# data[].attributes.body
Ý 5:TRANG PHỤC

*Nam giới

+Trang phục nam giới người Tày có quần chân què, đũng rộng, cạp lá tọa, áo ngắn may ngũ thân, cổ đứng.

+ áo tứ thân, đây là loại áo xẻ ngực, cổ tròn cao, không cầu vai, xẻ tà, cài cúc vải và có hai túi nhỏ ở 2 phía . Quần làm bằng vải sợi bông nhuộm chàm như áo, cắt theo kiểu quần đũng chéo, dài tới mắt cá chân.Khăn đội đầu màu chàm quấn trên đầu theo lối chữ nhân.

* NỮ GIỚI:

+gồm áo cánh, áo dài ngũ thân, quần váy, thắt lưng, khăn đội đầu, hài vải. Phụ nữ Tày còn thắt lưng bằng những tấm vải chàm hay đũi dài khoảng hai sải tay

+Cũng như nam giới, phụ nữ Tày thường mặc thêm chiếc áo trắng ở bên trong vào những ngày lễ tết.

+Khăn phụ nữ Tày cũng là loại khăn vuông màu chàm khi đội gập chéo giống kiểu mỏ quạ của người Kinh.

# data[].attributes.body
Nghề Truyền Thống

Người Tày vẫn gìn giữ, phát triển các nghề như: Đan lát, nghề mộc, nấu rượu, làm bún… Các nghề thủ công truyền thống được hình thành từ lâu đời, làm phong phú thêm hoạt động kinh tế, văn hóa đồng bào dân tộc Tày.

Tín Ngưỡng Tôn Giáo

+Người Tày chủ yếu theo tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, trong ngôi nhà của họ bàn thờ luôn được đặt ở nơi trang trọng nhất.

+Trong tôn giáo của người Tày, ngày tảo mộ (3/3 âm lịch) là ngày lễ quan trọng nhất của người Tày(Một số nơi thì dịp Tết Nguyên Đán quan trọng nhất).

+ Tín ngưỡng của người Tày còn pha chút nét độc đáo của các tôn giáo như Phật, Đạo, Nho.

Nhà Ở

Có thể nói, nhà sàn đá của dân tộc Tày là đặc biệt nhất trong 54 dân tộc anh em với cấu trúc tuy đơn giản mà tiện nghi cho sinh hoạt cộng đồng.

+Điểm dựng nhà:có núi làm điểm tựa mặt hướng về thiên nhiên khoáng đạt

+Cấu trúc:-Hai mái lợp ngói âm dương

-Nhà dựng bằng gỗ , sâu 5-7 cột, cách nhau 2-2,5m, tổng thể cao hơn 7 mét

-Bậc thềm được xây bằng đá,làm ngôi nhà thêm vẻ vững chắc

-Chia làm 3 gian thuận tiện cho sinh hoạt

Ngày nay, nhiều nhà người Tày đã xây theo kiểu nửa sàn nửa đất hoặc nhà xây bê tông, nhưng vẫn giữ cấu trúc truyền thống như mái ngói dốc, gian thờ tổ tiên và không gian sinh hoạt cộng đồng.

Âm nhạc

Đến với đời sống tinh thần của người dân tộc Tày, ta như được chìm vào một làn giao hưởng muôn màu muôn vẻ.

+Họ nổi tiếng với các làn điệu dân ca như lượn, then, phong slư, vén sli… Trong đó, lượn và then là phổ biến và đặc sắc nhất. Các làn điệu này thường thể hiện tình cảm, tâm tư, tình yêu đôi lứa,…

Hát then – Di sản văn hóa phi vật thể:

Hát then là loại hình nghệ thuật tổng hợp gồm ca hát, đàn tính và múa, thường được biểu diễn trong các nghi lễ tâm linh như cầu an, giải hạn. Năm 2019, UNESCO đã ghi nhận hát then của người Tày (cùng với Nùng, Thái) là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.Đây là sự tự hào của người dân tộc Tày nói riêng và toàn thể 54 dân tộc anh em nói chung!

Sử dụng nhạc cụ truyền thống độc đáo

Đàn tính : Gắn liền với hát then, tạo âm thanh trầm bổng, réo rắt.

Kèn pí lè: Một loại kèn bằng tre, âm thanh mộc mạc.

Trống, chiêng: Dùng trong các lễ hội, nghi lễ truyền thống.

# data[].attributes.body
1. Ẩm thực của người Tày:

Ẩm thực Tày gắn liền với thiên nhiên, đơn giản mà tinh tế, sử dụng nguyên liệu có sẵn từ rừng núi, đồng ruộng.

Khẩu sli: Một loại bánh truyền thống làm từ gạo nếp rang, đường mía và lạc.

Lạp xưởng gác bếp: Thịt lợn tẩm ướp gia vị rồi nhồi vào ruột, treo gác bếp cho khô và thơm mùi khói – một món ăn phổ biến trong mùa đông.

Xôi các loại: Người Tày ăn nhiều xôi, từ xôi ngũ sắc đến xôi đỗ, xôi lạc, xôi trám…

2. Lễ hội của người Tày:

Lễ hội của người Tày thường gắn với tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, cầu mùa, và mang tính cộng đồng cao.

Một số lễ hội tiêu biểu:

Lễ hội Lồng Tồng (xuống đồng): Lễ hội lớn nhất của người Tày, tổ chức vào đầu xuân để cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt.

Lễ cúng tổ tiên (tết Nguyên đán, Thanh minh, rằm tháng Bảy): Là dịp để con cháu tưởng nhớ ông bà, tổ tiên, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.

Tết trồng cây, lễ mừng nhà mới, lễ cưới

# data[].attributes.body
Ngôn ngữ Tày – Di sản sống động

+Người Tày sử dụng tiếng Tày, thuộc ngữ chi Thái của hệ ngôn ngữ Kra-Dai.

+Tiếng Tày giàu ngữ âm và từ vựng, phản ánh sâu sắc đời sống vật chất và tinh thần của cộng đồng. Ngôn ngữ này còn là kho tàng lưu giữ các giá trị văn hóa như truyện thơ và tri thức dân gian.

+ Chữ Nôm Tày được xây dựng dựa trên chữ Hán, sử dụng để ghi âm tiếng Tày theo nguyên tắc cấu tạo tương tự chữ Nôm của người Kinh.

# data[].attributes.body
Ý 6: PHONG TỤC TẬP QUÁN

Người tày có những phong tục tập quán:

*Trước khi tổ chức lễ cưới phải trải qua các bước:

-Dạm ngõ(mai thương- dạm bằng đường): nếu nhà trai ưng cô gái nào thì đem nửa cân đường phên hoặc mật sang nhà gái để cho người khác không thể đến dạm ngõ nữa.

-Hỏi vía(sam mỉnh- hỏi vía): Nhà trai xin bát tự của cô gái, nếu nhà gái đồng ý thì hai bên xem vía, hợp tuổi thì thành hôn

- Lễ dạm hỏi: Hai bên hợp vía sẽ làm lễ, lễ vật gồm: gà trống thiến, thịt lợn, rượu.

- Lễ ăn hỏi:lễ vật có 1 mâm xôi, gà thiến, 2 đôi bánh chưng, 100 bánh dày, trong lễ này hai bên gia đình bàn bạc để nhà gái thách cưới nhà trai.

* Đám ma: Người Tày quan niệm người chết nhưng linh hồn thì vẫn tồn tại ở thế giới khác, vì vậy khi có người chết họ đón thầy tào về làm lễ rẽ vía từ 3 – 5 ngày xong mới đem chôn.

# data[].attributes.body
1.Nông Văn Vân: Một thủ lĩnh người Tày, lãnh đạo cuộc khởi nghĩa chống triều đình nhà Nguyễn vào năm 1833–1835. Cuộc khởi nghĩa của ông nhằm phản đối chính sách xóa bỏ chế độ thổ ty và đồng hóa các dân tộc thiểu số.

2. Hoàng Văn Quyết (1952–1992): Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam, dũng sĩ diệt máy bay trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ với thành tích tiêu diệt 16 chiếc.

3.Double2T (Bùi Xuân Trường) – Quán quân Rap Việt 2023

Sinh năm 1996 tại Lâm Bình, Tuyên Quang, Double2T là rapper người Tày đã giành ngôi vị quán quân Rap Việt mùa 3.

# data[].attributes.body
-Cộng đồng dân tộc Tày chủ yếu cứ trú tại các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc. Bên cạnh đó, họ còn di cư tới một số tỉnh như Tây Nguyên, Đắk LắK hay Lâm Đồng.

—Tính đến năm 2019, cộng đồng dân tộc Tày có khoảng 1.845.492 người, dân số đông thứ 2 tại Việt Nam,có mặt trên tất cả 63 tỉnh thành phố.