ποίημα Επί Ασπαλάθων ένα ποίημα που αποτελεί ευθεία επίθεση στη Χούντα. Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα το Βήμα στις 31 Μαρτίου 1971.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
σεφέρης γιώργος και κύπρος σεφερησ γιωργοσ και κυπροσ  ποιητές λογοτεχνία σαλαμινα της κύπρος ημερολογιο καταστρώματος γ

# data[].attributes.attachment_link.title
Σεφέρης Γιώργος και Κύπρος

# data[].attributes.attachment_link.description
Ο Γιώργος Σεφέρης (Σεφεριάδης) είναι ένας από τους πιο γνωστούς Νεοέλληνες ποιητές, τιμημένος με το βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας το 1963. Γεννήθηκε στη Σμύρνη στις 13 Μαρτίου 1900 και πέθανε στην Αθήνα στις 20 Σεπτεμβρίου 1971. Το 1914 εγκαταστάθηκε μαζί με την οικογένειά του στην Αθήνα, όπου και τέλειωσε το γυμνάσιο το 1918.

# data[].attributes.body
Περιηγηθείτε στο ποιητικό έργο του Σεφέρη.

# data[].attributes.attachment_link.title
Γιώργος Σεφέρης: Το ποιητικό του έργο

# data[].attributes.attachment_link.description
ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΕΘΝΙΚΩΝ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ (EFNIL)

# data[].attributes.headline
Το ποίημα "Ελένη"

# data[].attributes.subject
Το ποίημα "Ελένη"

# data[].attributes.body
Ντοκυμαντέρ παραγωγής ΡΙΚ ως απόκριση στο γνωστό ποίημα του Γιώργου Σεφέρη "Ελένη".

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
ΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΤΟΝ ΓΙΩΡΓΟ ΣΕΦΕΡΗ - 1975

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Αναλυση Περιεχομενου Οπτικου Αρχειου

00'00" Γράφημα αρχής - ντοκυμανταίρ.
00'17" Θάλασσα - Πέτρα του Ρωμιού - ΠΑΦΟΣ.
01'16" Οροσειρά Τροόδους.
02'25" Ορεινό χωριό - Τρόοδος. Λιθόκτιστα σπίτια, λιθόστρωτα δρομάκια, γειτονιές.
02'56" Ηλικιωμένη - κάθεται σε σκαλοπάτι - κρατά την μαγκούρα της.
03'07" Ηλικιωμένη ανεβαίνει το δρόμο του χωριού με τη βοήθεια της μαγκούρας της.
03'22" Γυναίκες σκαλίζουν το έδαφος.
03'44" Βόδια σέρνουν το υνί - καλλιέργεια χωραφιού.
Γεωργός κατευθύνει τα ζώα.
04'18" Χωράφια με σιτηρά - χωράφι με δέντρα - αγριολούλουδα - πουλιά στη θάλασσα - θαλασσινές σπηλιές.
07'31" Πηγάδι.
08'27" Μεσαιωνικό κάστρο Κολοσσίου.
08'32" Αρχαιολογικός χώρος Κουρίου.
08'56" Φωτογραφίες από την Τουρκική εισβολή - νεκροταφείο όπου βρίσκονται θαμμένοι στρατιώτες - Τύμβος Μακεδονίτισσας.
09'53" Φυσικό περιβάλλον - ορεινές περιοχές.
10'11" Πλάνα από προσφυγικό καταυλισμό - πρόσφυγες στα αντίσκηνα, κάτω από δέντρα.
12'07" Φωτογραφίες από την Τουρκική εισβολή - φυγή Ελληνοκυπρίων από τις οικίες τους, καταστροφές από βομβαρδισμούς.
12'39" Κοπάδι με πρόβατα.
13'26" Πλάνα από προσφυγικό καταυλισμό της Τουρκικής εισβολής - γυναικόπαιδα και ηλικιωμένοι κάθονται στο έδαφος.
14'14" Αγόρι περπατά στην παραλία.
15'29" Αρχαιολογικός χώρος - ΚΥΠΡΟΣ.
15'50" Φυσικό περιβάλλον.
15'56" Κίονας δωρικού ρυθμού.
16'01" Αρχαιολογικός χώρος - ΚΥΠΡΟΣ.
16'20" Τίτλοι τέλους.

Γλωσσα Περιεχομενου

ελληνικά

Παραγωγη - Σκηνοθεσια

Άντρος Παυλίδης

Πνευματικα Δικαιωματα

ΡΙΚ

# data[].attributes.attachment_link.title
ΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΤΟΝ ΓΙΩΡΓΟ ΣΕΦΕΡΗ - 1975

# data[].attributes.attachment_link.description
Αναλυση Περιεχομενου Οπτικου Αρχειου 00'00" Γράφημα αρχής - ντοκυμανταίρ.00'17" Θάλασσα - Πέτρα του Ρωμιού - ΠΑΦΟΣ.01'16" Οροσειρά Τροόδους. 02'25" Ορεινό χωριό - Τρόοδος. Λιθόκτιστα σπίτια, λιθόστρωτα δρομάκια, γειτονιές.02'56" Ηλικιωμένη - κάθεται σε σκαλοπάτι - κρατά την μαγκούρα της.03'07" Ηλικιωμένη ανεβαίνει το δρόμο του χωριού με τη βοήθεια της μαγκούρας της.03'22" Γυναίκες σκαλίζουν το έδαφος.03'44" Βόδια σέρνουν το υνί - καλλιέργεια χωραφιού.

# data[].attributes.headline
Τα ποιήματα 

# data[].attributes.subject
Τα ποιήματα 

# data[].attributes.body
Από το uoa.gr

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Χωρὶς χρῶμα, χωρὶς σῶμα
τούτη ἡ ἀγάπη ποὺ πηγαίνει
σκορπισμένη, μαζεμένη,
σκορπισμένη πάλι-πάλι,
κι ὅμως σφύζει κι ὅμως πάλλει
στὴ δαγκωματιὰ τοῦ μήλου
στὴ χαραγματιὰ τοῦ σύκου
σ᾿ ἕνα βυσσινὶ κεράσι
σὲ μιὰ ρώγα ἀπὸ ροδίτη
τόση ἀνάερη Ἀφροδίτη,
θὰ διψάσει θὰ κεράσει
ἕνα στόμα κι ἄλλο στόμα
χωρὶς χρῶμα, χωρὶς σῶμα.

(μελοποίηση: Μίλτος Πασχαλίδης)

Αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος πηγαίνει κλαίγοντας
Κανεὶς δὲν ξέρει νὰ πεῖ γιατί
Κάποτε νομίζουν πὼς εἶναι οἱ χαμένες ἀγάπες
Σὰν κι αὐτὲς ποὺ μᾶς βασανίζουνε τόσο
Στὴν ἀκροθαλασσιὰ τὸ καλοκαίρι μὲ τὰ γραμμόφωνα

Τὸν συνηθίσαμε δὲν ἀντιπροσωπεύει τίποτα
Σὰν ὅλα τὰ πράγματα ποὺ ἔχετε συνηθίσει
Καὶ σᾶς μιλῶ γι᾿ αὐτὸν γιατὶ δὲ βρίσκω τίποτα
Ποὺ νὰ μὴν τὸ συνηθίσατε
Προσκυνῶ

Μέσα στοὺς φρέσκους ροδαμούς
στῆθος γυμνὸ ὡς τὶς φλέβες
πέρα ἀπ᾿ τὴ νύχτα τὴ στεγνὴ
πέρα ἀπ᾿ τοὺς ἄσπρους γέροντες
ποὺ συζητοῦσαν σιγανὰ
τί θά ῾τανε καλύτερο
νὰ παραδώσουν τὰ κλειδιὰ
ἢ νὰ τραβήξουν τὸ σκοινὶ
νὰ κρεμαστοῦνε στὴ θηλιὰ
ν᾿ ἀφήσουν ἄδεια σώματα
κεῖ ποὺ οἱ ψυχὲς δὲν ἄντεχαν
ἐκεῖ ποὺ ὁ νοῦς δὲν πρόφταινε
καὶ λύγιζαν τὰ γόνατα.

Ἔγινε λίμνη ἡ μοναξιὰ
ἔγινε λίμνη ἡ στέρηση
ἀνέγγιχτη κι ἀχάραχτη.

16 Μαρτ. ῾39

Ἡ μοίρα μας, χυμένο μολύβι, δὲν μπορεῖ ν᾿ ἀλλάξει
δὲν μπορεῖ νὰ γίνει τίποτε.
Ἔχυσαν τὸ μολύβι μέσα στὸ νερὸ κάτω ἀπὸ τ᾿ ἀστέρια κι ἂς ἀνάβουν οἱ φωτιές.

Εἶναι τὰ παιδιὰ ποὺ ἀνάβουν τὶς φωτιὲς καὶ φωνάζουν μπροστὰ στὶς φλόγες μέσα στὴ ζεστὴ νύχτα
(Μήπως ἔγινε ποτὲς φωτιὰ ποὺ νὰ μὴν τὴν ἄναψε κάποιο παιδί, ὦ Ἠρόστρατε)
καὶ ρίχνουν ἁλάτι μέσα στὶς φλόγες γιὰ νὰ πλαταγίζουν
(Πόσο παράξενά μας κοιτάζουν ξαφνικὰ τὰ σπίτια, τὰ χωνευτήρια τῶν ἀνθρώπων, σὰν τὰ χαϊδέψει κάποια
ἀνταύγεια).

Λονδίνο, Ἰούλιος 1932

Κι ἐγὼ προχώρεσα πρὸς τοὺς ἀνθρώπους ποὺ δουλεύαν,
γυναῖκες κι ἄντρες μὲ τ᾿ ἀξίνια σὲ χαντάκια.
Ἦταν μία πολιτεία παλιά· τειχιὰ δρόμοι καὶ σπίτια 10
ξεχώριζαν σὰν πετρωμένοι μυῶνες κυκλώπων,
ἡ ἀνατομία μιᾶς ξοδεμένης δύναμης κάτω ἀπ᾿ τὸ μάτι
τοῦ ἀρχαιολόγου τοῦ ναρκοδότη ἢ τοῦ χειρούργου.
φαντάσματα καὶ ὑφάσματα, χλιδὴ καὶ χείλια, χωνεμένα
καὶ τὰ παραπετάσματα τοῦ πόνου διάπλατα ἀνοιχτά 15
ἀφήνοντας νὰ φαίνεται γυμνὸς κι ἀδιάφορος ὁ τάφος.

Ἄξαφνα περπατοῦσα καὶ δὲν περπατοῦσα
κοίταζα τὰ πετούμενα πουλιά, κι εἴταν μαρμαρωμένα
κοίταζα τὸν αἰθέρα τ᾿ οὐρανοῦ, κι εἴτανε θαμπωμένος
κοίταζα τὰ κορμιὰ ποὺ πολεμοῦσαν, κι εἶχαν μείνει
κι᾿ ἀνάμεσό τους ἕνα πρόσωπο τὸ φῶς ν᾿ ἀνηφορίζει. 25
Τὰ μαλλιὰ μαῦρα χύνουνταν στὴν τραχηλιά, τὰ φρύδια
εἴχανε τὸ φτερούγισμα τῆς χελιδόνας, τὰ ρουθούνια
καμαρωτὰ πάνω ἀπ᾿ τὰ χείλια, καὶ τὸ σῶμα
ἔβγαινε ἀπὸ τὸ χεροπάλεμα ξεγυμνωμένο
μὲ τ᾿ ἄγουρα βυζιὰ τῆς ὁδηγήτρας, 30
χορὸς ἀκίνητος.

Γέρασε ἀνάμεσα στὴ φωτιὰ τῆς Τροίας
καὶ στὰ λατομεῖα τῆς Σικελίας.

- Παλιέ μου φίλε τί γυρεύεις;
χρόνια ξενιτεμένος ἦρθες
μὲ εἰκόνες ποὺ ἔχεις ἀναθρέψει
κάτω ἀπὸ ξένους οὐρανοὺς
μακριὰ ἀπ᾿ τὸν τόπο τὸ δικό σου.

- Γυρεύω τὸν παλιό μου κῆπο·
τὰ δέντρα μοῦ ἔρχουνται ὡς τὴ μέση
κι οἱ λόφοι μοιάζουν μὲ πεζούλια
κι ὅμως σὰν ἤμουνα παιδὶ
ἔπαιζα πάνω στὸ χορτάρι
κάτω ἀπὸ τοὺς μεγάλους ἴσκιους
κι ἔτρεχα πάνω σὲ πλαγιὲς
ὥρα πολλὴ λαχανιασμένος.

- Παλιέ μου φίλε ξεκουράσου
σιγὰ-σιγὰ θὰ συνηθίσεις·
θ᾿ ἀνηφορίσουμε μαζὶ
στὰ γνώριμά σου μονοπάτια
θὰ ξαποστάσουμε μαζὶ
κάτω ἀπ᾿ τὸ θόλο τῶν πλατάνων
σιγὰ-σιγὰ θὰ ῾ρθοῦν κοντά σου
τὸ περιβόλι κι οἱ πλαγιές σου.

- Γυρεύω τὸ παλιό μου σπίτι
μὲ τ᾿ ἀψηλὰ τὰ παραθύρια
σκοτεινιασμένα ἀπ᾿ τὸν κισσὸ
γυρεύω τὴν ἀρχαία κολόνα
ποὺ κοίταζε ὁ θαλασσινός.
Πῶς θὲς νὰ μπῶ σ᾿ αὐτὴ τὴ στάνη;
οἱ στέγες μου ἔρχουνται ὡς τοὺς ὤμους
κι ὅσο μακριὰ καὶ νὰ κοιτάξω
βλέπω γονατιστοὺς ἀνθρώπους
λὲς κάνουνε τὴν προσευχή τους.

- Παλιέ μου φίλε συλλογίσου
σιγὰ-σιγὰ θὰ συνηθίσεις
ἡ νοσταλγία σου ἔχει πλάσει
μιὰ χώρα ἀνύπαρχτη μὲ νόμους
ἔξω ἀπ᾿ τὴ γῆς κι ἀπ᾿ τοὺς ἀνθρώπους.

Ἀθήνα, ἄνοιξη ῾38

Πὼς ὁ Βισκούντης ἦταν τίμιος καὶ πιστὸς
βέβαια τὸ ξέραν· ὅμως βιάστηκε,
φέρθηκε ἀστόχαστα ἄμοιαστα ἄτσαλα.
Ἦταν ἁψὺς ὁ ρήγας, πῶς δὲν τὸ λογάριασε;
καὶ μπρούμυτα στὸν πόθο τῆς Λινόρας.
Πάντα μαζί του στὰ ταξίδια τὸ πουκάμισό της
καὶ τό ῾παιρνε στὴν ἀγκαλιά του σὰν κοιμοῦνταν·
καὶ πῆγε νὰ τοῦ γράψει ὁ ἀθεόφοβος
πῶς βρῆκαν μὲ τὴν ἄρνα του τὸ κριάρι·
γράφουνται τέτοια λόγια σ᾿ ἕναν ἄρχοντα;
Ἦταν μωρός. Τουλάχιστο ἂς θυμοῦνταν
πὼς ἔσφαλε κι ὁ ρήγας· ἔκανε τὸ λιγωμένο
μὰ εἶχε στὸ πισωπόρτι καὶ δυὸ καῦχες.

Ἔτσι, μὲ τὸ "μικρότερο κακό", βάδιζε ἡ μοίρα
ὡς τὴν αὐγὴ τ᾿ Ἁγι᾿ Ἀντωνιοῦ, μέρα Τετάρτη
ποὺ ἦρθαν οἱ καβαλάρηδες καὶ τὸν ἐσύραν
ἀπὸ τῆς καύχας του τὴν ἀγκαλιὰ καὶ τὸν ἐσφάξαν.
"Καὶ τάπισα παρὰ οὕλους ὁ τουρκοπουλιέρης
ἧβρεν τὸν τυλιμένον τὸ αἵμαν" λέει ὁ χρονογράφος
"κι ἔβγαλεν τὴν μαχαίραν του καὶ κόβγει
τὰ λυμπά του μὲ τὸν αὐλὸν καὶ τοῦ εἶπε:
Γιὰ τοῦτα ἔδωκες θάνατον!".
Αὐτὸ τὸ τέλος
ὅρισε γιὰ τὸ ρήγα Πιὲρ ὁ δαίμων τῆς πορνείας.

Τὸ σπίτι γέμισε τριζόνια
χτυποῦν σὰν ἄρρυθμα ρολόγια
λαχανιασμένα. Καὶ τὰ χρόνια

ποὺ ζοῦμε σὰν αὐτὰ χτυποῦν
καθὼς οἱ δίκαιοι σιωποῦν 5
σὰ νὰ μὴν εἶχαν τί νὰ ποῦν.

Κάποτε τ᾿ ἄκουσα στὸ Πήλιο
νὰ σκάβουνε γοργὰ ἕνα σπήλαιο
μέσα στὴ νύχτα. Ἀλλὰ τὸ φύλλο

τῆς μοίρας τώρα τὸ γυρίσαμε 10
καὶ μᾶς γνωρίσατε καὶ σᾶς γνωρίσαμε
ἀπὸ τοὺς ὑπερβόρειους ἴσαμε

τοὺς νέγρους τοῦ ἰσημερινοῦ
ποὺ ἔχουνε σῶμα χωρὶς νοῦ
καὶ ποὺ φωνάζουν σὰν πονοῦν. 15

Κι ἐγὼ πονῶ κι᾿ ἐσεῖς πονεῖτε
μὰ δὲ φωνάζουμε καὶ μήτε
κἂν ψιθυρίζουμε, γιατί

ἡ μηχανὴ εἶναι βιαστικὴ
στὴ φρίκη καὶ στὴν καταφρόνια 20
στὸ θάνατο καὶ στὴ ζωή,

Τὸ σπίτι γέμισε τριζόνια.

Πρετόρια, 16 Γενάρη ῾42

"Ὁ τόπος μας εἶναι κλειστός, ὅλο βουνὰ ποὺ ἔχουν σκεπὴ τὸ χαμηλὸ οὐρανὸ μέρα καὶ νύχτα. Δὲν ἔχουμε ποτάμια δὲν ἔχουμε πηγάδια δὲν ἔχουμε πηγὲς μονάχα λίγες στέρνες, ἄδειες κι᾿ αὐτές, ποὺ ἠχοῦν καὶ ποὺ τὶς προσκυνοῦμε. Ἦχος στεκάμενος κούφιος, ἴδιος με τὴ μοναξιά μας ἴδιος με τὴν ἀγάπη μας, ἴδιος με τὰ σώματά μας. Μᾶς φαίνεται παράξενο ποὺ κάποτε μπορέσαμε νὰ χτίσουμε τὰ σπίτια τὰ καλύβια καὶ τὶς στάνες μας. Κι᾿ οἱ γάμοι μας, τὰ δροσερὰ στεφάνια καὶ τὰ δάχτυλα γίνουνται αἰνίγματα ἀνεξήγητα γιὰ τὴ ψυχή μας. Πῶς γεννήθηκαν πῶς δυναμώσανε τὰ παιδιά μας;
Ὁ τόπος μας εἶναι κλειστός. Τὸν κλείνουν οἱ δυὸ μαῦρες Συμπληγάδες. Στὰ λιμάνια τὴν Κυριακὴ σὰν κατεβοῦμε ν᾿ ἀνασάνουμε βλέπουμε νὰ φωτίζουνται στὸ ἡλιόγερμα σπασμένα ξύλα ἀπὸ ταξίδια ποὺ δὲν τέλειωσαν σώματα ποὺ δὲν ξέρουν πιὰ πῶς ν᾿ ἀγαπήσουν".
(Α. Ἡ Πέτρα)

Παραμένομεν εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν ἀναμένοντες διαταγάς - ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΑΣΤΡΩΜΑΤΟΣ
Στὸ μεταξὺ πολλὲς φορὲς μοῦ φαίνεται πὼς εἶναι πιὸ καλὰ νὰ κοιμηθεῖς
παρὰ νὰ βρίσκεσαι ἔτσι
χωρὶς σύντροφο καὶ νὰ ἐπιμένεις τόσο.
Καὶ τί νὰ κάνεις μέσα στὴν ἀναμονή, καὶ τί νὰ πεῖς;
Δὲν ξέρω. Κι οἱ ποιητὲς τί χρειάζονται σ᾿ ἕνα μικρόψυχο καιρό;
Φρειδερῖκος Χέλντερλιν, "Τὸ Ψωμὶ καὶ τὸ Κρασί"
γιὰ τὴν κυρία Ντονογκά
Νὰ ποὺ μ᾿ ἀρέσουν ἐπὶ τέλους αὐτὰ τὰ βουνὰ μ᾿ αὐτὸ τὸ φῶς
μὲ δέρμα ρυτιδωμένο σὰν τὴν κοιλιὰ τοῦ ἐλέφαντα
ὅταν τὰ μάτια του στενεύουν ἀπ᾿ τὰ χρόνια.
Νὰ ποὺ μ᾿ ἀρέσουν αὐτὲς οἱ λεῦκες, δὲν εἶναι πολλὲς
σηκώνοντας τοὺς ὤμους μέσα στὸν ἥλιο.
Οἱ ἀψηλοὶ γκέγκηδες οἱ κοντοὶ τόσκηδες
τὸ καλοκαίρι μὲ τὰ δρεπάνια καὶ τὸ χειμώνα μὲ τὰ τσεκούρια
κι ὅλο τὰ ἴδια ξανὰ καὶ ξανά, ἴδιες κινήσεις
στὰ ἴδια σώματα κόπηκε ἡ μονοτονία.

Κορυτσὰ 1937

[ΑΘΗΝΑ-1977-ΙΚΑΡΟΣ]

Δευτέρα 28. Κοιμήθηκα δυὸ τὸ πρωί, διαβάζοντας Μακρυγιάννη. Στὶς τρεῖς καὶ μισὴ μία φωνὴ μέσα ἀπὸ τὸ τηλέφωνο μὲ ξύπνησε: "ἔχουμε πόλεμο". Τίποτε ἄλλο, ὁ κόσμος εἶχε ἀλλάξει. Ἡ αὐγή, ποὺ λίγο ἀργότερα εἶδα νὰ χαράζει πίσω ἀπὸ τὸν Ὑμηττό, ἦταν ἄλλη αὐγή: ἄγνωστη. Περιμένει ἀκόμη ἐκεῖ ποὺ τὴν ἄφησα. Δὲν ξέρω πόσο θὰ περιμένει, ἀλλὰ ξέρω πὼς θὰ φέρει τὸ μεγάλο μεσημέρι. Ντύθηκα κι ἔφυγα ἀμέσως.

Στὸ Ὑπουργεῖο Τύπου δυό-τρεῖς ὑπάλληλοι. Ὁ Γκράτσι εἶχε δεῖ τὸν Μεταξᾶ στὶς τρεῖς. Τοῦ ἔδωσε μία νότα καὶ τοῦ εἶπε πὼς στὶς 6 τὰ ἰταλικὰ στρατεύματα θὰ προχωρήσουν. Ὁ πρόεδρος τοῦ ἀποκρίθηκε πὼς αὐτὸ ἰσοδυναμεῖ μὲ κήρυξη πολέμου, καὶ ὅταν ἔφυγε κάλεσε τὸν πρέσβη τῆς Ἀγγλίας. Ἀμέσως μετὰ τὸν Νικολούδη στὸ Ὑπουργεῖο Ἐξωτερικῶν. Ὁ πρόεδρος ἦταν μέσα μὲ τὸν πρέσβη τῆς Τουρκίας.

Στὸ γραφεῖο τοῦ Μαυρουδῆ, ὁ Μελᾶς ἔγραφε σπασμωδικὰ ἕνα τηλεγράφημα. Ὁ Μαυρουδῆς μέσα στὸ παλτό του σὰν ἕνα μικρὸ σακούλι. Διάβασα τὴ νότα τοῦ Γκράτσι. Ὁ Γάφος κι ὁ Παπαδάκης τηλεφωνοῦσαν. Καθὼς ἑτοίμαζα τὸ τηλεγράφημα τοῦ Ἀθηναϊκοῦ πρακτορείου, μπῆκε ὁ Τοῦρκος πρέσβης γιὰ νὰ ἰδεῖ τὴ νότα καὶ σὲ λίγο ὁ πρόεδρος μὲ ὄψη πολὺ ζωντανή.

Ἔπειτα ἄρχισαν νὰ φτάνουν οἱ ὑπουργοί, χλωμοὶ περισσότερο ἢ λιγότερο, καθένας κατὰ τὴν κράση του. Τὸ ὑπουργικὸ συμβούλιο κράτησε λίγο. Ὁ Μεταξᾶς πῆγε ἀμέσως στὸ γραφεῖο του κι ἔγραψε τὸ διάγγελμα στὸ λαό. Τὸ πήραμε καὶ γυρίσαμε στὸ ὑπουργεῖο τύπου. Μέσα ἀπὸ τὰ τζάμια τοῦ αὐτοκινήτου, ἡ αὐγὴ μ᾿ ἕνα παράξενο μυστήριο χυμένο στὸ πρόσωπό της.

Ἔγραψα μαζὶ μὲ τὸ Νικολούδη τὸ διάγγελμα τοῦ βασιλιᾶ. Καμιὰ δακτυλογράφος ἀκόμη. Πῆγα σπίτι μία στιγμὴ καὶ τὸ χτύπησα στὴ γραφομηχανή μου. Ἡ Μάρω μοῦ εἶχε ἑτοιμάσει καφέ. Γύρισα στὸ Ὑπουργεῖο καθὼς σφύριζαν οἱ σειρῆνες. Στὴ γωνία Κυδαθηναίων μιὰ φτωχὴ γυναίκα μὲ μιὰ ὑστερικὴ σύσπαση στὸ πρόσωπο. Τώρα ὅλοι μαζεμένοι στὰ ὑπόγεια τῆς "Μεγάλης Βρετανίας".

Ὁ βασιλιᾶς μὲ ὕφος νέου ἀξιωματικοῦ. Ὑπόγραψε τὸ διάγγελμά του καὶ φύγαμε. Τηλεφώνησα στὸ τηλεγραφεῖο νὰ σταματήσουν τὰ τηλεγραφήματα καὶ τῶν Γερμανῶν ἀνταποκριτῶν. Οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖ εἶναι ἀκόμη οὐδέτεροι. Δὲν μποροῦν νὰ πιστέψουν τὴ φωνή μου:-εἶστε βέβαιος; καὶ τῶν Γερμανῶν; -Καὶ τῶν Γερμανῶν εἶπα. -Τί δικαιολογία νὰ δώσουμε; Δὲν ἔχω καιρὸ γιὰ συζητήσεις: -Πέστε τους πὼς τώρα εἶναι χαλασμένα τὰ σύρματα μὲ τὸ Βερολίνο, κι ἂν φωνάζουν πολὺ στεῖλτε τους σ᾿ ἐμένα. Πῆρα καὶ ἔδωσα τὸ πρῶτο πολεμικὸ ἀνακοινωθέν μας καὶ κατέβηκα στοὺς δρόμους γιὰ νὰ ἰδῶ τὰ πρόσωπα. Τὸ πλῆθος ἔσπαζε τὰ τζάμια τῶν γραφείων τῆς "Ἄλα Λιτόρια".

Longtemps je me suis couché de bonne heure

Πήλιο-Κορυτσά, καλοκαίρι-φθινόπωρο ῾37

Πεντέλη, ἄνοιξη

Εἴμασταν χαρούμενοι ὅλοι ἐκεῖνο τὸ πρωὶ
θεέ μου πόσο χαρούμενοι.
Πρῶτα γυάλιζαν οἱ πέτρες τὰ φύλλα τὰ λουλούδια
ἔπειτα ὁ ἥλιος
ἕνας μεγάλος ἥλιος ὅλο ἀγκάθια μὰ τόσο ψηλὰ στὸν οὐρανό.
Μιὰ νύμφη μάζευε τὶς ἔνοιές μας καὶ τὶς κρεμνοῦσε στὰ δέντρα
ἕνα δάσος ἀπὸ δέντρα τοῦ Ἰούδα.
Ἐρωτιδεῖς καὶ σάτυροι παῖζαν καὶ τραγουδοῦσαν
κι ἔβλεπες ρόδινα μέλη μέσα στὶς μαῦρες δάφνες
σάρκες μικρῶν παιδιῶν.

Εἴμασταν χαρούμενοι ὅλο τὸ πρωΐ
ἡ ἄβυσσο κλειστὸ πηγάδι
ὅπου χτυποῦσε τὸ τρυφερὸ πόδι ἑνὸς ἀνήλικου φαύνου
θυμᾶσαι τὸ γέλιο του: πόσο χαρούμενοι!

Ἔπειτα σύννεφα βροχὴ καὶ τὸ νοτισμένο χῶμα
ἔπαψες νὰ γελᾶς σὰν ἔγειρες μέσα στὴν καλύβα
κι ἄνοιξες τὰ μεγάλα σου τὰ μάτια κοιτάζοντας
τὸν ἀρχάγγελο νὰ γυμνάζεται μὲ μία πύρινη ρομφαία-
"Ἀνεξήγητο" εἶπες "ἀνεξήγητο
δὲν καταλαβαίνω τοὺς ἀνθρώπους
ὅσο καὶ νὰ παίζουν μὲ τὰ χρώματα
εἶναι ὅλοι τους μαῦροι".

Ἕνα μεγάλο πέλαγο δυὸ μάτια
εὐκίνητα καὶ ἀκίνητα σὰν τὸν ἀγέρα
καὶ τὰ πανιά μου ὅσο κρατήσουν, κι ὁ θεός μου.

Κάποτε συλλογίζομαι πὼς ὅλα τοῦτα ἐδῶ ποὺ γράφω
δὲν εἶναι ἄλλο παρὰ εἰκόνες ποὺ κεντοῦν στὸ δέρμα τους
φυλακισμένοι ἢ πελαγίσιοι. Γ. Σ.
Στὴ Μάρω
Στὸν κόσμο τῆς Κύπρου, Μνήμη καὶ Ἀγάπη ...
Κύπρον, οὗ μ᾿ ἐθέσπισεν...
Καὶ βλέπεις τὸ φῶς τοῦ ἥλιου καθὼς ἔλεγαν οἱ παλαιοί.
Ὡστόσο νόμιζα πὼς ἔβλεπα τόσα χρόνια
περπατώντας ἀνάμεσα στὰ βουνὰ καὶ στὴ θάλασσα
συντυχαίνοντας ἀνθρώπους μὲ τέλειες πανοπλίες...
παράξενο, δὲν πρόσεχα πὼς ἔβλεπα μόνο τὴ φωνή τους.
Εἴταν τὸ αἷμα ποὺ τοὺς ἀνάγκαζε νὰ μιλοῦν, τὸ κριάρι
ποὺ ἔσφαζα κι ἔστρωνα στὰ πόδια τους...
μὰ δὲν εἴταν τὸ φῶς ἐκεῖνο τὸ κόκκινο χαλί.
Ὅ,τι μου λέγαν ἔπρεπε νὰ τὸ ψηλαφήσω
ὅπως ὅταν σὲ κρύψουν κυνηγημένο νύχτα σὲ στάβλο
ἢ φτάσεις τέλος τὸ κορμὶ βαθύκολπης γυναίκας
κι εἶναι γεμάτη ἡ κάμαρα πνιγερὲς μυρωδιές...
ὅ,τι μοῦ λέγαν δορὰ καὶ μετάξι.

Ἄνοιξη 1156

Στίχοι γιὰ μουσική

καὶ ἡ θάλασσα οὐκ ἔστιν ἔτι
Τετράδιο Γυμνασμάτων (1928-1937) Βig Image(Ἀθήνα, Μάρτης 1940. 356 ἀντίτυπα ἀριθμημένα. Τυπογραφεῖο Στεφ. Ν. Ταρουσόπουλου. Δημοσιεύτηκαν προηγουμένως σὲ περιοδικά).
Τ᾿ ἀστέρια κρατοῦν ἕναν κόσμο δικό τους
στὸ πέλαγο σέρνουν φωτιὲς τὰ καράβια
ψυχή μου λυτρώσου ἀπ᾿ τὸν κρίκο τοῦ σκότους
πικρή, φλογισμένη ποὺ δέεσαι μὲ εὐλάβεια.

Στὸν Δ. Ι. Ἀντωνίου

Μέσα στὶς ἁλυσίδες καὶ στὶς προσταγὲς
κανεὶς δὲ θυμᾶται

Πήλιο, 19 Αὐγούστου 1935

Τί θέλουν ὅλοι αὐτοὶ ποὺ λένε
πὼς βρίσκουνται στὴν Ἀθήνα ἢ στὸν Πειραιά;
Ὁ ἕνας ἔρχεται ἀπὸ Σαλαμίνα καὶ ρωτάει τὸν ἄλλο μήπως "ἔρχεται ἐξ Ὁμονοίας"
"Ὄχι ἔρχομαι ἐκ Συντάγματος" ἀπαντᾶ κι εἶν᾿ εὐχαριστημένος
"βρῆκα τὸ Γιάννη καὶ μὲ κέρασε ἕνα παγωτό".
Στὸ μεταξὺ ἡ Ἑλλάδα ταξιδεύει
δὲν ξέρουμε τὴν πίκρα τοῦ λιμανιοῦ σὰν ταξιδεύουν ὅλα τὰ καράβια
περιγελᾶμε ἐκείνους ποὺ τὴ νιώθουν.

Παράξενος κόσμος ποὺ λέει πὼς βρίσκεται στὴν Ἀττικὴ
καὶ δὲ βρίσκεται πουθενὰ
ἀγοράζουν κουφέτα γιὰ νὰ παντρευτοῦνε
κρατοῦν "σωσίτριχα" φωτογραφίζουνται
ὁ ἄνθρωπος ποὺ εἶδα σήμερα καθισμένος σ᾿ ἕνα φόντο μὲ πιτσούνια καὶ μὲ λουλούδια
δέχουνταν τὸ χέρι τοῦ γέρο φωτογράφου νὰ τοῦ στρώνει τὶς ρυτίδες
ποὺ εἶχαν ἀφήσει στὸ πρόσωπό του
ὅλα τὰ πετεινὰ τ᾿ οὐρανοῦ.
Στὸ μεταξὺ ἡ Ἑλλάδα ταξιδεύει ὁλοένα ταξιδεύει
κι ἂν "ὁρῶμεν ἀνθοῦν πέλαγος Αἰγαῖον νεκροῖς"
εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ θέλησαν νὰ πιάσουν τὸ μεγάλο καράβι μὲ τὸ κολύμπι
ἐκεῖνοι ποὺ βαρέθηκαν νὰ περιμένουν τὰ καράβια ποὺ δὲν μποροῦν νὰ κινήσουν
τὴν ΕΛΣΗ τὴ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ τὸν ΑΜΒΡΑΚΙΚΟ.

Ὅπου καὶ νὰ ταξιδέψω ἡ Ἑλλάδα μὲ πληγώνει
παραπετάσματα βουνῶν ἀρχιπέλαγα γυμνοὶ γρανίτες...
τὸ καράβι ποὺ ταξιδεύει τὸ λένε ΑΓΩΝΙΑ 937.

Α/Π Αὐλίς, περιμένοντας νὰ ξεκινήσει Καλοκαίρι 1936

Παρουσιάστηκε καθὼς κοίταζα στὸ τζάκι μου τ᾿ ἀναμμένα κάρβουνα.

Κρατοῦσε στὰ χέρια ἕνα μεγάλο κουτὶ κόκκινα σπίρτα. Μοῦ τὄ ῾δειξε σὰν τοὺς ταχυδακτυλουργοὺς ποὺ βγάζουν ἀπὸ τὴ μύτη τοῦ διπλανοῦ μας ἕνα ἀβγό. Τράβηξε ἕνα σπίρτο, ἔβαλε φωτιὰ στὸ κουτί, χάθηκε πίσω ἀπὸ μία πελώρια φλόγα, κι ὕστερα στάθηκε μπροστά μου.
Θυμᾶμαι τὸ βυσσυνί του χαμόγελο καὶ τὰ γυαλένια του μάτια. Ἕνα ὀργανέτο στὸ δρόμα χτυποῦσε ὁλοένα τὴν ἴδα νότα. Δὲν ξέρω νὰ πῶ τί φοροῦσε. Μ᾿ ἔκανε νὰ συλλογιέμαι ἐπίμονα ἕνα πορφυρὸ κυπαρίσσι. Σιγὰ σιγὰ τὰ χέρια του ἄρχισαν νὰ ξεχωρίζουν ἀπὸ τὸ τεντωμένο του κορμὶ σὲ σταυρό. Ἀπὸ ποῦ μαζεύτηκαν τόσα πουλιά; Θὰ ῾λεγες πὼς τὰ εἶχε κρυμμένα κάτω ἀπὸ τὶς φτεροῦγες του.

Πετοῦσαν ἀδέξια, παλαβά, μὲ ὁρμὴ -χτυποῦσαν πάνω στοὺς τοίχους τῆς στενῆς κάμαρας, πάνω στὰ τζάμια, καὶ στρώνανε τὸ πάτωμα σὰ χτυπημένα. Ἔνιωθα στὰ πόδια ἕνα ζεστὸ στρῶμα ἀπὸ πούπουλα καὶ σφυγμοὺς νὰ φουσκώνει.

Τὸν κοίταζα μὲ μία παράξενη θέρμη ποὺ κυρίευε τὸ κορμί μου σὰν κυκλοφορία. Ὅταν τέλειωσε νὰ ὑψώνει τὰ χέρια, ὅταν οἱ παλάμες του ἄγγιξαν ἡ μιὰ τὴν ἄλλη, ἔκανε ἕνα ξαφνικὸ πήδημα, σὰ νὰ εἶχε σπάσει τὸ ἐλατήριο τοῦ ρολογιοῦ μπροστά μου. Χτύπησε στὸ ταβάνι ποὺ ἤχησε μονοκόμματα μ᾿ ἕναν ἦχο κυμβάλου, τέντωσε τὸ δεξί του χέρι, ἔπιασε τὸ σύρμα τῆς λάμπας, κουνήθηκε λιγάκι, ἀφέθηκε, κι ἄρχισε νὰ γράφει μέσα στὸ σκοτεινὸ φῶς, μὲ τὸ κορμί του τὸν ἀριθμὸ 8.

Τὸ θέαμα αὐτὸ μὲ ζάλισε καὶ σκέπασα μὲ τὰ δυό μου χέρια τὸ πρόσωπό μου. Ἕσφιγγα τὸ σκοτάδι πάνω στὰ βλέφαρά μου, ἀκούγοντας τὸ ὀργανέτο ποὺ ἐξακολουθοῦσε ἀκόμη στὴν ἴδια νότα κι ἔπειτα σταμάτησε ἀπότομα. Ἕνας ξαφνικὸς ἀέρας μὲ χτύπησε, παγωμένος. Ἔνιωσα τὰ πόδια μου ξυλιασμένα. Ἄκουσα ἀκόμη ἕνα χαμηλὸ καὶ βελουδένιο ἦχο φλογέρας, κι ἀμέσως ἔπειτα, ἕνα στρωτὸ καὶ παχὺ πλατάγισμα. Ἄνοιξα τὰ μάτια. Τὸν εἶδα πάλι νὰ πατᾶ μὲ τὰ νύχια σὲ μιὰ κρουσταλλλένια σφαίρα, στὴ μέση της κάμαρας, κρατώντας στὸ στόμα ἕνα ἀλλόκοτο πράσινο σουραύλι, ποὺ τὸ κυβερνοῦσαν τὰ δάχτυλά του, σὰ νὰ εἴταν ἑφτὰ χιλιάδες. Τὰ πουλιὰ τώρα ξαναζωντάνευαν μὲ μία ἐξωφρενικὴ τάξη, ὑψωνόντουσαν, σμίγανε, σχηματίζανε μία χοντρὴ συνοδεία ποὺ θὰ μποροῦσες νὰ τὴν ἀγκαλιάσεις, καὶ βγαίναν πρὸς τὴν νύχτα, ἀπὸ τὸ παράθυρο ποὺ δὲν ξέρω πῶς, βρέθηκε ἀνοιχτό.

Ὅταν δὲν ἀπόμεινε πιὰ οὔτε μισὴ φτερούγα, ἐκτὸς ἀπὸ μία πνιγερὴ μυρωδιὰ κυνηγιοῦ, ἀποφάσισα νὰ τὸν κοιτάξω κατὰ πρόσωπο. Πρόσωπο δὲν ὑπῆρχε- πάνω ἀπὸ τὸ πορφυρὸ κορμί, θἄ῾λεγες ἀκέφαλο, καμάρωνε μία μαλαματένια προσωπίδα, ἀπὸ ἐκεῖνες ποὺ βρέθηκαν στοὺς μηκυναϊκοὺς τάφους, μ᾿ ἕνα μυτερὸ γένι ποὺ ἄγγιζε τὴν τραχηλιά. Προσπάθησα νὰ σηκωθῶ. Δὲν εἶχα κάνει τὴν πρώτη κίνηση, κι ἕνας κατακλυσμιαῖος ἦχος, σὰν νὰ εἶχαν σωριαστεῖ μία στίβα τάσια σὲ νεκρώσιμο ἐμβατήριο μὲ κάρφωσε στὴ θέση μου.

Εἶταν ἡ προσωπίδα. Τὸ πρόσωπό του φανερώθηκε πάλι, ὅπως τὸ εἶδα στὴν ἀρχή, τὰ μάτια, τὸ χαμόγελο καὶ κάτι ποὺ τώρα παρατηροῦσα γιὰ πρώτη φορά: τὸ λευκὸ δέρμα τεντωμένο ἀπὸ δυὸ κατάμαυρα τσουλούφια ποὺ τὸ δάγκωναν μπροστὰ στ᾿ αὐτί. Δοκίμασε νὰ πηδήξει, μὰ δὲν εἶχε πιὰ τὴν εὐκινησία του τὴν πρώτη. Θαρρῶ μάλιστα πὼς σκόνταψε σ᾿ ἕνα βιβλίο πεσμένο κατὰ τύχη καὶ γονάτισε μὲ τὸ ἕνα γόνατο. Μποροῦσα τώρα νὰ τὸν κοιτάξω μὲ προσοχή. Ἔβλεπα τοὺς πόρους στὸ δέρμα του νὰ βγάζουν ψιλὲς στάλες ἱδρώτα. Κάτι σὰ λαχάνιασμα μὲ βάραινε. Προσπάθησα νὰ ἐξηγήσω γιατί τὰ μάτια του μοῦ εἶχαν φανεῖ τόσο περίεργα. Τἄ῾κλεισε. Ἔκανε νὰ σηκωθεῖ, μὰ θὰ εἴταν τρομερὰ δύσκολο, γιατὶ φαινόταν ν᾿ ἀγωνίζεται νὰ μαζέψει ὅλη του τὴ δύναμη, χωρὶς νὰ μπορεῖ νὰ καταφέρει τίποτε. Ἀπεναντίας γονάτισε καὶ μὲ τὸ ἄλλο γόνατο. Ἔβλεπα τὸ ἄσπρο δέρμα τρομερὰ χλομό, πρὸς ἕνα κίτρινο φιλντισί, καὶ τὰ μαῦρα μαλλιὰ σὰ πεθαμένα. Μολονότι βρισκόμουνα μπροστὰ σὲ μιὰν ἀγωνία, εἶχα τὸ συναίσθημα πὼς εἴμουν καλύτερα, πὼς εἶχα κάτι νικήσει. Δὲν πρόφταξα νὰ ἀνασάνω καὶ τὸν εἶδα, ὁλότελα πεσμένω χάμω, νὰ βυθίζεται μέσα σὲ μιὰ πράσινη παγόδα ποὺ εἶναι ζωγραφισμένη στὸ χαλί μου.

1

Ἀπὸ τότες πόσες φορὲς πέρασε μπροστὰ στὰ μάτια μου μιὰ γυναίκα, ποὺ τῆς ἀπόμειναν μονάχα τὰ μαλλιά, τὰ μάτια, τὸ στῆθος καὶ τίποτε ἄλλο, γοργόνα ταξιδεύοντας στὸ πέλαγο, κι ἀνάμεσό τους κυκλοφοροῦσε τὸ φρέσκο ἀεράκι, σὰ γαλάζιο αἷμα.

Σκύψε ἂν μπορεῖς στὴ θάλασσα τὴ σκοτεινὴ ξεχνώντας
τὸν ἦχο μιᾶς φλογέρας πάνω σὲ πόδια γυμνὰ
ποὺ πάτησαν τὸν ὕπνο σου στὴν ἄλλη ζωὴ βυθισμένη

Γράψε ἂν μπορεῖς στὸ τελευταῖο σου ὄστρακο
τὴ μέρα τ᾿ ὄνομα τὸν τόπο
καὶ ρίξε το στὴ θάλασσα γιὰ νὰ βουλιάξει

"Τ᾿ ἀηδόνια δὲ σ᾿ ἀφήνουνε νὰ κοιμηθεῖς στὶς Πλάτρες."

Τυφλὴ φωνὴ ποὺ ψηλαφεῖς μέσα στὴ νυχτωμένη μνήμη
βήματα καὶ χειρονομίες. Δὲ θὰ τολμοῦσα νὰ πῶ φιλήματα,
καὶ τὸ πικρὸ τρικύμισμα τῆς ξαγριεμένης σκλάβας.

"Τ᾿ ἀηδόνια δὲ σ᾿ ἀφήνουνε νὰ κοιμηθεῖς στὶς Πλάτρες".

Ποιὲς εἶναι οἱ Πλάτρες; Ποιὸς τὸ γνωρίζει τοῦτο τὸ νησί;

Ἔζησα τὴ ζωή μου ἀκούγοντας ὀνόματα πρωτάκουστα:
καινούργιους τόπους, καινούργιες τρέλες τῶν ἀνθρώπων
ἢ τῶν θεῶν.

Τὸ φεγγάρι
βγῆκε ἀπ᾿ τὸ πέλαγο σὰν Ἀφροδίτη,
σκέπασε τὴν καρδιὰ τοῦ Σκορπιοῦ, κι ὅλα τ᾿ ἀλλάζει.

Ποῦ εἶν᾿ ἡ ἀλήθεια;

Ἤμουν κι ἐγὼ στὸν πόλεμο τοξότης.

τὸ ριζικό μου ἑνὸς ἀνθρώπου ποὺ ξαστόχησε.

... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Εἶναι τὸ τελευταῖο ποίημα τοῦ Σεφέρη καὶ δημοσιεύτηκε στὸ Βῆμα (23. 9. 71) τρεῖς μέρες μετὰ τὸ θάνατό του στὴν περίοδο τῆς δικτατορίας. Τὸ ποίημα βασίζεται σὲ μία περικοπῆ τοῦ Πλάτωνα (Πολιτεία 614 κ. ἑ.) ποὺ ἀναφέρεται στὴ μεταθανάτια τιμωρία τῶν ἀδίκων καὶ ἰδιαίτερα τοῦ Ἀρδιαίου. Ὁ Ἀρδιαῖος, τύραννος σὲ μία πόλη, εἶχε σκοτώσει τὸν πατέρα του καὶ τὸν μεγαλύτερό του ἀδερφό του. Γι᾿ αὐτὸ καὶ ἡ τιμωρία του, καθὼς καὶ τῶν ἄλλων τυράννων, στὸν ἄλλο κόσμο στάθηκε φοβερή. Ὅταν ἐξέτισαν τὴν καθιερωμένη ποινὴ ποὺ ἐπιβαλλόταν στοὺς ἀδίκους καὶ ἑτοιμαζόταν νὰ βγοῦν στὸ φῶς, τὸ στόμιο δὲν τοὺς δεχόταν ἀλλὰ ἔβγαζε ἕνα μουγκρητό. "Τὴν ἴδια ὥρα ἄντρες ἄγριοι καὶ ὅλο φωτιὰ ποὺ βρισκόταν ἐκεῖ καὶ ἤξεραν τί σημαίνει αὐτὸ τὸ μουγκρητό, τὸν Ἀρδιαῖο καὶ μερικοὺς ἄλλους ἀφοῦ τοὺς ἔδεσαν τὰ χέρια καὶ τὰ πόδια καὶ τὸ κεφάλι, ἀφοῦ τοὺς ἔριξαν κάτω καὶ τοὺς ἔγδαραν, ἄρχισαν νὰ τοὺς σέρνουν ἔξω ἀπὸ τὸ δρόμο καὶ νὰ τοὺς ξεσκίζουν ἐπάνω στ᾿ ἀσπαλάθια καὶ σὲ ὅλους ὅσοι περνοῦσαν ἀπὸ ἐκεῖ ἐξηγοῦσαν τὶς αἰτίες ποὺ τὰ παθαίνουν αὐτὰ καὶ ἔλεγαν πὼς τοὺς πηγαίνουν νὰ τοὺς ρίξουν στὰ Τάρταρα". (Πλ. Πολιτεία 616).

Γαλήνη

-Τί μπορεῖ νὰ μοῦ θύμισε τὸν Ἀρδιαῖο ἐκεῖνον;

31 τοῦ Μάρτη 1971

Τράνσβααλ, 14 Γενάρη ῾42

Φωνὴ Κυρίου ἐπὶ τῶν ὑδάτων.
Νῆσος τίς ἐστι.

Σαλαμίνα, Κύπρoς, Νοέμβρης ῾53

Ἀσίνην τε...
ΙΛΙΑΔΑ

Πίσω ἀπὸ τὰ μεγάλα μάτια τὰ καμπύλα χείλια τοὺς βοστρύχους
ἀνάγλυφα στὸ μαλαματένιο σκέπασμα τῆς ὕπαρξής μας
ἕνα σημεῖο σκοτεινὸ ποὺ ταξιδεύει σὰν τὸ ψάρι
μέσα στὴν αὐγινὴ γαλήνη τοῦ πελάγου καὶ τὸ βλέπεις:
ἕνα κενὸ παντοῦ μαζί μας.
Καὶ τὸ πουλὶ ποὺ πέταξε τὸν ἄλλο χειμώνα
μὲ σπασμένη φτερούγα
σκήνωμα ζωῆς,
κι ἡ νέα γυναίκα ποὺ ἔφυγε νὰ παίξει
μὲ τὰ σκυλόδοντα τοῦ καλοκαιριοῦ
κι ἡ ψυχὴ ποὺ γύρεψε τσιρίζοντας τὸν κάτω κόσμο
κι ὁ τόπος σὰν τὸ μεγάλο πλατανόφυλλο ποὺ παρασέρνει
ὁ χείμαρρος τοῦ ἥλιου
μὲ τ᾿ ἀρχαῖα μνημεῖα καὶ τὴ σύγχρονη θλίψη.

Ἀσίνη, καλοκαίρι ῾38 - Ἀθήνα, Γεν. ῾40

Λίγες οἱ νύχτες μὲ φεγγάρι ποὺ μ᾿ ἀρέσουν.

Cava dei Tirreni, 5 Ὀκτωβρίου ῾44

Στὸν Νάνη Παναγιωτόπουλο

Κάϊρο, 20 Ἰουνίου ῾42

Ποιὸς θὰ μᾶς λογαριάσει τὴν ἀπόφαση τῆς λησμονιᾶς;...
Γ. Σ.

Οἱ στρατιῶτες παρουσίαζαν ὅπλα σὰν ἄρχισε νὰ ψιχαλίζει.
"Δὲν εἶναι γρέγος εἶναι σιρόκος" ἡ μόνη ἀπόφαση ποὺ
ἀκούστηκε.

Κι ὅμως ὁ θάνατος εἶναι κάτι ποὺ γίνεται- πῶς πεθαίνει
ἕνας ἄντρας;

Κι ὅμως κερδίζει κανεὶς τὸ θάνατό του, τὸ δικό του θά-
νατο, ποὺ δὲν ἀνήκει σὲ κανέναν ἄλλον
καὶ τοῦτο τὸ παιχνίδι εἶναι ἡ ζωή.

Ἀθήνα, Φεβ. ῾39

Μιλοῦσες γιὰ πράγματα ποὺ δὲν τἄ ῾βλεπαν κι αὐτοὶ γελοῦσαν

Ὅμως νὰ λάμνεις στὸ σκοτεινὸ ποταμὸ
Πάνω νερὰ
Νὰ πηγαίνεις στὸν ἀγνοημένο δρόμο
Στὰ τυφλά, πεισματάρης
Καὶ νὰ γυρεύεις λόγια ριζωμένα
Σὰν τὸ πολύροζο λιόδεντρο
Ἄφησε κι ἂς γελοῦν
Καὶ νὰ ποθεῖς νὰ κατοικήσει κι ὁ ἄλλος κόσμος
Στὴ σημερινὴ πνιγερὴ μοναξιὰ
Στ᾿ ὀρφανισμένο του ὁ πάρο
Ἄφησέ τους

Ὁ θαλασσινὸς ἄνεμος κι ἡ δροσιὰ τῆς αὐγῆς
Ὑπάρχουν χωρὶς νὰ τὸ ζητήσει κανένας.

(ἀπὸ τὴν ἔκδοση "Γιῶργος Σεφέρης, Ποιήματα", Ἴκαρος, 1989)

Ἔστι δὲ φύλον ἐν ἀνθρώποισι ματαιότατον,
ὅστις αἰσχύνων ἐπιχώρια παπταίνει τὰ πόρσω,
μεταμώνια θηρεύων ἀκράντοις ἐλπίσιν.
ΠΙΝΔΑΡΟΣ

Α´

Β´

Γ´

Δ´

Ε´

Ἀθήνα, Ὀχτώβρης ῾29 - Δεκέμβρης ῾30
... τῷ δὲ βασιλεῖ Ἰσσακίῳ κατακλείει ἐν καστελλίῳ καλουμένῳ Μαρκάππω. Κατὰ δὲ τοῦ ὁμοίου αὐτῷ Σαλαχαντίνου ἀνύσας μηδὲν ὁ ἀλιτήριος, ἤνυσε τοῦτο καὶ μόνον, διαπράσας τὴν χῶραν Λατίνοις, χρυσίου χιλιάδων λιτρῶν διακοσίων. Διὸ καὶ πολὺς ὁ ὀλολυγμός, καὶ ἀφόρητος ὁ καπνός, ὡς προείρηται, ὁ ἐλθῶν ἐκ τοῦ βορρᾶ...
NEOΦYTOY EΓKΛEIΣTOY
ΠEPI TΩN KATA THN XΩPAN KYΠPON ΣKAIΩN

Γιὰ μᾶς ἦταν ἄλλο πράγμα ὁ πόλεμος γιὰ τὴν πίστη τοῦ Χριστοῦ
καὶ γιὰ τὴν ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου καθισμένη στὰ γόνατα τῆς Ὑπερμάχου Στρατηγοῦ,
ποὺ εἶχε στὰ μάτια ψηφιδωτὸν τὸν καημὸ τῆς Ρωμιοσύνης, ἐκείνου τοῦ πελάγου τὸν καημὸ σὰν ἧβρε τὸ ζύγιασμα τῆς καλοσύνης.

Ἂς παίζουν τώρα μελοδράματα στὰ σκηνικὰ τῶν σταυροφόρων Λουζινιᾶ
κι ἂς φλομώνουμε μὲ τὸν καπνὸ ποὺ μᾶς κουβάλησαν ἀπὸ τὸ βοριά.

Ἄσ᾿ τους νὰ τρώγουνται καὶ ν᾿ ἀνεμοδέρνουνται ὡσὰν τὸ κάτεργο ποὺ δένει μοῦδες·
Καλῶς μᾶς ἤρθατε στὴν Κύπρο, ἀρχόντοι. Τράγοι καὶ μαϊμοῦδες!

Ἐγκλείστρα, 21 Νοεμ. ῾53

Γιῶργος Σεφέρης, "Πάνω σ᾿ ἕναν ξένο στίχο", Ποιήματα, Ἀθήνα, ἔκδ. Ἴκαρος, 1985, σσ. 87-89

Στὴν Ἕλλη, Χριστούγεννα 1931

Λίγο ἀκόμα θὰ ἰδοῦμε
τὶς ἀμυγδαλιὲς ν᾿ ἀνθίζουν.

Λίγο ἀκόμα, νὰ σηκωθοῦμε
λίγο ψηλότερα.

Κι ἂν ὁ ἀγέρας φυσᾷ, δὲ μᾶς δροσίζει
κι ὁ ἴσκιος μένει στενὸς κάτω ἀπ᾿ τὰ κυπαρίσσια
κι ὅλο τριγύρω ἀνηφόρι στὰ βουνά.

Κι ἂν ὁ ἀγέρας φυσᾷ, δὲ μᾶς δροσίζει
κι ὁ ἴσκιος μένει στενὸς κάτω ἀπ᾿ τὰ κυπαρίσσια
κι ὅλο τριγύρω ἀνηφόρι στὰ βουνά.

Μᾶς βαραίνουν οἱ φίλοι
ποὺ δὲν ξέρουν πιὰ πῶς νὰ πεθάνουν.

Κι ἂν ὁ ἀγέρας φυσᾷ, δὲ μᾶς δροσίζει
κι ὁ ἴσκιος μένει στενὸς κάτω ἀπ᾿ τὰ κυπαρίσσια
κι ὅλο τριγύρω ἀνηφόρι στὰ βουνά.
Ξέρεις τὰ σπίτια πεισματώνουν εὔκολα, σὰν τὰ γυμνώσεις.
Ἀλλὰ ἔχουν μάτια κάτασπρα χωρὶς ματόκλαδα
καὶ τὰ χέρια τοὺς εἶναι λιγνὰ σὰν τὰ καλάμια.

Κύριε, ὄχι μ᾿ αὐτούς.
Ἂς γίνει ἀλλιῶς τὸ θέλημά Σου.

# data[].attributes.attachment_link.title
Γιώργος Σεφέρης

# data[].attributes.attachment_link.description
Χωρὶς χρῶμα, χωρὶς σῶμα τούτη ἡ ἀγάπη ποὺ πηγαίνει σκορπισμένη, μαζεμένη, σκορπισμένη πάλι-πάλι, κι ὅμως σφύζει κι ὅμως πάλλει στὴ δαγκωματιὰ τοῦ μήλου στὴ χαραγματιὰ τοῦ σύκου σ᾿ ἕνα βυσσινὶ κεράσι σὲ μιὰ ρώγα ἀπὸ ροδίτη τόση ἀνάερη Ἀφροδίτη, θὰ διψάσει θὰ κεράσει ἕνα στόμα κι ἄλλο στόμα χωρὶς χρῶμα, χωρὶς σῶμα.

# data[].attributes.headline
Ο Σεφέρης διαβάζει Σεφέρη 

# data[].attributes.subject
Ο Σεφέρης διαβάζει Σεφέρη 

# data[].attributes.body
00:00 Ο δικός μας ήλιος
02:12 Ο Στρατης θαλασσινός στη νεκρή θάλασσα
06:14 Ενας  γέροντας στην ακροποταμιά
10:02 Τελευταίος σταθμός
16:30 Στα περίχωρα της Κερυνείας
20:52 Κίλχη
34:07 Ελένη
39:24 Επικαλέω τοι την θεόν
40:32 Ευριπίδης Αθηναίος

# data[].attributes.attachment_link.title
ΣΕΦΕΡΗΣ διαβάζει ΣΕΦΕΡΗ.wmv

# data[].attributes.body
Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης Στίχοι: Γιώργος Σεφέρης.
Τραγουδά: ο Μίκης Θεοδωράκης. Από τη συναυλία στο Ηρώδειο 29-9-2007

# data[].attributes.attachment_link.title
ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ - Στο περιγιάλι το κρυφό

# data[].attributes.headline
Οι περιπέτειες μιας άνω τελείας 

# data[].attributes.subject
Οι περιπέτειες μιας άνω τελείας 

# data[].attributes.body
«Την άνω τελεία! Την άνω τελεία! Αλλιώτικα μου αντιστρέφεις το νόημα».

# data[].attributes.headline
Ο φωτογράφος Σεφέρης

# data[].attributes.subject
Ο φωτογράφος Σεφέρης

# data[].attributes.body
metrorama

# data[].attributes.headline
Φωτογραφικό Αρχείο Γιώργου Σεφέρη

# data[].attributes.subject
Φωτογραφικό Αρχείο Γιώργου Σεφέρη

# data[].attributes.body
Μια παράλληλη καλλιτεχνική ενασχόληση του ποιητή...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Χάρη στη δωρεά της Μαρώς Σεφέρη το 1984 και της κόρης της Άννας Λόντου το 1999, το Φωτογραφικό Αρχείο του Γιώργου Σεφέρη απόκειται πλέον ολόκληρο στο ΜΙΕΤ. Πέρα από πλήθος φωτογραφικές εκτυπώσεις διαφόρων μεγεθών, περιλαμβάνει περίπου 2.500 αρνητικά και καλύπτει χρονική διαδρομή πενήντα ετών, από τις αρχές της δεκαετίας του 1920 μέχρι το 1971.

Το 2000, ως συμβολή στο Έτος Σεφέρη, το ΜΙΕΤ οργάνωσε και επιμελήθηκε έκθεση με φωτογραφίες του Γιώργου Σεφέρη στην Πάτρα (Πολιτιστικό Κέντρο Πατρών του ΜΙΕΤ) καθώς και στην Αθήνα (Τεχνόπολη, Γκάζι) σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού. Παράλληλα εξέδωσε το λεύκωμα με τίτλο Οι φωτογραφίες του Γιώργου Σεφέρη, το οποίο δεν περιορίζεται μόνο στις φωτογραφίες της έκθεσης, αλλά περιλαμβάνει και πρόσθετες από ολόκληρο το φωτογραφικό αρχείο. Από τότε μέχρι σήμερα, οι φωτογραφίες του Γιώργου Σεφέρη έχουν παρουσιαστεί σε πολλές πόλεις της Ελλάδας και του εξωτερικού.

Το Φωτογραφικό Αρχείο του Γιώργου Σεφέρη φανερώνει μια παράλληλη καλλιτεχνική ενασχόληση του ποιητή, η οποία διακρίνεται για αδιάπτωτη φροντίδα, θεματική ακρίβεια, τεχνική αρτιότητα και υποδειγματικό αποτέλεσμα. Όπως γράφει ο Διευθυντής του ΜΙΕΤ Διονύσης Καψάλης στο λεύκωμα Οι φωτογραφίες του Γιώργου Σεφέρη: "Η ανάγκη του Σεφέρη να δει τα πράγματα καθαρά -τους τόπους, τα περιστατικά και τους ανθρώπους που σημάδεψαν το ταξίδι της ζωής του- είναι ίσως η κύρια διαπλαστική δύναμη πίσω από το έργο του, ομοούσια με την επιθυμία του να "μιλήσει απλά", όπως την είχε εκφράσει σ' ένα του ποίημα γραμμένο το 1942, εν καιρώ πολέμου. Και το πόσο "σωστά κανονισμένη" ήταν συχνά η φωτογραφική μηχανή του Σεφέρη ο επισκέπτης θα έχει την ευκαιρία να το διαπιστώσει στην παρούσα έκθεση, μικρό αλλά αντιπροσωπευτικό δείγμα της γόνιμης και μακροχρόνιας ενασχόλησης του ποιητή με την τέχνη της φωτογραφίας".

Για πληροφορίες μπορείτε να επικοινωνήσετε στα τηλέφωνα 210 32 34 267 & 210 32 14 676.
Υπεύθυνη Βούλα Λιβάνη voula.livani@miet.gr.

Εκθέσεις και εκδηλώσεις του Φωτογραφικού Αρχείου Γιώργου Σεφέρη

Αγία Νάπα Κύπρου, 1953 Βενετία, 1952 Βενετία, Τορτσέλλο 1952 Κούριον Κύπρου, Απόλλων Υλάτης, 1953 Λάβρανδα, 1950 Λίβανος, σπηλιά του Άδωνη, 1953 Παλαιστίνη, Μονή Αγίου Σάββα, 1954 Πρόδρομος Κύπρου, 1954 Σεισμόπληκτα παιδιά, Μονή Κύκκου, Κύπρος, 1953 Στη Γέρασα, Οκτώβριος 1953 Στο Jersey, 1959 Στο Μπχαμντούν του Λιβάνου, Ιούλιος 1955 Συρία, Κρακ των Ιπποτών, 1954

# data[].attributes.attachment_link.title
Φωτογραφικό Αρχείο Γιώργου Σεφέρη

# data[].attributes.attachment_link.description
Χάρη στη δωρεά της Μαρώς Σεφέρη το 1984 και της κόρης της Άννας Λόντου το 1999, το Φωτογραφικό Αρχείο του Γιώργου Σεφέρη απόκειται πλέον ολόκληρο στο ΜΙΕΤ. Πέρα από πλήθος φωτογραφικές εκτυπώσεις διαφόρων μεγεθών, περιλαμβάνει περίπου 2.500 αρνητικά και καλύπτει χρονική διαδρομή πενήντα ετών, από τις αρχές της δεκαετίας του 1920 μέχρι το 1971.

# data[].attributes.headline
Το προσωπείο του Στράτη Θαλασσινού

# data[].attributes.subject
Το προσωπείο του Στράτη Θαλασσινού

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1.

Μα τί έχει αυτός ο άνθρωπος; Όλο το απόγεμα (χτες προχτές και σήμερα) κάθεται με τα μάτια καρφωμένα σε μια φλόγα σκόνταψε πάνω μου το βράδυ καθώς κατέβαινε τη σκάλα μου είπε: "Το κορμί πεθαίνει το νερό θολώνει η ψυχή διστάζει κι ο αγέρας ξεχνάει όλο ξεχνάει μα η φλόγα δεν αλλάζει". Μου είπε ακόμη: "Ξέρετε αγαπώ μια γυναίκα που έφυγε ίσως στον κάτω κόσμο· δεν είναι γι' αυτό που φαίνομαι τόσο ερημωμένος προσπαθώ να κρατηθώ από μια φλόγα γιατί δεν αλλάζει". Ύστερα μου διηγήθηκε την ιστορία του.
Αναδημοσιεύεται από την Ανεμόσκαλα .

# data[].attributes.attachment_link.title
Στράτης Θαλασσινός

# data[].attributes.attachment_link.description
1. Μα τί έχει αυτός ο άνθρωπος; Όλο το απόγεμα (χτες προχτές και σήμερα) κάθεται με τα μάτια καρφωμένα σε μια φλόγα σκόνταψε πάνω μου το βράδυ καθώς κατέβαινε τη σκάλα μου είπε: "Το κορμί πεθαίνει το νερό θολώνει η ψυχή διστάζει κι ο αγέρας ξεχνάει όλο ξεχνάει μα η φλόγα δεν αλλάζει".

# data[].attributes.headline
Η ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΕΝΟΣ ΠΟΙΗΜΑΤΟΣ. ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ-ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΕΦΕΡΗΣ.

# data[].attributes.subject
Η ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΕΝΟΣ ΠΟΙΗΜΑΤΟΣ. ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ-ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΕΦΕΡΗΣ.

# data[].attributes.body
Το συγκεκριμένο επεισόδιο ασχολείται με τη μελοποίηση ποιημάτων του Γιώργου Σεφέρη από τον Μίκη Θεοδωράκη.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ο Γιώργος Σεφέρης (Γιώργος Σεφεριάδης) γεννήθηκε στα Βουρλά της Σμύρνης στις 29 Φεβρουαρίου 1900. Ήταν Έλληνας διπλωμάτης και ένας από τους σημαντικότερους ποιητές, εκπρόσωπος της γενιάς του '30, ο πρώτος Έλληνας που τιμήθηκε με βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας το 1963. Σπούδασε Νομική στην Αθήνα, ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο Παρίσι και στο Λονδίνο, ασχολούμενος παράλληλα με τη λογοτεχνία. Από το 1927 εργάζεται στη διπλωματική υπηρεσία του Υπουργείου Εξωτερικών ως ακόλουθος πρεσβείας. Το 1931 εκδίδεται η ποιητική συλλογή " Στροφή" και την ίδια χρονιά διορίζεται διευθυντής του Ελληνικού προξενείου στο Λονδίνο όπου θα υπηρετήσει μέχρι και το 1934. Το 1935 πραγματοποιείται η έκδοση της ποιητικής του συλλογής " Μυθιστόρημα", η οποία τον καθιερώνει ως έναν από τους μεγάλους ποιητές της εποχής του. Το 1941 μαζί με τη σύζυγό του Μαρώ Ζάννου ακολουθεί την ελληνική κυβέρνηση στη Μέση Ανατολή στην Αλεξάνδρεια και στη συνέχεια στο Κάιρο όπου διορίζεται Γενικός Διευθυντής τύπου Μέσης Ανατολής. Το 1944 εκδίδει στο Κάιρο τις "Δοκιμές". Επιστρέφει στην Αθήνα το Σεπτέμβρη της ίδιας χρονιάς και το 1945 αναλαμβάνει τη διεύθυνση του πολιτικού γραφείου του αντιβασιλέα Δαμασκηνού. Από το 1947 μέχρι και τις αρχές του 1951 υπηρετεί στην ελληνική πρεσβεία στην Άγκυρα. Το 1950 οι εκδόσεις Ίκαρος εκδίδουν το 1950 τα ποιητικά του άπαντα. Ο Σεφέρης ασχολείται ενεργά με το Κυπριακό ζήτημα από το 1951 μέχρι και το 1962, υπηρετώντας κυρίως στην Ελληνική πρεσβεία του Λονδίνου. Το 1960 ο Σεφέρης συναντάει στο Λονδίνο τον Μίκη Θεοδωράκη και θα ακολουθήσει η παρουσίαση τεσσάρων μελοποιημένων ποιημάτων του με τον τίτλο " Επιφάνια ". Στις 28 Μαρτίου 1969 μεταδίδεται από την ελληνική υπηρεσία του BBC, το ραδιοφωνικό σταθμό του Παρισιού και την Deutsche Welle η γνωστή δημόσια τοποθέτησή του εναντίον της χούντας των συνταγματαρχών, αποτέλεσμα της οποίας ήταν η απώλεια του δικαιώματος χρήσης διπλωματικού διαβατηρίου και ο τίτλος του πρέσβη επί τιμή. Η ποίησή του έχει μεταφραστεί σε πάρα πολλές γλώσσες. Το ποιητικό του έργο χαρακτηρίζεται από έναν μοντερνισμό που διατηρεί τη σύνδεση με την παράδοση και σέβεται βαθύτατα την ελληνική γλώσσα.

Πέθανε στην Αθήνα στις 20 Σεπτεμβρίου 1971 εξαιτίας μετεγχειρητικών επιπλοκών μετά από επέμβαση στον δωδεκαδάκτυλο στομάχου. Η κηδεία του έγινε στις 22 Σεπτεμβρίου με πλήθος πολιτών να συγκεντρώνεται για να τον αποχαιρετήσει και η νεκρώσιμη πομπή προς το Α' Νεκροταφείο να μετατρέπεται σε μαζική αντιδικτατορική εκδήλωση όταν στην Πύλη του Ανδριανού διακόπτεται η κυκλοφορία των οχημάτων και το πλήθος τραγουδάει το μελοποιημένο από τον Μίκη Θεοδωράκη ποίημα του Σεφέρη "Άρνηση" (Στο περιγιάλι το κρυφό).

Το Αρχείο της ΕΡΤ Α.Ε. με αφορμή την επέτειο θανάτου του μεγάλου λογοτέχνη ψηφιοποίησε και παρουσιάζει την εκπομπή:
Η ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΕΝΟΣ ΠΟΙΗΜΑΤΟΣ ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ-ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΕΦΕΡΗΣ
Το συγκεκριμένο επεισόδιο ασχολείται με τη μελοποίηση ποιημάτων του Γιώργου Σεφέρη από τον Μίκη Θεοδωράκη. Ο ίδιος ο συνθέτης συζητάει με τον Κώστα Γεωργουσόπουλο για το κλίμα της εποχής κατά την οποία συνεργάστηκε με τον Γιώργο Σεφέρη, τις ποιητικές του καταβολές, την πολιτική του τοποθέτηση και τον αντίκτυπο των μελοποιημένων έργων στο κοινό και ειδικά στους νέους, την έκπληξη που προκάλεσε η συνεργασία τους αυτή, την γόνιμη περιέργεια που προκάλεσε και την καταλυτική δράση της μουσικής του Θεοδωράκη, ειδικά όταν αυτή συνδέθηκε με τους στίχους του Σεφέρη αλλά και του Ελύτη. Η εκπομπή περιλαμβάνει εκτελέσεις μελοποιημένων ποιημάτων του Γιώργου Σεφέρη από τον Γιώργο Νταλάρα και τη Μαρία Δημητριάδη όπως η " Επιφάνεια 1937", "Άνθη της Πέτρας" από τη συλλογή "Σχέδια για ένα καλοκαίρι" (Τετράδια Γυμνασμάτων), καθώς και σπάνιο ηχητικό ντοκουμέντο με τον ίδιο τον Σεφέρη να απαγγέλει το ποίημα " Δ' Αργοναύτες" από τη συλλογή "Μυθιστόρημα", ενώ παρουσιάζεται και η πρώτη όπως αναφέρει και ο Μίκης Θεοδωράκης δημόσια εκτέλεση του μελοποιημένου ποιήματος Raven, γραμμένο από τον Σεφέρη στη μνήμη του Edgar Alan Poe, από τον Μίκη Θεοδωράκη και τη Μαρία Δημητριάδη.

Σενάριο - Σκηνοθεσία: Γιάννης Σολδάτος

Πρώτη προβολή: 9 Ιουνίου 1990

Έτος παραγωγής 1990

# data[].attributes.attachment_link.title
Γιώργος Σεφέρης - 20 Σεπτεμβρίου 1971 - ERT.GR

# data[].attributes.attachment_link.description
Ο Γιώργος Σεφέρης (Γιώργος Σεφεριάδης) γεννήθηκε στα Βουρλά της Σμύρνης στις 29 Φεβρουαρίου 1900. Ήταν Έλληνας διπλωμάτης και ένας από τους σημαντικότερους ποιητές, εκπρόσωπος της γενιάς του '30, ο πρώτος Έλληνας που τιμήθηκε με βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας το 1963. Σπούδασε Νομική στην Αθήνα, ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο Παρίσι και στο Λονδίνο, ασχολούμενος παράλληλα με [...]

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Η γενιά του 1930, με εξέχοντα τον Γιώργο Σεφέρη, στο πλαίσιο του μοντερνισμού, "χειρίστηκε" τον μύθο με τρόπο που φανέρωνε τη σαφή της πρόθεση να απεμπλακεί από την παράδοση της παλαιάς γενιάς. Ποιητές όπως ο Γιώργος Σεφέρης, ο Ανδρέας Εμπειρίκος, ο Νίκος Εγγονόπουλος, αξιοποίησαν σε νέες ποιητικές φόρμες την ελιοτική "μυθική μέθοδο", προκειμένου να διαμορφώσουν μια νέα βαθύτερη συνείδηση του ελληνισμού και να εκφράσουν την προσωπική τους πολιτική και ποιητική ηθική. Τον μύθο χρησιμοποιεί ως υπόβαθρο στην ποίησή του και ο Γιάννης Ρίτσος, προκειμένου να διοχετεύσει τα προσωπικά του βιώματα, αλλά και να αναδείξει σύγχρονα κοινωνικά προβλήματα ( Προκοπάκη 1980, 5-8) δίνοντας καθολικό σχήμα στην ατομική του εμπειρία ( Ζερβού 2010, 192).

Αμέσως μετά τον εμφύλιο πόλεμο ο μύθος χρησιμοποιείται για να εκφράσει την τραυματική μετεμφυλιακή εμπειρία και το εφιαλτικό κενό της (Τάκης Σινόπουλος, Μίλτος Σαχτούρης), ή για να δείξει τον δρόμο προς μια νέα τάξη πραγμάτων που ευαγγελίζεται την αναγέννηση (Τ.Κ. Παπατσώνης, Γιώργος Σεφέρης) (Beaton 1996, 242-244). Γενικά, παρατηρούμε μια συστηματικότερη χρήση του μύθου από τους ποιητές της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς σε σχέση με τις επόμενες ποιητικές γενιές, καθώς τα μυθικά προσωπεία γίνονται ο κατάλληλος φορέας της εμπειρίας τους, ιδιωτικής ή ιστορικής.

Κάνοντας μια γενική αποτίμηση, παρατηρούμε ότι ο μύθος έχει πολλαπλές λειτουργίες το διάστημα 1950-2000, στο πλαίσιο μιας ποίησης που δηλώνει ξεκάθαρα την απόστασή της από ποιητικούς μηχανισμούς που ανήκουν οριστικά στο παρελθόν. Ειδικότερα, το μέσο του μύθου χρησιμοποιείται για να εκφραστεί η τραυματική εμπειρία της βίωσης των πολιτικών γεγονότων του διαστήματος 1946-1974 (Γιάννης Ρίτσος, Νικηφόρος Βρεττάκος), καθώς και της κυπριακής τραγωδίας (Κυριάκος Χαραλαμπίδης). Επίσης, ο μύθος είτε "επενδύει" τις αναζητήσεις υπαρξιακών ποιητών (Ζωή Καρέλλη, Γιώργος Γεραλής, Δημήτρης Παπαδίτσας), είτε αποκτά υπερρεαλιστικές εκφάνσεις και γίνεται το υπόβαθρο της κριτικής στη σύγχρονη αλλοτριωτική κατάσταση του ανθρώπου (Έκτωρ Κακναβάτος, Νάνος Βαλαωρίτης), είτε, τέλος, εκφράζει την παθητική βίωση των γεγονότων και την αγωνία για έναν κόσμο που η μοίρα του διαφαίνεται προδιαγεγραμμένη (Σπύρος Τσακνιάς, Νίκος Γρηγοριάδης). Στο πλαίσιο αυτό, αρχαίοι μύθοι, ευρύτερα γνωστοί, σχετίζονται έντεχνα με σύγχρονες καταστάσεις, πρόσωπα και συναισθήματα (Θανάσης Κωσταβάρας, Γιώργος Χουλιάρας), τα μυθικά πρόσωπα γίνονται σύμβολα με συγχρονικές διαστάσεις (Σταύρος Βαβούρης), και τα μυθικά στερεότυπα ανασκευάζονται (Άθως Δημουλάς, Τίτος Πατρίκιος) ή, αποκτώντας έμφυλες διαστάσεις, εκφράζουν το πολυσύστημα της θηλυκής οντότητας (Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ).

Στο διάστημα αυτό μια σημαντική αλλαγή αναφορικά με τη χρήση του μύθου παρατηρείται τη δεκαετία του 1970, οπότε πραγματοποιούνται μεταμοντερνιστικές απόπειρες πραγμάτευσης του μύθου, στο πλαίσιο μιας ποίησης που συνεχίζει τους πειραματισμούς του μοντερνισμού εναντίον της παράδοσης, αναμειγνύοντας λογοτεχνικά είδη, υφολογικά και πολιτισμικά επίπεδα. Πιο συγκεκριμένα, ορισμένοι ποιητές προσγειώνουν τον μύθο στη σύγχρονή τους πραγματικότητα, εξοικειώνονται μαζί του, τον ανατρέπουν, τολμούν να τον συνδυάσουν με τον πολιτισμό της ηλεκτρονικής εποχής και την pop κουλτούρα (Beaton 1996, 334-336). Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ευρηματικές και συνάμα ανατρεπτικές εκδοχές του μύθου (Γιάννης Κοντός, Τζένη Μαστοράκη, Γιάννης Υφαντής), που εμπλουτίζονται στις επόμενες δεκαετίες (Γιώργος Χουλιάρας, Στέλιος Λύτρας, Αλέξης Τραϊανός, Γιάννης Πατίλης) και που σηματοδοτούν το πέρασμα της νεοελληνικής ποίησης από τον μοντερνισμό στον μεταμοντερνισμό.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ο αρχαιοελληνικός μύθος στη νεοελληνική ποίηση ΙΙ

# data[].attributes.attachment_link.description
Η γενιά του 1930, με εξέχοντα τον Γιώργο Σεφέρη, στο πλαίσιο του μοντερνισμού, "χειρίστηκε" τον μύθο με τρόπο που φανέρωνε τη σαφή της πρόθεση να απεμπλακεί από την παράδοση της παλαιάς γενιάς.

# data[].attributes.headline
Η ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ ΄30

# data[].attributes.subject
Η ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ ΄30

# data[].attributes.body
Η γενιά  του 1930 είναι η γενιά  που βρίσκεται υπό συνεχή κριτική και αναθεώρηση, κάτι που συνεπάγεται πολύ διαφορετικές και αλληλοσυγκρουόμενες οπτικές γωνίες.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Πριν δούμε κάποια θέματα γύρω από την πολυσυζητημένη γενιά του ΄30 θα έπρεπε ίσως να διευκρινίσουμε πως ο όρος " γενιά " στη Λογοτεχνία δεν είναι ζήτημα ...ληξιαρχείου. Εκείνο που συνδέει τους εκπροσώπους της, διαχωρίζοντάς τους από τους προηγούμενους και τους επόμενους, είναι η ιστορική στιγμή και η στιγμή που έρχονται να διαδραματίσουν το ρόλο τους στα γράμματα. Οι εκπρόσωποι μιας γενιάς, εξάλλου, μπορεί να εκφράζουν διαφορετικές αισθητικές τάσεις και ν' ακολουθούν διαφορετικές κατευθύνσεις.

Η γενιά του 1930 είναι η γενιά που βρίσκεται υπό συνεχή κριτική και αναθεώρηση, κάτι που συνεπάγεται πολύ διαφορετικές και αλληλοσυγκρουόμενες οπτικές γωνίες.

Ο Κ. Μητσάκη λέει γι΄αυτήν: " Ο όρος "γενιά του '30" είναι λοιπόν μια πολύ γενική έννοια που καλύπτει όλους τους λογοτέχνες, χρονικά, αλλά δεν εκφράζει την πολυμορφία και την ιδιαιτερότητά τους. Δεν πρόκειται δηλαδή για μια σχολή με κοινή ιδεολογία ή κοινές αισθητικές αντιλήψεις, περισσότερο πρόκειται για μια ομάδα συγγραφέων προικισμένων με πολύ ταλέντο αλλά και με διάθεση για δημιουργία υψηλής ευθύνης και μεγάλων απαιτήσεων. Τελικά πρόκειται για μια γενιά με συνείδηση του εαυτού της και της ιστορικής της αποστολής".

Η γενιά του ΄30, που έφερε στην Ελλάδα δύο Νομπέλ Λογοτεχνίας, αποθεώθηκε και πολεμήθηκε όσο καμία. Είναι για πολλούς η γενιά των αστών, που με υπολογισμένους χειρισμούς του λογοτεχνικού θεσμού φρόντισε για την υστεροφημία της, κατασκεύασε τον μύθο της και επέβαλε μεθοδικά την ηγεμονία της στα νεοελληνικά γράμματα.

Κατηγορήθηκαν για εκπροσώπηση της άρχουσας τάξης, μικροαστική ιδεολογία, επιδίωξη αποδοχής από το κατεστημένο. Πολλοί κριτικοί θεώρησαν πως το ελληνικό μοντέρνο περιορίστηκε στην ανανέωση των εκφραστικών τρόπων και αποκόπηκε από τις ευρύτερες (πνευματικές και κοινωνικές) ριζοσπαστικές διεκδικήσεις των ευρωπαϊκών μοντερνιστικών κινήσεων.

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ - ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ

Η Γενιά αυτή επέλεξε την δημιουργική εξωστρέφεια και τον πειραματισμό σε νέες, αιρετικές μέχρι τότε, τεχνοτροπίες και λογοτεχνικές εκφράσεις. Ο πιο σημαντικός σταθμός στην ποίηση της "γενιάς του '30" είναι το έτος 1935.Εκείνη την χρονιά, που κατά σύμπτωση δημοσιεύεται και η τελευταία συλλογή τουΠαλαμά, ιδρύεται το περιοδικό Νέα Γράμματα, με το οποίο συνεργάζονται οι κυριότεροι εκπρόσωποι της γενιάς, εκδίδεται το Μυθιστόρημα του Σεφέρη ( επιρροή από τον αγγλοσαξωνικό μοντερνισμό ), δημοσιεύονται τα πρώτα ποιήματα του Ελύτη και εισάγεται στην Ελλάδα ο υπερρεαλισμός με την Υψικάμινο του Εμπειρίκου ( επιρροή από τον γαλλικό υπερρεαλισμό). Μέσα στην ίδια δεκαετία δημοσίευσαν τα πρώτα ποιήματα σε ελεύθερο στίχο ο Ρίτσος και ο Βρεττάκος και πρωτοεμφανίστηκε και ο δεύτερος σημαντικός εκπρόσωπος του υπερρεαλισμού, ο Νίκος Εγγονόπουλος.

Πίστεψαν στην ελληνική ιδιαιτερότητα, πίστεψαν στην ανάγκη εξωτερικοποίησης πολιτιστικών μας στοιχείων. Η Γενιά του ΄30 προέταξε την ελληνικότητα ως το όχημα κοινωνικής και δημιουργικής ανάπτυξης. Είναι η γενιά που διαμορφώθηκε από την εμπειρία του πολέμου και προβληματίστηκε για μείζονα θέματα, για τον χρόνο και τον τόπο, για την παράδοση, για τη μνήμη και την Ιστορία

"Εκείνο που έχει ιδιαίτερη σημασία σε συλλογικό επίπεδο είναι ότι αισθητικοποίησε τις βασικές ιδέες του λαϊκού ,του χώρου και της Ιστορίας, εισήγαγε μια ελληνικότητα δημιουργική που βοήθησε στη συνομιλία του παρόντος με το παρελθόν και επεξεργάστηκε μια αμφίδρομη σχέση με την Ευρώπη" . Δ.Τζιόβας

" Δεν το λέω δηµόσια, µα θυµούµαι καλά πως εγώ πρώτος µεταχειρίστηκα τον όρο γενεά του 1930. Συνειδητά και εκ προθέσεως προσπάθησα από καιρό να δηµιουργήσω και να επιβάλω το µύθο του 1930 και τώρα βλέπω ότι κάτι κατόρθωσα. Η οριστική καθιέρωση του µύθου ήτανε της οµιλίας µου ο σκοπός. Το κάνω αυτό γιατί πιστεύω πως µια πνευµατική ζωή ανοργάνωτη και άστατη σαν τη δική µας έχει ανάγκη από τέτοιους µύθους, από καιρό σε καιρό, για να συγκεντρώνεται, να τονώνεται και να επιβάλλεται κατά κάποιον τρόπο στο κοινό της".
Αυτά γράφει ο Γιώργος Θεοτοκάς στο ηµερολόγιό του, για τη διάλεξη που είχε δώσει στις 22 Νοεµβρίου 1947 στο "Αθήναιον" µε θέµα "Η λογοτεχνική γενεά του 1930". Στον Θεοτοκά, άλλωστε, φαίνεται να ανήκει και η πατρότητα του όρου, τον οποίο χρησιµοποίησε για πρώτη φορά δέκα χρόνια πριν. Ο ίδιος άνθρωπος είχε δηµοσιεύσει το 1929 το δοκίµιο "Ελεύθερο πνεύµα", που αναδείχθηκε µε τον καιρό σε ιδρυτικό κείµενο της γενιάς ,σε "πνευµατικό µανιφέστο της".

Α.Γεωργιάδου, Η ποιητική περιπέτεια, εκδόσεις Μεταίχμιο

Κουζέλη Λαμπρινή, Η Γενιά του 30' δεν υπήρξε ποτέ, ΒΗΜΑ, 15/5/2011

Τζιόβας, Δημήτρης, 2011, Ο Μύθος της Γενιάς του 30', Νεοτερικότητα, Ελληνικότητα και Πολιτισμική Ιδεολογία, εκδ. ΠΟΛΙΣ, Αθήνα

Γ.Βελουδής , Η άνοδος και η πτώση της "γενιάς του ''30", ΤΟ ΒΗΜΑ, 9/12/2001

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Πολίνα Μοίρα

# data[].attributes.attachment_link.title
Η ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ ΄30

# data[].attributes.attachment_link.description
Πριν δούμε κάποια θέματα γύρω από την πολυσυζητημένη γενιά του ΄30 θα έπρεπε ίσως να διευκρινίσουμε πως ο όρος " γενιά " στη Λογοτεχνία δεν είναι ζήτημα ...ληξιαρχείου. Εκείνο που συνδέει τους εκπροσώπους της, διαχωρίζοντάς τους από τους προηγούμενους και τους επόμενους, είναι η ιστορική στιγμή και η στιγμή που έρχονται να διαδραματίσουν το ρόλο τους στα γράμματα.

# data[].attributes.headline
Η Γενιά του '30

# data[].attributes.subject
Η Γενιά του '30

# data[].attributes.body
greek-language

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Με τον όρο 'γενιά του Τριάντα' εννοούμε στη λογοτεχνία, κατά τρόπο γενικό και συμβατικό, τους νέους συγγραφείς που εμφανίστηκαν μέσα στη δεκαετία 1930 με 1940. Λέγω "κατά τρόπο γενικό και συμβατικό", επειδή αν προσέξουμε καλύτερα τη ληξιαρχική ηλικία ορισμένων συγγραφέων, που θεωρούνται όχι μόνο εκπρόσωποι της γενιάς αυτής, αλλά και κάπως ηγετικές μορφές της, θα διαπιστώσουμε ότι παραβιάζουν τα αρχικά χρονολογικά πλαίσια, εφόσον το 1930 είχαν ήδη αρχίσει να μορφοποιούν το έργο τους. Αυτό συμβαίνει, λόγου χάρη, με τον Μυριβήλη, που γεννημένος το 1892, παρουσιάζει μια προσωπικότητα συγκροτημένη ήδη στους Βαλκανικούς Πολέμους· είτε με τον Σεφέρη, που, γεννημένος το 1900, λίγο νεότερος από τον Καρυωτάκη, ξεκινά περίπου τη στιγμή που κλείνει απότομα η δραστηριότητα του Καρυωτάκη. Με ένα αυστηρότερο χρονολογικό κριτήριο, μηχανικά εφαρμοσμένο, προσωπικότητες σαν τους δυο μεγάλους λογοτέχνες που ενδεικτικά μνημόνεψα, θα έπρεπε να μείνουν έξω από τη γενιά που μας απασχολεί. Για την αδυναμία να καθοριστεί μια χρονολόγηση ασφαλής, ας σκεφτούμε και την περίπτωση του Ελύτη που γεννήθηκε το 1911 και παρουσιάζεται στη μέση της δεκαετίας, το 1935. Σχετικά με την ομάδα των πραγματικά νέων μέσα στη γενιά συμβαίνει και τούτο επίσης: υπάρχει η περίπτωση, λόγου χάρη, του Τερζάκη που, παρ' όλο ότι υπήρξε μια από τις πρώτες συνειδήσεις που ανάγγειλαν ώριμα και μαχητικά την ανανέωση του 1930, έμεινε οργανικά δεμένος στη μισοσκότεινη ατμόσφαιρα του καρυωτακικού χώρου.

Ωστόσο, και παρά την έλλειψη μιας συντονισμένης εμφάνισης της γενιάς του Τριάντα, είναι αναμφισβήτητο ότι εκεί γύρω στα 1930 γίνεται αισθητή μια αλλαγή, μια ρήξη με το παρελθόν, ενώ παράλληλα εμφανίζονται προβληματισμοί που τεκμηριώνουν τη γέννηση μιας νέας συνείδησης, στηριγμένης σε μορφωτικά εφόδια και σε ψυχική διάθεση διαφορετικά από τα πριν γνωστά.

Mario Vitti, Η 'Γενιά του Τριάντα'. Ιδεολογία και μορφή. Με μια νέα εισαγωγή, Ερμής, Αθήνα 2006, 21-22.

Ο ανταγωνισμός των "νέων" συγγραφέων [...] προς τους "παλαιούς", με κύριο ζητούμενο το "συγχρονισμό" με τις διεθνείς λογοτεχνικές αναζητήσεις, είναι έντονος από τις αρχές της δεκαετίας του 1920 και ακόμη ενωρίτερα. Η σύγκρουση των λογοτεχνικών "γενεών", ωστόσο, παίρνει διαφορετική τροπή στα τέλη της ίδιας δεκαετίας, όταν μια καινούργια ομάδα νέων (εκείνη που ο Θεοτοκάς πρώτος ονόμασε "γενεά του 1930") έκανε, σύμφωνα με τον Ελύτη, "την εμφάνισή της γεμάτη τόλμη, αξιοπρέπεια, ενημέρωση και πολιτισμό" για να εκτοπίσει -κάπως πρόωρα- στο παρελθόν τους "νέους του 1920" με την επιβολή του δικού της ισχυρού μύθου. [...]

Οι "νέοι του 1930" προωθούσαν δυναμικά τη ρήξη με το "μίζερο" λογοτεχνικό παρόν, προβάλλοντας -στη θέση της "άρνησης" που του καταλόγιζαν- την ισχυρή κατάφαση που παιάνιζε με μπαρεσική "αφτάδεια" το 1929 ο Θεοτοκάς στο Ελεύθερο Πνεύμα: πίστη στο μέλλον, στην ταχύτητα του σύγχρονου κόσμου, στη ρώμη της γυμνασμένης και υγιούς νεότητας, στην ατομικότητα και την ελεύθερη βούληση, στη δημιουργική φιλοδοξία, στη δύσκολη τέχνη. Ο αυτοπροσδιορισμός των νέων του '30 παρέπεμπε εξαρχής σε μια διπλή (και αντιφατική) ταυτότητα: ήταν "οι ανυπόταχτοι, οι ανικανοποίητοι, οι τυχοδιώκτες της ψυχής και του πνεύματος" και, συγχρόνως, "οι νέοι διανοούμενοι, ανεκδήλωτοι ακόμα και άγνωστοι, που θα αναλάβουν αύριο την πνευματική καθοδήγηση του Ελληνισμού" και θα προωθήσουν "μια ελληνική πνευματική αναγέννηση". [...]

Τάκης Καγιαλής, Η επιθυμία για το μοντέρνο. Δεσμεύσεις και αξιώσεις της λογοτεχνικής διανόησης στην Ελλάδα του 1930, Βιβλιόραμα, Αθήνα 2007, 183-185.

Με το 1935, φτάνουμε στον πιο σημαντικό χρόνο της νέας ποίησης. Είναι μια χρονιά δημιουργική, μια χρονιά θεμελιωμάτων, μια χρονιά-μήτρα. Τον Γενάρη του 1935, πρωτοεκδίδεται το περιοδικό Τα Νέα Γράμματα, που σε λίγο θα αποβεί το κύριο όργανο της νέας ποίησης, ο καθρέφτης όλων των νεωτέρων τάσεων, ο κριτικός απολογητής και ο ενισχυτής κάθε πραγματικά νέας ποιητικής προσπάθειας. Το Μάρτη του ίδιου χρόνου, κυκλοφορούν δυο από τα πιο βασικά έργα της νεώτερης ποίησης, το Μυθιστόρημα του Γιώργου Σεφέρη, που μ' αυτό ο ποιητής της Στροφής θα μας παρουσιαστεί περπατώντας σταθερά στους καινούριους ποιητικούς δρόμους, και η κλασική πλέον Υψικάμινος του Ανδρέα Εμπειρίκου, το βιβλίο με το οποίο έκαμε ο υπερρεαλισμός την επίσημη και την υπεύθυνη εμφάνισή του στην Ελλάδα. Και το Νοέμβριο του 1935, από τις σελίδες των Νέων Γραμμάτων θα πρωτοεμφανιστεί ο Οδυσσέας Ελύτης, ένας από τους πιο δυνατούς μοχλούς της νέας ποίησης, η σημαντικότερη ποιητική μορφή έπειτα και μαζί με τον Σεφέρη. Ό,τι αργότερα θ' αποτελέσει το σώμα της νέας ποίησης, πρωτοδηλώνεται μέσα στα χρονικά όρια του 1935. Ο χρόνος αυτός είναι ένας από τους πιο ιστορικούς της νεοελληνικής ποίησης, γιατί από κει και πέρα, κυρίως, άλλαξε τελειωτικά η μορφή του ποιητικού μας λόγου· από κει και πέρα, διαχωρίζεται το μοντέρνο ρεύμα από την παράδοση, όχι πια με έργα προδρομικά και αβέβαια, αλλά με γνήσιους ποιητικούς καρπούς...

Ανδρέας Καραντώνης, Εισαγωγή στη νεώτερη ποίηση, Δίφρος, Αθήνα 1958, 164-165.

Η επιθυμία για ενεργό και ισότιμη συμμετοχή στην πνευματική ζωή της Ευρώπης αποτελεί τυπικό στοιχείο του αυτοπροσδιορισμού της "γενιάς" [του 1930] και ίσως το ισχυρότερο κίνητρο για την απόπειρα αφομοίωσης του μοντέρνου. [...]

Η εκσυγχρονιστική επιθυμία εκδηλώνεται από τις αρχές της δεκαετίας του '30 με ποικίλους τρόπους. Από τη μια πλευρά, στο επίπεδο της ενημέρωσης, με μεταφράσεις λογοτεχνικών κειμένων (του Βαλερύ, του Έλιοτ, του Αραγκόν, του Ελυάρ, του Μαγιακόβσκι, του Τζόυς κ.ά.) και με ορισμένα κατατοπιστικά δοκίμια (όπως, π.χ., εκείνο του Δημ. Μεντζέλου για τον υπερρεαλισμό, το 1931, ή η εισαγωγή του Σεφέρη στον Έλιοτ, το 1936)· και από την άλλη, με τις πρώτες απόπειρες για ανανέωση της πρωτότυπης λογοτεχνικής παραγωγής. Στην πεζογραφία, το συγγραφικό ενδιαφέρον μετατοπίζεται από το ποιητικότροπο πεζό και το διήγημα προς το μυθιστόρημα και το δοκίμιο. Το νέο μυθιστόρημα του '30 επιχειρεί ως επί το πλείστον τη συνθετική αναπαράσταση της σύγχρονης (κυρίως αστικής) κοινωνικής ζωής· μια περισσότερο προωθημένη εκδοχή του πειραματίζεται προς την κατεύθυνση της απόδοσης της "εσωτερικής", υποκειμενικής πραγματικότητας και των νοητικών διεργασιών που τη συνθέτουν (με τα πρώτα έργα του Στ. Ξεφλούδα και των άλλων πεζογράφων των Μακεδονικών Ημερών, αλλά και του Σκαρίμπα, του Μπεράτη κ.ά.). Στην ποίηση, εξάλλου, όπου στη διάρκεια της δεκαετίας του '30 κατοχυρώνεται η ηγεμονία του ελεύθερου στίχου, νεωτερικές εκδηλώσεις εμφανίζονται από νωρίς (Ντόρρος, Σεφέρης, Δρίβας, Σαραντάρης, Ράντος, Παπατσώνης, Μάτσας κ.ά.)· η αλλαγή παραδείγματος, ωστόσο, γίνεται κοινή συνείδηση από το 1935 και ύστερα, με την εμφάνιση δύο έργων (την Υψικάμινο του Εμπειρίκου και το Μυθιστόρημα του Σεφέρη), που εφεξής σηματοδοτούν τις δύο κεντρικές κατευθύνσεις του ελληνικού ποιητικού μοντερνισμού. Το 1935, όμως, είναι η χρονιά κατά την οποία αναγνωρίζεται από πολλούς κριτικούς η σημαντική συνεισφορά της γενιάς και στον χώρο της πεζογραφίας.

Τάκης Καγιαλής, Η επιθυμία για το μοντέρνο. Δεσμεύσεις και αξιώσεις της λογοτεχνικής διανόησης στην Ελλάδα του 1930, Βιβλιόραμα, Αθήνα 2007, 189-192.

Η λεγόμενη "γενιά του 1930", οι λογοτέχνες δηλ. που παρουσιάστηκαν γύρω από τη χρονολογία αυτή, ανανέωσαν δημιουργικά όχι μόνο την ποίηση αλλά και την πεζογραφία, η οποία [...] στα χρόνια 1920-30 φυτοζωούσε σε μια καθυστερημένη επιβίωση της ηθογραφίας περιγράφοντας τη μίζερη ζωή της φτωχογειτονιάς. Οι νέοι λογοτέχνες έστρεψαν τη ματιά τους προς ευρύτερους ορίζοντες, ζήτησαν να ανιχνεύσουν ψυχολογικές καταστάσεις συνθετότερες, να αντιμετωπίσουν προβλήματα κοινωνικά και ανθρώπινα, προσπάθησαν ακόμη να ξεπεράσουν τα στενά ελληνικά όρια και να πορευτούν παράλληλα με τη σύγχρονη ευρωπαϊκή πεζογραφία. Τέλος δοκίμασαν επίμονα, ξεπερνώντας τα όρια του διηγήματος και της νουβέλας, να εκφραστούν με το κατ' εξοχήν σύγχρονο μέσο, το μυθιστόρημα. Με συνείδηση καθαρά λογοτεχνική ζήτησαν ακόμα μιαν ανανέωση και στο ύφος και στη γλώσσα, ξαναπιάνοντας την παράδοση των πιο δόκιμων πεζογράφων του δημοτικισμού (του Καρκαβίτσα π.χ. ή του Βλαχογιάννη), πλουτίζοντας όμως την εκφραστική γραφικότητα εκείνων με μια σύγχρονη, μεστότερη γλωσσική αίσθηση.

Ένα γεγονός άσκησε μεγάλη επίδραση στους λογοτέχνες της γενιάς αυτής, γεγονός που ρίχνει τη βαριά σκιά του σε όλη τη μετέπειτα λογοτεχνική παραγωγή και σε όλη την πνευματική και την κοινωνική οργάνωση: η Μικρασιατική καταστροφή και η ανταλλαγή των πληθυσμών που ακολούθησε [...]. Ιδέες και όνειρα που έτρεφαν τις προηγούμενες γενιές για την αποκατάσταση του ελληνισμού στα πρωτυτερινά όρια του βυζαντινού κράτους, κατέρρευσαν μονομιάς τον Σεπτέμβριο του 1922, και μια καινούρια τραγικότητα και σοβαρότητα αντικατέστησαν τον προγενέστερο κάπως χιμαιρικό ρομαντισμό. Η γενιά του 30 εκφράζει στη λογοτεχνία την καινούρια αυτή ωρίμανση.

Λίνος Πολίτης, Ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 1998 (9η έκδ.), 302.

Οι συγγραφείς που δημοσίευσαν το πρώτο τους μυθιστόρημα αυτή την περίοδο μπορούν να διαιρεθούν σε τρεις ομάδες. Στο κέντρο κάθε ομάδας υπάρχει ένας κύκλος ατόμων, που συνεργάζονταν και είχαν κοινούς στόχους, τους οποίους συχνά υιοθετούσαν, αφού πρώτα τους προσάρμοζαν, και άλλοι συγγραφείς έξω από τα στενά όρια της ομάδας. Η πρώτη ομάδα που εμφανίστηκε ήταν αυτή που ονομάστηκε 'Αιολική Σχολή'. Και οι τέσσερεις μυθιστοριογράφοι της 'σχολής' αυτής [ Φώτης Κόντογλου, Ηλίας Βενέζης, Στράτης Μυριβήλης, Στρατής Δούκας] είχαν προσωπικές εμπειρίες από το βίαιο ξεριζωμό του ελληνικού πληθυσμού της Μικράς Ασίας το 1922. Αυτοί είδαν τη μυθιστοριογραφία ως τρόπο για να επικοινωνήσουν και να κρατήσουν ζωντανά στη μνήμη τα ιστορικά γεγονότα. Οι συγγραφείς της δεύτερης ομάδας, μερικοί από τους οποίους επίσης ξεριζώθηκαν από τη Μικρά Ασία, συμμερίζονταν τους, σε γενικές γραμμές, ρεαλιστικούς στόχους της πρώτης ομάδας, αλλά επέμεναν να προσβλέπουν στο μέλλον παρά πίσω στο παρελθόν. Κάποιοι από αυτή την ομάδα συνδέθηκαν με το περιοδικό Τα Νέα Γράμματα, που ιδρύθηκε το 1935, και η δράση στα μυθιστορήματα και τα διηγήματά τους εκτυλισσόταν κατά κύριο λόγο σε ένα σύγχρονο αστικό περιβάλλον. Πολλά έργα τους αντιμετώπιζαν, με άμεσο ή έμμεσο τρόπο, κοινωνικά και/ή ιδεολογικά θέματα και τα περισσότερα έφεραν ένα βαρύ ιδεολογικό φορτίο. Τέλος, σε πλήρη αντίθεση προς τις δύο προηγούμενες ομάδες, βρίσκεται η ομάδα των συγγραφέων που έχουν κέντρο τη Θεσσαλονίκη και το περιοδικό Μακεδονικές Ημέρες, που ιδρύθηκε το 1932. Αυτοί οι συγγραφείς αδιαφόρησαν πλήρως για την ακριβή αναπαράσταση της πραγματικότητας και έδωσαν αποχρώσεις δικές τους στους εσωστρεφείς πειραματισμούς που χαρακτήρισαν το Μοντερνισμό της περασμένης δεκαετίας στην Ευρώπη.

Roderick Beaton, Εισαγωγή στη νεότερη ελληνική λογοτεχνία. Ποίηση και Πεζογραφία, 1821-1992, μτφ. Ευαγγελία Ζουργού-Μαριάννα Σπανάκη, Εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα 1996, 180.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ιστορία Νεοελληνικής Λογοτεχνίας

# data[].attributes.attachment_link.description
Με τον όρο 'γενιά του Τριάντα' εννοούμε στη λογοτεχνία, κατά τρόπο γενικό και συμβατικό, τους νέους συγγραφείς που εμφανίστηκαν μέσα στη δεκαετία 1930 με 1940. Λέγω "κατά τρόπο γενικό και συμβατικό", επειδή αν προσέξουμε καλύτερα τη ληξιαρχική ηλικία ορισμένων συγγραφέων, που θεωρούνται όχι μόνο εκπρόσωποι της γενιάς αυτής, αλλά και κάπως ηγετικές μορφές της, θα διαπιστώσουμε ότι παραβιάζουν τα αρχικά χρονολογικά πλαίσια, εφόσον το 1930 είχαν ήδη αρχίσει να μορφοποιούν το έργο τους.

# data[].attributes.headline
Η δήλωση του Σεφέρη κατά της δικτατορίας

# data[].attributes.subject
Η δήλωση του Σεφέρη κατά της δικτατορίας

# data[].attributes.body
Ηχητικό αρχείο

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Πάει καιρός που πήρα την απόφαση να κρατηθώ έξω από τα πολιτικά του τόπου. Προσπάθησα άλλοτε να το εξηγήσω, αυτό δε σημαίνει διόλου πως μου είναι αδιάφορη η πολιτική ζωή μας.
Έτσι, από τα χρόνια εκείνα ώς τώρα τελευταία έπαψα κατά κανόνα ν' αγγίζω τέτια θέματα. Εξ άλλου τα όσα δημοσίεψα ώς τις αρχές του 1967, και η κατοπινή στάση μου (δεν έχω δημοσιέψει τίποτε στην Ελλάδα από τότε που φιμώθηκε η ελευθερία) έδειχναν, μου φαίνεται αρκετά καθαρά τη σκέψη μου.
Μολαταύτα, μήνες τώρα, αισθάνομαι μέσα μου και γύρω μου, ολοένα πιο επιτακτικά το χρέος να πω ένα λόγο για τη σημερινή κατάστασή μας. Με όλη τη δυνατή συντομία, νά τι θα έλεγα:
Κλείνουν δυο χρόνια που μας έχει επιβληθεί ένα καθεστώς όλως διόλου αντίθετο με τα ιδεώδη για τα οποία πολέμησε ο κόσμος μας και τόσο περίλαμπρα ο λαός μας, στον τελευταίο παγκόσμιο πόλεμο.
Είναι μια κατάσταση υποχρεωτικής νάρκης όπου, όσες πνευματικές αξίες κατορθώσαμε να κρατήσουμε ζωντανές, με πόνους και με κόπους, πάνε κι' αυτές να καταποντισθούν μέσα στα ελώδη στεκάμενα νερά. Δε θα μου είταν δύσκολο να καταλάβω πως τέτιες ζημιές δε λογαριάζουν παρά πολύ για ορισμένους ανθρώπους. Δυστυχώς, δεν πρόκειται μόνο γι' αυτόν τον κίνδυνο.
Όλοι πια το διδάχτηκαν και το ξέρουν πως στις δικτατορικές καταστάσεις, η αρχή μπορεί να μοιάζει εύκολη, όμως η τραγωδία περιμένει, αναπότρεπτη, στο τέλος. Το δράμα αυτού του τέλους μάς βασανίζει, συνειδητά ή ασυνείδητα όπως στους παμπάλαιους χορούς του Αισχύλου. Όσο μένει η ανωμαλία, τόσο προχωρεί το κακό.
Είμαι ένας άνθρωπος χωρίς κανένα απολύτως πολιτικό δεσμό, και, μπορώ να το πω, μιλώ χωρίς φόβο και χωρίς πάθος. Βλέπω μπροστά μου τον γκρεμό όπου μας οδηγεί η καταπίεση που κάλυψε τον τόπο. Αυτή η ανωμαλία πρέπει να σταματήσει. Είναι Εθνική επιταγή.
Τώρα ξαναγυρίζω στη σιωπή μου. Παρακαλώ το Θεό, να μη με φέρει άλλη φορά σε παρόμοια ανάγκη να ξαναμιλήσω.

28 Μαρτίου 1969

(από το βιβλίο: Νέα κείμενα 2, Κέδρος 1971)

Δήλωση (ανάγνωση)

(διαβάζει: Σεφέρης Γιώργος, Aρχείο Λάζαρου Γεωργιάδη)

# data[].attributes.attachment_link.title
Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού - Σεφέρης Γιώργος - Seferis

# data[].attributes.attachment_link.description
Πάει καιρός που πήρα την απόφαση να κρατηθώ έξω από τα πολιτικά του τόπου. Προσπάθησα άλλοτε να το εξηγήσω, αυτό δε σημαίνει διόλου πως μου είναι αδιάφορη η πολιτική ζωή μας. Έτσι, από τα χρόνια εκείνα ώς τώρα τελευταία έπαψα κατά κανόνα ν' αγγίζω τέτια θέματα.

# data[].attributes.headline
Οι "Μέρες" του Σεφέρη

# data[].attributes.subject
Οι "Μέρες" του Σεφέρη

# data[].attributes.body
Αποσπάσματα από το προσωπικό ημερολόγιο του ποιητή σε μορφή podcast.

# data[].attributes.attachment_link.title
Podcast/ Οι πρώτες μέρες του πολέμου στην Αθήνα | LiFO

# data[].attributes.attachment_link.description
Ο Σεφέρης περιγράφει από τα μέσα το ΟΧΙ του Μεταξά και τον πρώτο ενθουσιασμό του πολέμου. Τα Ημερολόγια του Σεφέρη σε μορφή podcast, σε παραγωγή του Στάθη Τσαγκαρουσιάνου.

# data[].attributes.headline
Αφήγηση - Μίλτος Πασχαλίδης 

# data[].attributes.subject
Αφήγηση - Μίλτος Πασχαλίδης 

# data[].attributes.body
Ένα τραγούδι σε στίχους Γ. Σεφέρη.

# data[].attributes.attachment_link.title
Αφήγηση - Μίλτος Πασχαλίδης.wmv

# data[].attributes.body
Ελεωνόρα Ζουγανέλη σε στίχους Σεφέρη.

# data[].attributes.attachment_link.title
Λίγο Ακόμα - Ελεωνόρα Ζουγανέλη & Νεανική Χορωδία Λεοντείου Λυκείου Νέας Σμύρνης (Live 2015)

# data[].attributes.headline
"Ελένη", Κύπρος και μύθος

# data[].attributes.subject
"Ελένη", Κύπρος και μύθος

# data[].attributes.body
Οι διακειμενικές αναφορές στο ποίημα "Ελένη".

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Το ποίημα συμπεριλήφθηκε στη συλλογή του Γιώργου Σεφέρη Κύπρον, οὗ μ᾿ ἐθέσπισεν... (1955), που γράφτηκε το 1953, όταν ο ποιητής επισκέφθηκε για πρώτη φορά την Κύπρο. Στην τρίτη συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων του, στα 1962, ο ποιητής τής έδωσε τον τίτλο Ημερολόγιο καταστρώματος Γ΄.
Η Κύπρος έδωσε στον ποιητή ένα ηδονικό αίσθημα επιστροφής στον μαγικό κόσμο των παιδικών του χρόνων, την αποκάλυψη μιας αυθεντικής και αδιάσπαστης εκδοχής του ελληνισμού στο επίπεδο της γλώσσας και των εθίμων αλλά και σε εκείνο της κοινωνικής ζωής. Παράλληλα με αυτήν την αποκάλυψη (σύμφωνα με τον ποιητή "Η Κύπρος είναι ένας τόπος όπου το θαύμα λειτουργεί ακόμη"), ο Σεφέρης ένιωσε το δραματικό βάρος της ιστορικής στιγμής, που σφραγιζόταν από το αίτημα για ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα και τις ραδιουργίες της αγγλικής πολιτικής (Γαραντούδης & Καγιαλής, 2008: 243).
Η Κύπρος αποτελεί για τον Γ. Σεφέρη την ελπίδα για το μέλλον της ελληνικής γλώσσας και τον συνδετικό κρίκο με το παρελθόν. Ο πλούτος των παραπομπών στον αρχαίο κόσμο χαρίζει μεγάλο ιστορικό βάθος στα ποιήματα και αυξάνει τη διακειμενικότητά τους. Αυτές οι παραπομπές όμως δεν αναφέρονται πια στους πρωτόγονους μύθους ή τις ιστορίες των αρχαίων πέρα και έξω από τα λογοτεχνικά κείμενα που μας έχουν παραδοθεί, αλλά στα ίδια τα λογοτεχνικά κείμενα. Έτσι, οι υπαινιγμοί που αφορούν τον αρχαίο κόσμο γίνονται μέσω συγκεκριμένων έργων (Beaton, 1996: 264).
Στην περίπτωση του ποιήματος "Ελένη", το οποίο ο Σεφέρης εμπνεύστηκε επηρεασμένος από τους αγώνες της Κύπρου για την ελευθερία της, γίνεται αναφορά στην τραγωδία Ελένη του Ευριπίδη.
Σύμφωνα με την τραγωδία του Ευριπίδη Ελένη (από την οποία προέρχεται και το μότο του σεφερικού ποιήματος), ο Τεύκρος, ετεροθαλής αδελφός του Αίαντα, κατά την πορεία του προς την Κύπρο (όπου σύμφωνα με τον χρησμό του Απόλλωνα καλείται να ιδρύσει μια καινούρια Σαλαμίνα) περνά από την Αίγυπτο και συναντά την Ελένη. Η Ελένη τού αποκαλύπτει ότι στην Τροία δεν είχε μεταφερθεί η ίδια αλλά το ομοίωμά της.
Στο ποίημα του Σεφέρη ομιλητής είναι ο Τεύκρος, ο οποίος αρθρώνει έναν λόγο πλούσιο σε αντιπολεμικά μηνύματα, αλλά και διάστικτο από ομηρικές αναφορές. Ο Σεφέρης μάς μεταδίδει την απογοήτευσή του για τους μάταιους πολέμους και προσπαθεί να αφυπνίσει τους αναγνώστες να μην οδηγούνται σε πολέμους για ξένες φιλοδοξίες και μάταια ιδανικά, γιατί οι πόλεμοι δεν προκαλούν παρά μόνο καταστροφή, πόνο και θάνατο.
Ο Γ. Σεφέρης ταυτίζεται με τον Τεύκρο, δημιουργώντας συσχετισμούς μεταξύ αρχαίου, νέου και ατομικού. Η προβολή του μύθου στο παρόν προκαλεί εναγώνια ερωτηματικά για τις σκοπιμότητες που εξυπηρετούν οι πόλεμοι, ακόμη κι αν υποτίθεται ότι οι άνθρωποι προασπίζονται μέσω αυτών αξίες και ιδανικά. Κυρίαρχη στο ποίημα είναι η πικρία, που φτάνει ώς τον κλονισμό της ανθρώπινης πίστης. Παράλληλα, όμως, δεν παύει να υπάρχει και μια αμυδρή ελπίδα, που στόχος των ανθρώπων είναι να την ενισχύουν. Επιπλέον, ο Γ. Σεφέρης παρουσιάζει στο ποίημα μέσω του Τεύκρου τις καταστρεπτικές δυνάμεις του αισθησιασμού -στην προκειμένη περίπτωση τον τρωικό πόλεμο που ξεκίνησε από την ανθρώπινη λαγνεία (Mackridge, 1993: 460). H Ελένη αποτελεί καθαρά το σύμβολο της ματαιοπονίας, του μάταιου της θυσίας και των αγώνων, που έδωσε στον ποιητή, όπως επί λέξει ισχυρίζεται ο ίδιος, "έναν μαθηματικό τύπο της ματαιότητας και του εμπαιγμού των πολέμων" (Βαρελάς, 2001). Ο Σεφέρης αξιοποιεί τον μύθο της Ελένης για να μιλήσει για τη διάψευση των προσδοκιών όλων όσοι στρατεύτηκαν για την ελευθερία στον πρόσφατο πόλεμο, καταλήγοντας στις συγκαιρινές περιστάσεις της Κύπρου, που οι σύμμαχοι του πολέμου τής στερούν το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση (Γαραντούδης & Καγιαλής, 2008: 245).

# data[].attributes.attachment_link.title
Πυξίς - Ψηφιακή Αρχαιοθήκη

# data[].attributes.attachment_link.description
Το ποίημα συμπεριλήφθηκε στη συλλογή του Γιώργου Σεφέρη Κύπρον, οὗ μ᾿ ἐθέσπισεν... (1955), που γράφτηκε το 1953, όταν ο ποιητής επισκέφθηκε για πρώτη φορά την Κύπρο. Στην τρίτη συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων του, στα 1962, ο ποιητής τής έδωσε τον τίτλο Ημερολόγιο καταστρώματος Γ΄.

# data[].attributes.headline
Η δήλωση Σεφέρη

# data[].attributes.subject
Η δήλωση Σεφέρη

# data[].attributes.attachment_link.title
Γ. Σεφέρης κατά της Χούντας

# data[].attributes.headline
Η κηδεία του Σεφέρη

# data[].attributes.subject
Η κηδεία του Σεφέρη

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Ειδήσεις - νέα - Το Βήμα Online

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Οσοι έζησαν στο πετσί τους τα ταραγμένα χρόνια της δικτατορίας, αλλά ίσως και οι νεότεροι μέσα από τη γνώση που προσφέρει η Ιστορία, θα γνωρίζουν τι συνέβη εκείνη την 22 α Σεπτεμβρίου όταν η κηδεία του σπουδαίου έλληνα ποιητή και νομπελίστα Γιώργου Σεφέρη εξελίχθηκε σε διαδήλωση κατά της χούντας.

" Προκόβουμε καταπληκτικά ", είχε γράψει ειρωνικά ο ίδιος στην ατζέντα του την ημέρα του πραξικοπήματος.

Ολοι εξάλλου θυμούνται την ιστορική δήλωσή του κατά της χούντας την Παρασκευή της 28ης Μαρτίου του 1969. "Αυτή η ανωμαλία πρέπει να σταματήσει. Είναι εθνική επιταγή. Τώρα ξαναγυρίζω στη σιωπή μου".

Ο ποιητής δεν θα ξαναγυρίσει στη σιωπή του. Λίγους μήνες αργότερα καταργείται η προληπτική λογοκρισία και δημοσιεύεται το βιβλίο "Δεκαοκτώ κείμενα", όπου εμπεριέχεται μεταξύ άλλων το ποίημα "Οι γάτες του Αϊ Νικόλα", πολιτική αλληγορία για τη χούντα.

Αλλά και νεκρός ακόμα ο Σεφέρης θα "μιλήσει" κατά της δικτατορίας. Εκφραστής του συλλογικού ασυνείδητου, γίνεται τώρα αυτός μέσω του οποίου θα εκφραστεί η λαϊκή οργή κατά του καταπιεστικού καθεστώτος.

Ο Γιώργος Σεφέρης άφησε την τελευταία του πνοή στις 20 Σεπτεμβρίου του 1971. Δύο ημέρες μετά η εκκλησία της οδού Κυδαθηναίων θα γεμίσει με κόσμο, νέους και φοιτητές στην πλειονότητά τους.

Στη νεκρώσιμη πομπή προς το πρώτο νεκροταφείο μπροστά στην Πύλη του Αδριανού, το πλήθος σταματά την κυκλοφορία και αρχίζει να τραγουδά το (απαγορευμένο) τραγούδι του Μίκη Θεοδωράκη- σε στίχους Σεφέρη από το ποίημα του " Στο περιγιάλι το κρυφό".

Η νεκρική πομπή θα γίνει ένα με το πλήθος που έχει συγκεντρωθεί στο νεκροταφείο. Το ανθρώπινο ποτάμι θα εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες αντιδικτατορικές πορείες.

Τι έγραψε ΤΟ ΒΗΜΑ για την κηδεία του Σεφέρη
Η χθεσινή κηδεία του Γιώργου Σεφέρη (23-09-1971)
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από

# data[].attributes.attachment_link.title
Σαν Σήμερα (22 Σεπτεμβρίου 1971) H κηδεία του Σεφέρη εξελίχθηκε σε διαδήλωση κατά της δικτατορίας - Ειδήσεις - νέα - Το Βήμα Online

# data[].attributes.attachment_link.description
Οσοι έζησαν στο πετσί τους τα ταραγμένα χρόνια της δικτατορίας, αλλά ίσως και οι νεότεροι μέσα από τη γνώση που προσφέρει η Ιστορία, θα γνωρίζουν τι συνέβη εκείνη την 22 α Σεπτεμβρίου όταν η κηδεία του σπουδαίου έλληνα ποιητή και νομπελίστα Γιώργου Σεφέρη εξελίχθηκε σε διαδήλωση κατά της χούντας.

# data[].attributes.headline
Δήλωση Σεφέρη

# data[].attributes.subject
Δήλωση Σεφέρη

# data[].attributes.body
Η απαρχή των διαμαρτυριών

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ο Γιώργος Σεφέρης ξεκίνησε την υπηρεσιακή του σταδιοδρομία σε μια ταραγμένη περίοδο. Απέρριψε τη μικροψυχία του Εθνικού Διχασμού, αλλά σύντομα βρέθηκε ενώπιον μεγαλύτερων κινδύνων. Συγκλονισμένος από τη ναζιστική προέλαση στην Ευρώπη, η οποία αναιρούσε αυτό το βασικό σημείο αναφοράς του, τον Απρίλιο του 1941 ακολούθησε την ελληνική κυβέρνηση στην Κρήτη και στη συνέχεια στο Κάιρο. Ως διευθυντής του Γραφείου Τύπου της εξόριστης ελληνικής κυβέρνησης συνεργάζεται τον Οκτώβριο του 1943 με τους αριστερούς διανοούμενους της Αλεξάνδρειας, που είναι οργανωμένοι στον Ελληνικό Απελευθερωτικό Σύνδεσμο, στην πραγματοποίηση της έκθεσης "Δύο χρόνια σκλαβιάς-Δύο χρόνια αγώνα" και προλογίζει τον κατάλογο της έκθεσης. Η χούντα θα ανασύρει αργότερα αυτό το γεγονός για να τον κατηγορήσει ως φιλοκομμουνιστή και φιλοεαμίτη.

Στη Μέση Ανατολή απογοητεύθηκε από τον πρωθυπουργό της εξόριστης ελληνικής κυβέρνησης και τους Ελληνες πολιτικούς που συνέρρεαν στην Αίγυπτο. Η απογοήτευσή του αποτυπώθηκε στο ποίημα της επιστροφής στην Ελλάδα, στον "Τελευταίο Σταθμό": "...Ψυχές μαραγκιασμένες από δημόσιες αμαρτίες,/καθένας κι' ένα αξίωμα σαν το πουλί μες στο κλουβί του".

Την απελευθέρωση και την επιστροφή ακολούθησε ο εφιάλτης των Δεκεμβριανών. Στις 6 Δεκεμβρίου του 1944 σημειώνει στο ημερολόγιό του: "Μαύρη μέρα. Από την αυγή αλληλοσπαραγμός". Και συνεχίζει στις 21 Δεκεμβρίου: "Αεροπλάνα πολυβολούν. Η Ελλάδα αλίμονο η Ελλάδα: ένα σταυρωμένο κορμί κι' όλοι το καρφώνουν λυσσασμένοι...".
Η σιωπή, πρώτη αντίδραση του ποιητή στη δικτατορία
Στα χρόνια που ακολούθησαν απέφυγε οποιαδήποτε εμπλοκή στην πολιτική. Η ανακίνηση του Κυπριακού μετά το 1955 του επιτρέπει να διαπιστώσει "την ελεεινή ανεπάρκεια των αρχόντων μας". Από το 1956 μέχρι το 1960 αναμείχθηκε ενεργά, υπηρεσιακά στο Κυπριακό. Αρχικά ως διευθυντής της Β΄ Πολιτικής Διεύθυνσης και στη συνέχεια ως πρεσβευτής στο Λονδίνο. Διαφώνησε τον Δεκέμβριο του 1958 με την πορεία λύσης του Κυπριακού, με αποτέλεσμα να αποκλειστεί από τις συνομιλίες στη Ζυρίχη.

Το 1961, ο Θεοδωράκης μελοποίησε τα "Επιφάνια", που παρουσιάστηκαν σε πρώτη δημόσια εκτέλεση τον Νοέμβριο. Ηταν η πρώτη μεγάλη γέφυρα με την Αριστερά, που επίμονα τον αμφισβητούσε. Τα μελοποιημένα από τον Θεοδωράκη ποιήματά του αγαπήθηκαν από το κοινό και συνέβαλαν στην ευρύτερη γνώση της ποίησής του και στη δημοφιλία του.

Επέστρεψε οριστικά στην Αθήνα τον Αύγουστο του 1962. Τον Οκτώβριο του 1963 τιμήθηκε με το βραβείο Νομπέλ. Η βράβευσή του συνέπεσε με την επιδείνωση του Κυπριακού και τις δικοινοτικές συγκρούσεις στο νησί. Το 1964, η κυβέρνηση Γεωργίου Παπανδρέου αντί να αξιοποιήσει τον διπλωμάτη-ποιητή, έναν από τους καλύτερους γνώστες του Κυπριακού, τον απέλυσε ως έχοντα συμπληρώσει "δημοσίαν υπηρεσίαν τριάκοντα επτά ετών".
Προκόβουμε καταπληκτικά
Η επιβολή της στρατιωτικής δικτατορίας στις 21 Απριλίου 1967 βρήκε τον Σεφέρη συνταξιούχο στην Αθήνα. "Προκόβουμε καταπληκτικά" σημείωσε με θλίψη στο ημερολόγιό του. Η πίκρα του αποτυπώθηκε έναν χρόνο αργότερα στο δίστιχο ποίημά του "Από βλακεία": "Ελλάς· πυρ! Ελλήνων· Χριστιανών· πυρ!/Τρεις λέξεις νεκρές. Γιατί τις σκοτώσατε·".

Πρώτη αντίδρασή του η σιωπή. Απέσυρε από το τυπογραφείο όσα είχε για τύπωμα και αρνήθηκε να δημοσιεύσει οτιδήποτε στην Ελλάδα. Τον Δεκέμβριο του 1967, όταν του προσφέρθηκε διορισμός στην έδρα ποίησης του Χάρβαρντ απάντησε στον πρύτανη ότι: "Γνωρίζετε πως από την περασμένη άνοιξη λειτουργεί λογοκρισία στη χώρα μου· και πεποίθησή μου είναι πως κανένα γραφτό δεν μπορεί να ευδοκιμήσει χωρίς ελευθερία της έκφρασης... Η κατάσταση του αυτοεξόριστου δεν με ελκύει· θέλω να μείνω με τον λαό μου να μοιραστώ τα γυρίσματα της τύχης του...". Το τελευταίο τρίμηνο του 1968 πήγε στην Αμερική φιλοξενούμενος του Πανεπιστημίου του Princeton. Εκεί προβληματίστηκε με την ιδέα μιας δήλωσής του ενάντια στη δικτατορία, που ωρίμασε με την επιστροφή του στην Αθήνα. Συνεργούσε σ' αυτό ο φίλος του Στρατής Τσίρκας.
Μια κραυγή αγωνίας
Στις 29 Μαρτίου 1969 διανεμήθηκε στους Ελληνες δημοσιογράφους και στους ξένους ανταποκριτές η δήλωσή του υπογεγραμμένη. Ηταν μια συγκλονιστική προσωπική κατάθεση ενώπιον της Ιστορίας. Ενιωσε την καταγγελία του αυταρχικού καθεστώτος ως επιτακτικό χρέος. Προσδιόρισε ως αναπότρεπτο τέλος της εκτροπής μια τραγωδία. "Οσο μένει η ανωμαλία τόσο προχωρεί το κακό". Δεν ήταν μια απλή προειδοποίηση. Ηταν κραυγή αγωνίας. Ο λόγος του πυκνός, μεστός. Ταύτισε τη φωνή του με τη φωνή του λαού, του έθνους: "Αυτή η ανωμαλία πρέπει να σταματήσει. Είναι εθνική επιταγή".

Η δημοσίευσή της ήταν ένα πραγματικό ράπισμα για τη χούντα. Ο κορυφαίος Ελληνας ποιητής, με διεθνή ακτινοβολία καταδίκαζε το καθεστώς και ζητούσε τον τερματισμό του. Ηταν η κορυφαία πνευματική εκδήλωση αντίστασης. Ο υπουργός Εξωτερικών Παναγιώτης Πιπινέλης τού αφαίρεσε τον τίτλο του πρέσβη επί τιμή και τη χρήση του διπλωματικού διαβατηρίου, με τη δικαιολογία ότι τροφοδότησε την αντεθνική και την κομμουνιστική προπαγάνδα. Οι χουντικές εφημερίδες τον στοχοποίησαν για μέρες, χαρακτηρίζοντάς τον ως ανθέλληνα, συνοδοιπόρο και εαμίτη. Στη συνείδηση του λαού πήρε ηρωικές διαστάσεις. Οπου τον αναγνώριζαν έσπευδαν να τον συγχαρούν και να τον χαιρετήσουν. Μόνο οι μεγαλοδιπλωμάτες συνάδελφοί του και οι καταξιωμένοι λογοτέχνες της γενιάς του '30 τήρησαν σιγήν ιχθύος.

Η χουντική αντίδραση πέρα από τις καταδικαστικές ανακοινώσεις κορυφώθηκε με μια προσπάθεια να αποδείξουν ότι επικρατούσε πνευματική ελευθερία. Ο ίδιος ο δικτάτορας Γ. Παπαδόπουλος ανακοίνωσε ότι υποχρεωτικά όλες οι εφημερίδες θα δημοσίευαν μία φορά την εβδομάδα ένα διήγημα Ελληνα λογοτέχνη από μια απροσδιόριστη κρατική ανθολογία διηγήματος. Στην υποχρέωση συμπεριλήφθηκαν ακόμη και τα ελαφρά περιοδικά ποικίλης ύλης. Ο δικτάτορας ανακοίνωσε με στόμφο ότι ανάμεσα στους ανθολογούμενους υπήρχαν κομμουνιστές, εξόριστοι και φυλακισμένοι.
Στην πρωτοπορία της πνευματικής αντίστασης
Η ανθολόγηση και η δημοσίευση, χωρίς τη συγκατάθεση των συγγραφέων, των διηγημάτων τους προκάλεσαν την αντίδραση των νεότερων λογοτεχνών. Μία ομάδα, που την αποτελούσε ο Νίκος Κάσδαγλης, η Καίη Τσιτσέλη, η Κωστούλα Μητροπούλου, ο Παντελής Καλλιότσος, ο Μένης Κουμανταρέας, ο Κώστας Ταχτσής και ο Ρόδης Ρούφος, ετοίμασε μια δήλωση και ζήτησε από όλους τους γνωστούς συγγραφείς και ποιητές να την προσυπογράψουν. Συνάντησαν υπεκφυγές και αρνήσεις. Οι επτά που πήραν την πρωτοβουλία έγιναν μόλις δεκαοκτώ. Προσυπέγραψαν ο Θανάσης Βαλτινός, η Μιχαήλα Αβέρωφ, ο Αλέξανδρος Αργυρίου, η Λιλή Ιακωβίδη, ο Γιώργος Γεραλής, ο Φώντας Κονδύλης, ο Αλέξανδρος Κοτζιάς, ο Ιάσων Δεπούντης, η Λίνα Κάσδαγλη, ο Τάκης Κουφόπουλος, ο Θ. Δ. Φραγκόπουλος. Η δήλωση δόθηκε στη δημοσιότητα στις 23 Απριλίου 1969, μέρα της ονομαστικής γιορτής του ποιητή. Η τελευταία παράγραφος κατέληγε: "Τιμούμε τον Γιώργο Σεφέρη, γιατί πρώτος επεσήμανε τους κινδύνους που αυξάνουν όσο παρατείνεται η σημερινή κατάσταση. Ελπίζουμε, η φωνή του μεγάλου ποιητή να μην αποδειχτεί φωνή Κασσάνδρας".

Ακολούθησε τον Ιούλιο του 1970 η έκδοση των "18 κειμένων". Πρωτοστατούσαν ο Τσίρκας και ο Ρούφος. Συμμετείχαν οι περισσότεροι από όσους είχαν υπογράψει τη δήλωση της 23 Απριλίου. Στο εξώφυλλο τα ονόματα των συνεργατών μπήκαν με αλφαβητική σειρά. Προτάχθηκε, πιο ψηλά, το όνομα του Γ. Σεφέρη. Εκτοτε, ο Σεφέρης θεωρήθηκε αδιαφιλονίκητος πνευματικός ηγέτης της αντίστασης. Τον Δεκέμβριο του 1970, ο Σεφέρης συνυπέγραψε με τους Ρίτσο, Τσίρκα, Βαλτινό, Σινόπουλο, Αναγνωστάκη, Χάκκα και την Αννα Συνοδινού, τηλεγράφημα συμπαράστασης προς τους Καταλανούς διανοουμένους, που είχαν κλειστεί στο Μοναστήρι του Μονσερά, διαμαρτυρόμενοι για τις καταπιέσεις του καθεστώτος Φράνκο. Η συνυπογραφή με τον Ρίτσο ήταν μια υπέρβαση που καταργούσε προκαταλήψεις και ιδεολογικά στεγανά. Οπως σημειώνει ο Θ. Βαλτινός, "η παρουσία του Σεφέρη αποτελούσε πια προϋπόθεση σε κάθε νέα κίνηση. Ηταν λάβαρο και ασπίδα συνάμα".

Ο Σεφέρης μαζί με τον Τσίρκα ετοίμασαν μια εκτεταμένη δήλωση - καταγγελία της χούντας για την προσπάθειά της να καπηλευθεί την επέτειο από τα 150 χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης τον Μάρτιο του 1971. Ενώ η πρόθεσή τους ήταν να υπογραφεί από έναν μικρό αριθμό διανοουμένων, υπέγραψαν τελικά 133 λογοτέχνες και καλλιτέχνες. Ηταν η πιο μαζική πνευματική εκδήλωση αντίστασης. Ο κύκλος της σεφερικής αντίδρασης κατά της χούντας, που άρχισε με τη δήλωση του Μαρτίου 1969, έκλεισε το καλοκαίρι του 1971 με τη δημοσίευση στο αφιέρωμα του παρισινού "Φιγκαρό" για τον Προυστ, ενός κειμένου που κατήγγελλε τη φυλάκιση του Παύλου Ζάννα, μεταφραστή του Προυστ στην Ελλάδα.
* Ο κ. Γιώργος Γεωργής είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Νεαπόλεως Πάφου.

# data[].attributes.attachment_link.title
Η δήλωση Σεφέρη εναντίον της χούντας | Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

# data[].attributes.attachment_link.description
Ο Γιώργος Σεφέρης ξεκίνησε την υπηρεσιακή του σταδιοδρομία σε μια ταραγμένη περίοδο. Απέρριψε τη μικροψυχία του Εθνικού Διχασμού, αλλά σύντομα βρέθηκε ενώπιον μεγαλύτερων κινδύνων. Συγκλονισμένος από τη ναζιστική προέλαση στην Ευρώπη, η οποία αναιρούσε αυτό το βασικό σημείο αναφοράς του, τον Απρίλιο του 1941 ακολούθησε την ελληνική κυβέρνηση στην Κρήτη και στη συνέχεια στο Κάιρο.