# data[].attributes.headline
1 ТАҚЫРЫП. Ойлау мәдениетінің пайда болуы. Философия пәні және әдістері.

# data[].attributes.subject
1 ТАҚЫРЫП. Ойлау мәдениетінің пайда болуы. Философия пәні және әдістері.

# data[].attributes.body
https://youtu.be/ptnVBKCtKfY

Ойлау адам санасы мен объективті шындық арасындағы диалектикалық бірлікті білдіреді. Ол адамның сыртқы дүниемен қарымқатынас процесінде туындап отыратын, өте күрделі және маңызды, түпкілікті процесс. Ойлау – қарама-қарсы қайшылықтарға толы процесс. Бұл ойлаудың дамуы мен іске асуының қозғаушы күші. Ойлаудың пайда болуы – белгісіз нәрселерге зер салу мен таныпбілуге деген қызығушылықтан туындайды.

Ойлау дегенiмiз- әлеуметтiк жағдаймен ұштасқан, тiлiмен тығыз байланысты
психикалық үрдiс, сол арқылы болмыстың, дүниедегi нәрселердiң жалпы және жанама
бейнеленуi.

Дүниені танып білуге деген қызғушылық философияның пайда болуына түрткі
болды. Философия – даналыққа құштарлық (Пифагор). «Философия – сенің ойлауыңның жемісі болып табылады және сенің өзіңде өмір сүреді» (Т. Гоббс). Философиның пәніойлаудың жалпы заңары болып табылады.

Әлем шексiз, соған орай дүниенi танып бiлу де шексiз. Адамның ойы сол шексiз әлемдегi нәрселердiң сырын, құпиясын бiлуге бағытталады. Әрбiр адам ойланып-толғанғанда өзiне беймәлiм нәрселердiң сырын ашып, жаңалықты бiледi.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Асия Аккулиева

# data[].attributes.attachment_link.title
№1 лекция Тақырып: Ойлау мәдениетінің пайда болуы. Философия пәні мен әдісі.

# data[].attributes.attachment_link.title
Философия Амирхан 1

# data[].attributes.attachment_link.title
кіріспе Катарсис

# data[].attributes.headline
3 ТАҚЫРЫП. Сана, рух және тіл.

# data[].attributes.subject
3 ТАҚЫРЫП. Сана, рух және тіл.

# data[].attributes.body
https://youtu.be/FcTOjPqt-C4

Сана - философиянын зерттеу объектісі. Философия - Когамдык сананын манызды формасы ретінде көрініс беретін, болмыс пен танымын жалпылама зандылыктары туралы
ойлар мен идеялардын жиынтыгы. Демек, болмыс пен сана философиянын, зерттеу
объектілері болып табылады.
Озге ғылымдардын бәрі болмысты, далірек айтканда, онын бір кұраушы элементін зерттейді. Мысалы, астрономдар - аспан денелерін, географтар - жер бедерін, ботаниктер - өсімдіктерді, зоологтар - жануарларды, тарихшылар - адамзаттын басынан өткергенін, физиктер - қозгалысты, химиктер - элементтердін касиеттерін,... зерттейді. Ал философиянын болмысты зерттеуінін мәні бұлардан өзгеше. Философия болмысты туқтастай карастыра отырып, онын генезисіне үңіледі, қазіргісіне сипаттама береді және
бұдан былайғы даму бағыттарын айқындауга тырысады.

# data[].attributes.attachment_link.title
Дүниені философиялық түсінудің негіздері. Сана, рух және тіл.

# data[].attributes.headline
Зерттеу жұмысы презентация

# data[].attributes.subject
Зерттеу жұмысы презентация

# data[].attributes.attachment_link.title
Зерттеу жұмысы

# data[].attributes.headline
Жоба тақырыбы: Философиялық көзқарастағы "мен" көптік мәселесі

# data[].attributes.subject
Жоба тақырыбы: Философиялық көзқарастағы "мен" көптік мәселесі

# data[].attributes.body
"Мен" көптігі мәселесі "мен" деген не, олар бір-бірін қалай жабады және олардың біздің санамыздың қасиеттері мен мінез-құлқына қалай ие екендігі туралы сұрақтарға жауап береді.

# data[].attributes.headline
Командалық зерттеу жұмысының кіріспе бөлімі

# data[].attributes.subject
Командалық зерттеу жұмысының кіріспе бөлімі

# data[].attributes.attachment_link.title
кіріспе Катарсис

# data[].attributes.headline
9 ТАҚЫРЫП. Құндылықтар мен этикалық мәселелер.

# data[].attributes.subject
9 ТАҚЫРЫП. Құндылықтар мен этикалық мәселелер.

# data[].attributes.body
https://youtu.be/FwhO4K4m6yw

Құндылықтар мен этикалық мәселелер философияның маңызды бөлігі болып табылады, ол ненің дұрыс немесе бұрыс, жақсы немесе жаман, құнды немесе баға жетпес туралы сұрақтарды қарастырады. Құндылықтар мен этика философиясы адамдарға қоғам үшін қандай құндылықтар маңызды екенін және оларды қалай қорғауға болатынын жақсы түсінуге көмектеседі.

Құндылықтар - бұл адамдар өздері үшін немесе жалпы қоғам үшін маңызды және құнды деп санайтын нәрсе. Әртүрлі мәдениеттер мен қоғамдарда құндылықтар әртүрлі болуы мүмкін. Бостандық пен теңдік сияқты кейбір құндылықтар жалпыға бірдей және барлығы мойындайды. Басқа құндылықтар белгілі бір мәдениеттерге немесе діндерге тән болуы мүмкін.

Этика, керісінше, адамдардың бір-бірімен және қоршаған ортамен қарым-қатынасында өзін қалай ұстау керектігі туралы сұрақтарды зерттейді. Этика сонымен қатар ресурстарды, ақшаны, уақытты және т.б. дұрыс пайдалану туралы сұрақтарды зерттей алады.

Құндылықтар мен этика бір-бірімен тығыз байланысты. Адамдар қандай құндылықтардың маңызды екенін және оларды қалай жүзеге асыру керектігі туралы келіспеушілік туындаған кезде этикалық мәселелер туындайды. Мысалы, этикалық мәселелер діни сенімдерге, саяси пікірлерге, экономикалық мүдделерге және т.б.

Қорытындылай келе, құндылықтар мен этикалық мәселелер философияда зерттеудің маңызды тақырыбы болып табылады.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
КОУНБ им. Н.В.Гоголя

# data[].attributes.attachment_link.title
Ы.Алтынсарин "Әке мен бала" Дауыстап оқу

# data[].attributes.headline
15 ТАҚЫРЫП. "Мәңгілік Ел" және "Рухани жаңғыру" - жаңа Қазақстан философиясы.

# data[].attributes.subject
15 ТАҚЫРЫП. "Мәңгілік Ел" және "Рухани жаңғыру" - жаңа Қазақстан философиясы.

# data[].attributes.body
"Мәңгілік Ел" және "Рухани жаңғыру" Қазақстан Республикасының Президенті Нурсұлтан Назарбаевтың бастауымен құрылған концепциялардың бірі мен ерекшеліктерін атқаратын қазақстандық қоғамның жаңа философиясы деп есептелуі мүмкін.

"Мәңгілік Ел" дегеніміз қазақстандық қоғамның үздік мән-мәндіктеріне, әдеттегі көркемдікке, мемлекеттік мәдениетіне, тарихына және қазақстандық азаматтықтың өзекті ерекшеліктеріне қатысты құрулған концепция. Бұл концепцияда қазақ ұлттың үздік мән-мәндіктеріне тығыздырылған, бұдан да қатар Қазақстан Республикасының жастарының патриоттық мәдениетін қалыптастыруға арналған әдістер және құндылықтар атқарылуы мақсаттарын жүзеге асырылған.

"Рухани жаңғыру" деген концепцияда біздің міндетіміз қазақстандық тұлғалардың дүниеге қатысуын молдану, мемлекеттік мәдениетімізді мазмұндай жағдайда дамыту, әртүрлі рухани тәрбиелерді атқару және қазақстандық жастарға Республика құндылықтарын жетілдіру болып табылады.

# data[].attributes.headline
Насибуллина Мира

# data[].attributes.subject
Насибуллина Мира

# data[].attributes.body
"Менеджмент және басқару" мамандығының 3 курс студенті

# data[].attributes.headline
Командалық зерттеу жұмысының кіріспе бөлімі

# data[].attributes.subject
Командалық зерттеу жұмысының кіріспе бөлімі

# data[].attributes.attachment_link.title
кіріспе Катарсис

# data[].attributes.headline
Унгаров Амирхан

# data[].attributes.subject
Унгаров Амирхан

# data[].attributes.body
"Менеджмент және басқару" мамандығының 3 курс студенті

# data[].attributes.headline
 "Дүниетаным" ұ

# data[].attributes.body
"Дүниетаным" ұғымы көп қырлы, адамның рухани және практикалық өмірінің күрделі процестерін бейнелейтінін көрсетеді. Дүниетаным-бұл қоғамдық сананың бір түрі, әлемді рухани және практикалық игеру тәсілі. Бұл тұрғыда олар органикалық бірлікке ие. Философия да ерекше дүниетаным. Әлемді рухани және практикалық дамытудың белгілі бір тәсілі. Философия дүниетаным ретінде әлемге, табиғатқа, қоғамға, адамға, танымға көзқарастар жүйесі болып келеді. Ол теориялық тұрғыдан өзінің ережелері мен тұжырымдарын, адамның әлеуметтік-саяси, ғылыми, моральдық, эстетикалық қызметінің негізгі принциптерін негіздейді, яғни әлемді рухани  және іс жүзінде игереді. Философияның бүкіл тарихындағы міндеттеріне әлем мен қоғамның дамуының жалпы заңдылықтарын зерттеу, сонымен қатар таным мен ойлау процесін зерттеу, моральдық категориялар мен құндылықтарды зерттеу кіреді. Алдымен" философия " заттардың себептері, әлемнің, ғарыштың, табиғаттың құрылымы туралы барлық қолданыстағы білім деп аталды. Философияның тақырыбы, демек, бүкіл әлем болды. Қайта өрлеу дәуірінде, керісінше, табиғат философиялық білімнің тақырыбына айналса, бұл білімге жаратылыстану сипатын берді. Ағарту дәуіріне дейін "философия" сөзі барлық ғылымдардың ұжымдық атауы болып қала берді, осылайша ғылымның синонимі болды. Жаратылыстану және гуманитарлық пәндердің барлығы философияның бөлімдері болып саналды. Негізгі философиялық сұрақтардың қатарына, мысалы, "біз әлемді танимыз ба?", "Құдай бар ма?", "Шындық деген не?", "Не жақсы?", "Адам деген не?", "Ең бастысы-материя немесе сана?"және басқаларды ойлана келе қоямыз. Бұл ойлау мәдениетіміздің даму үрдісін көрсетеді.

# data[].attributes.attachment_link.title
1.3 Философия как мировоззрение - Философия для бакалавров

# data[].attributes.headline
Мусахан Меруерт

# data[].attributes.subject
Мусахан Меруерт

# data[].attributes.body
«Менеджмент және басқару» мамандығының 3 курс студенті

# data[].attributes.body
https://youtu.be/yVnWoB8ZC3A

Жалпы ойлау қабілеті адам баласына берілген заңдылықтың ажырамас бөлігі болып табылады. Ойлай білу қабілеті, яғни сана адам баласына ғана тән ерекше күй. Сана адамның көргенін, естігенін және оның сезінгенін, ойлағанын, бастан кешкенін бірден бірден байланыстырады. Ең алдымен ойлау қабілеті ол танымдық процесс болып табылады. Жалпы ойлауды жаңа білімді меңгеру және бұрыннан бар идеяларды шығармашылық түрлендіру деп те түсінуге болады. Осы күнге дейін философтар адам ойына ойлар қайдан келеді немесе неге ойлар үздіксіз пайда болады деген сұрақтарды қарастырған болатын. Және де бұл сұрақтың жауабы ол ойлау қабілеті, дүниетанымға деген көз- қарас ол адам баласына берілген қасиет екеніне көз жеткізе аламыз.

# data[].attributes.attachment_link.title
Беседа о философии. Сознание и мышление

# data[].attributes.headline
К. Юнг ғалымның зерт

# data[].attributes.body
К. Юнг ғалымның зерттеуі бойынша, адам тұлғасының құрылымы бойынша бір-бірімен тығыз байланысатын 3 негізгі элементті анықтаған болатын:
-Сана және Эго;
-бейсаналық;
-ұжымдық бейсаналық.
Юнг теориясына сәйкес, бірінші элемент-адамның санасы немесе Эго.Бұл адамның жеке тұлға ретінде өзін-өзі тану және өзінің саналы қызметін реттеу қабілетіне ие болуына ықпал ететін ойларды, сезімдер мен естеліктерді  қамтитын жеке психологиялық құрылым.
Екінші элемент-жеке бейсаналық. Юнгтің пікірінше, адамның өмір сүруіне ықпал ететін инстинкттерді қамтиды. Инстинкттерден басқа, бейсаналық адамның санасында пайда болатын басым идеялар түрінде белгілі бір көріністер болып келетін және нәтижесінде адамның мінез-құлқына және оның ойлау тәсіліне белгілі бір әсер ететін кешендерді қамтиды. Сондай-ақ, бейсаналық құрамына "бейсаналық кешендер" және бұрын адамның санасынан шығарылған эмоционалды зарядталған ойлар мен сезімдер кіреді.
Юнг адам тұлғасының тағы соңғы элементі ретінде  ұжымдық бейсаналық деп санады. Ол жер бетінде өмір сүретін барлық адамдарға ортақ . Бұл ұжымдық бейсаналықтың әсері ең тереңде жатыр және Ғалым адамзат жинаған барлық мәдени және тарихи тәжірибелерден тұратын, адам психикасында өзіне мұраланған архетиптер түрінде көрінетін адам тұлғасының негізгі құрылымдық элементі ретінде сипаттайды.
Карл Юнг архетиптердің материя мен адам психикасы арасындағы байланыс ретінде әрекет ететініне және адамның физикалық әлеміне әсер ету қабілетіне ие екендігіне ерекше назар аударды. Архетип-бізге ежелгі грек тілінен келген сөз. Аудармада ол "антидериватив" дегенді білдіреді. Мұның бәрі әртүрлі мифтердің, фольклордың негізі болып келетін жалпыадамзаттық рәміздер. Архетиптер адамның іс-әрекеттері мен сезімдерін анықтайтын күшті ішкі күштерді білдіреді. Осыған орай архетип түрлерін сызба бойынша осылай бөлеміз:
-Ана архетипі;
-әке архетипі;
-Персона  архетипі;
-анимус архетипі;
-Анима архетипі;
-көлеңке архетипі;
-өзіндік архетип.
Карл Юнг бөліп көрсеткен архетиптердің ішіндегі ең маңыздысы ғалымның Өзіңдің Архетип түрін  қарастырды. Юнгтің пікірінше, бұл архетип адам психикасының барлық элементтері үшін біріктіруші күш ретінде әрекет ететін адам тұлғасының орталық білімі болып келеді. Оның психикада және адам өмірінде болуы мен көрінуінің арқасында бұл жүйелердің барлығы біртұтас, бұл өз кезегінде жеке тұлғаның бірлігін, оның тепе-теңдігі мен тұрақтылығын қамтамасыз етеді. Бұл жеке тұлғаның тұтастығына және адам психикасындағы саналы және бейсаналықтың интеграциясына ықпал ететін өзіндік архетип.
Кестеде көрсетілгендей сызбаға сүйене отырып, архетип ұжымдық бейсаналықтың ішінде болатын және адамның психикалық өмірінің мазмұнын анықтайтын туа біткен тенденция деп қорытынды жасауға болады.

# data[].attributes.attachment_link.title
1-тапсырма Философия Мира

# data[].attributes.headline
1-бақылау жұмысы

# data[].attributes.subject
1-бақылау жұмысы

# data[].attributes.attachment_link.title
1-бақылау жұмысы философия

# data[].attributes.headline
4 ТАҚЫРЫП. Онтология мәселелері.

# data[].attributes.subject
4 ТАҚЫРЫП. Онтология мәселелері.

# data[].attributes.body
https://youtu.be/hxr9Zcvo5bE

Онтология – болмыстың негізгі принциптерін зерттейтін философияның бір саласы.
Онтология мен метафизика көбінесе синонимдер ретінде қарастырылады, бірақ бұл әмбебап ереже емес. Бірқатар философтар бұл терминдерді анықтамайды және олардың өзара байланысын қарастырады, бұл болмыс мәселесіне көзқарастардың айырмашылығын анықтайды.
Осы философтардың бірі – 20 ғасырдың бірінші жартысындағы неміс ойшылы Н.Гартман.

Философияның бір саласы ретінде онтология болмыстың құрылымының іргелі принциптерін, оның бастауларын, қасиеттерін, категориялық таралуларын және маңызды формаларын зерттейді.

Философиялық онтология мәселелері болмыстың мәнін, оның семантикалық мағыналарын, болмыстың негізгі түрлері мен олардың арасындағы қатынастарды, болмыстың әмбебап қасиеттерін ашуға келіп тіреледі.

# data[].attributes.headline
Платон бойынша болмыс философиясы

# data[].attributes.subject
Платон бойынша болмыс философиясы

# data[].attributes.body
Ұлы ежелгі грек философы Платон (б.з.д 428-348) тағы бір ірі эллиндік данышпан – Сократтың шәкірттерінің ішіндегі ең данышпаны болды.  Платон болмыстың басқа түсіндірмесін ұсынды. Платонның пікірінше, болмыс бірнеше салаларға, болмыстың ұрпақтарына бөлінеді, олардың арасында өте күрделі қатынастар бар; бұл идеялар әлемі, мәңгілік және шынайы; материя әлемі, бірінші әлем сияқты мәңгілік және тәуелсіз; материалдық, сезімтал қабылданатын заттар әлемі - бұл пайда болатын және өлетін заттардың әлемі, уақытша құбылыстар әлемі; ақырында, Құдай бар, ғарыштық ақыл.

Ең алдымен, Платон өзінің іліміне сәйкес ерекше объективті әлем (жеке жандарға қатысты) ретінде өмір сүретін мәдениеттің жалпы нормаларының ерекше сипатын түсінгенін атап өткен жөн. Ол сондай-ақ оларға ұқсас жалпы құрылымдарды, сезімтал заттардың пайда болуындағы формаларды тапты, яғни.дизайн, идеялар ретінде, ал екінші жағынан, шеберлер жасаған нақты кереуеттер, үстелдер. Ол үшін әмбебап формалар мен барлық сыныптар, бейорганикалық табиғат пен тіршілік иелерінің түрлері өздерінің идеалды прототиптеріне ие болды. Мұның бәрі қандай белсенді принциппен байланысты болғанына қарамастан, ең бастысы, мұның бәрінде белгілі бір норма, көптеген сезімтал заттарды жүзеге асыруға және "ұстауға" қабілетті құрылым анықталды. Бұл аттас заттарға ортақ форма және мәдениеттің, адамдардың мінез-құлқының жалпы нормалары Платон "идеялары"деп аталды.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Правое полушарие Интроверта

# data[].attributes.attachment_link.title
Философия Платона за 10 минут

# data[].attributes.headline
5 ТАҚЫРЫП. Гносеология мәселелері.

# data[].attributes.subject
5 ТАҚЫРЫП. Гносеология мәселелері.

# data[].attributes.body
https://youtu.be/7wTOyOXQY1c

Осы бейнероликте Березовская Ирина Петровна Философия ғылмының кандидаты Гносеология туралы айтып жатыр. Бұл видеодан менің түсінгенім Абай атамыз Жетінші қара сөзінде айтып кеткендей Жас бала анадан туғанда екі түрлі болып туады соның ішінде білсем көрсем үйренсем танысам деп туады дегендей бұл өмірде адам дүниеге келгенде әр затты таниды сол тану процессі деп ойлаймын.

Гносеология термині гректің «gnosis» — білім және «logos» – ұғым, ілім деген сөздерінен шыққан.

Таным — гносеологияның негізгі ұғымы.
Бұл термин әртүрлі мағынада қолданыла береді.

Біріншіден, адамның туа біткен жануарлардан ерекшелейтін қабілеті деп есептеледі.

Екіншіден, таным білім алудың шығармашылық процессін түсіндіруі мүмкін. Бұл түсінік тұрғысында таным — жеке тұлға мен жалпы адамзат деңгейінде жүзеге асырлатын мәдени іс-шараның бір түрі.

Гносеология немесе таным туралы ілім – адамның дүниені тану мүмкіндіктерін, танымдық іс-әрекет құрылымын, оның шындыққа қатысындағы білім формаларын, білімнің ақиқаттығы мен сенімділігінің критерийлерін, танымдық іс-әрекеттің құрылымын зерттейтін философияның бір саласы. оның табиғаты мен шекаралары.

«Гносеология» терминімен қатар «эпистемология» термині де кеңінен қолданылады.

# data[].attributes.body
Жалпы 5 тақырып бойынша біз лекцияда гносеология мәселелірін қарастырған болатынбыз. Яғни, түсінігіміз бойынша гносеологияның негізгі міндеті ол танымдық әрекеттің жалпы және қажетті қасиеттері мен заңдылықтарын анықтау арқылы, сол туралы тұтас көзқарастарды қалыптастыру екен. Және философияда гносеология – әр түрлі жеке білімнің өзіндік шекарасын зерттейтін сала. Осы гносеологияның философияда дамуына байланысты онымен бірге білімнің формалары мен түрлері де пайда бола бастады, яғни білімнің дәлелдемелеріне талдау жүргізіліп және оның шынайы білімді меңгеруге байланысты мәселелерді қарастыра отырып, бұл скептицизмнің дамуына әкелді. Ал скептицизм бұл пән ішіндегі жеке ағым. багыт. Яғни, скептицизм бір нарсеге сыни тұрғыдан,күдікпен

қарау. Жалпы ғылымдағы теориялар мүмкіндігіне,шындығына

күмәндану, жағдайға күдікпен карай отырып сенбегіштік таныту. Және осы ағым әр нәрсеге күмәнмен қарауды ғана емес, сенбеген дүниені өз бетінше іздену, зерттеп, танып білуге шақырады. Менің ойымша осы тұжырым әрбір жанға өзіндік тәжірбие алыр келеді.

# data[].attributes.headline
Мусахан Меруерт

# data[].attributes.subject
Мусахан Меруерт

# data[].attributes.body
https://youtu.be/p64De37SHSo

# data[].attributes.attachment_link.title
1.2. Проблема бытия

# data[].attributes.headline
Мусахан Меруерт 

# data[].attributes.subject
Мусахан Меруерт 

# data[].attributes.body
https://youtu.be/76ZV-Clk33U

Сана, рух және тіл бір-біріне байланысты тығыз ұғымдар. Және бұл қасиеттер тек қана адам баласына берілген ерекше қасиет, сый деп білемін. Адам баласында осы үш дүниенің біреуі ғана болмаса, ол адам бір кем болып тұрады. Мысалы, сана - адам баласында сана болмаса ол не істеп, не қойғанын білмейді. Өз-өзіне немесе қоршаған ортаға өзінің іс әрекеттері жайлы есеп бере алмайды. Себебі сана адамды алға қозғаушы күш. Сана болмаған жағдайда рух пен тілдің пайдасы анау айтқандай маңызды емес болып қалады. Себебі рух пен тіл көп жағдайда бірін-біріне бағынбайды, егер оларды басқарып, дұрыс жол сілтейтін сана болмаса.

Ал егер адамда сана мен рух болып, тіл болмаған жағдайда, адамның жан дүниесіндегі ойлар мен алаулап жатқан сөздер адам ішінде қалып кетеді. Тейісінше ол адамның менталды жүйесіне үлкен әсерін тигізеді. Яғни тіл адамның осы өмір сүрудегі басты құралы дегім келеді.

Тиісінше рух та адам өміріндегі маңызды, әрі адам құбылысындағы ажырамас бір бөлік деп білемін.

Егер адам осы үш қасиетті бойына жинай алса, онда адам биіктен көрініп, саналы адам бола алады.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
ИСКУССТВО ЖИЗНИ

# data[].attributes.attachment_link.title
Мозг, сознание, душа. Как связаны мозг и душа. Татьяна Черниговская

# data[].attributes.body
Философиялық адам туралы анықтамалар мәні.

# data[].attributes.attachment_link.title
5-апта Философия

# data[].attributes.headline
К. Ясперс  тарихының концепциясы

# data[].attributes.subject
К. Ясперс  тарихының концепциясы

# data[].attributes.body
Ясперстің экзистенциясы (туылу мен өлім арасындағы адамның тіршілігі), яғни трансценденциясы бар – бұл адамның болмыс деңгейінен асып түседі. Адамның тіршілігі оның трансценденцияға – одан тыс нәрсеге қатынасымен ғана анықталады. Мұнда трансценденция мақсатта да, бастауда да көрінеді. Ол барлық жағынан адам өмірін қоршап тұрған нәрсе (трансценденция туралы болжауға болады: онда Құдайды көре аламыз, діндерді ойлап таба аламыз) Трансцеденцияға қатысы жоқ адам- жоқ екенін түсіну маңызды. Ясперс үшін бұл көзқарас адам мен тарихты қозғаушы шығармашылық импульс болып келеді. Трансцендент әрқашан трансцендентальды, құпия, тұңғиық болады. Трансцендентальды тұңғиықтың арқасында адам өзін түсінеді. Тұңғиық адамның экзистенциясын тамақтандырады.

# data[].attributes.headline
Фрэнсис Бэкон. Жаңа Органон

# data[].attributes.subject
Фрэнсис Бэкон. Жаңа Органон

# data[].attributes.body
"Ғылымдардың Ұлы жаңғыруының" екінші бөлігі - "Жаңа Органон" (1620) жұмысы. Философия тарихындағы" органон " Аристотельдің логика бойынша еңбектерінің жалпы жиынтығы деп аталады. Аристотельдік ілімде логика негізгі әдіс рөлін атқарды. "Жаңа органон" атауы көрсеткендей, Бэкон Аристотельдің ескі әдіснамасын жаңасымен алмастырғысы келеді.
Ол өзінің осы кітабында Аристотельге қарама-қарсы танымның білу әдісін тұжырымдайды. Бұл әдістің негізі-алаңдататын логикалық тұжырымдар емес, эмпиризм, тәжірибе. Тәжірибенің құндылығы ежелгі дәуірде танылған. Бірақ Фрэнсис Бэконның бастамашылары тәжірибені кездейсоқ қолданды және ол "жаңа Органонда" оны жоспарлы экспериментпен, әдістемелік зерттеумен алмастыруға шақырады. Білімнің дамуы, Бэконның пікірінше, кездейсоқ ашылуларға негізделмеуі керек, бірақ алдын-ала ойластырылған процесс ретінде жүруі керек. Ол өзінің философиясының негізгі мақсатын өнертабыстың дұрыс әдісін тұжырымдау деп санайды. Мұндай әдіс болмаса, Бэкон тіпті күшті ақыл-ойлар да әрекет етеді деп санайды.

# data[].attributes.headline
6 ТАҚЫРЫП. Білім және ғылым.

# data[].attributes.subject
6 ТАҚЫРЫП. Білім және ғылым.

# data[].attributes.body
Ғылыми білім, Конт бойынша, білімнің дамуының ең жоғарғы сатысы. Білімнің ең құнды түрі – ғылыми (позитивті) – сенімді, дәл, пайдалы. Метафизика, керісінше, дәл емес, сенімсіз, пайдасыз. Идеал қоғам құрудың көптеген утопиялық жобаларын физиканың дәл болжамдарымен салыстыра отырып, ол әлеуметтік ғылымдардағы утопиялардан бас тартып, әлеуметтік өмірдің нақты фактілерін зерттеуге, оларды мұқият сипаттауға, жүйелеуге және жалпылауға кірісу керек деген қорытындыға келді.
Ол философияны оның принциптерін таңу ретінде қабылдамады. Сондықтан ғылыми танымның нақты нәтижелері мен тұжырымдарын сипаттау, жүйелеу және жіктеуді ол позитивті философияның міндеті деп санады. Ғылым құбылыстың неліктен пайда болатынын сұрамауы керек, тек оның қалай пайда болатынын сипаттаумен шектелуі керек. Құбылыстардың түпкілікті себептері мен мәнін зерттеуден мұндай бас тарту кейінірек позитивизмнің маңызды постулаттарының біріне айналды.

Білім мен ғылым философияның дүниені және өзімізді тану мен түсіну контекстінде қарастырылатын негізгі ұғымдарының бірі болып табылады. Философия білім мен ғылымның әртүрлі аспектілерін, оның ішінде олардың табиғатын, мүмкіндіктері мен шектеулерін зерттейді.

Білім, анықтамасы бойынша, бір нәрсені түсіну немесе білу. Алайда білім философиясы нені білім деп санауға болады, оның ақиқаттығына қалай көз жеткізуге болады және біздің біліміміздің шегі қандай деген сұрақтарды да қарастырады. Таным философиясы білім мен сенімнің, білім мен дәлелдің арасындағы байланысты да зерттейді.

Ғылым, өз кезегінде, бақылау, эксперимент және теориялық зерттеулер арқылы алынған дүние туралы ұйымдастырылған білім. Ғылым философиясы ғылым қалай жұмыс істейді, қандай әдістер қолданылады, ғылым өз тұжырымдарының ақиқаттығын қалай бекітеді және оның басқа білім түрлерінен қалай ерекшеленетінімен айналысады.

Осылайша, білім мен ғылым философияның негізгі орны болып табылады, ал білім мен ғылым философиясы олардың біздің өміріміздегі және жалпы әлемдегі табиғаты мен маңызын зерттеуді жалғастыруда.

# data[].attributes.headline
7 ТАҚЫРЫП. Философиялық антропологияның негіздері

# data[].attributes.subject
7 ТАҚЫРЫП. Философиялық антропологияның негіздері

# data[].attributes.body
Шелер үшін философия, ең алдымен, адам және оның болмысын анықтайтын болмыс пен даму заңдары туралы ғылым болды. Сондықтан философия тарихшыларының көпшілігі М.Шелерді феноменологияның өкілі емес, қазіргі философиядағы антропологиялық бағыттың негізін салушы және өкілі деп санайды.

Философиялық антропология – адамның табиғатын, болмысын және адамның дүниедегі орнын зерттейтін философияның бір саласы. Бұл сала адамның мәні мен қасиеттеріне, оның мүмкіндіктері мен шектеулеріне, сондай-ақ адам мен жалпы әлем арасындағы қарым-қатынасқа қатысты мәселелермен айналысады.

Философиялық антропология шеңберінде адамның бостандығы мен жауапкершілігі, оның әлеуметтік және мәдени табиғаты, эмоциялардың рөлі, өмірдің, өлім мен өлместіктің мәні, сонымен қатар технологиялық мәселелермен байланысты мәселелер сияқты әртүрлі тақырыптар қарастырылады. дамуы және адамға әсері.

# data[].attributes.headline
Ницшенің өмір филосо

# data[].attributes.body
Ницшенің өмір философиясының негізі екі инстинкт, мәдениеттің екі табиғи қағидасы, аполоникалық және Дионис идеясы болды. Дионисиялық принцип-мазасыздық, сағыныш, бақытсыздық, стихиялық импульс көзі. Аполлон-үйлесімділікті, тыныштық пен тыныштықты қамтамасыз етеді.
Екі грек құдайы Аполлон мен Дионис Ницше үшін әртүрлі көзқарастар мен инстинкттердің символына айналды. Аполлон жабайы импульстардан сақтандырды, Құдай әлемінің даналығын жеткізді. Аполлонның дүниетанымының бұл сұлулығы мен үйлесімділігі Гомер өнерінде көрініс тапты. Бірақ сонымен бірге Аполлон иллюзия құдайы болып қала берді және адамды өлімнен мәңгілік иллюзиямен қорғады. Дионис қарама-қарсы сезімдерді тудырды: мазасыздық, күмән, шатасу. Әлемді осындай қабылдаудың әсерінен адам Майяның жамылғысын төгіп тастады, яғни нақтырақ елестер арманынан оянып, табиғатпен бірлік мерекесін тойлағандай. Тек табиғат адамға өмірді үйрете алады, ол жақсылық пен жамандықты жақсы біледі (христиандық пен дәстүрлі моральдан гөрі). Демек, өнер жақсылық немесе жамандық болсын, барлық нәрсенің бәрі Құдайға айналған жағдайда ғана пайда әкеледі. Өмірдің өзі құдайлық, бірақ оны жақсылық пен жамандыққа бөлу жасанды.

Ницшенің пікірінше, өнер мен дәстүрлі емес мораль мәдениет дағдарысын жеңуге көмектеседі. Ол өмірді эстетикалық құбылыс ретінде қарау керек деп жазды, өйткені жалпы Құдай - суретші , ал адам мен өмір-оның жұмысы. Ол өзінің өмір туралы идеясын көркем метафизика деп атады. Ол мұны дінге қарсы қойды.

Ницше адам дамуының басталуын адамдарда ұтымды бақылау мен жалпылауға бейімділіктің метафизикалық бейімділіктерінің пайда болуымен байланыстырды. Бұл қабілеттің пайда болуы мәдениеттің әртүрлі түрлерін тудырды. Ницше осындай 3 түрді анықтады: Сократтық, көркемдік және қайғылы. Халықтар тарихында ол Александрия, Эллин және үнді мәдениеті ретінде көрінді. Үш мәдениет адамның қажеттіліктерінің үш түрінен туындатады: біреуі білімнің Сократтық қуанышына және оның көмегімен адамзатты сауықтыру арманына таң қалады; екіншісі сұлулықтың баурап алатын пердесіне азғырылады; үшіншісі-метафизикалық жұбаныш, құбылыстар құйынының астында мәңгілік өмір бұзылмай жалғасады және өлім болмайды.

Сонымен, дөрекі дионисизм емес, ақыл мен рефлексияға шақыру Ницшенің пікірінше, мәдениеттің басталуын және адамның өзін тудырды.

# data[].attributes.headline
Зеленая миля фильмінен үзінді

# data[].attributes.subject
Зеленая миля фильмінен үзінді

# data[].attributes.body
https://youtu.be/tJZW2uVwNt0

"Жасыл миль" (1999) – Том Хэнкс ойнаған Стивен Кингтің романының экранизацияға шығуы. Фильм өлім жазасына кесілген қылмыскерлерді ұстайтын "Е" түрме блогының тарихын баяндайды. "Жасыл миль" - бұл электрлік орындыққа апаратын дәліз, яғни сотталушының өлім жазасына кесілгенін көрген соңғы нәрсе. Бір күні Джон Коффи осы блокқа түседі, ол қатыгез зорлау және екі кішкентай қызды өлтіру үшін сотталған. Бірте-бірте оның емдік сыйы бар екені байқалады. Оның арқасында ол күзетші Пол Эджкомбқа көмектесті, түрме бастығының әйелін құтқарды, сонымен қатар тышқан Джинглз мырзаны тірілтті.

"Суық тау" түрмесінде, " Е " түрме блогында өлім жазасына кесілгендер ұсталады. Бұл блоктағы еден жасыл линолеуммен жабылғандықтан, оған "жасыл миль"деген лақап ат берілді. Жұмысшылар жазалаушы рөліне үйренді-оларға ешкімді соттаудың қажеті жоқ, бұл қоғамды қазірдің өзінде жасады. Олар жай ғана өлім жазасына кесілуі керек – тұтқындарды өміріндегі соңғы мильге апарып, электрлік орындыққа отырғызып, ажыратқышты бұру керек. Олардың жұмысы – өлім.

Өлім күтіп тұрған жазалаушылар да, қылмыскерлер де олардың жағдайы қалыпты емес екенін, олардың жаны түрме қабырғаларында өлетінін білмейді. Өліммен көршілес болғандықтан, олар қазірдің өзінде тірі өлілерге айналды және олардың санасын толығымен өзгерту және өмірдің құндылығы мен мағынасы туралы түсінікті өзгерту үшін нағыз ғажайып қажет болды.

Джон Коффидің көрінісі қорқынышты. Ол қара, әрі өте үлкен. Сондықтан оның кінәсіне ешкім күмәнданбайды. Қорқынышты қылмыстары үшін сотталған ол бір қарағанда жиіркеніштен басқа ештеңе тудырмайды. Міне, бізді бірінші сабақ күтеді-сіз көзге сене алмайсыз, жүрекке сенуіңіз керек. Өйткені бұл түн сияқты қара адам "Жасыл миль" тұрғындарының өмірін өзгерткен керемет жарықтың көзі болды.

Джон адамдардың күнәлары мен ауруларын көреді, басқалардың ойларын естиді, ол адамдарға көп нәрсе бере алады! Бірақ ол үлкен әлемде өз орнын таба алмады, жылы сөзді естімей, жалғыз өзі жүрді. Ол қараңғылықтан қорықты, ол адамның қатыгездігі мен зұлымдығы алдында өзінің дәрменсіздігін сезінгенде жылады. Ол әлемдегі зұлымдықтан шаршағаны соншалық, ол өлімді рақым ретінде сұрайды.

Егер фильмді сөзбе-сөз емес, символдық түрде қабылдасақ, құпия мағынаны қабылдауға болады: біз бәріміз өлеміз, бәріміз өзіміздің "жасыл мильден"өтуіміз керек. Сонымен, біз басқа адамның өмірге лайық екенін анықтауға құқығымыз бар ма, жоқ па? Адамның кінәсіздігін біле отырып, оны өлімге жібере аламыз ба? Өлместік дегеніміз не-аспан сыйы немесе жаза ма?

Адам өзінің өмірі мен тыныштығын қорғау үшін заңдар белгілейді, бірақ бір сәтте өзі осы заңдардың құрбанына айналады. Тордың қай жағында тұрғанымыз маңызды емес; жазалаушы немесе құрбан болғанымыз маңызды емес: әділ және бейтарап заң кейде әділетсіздікке көмектеседі. Ең қорқыныштысы, қоғам бұл әділетсіздікті әдеттегідей қабылдайды.

Джон Коффи үшін өлім жазасы-құтқару. Оның қабілеті ауыр: ол адамдардың азап шегуін тым қатты сезінеді. Өліммен ол үшін азаттық келді.
Джон Коффидің оқиғасы-адам өмірінің метафорасы. Туылған кезде адам азап  әлеміне енеді. Өмір жолы-бұл" жасыл миль", содан кейін тыныштық табу үшін өту керек деген ойға келеді.

# data[].attributes.headline
8 ТАҚЫРЫП. Өмір мен өлім. Өмір мәні философиясы

# data[].attributes.subject
8 ТАҚЫРЫП. Өмір мен өлім. Өмір мәні философиясы

# data[].attributes.body
"Өмір мен өлім. Өмірдің мәні философиясы" - бұл философиядағы ең көне және негізгі тақырыптардың бірі. Ол: "өмірдің мәні неде?", "Өлгеннен кейін не болады?", "Неге біз осындамыз?"және тағы басқалар.

Өмірдің мәні философиясы мыңдаған жылдар бойы дамып келе жатқан көптеген әртүрлі көзқарастарға ие. Кейбір философтар өмірдің мәні бақыт пен қанағат іздеуде деп санайды, ал басқалары өмірдің мәні қандай да бір жоғары мақсатты немесе тапсырманы орындаумен байланысты деп санайды. Өмірдің мәні рухани тыныштық пен үйлесімділікке ие болу деп санайтындар да бар.

Өмірдің мәні философиясының негізгі аспектілерінің бірі-өлім мәселесін қарастыру. Кейбір философтар өлімді өмірдің соңғы нүктесі және оның аяқталуы деп санайды, ал басқалары өлім жаңа өмірдің бастауы немесе өмірдің басқа күйіне өту деп санайды.

Қалай болғанда да, өмірдің мәні философиясы әр адам үшін маңызды мәселе болып табылады, өйткені ол бізге өмірден не алғымыз келетінін және ең үлкен қанағат пен мағынаға қалай қол жеткізе алатынымызды анықтауға көмектеседі. Ол бізге өз өмірімізді ең мағыналы және мағыналы етіп қалай басқара алатынымызды түсінуге көмектеседі.

# data[].attributes.body
https://youtu.be/viZQ1TWit2A

Садхура немесе данышпан өмір мен өлімді бір-бірімен тығыз байланысты екі қарама-қайшылық ретінде қарастырады. Бір жағынан, ол бізге өлімнің сөзсіз екенін және нәтижесінде біз осы сәтте өмір сүріп, әр минутты бағалауымыз керек екенін түсінуге үйретеді.

Екінші жағынан, садхура бізге өлім-бұл жанның өлместігі біздің өмірімізді басқа әлемде, болмыстың жоғары жазықтығында жалғастыруға мүмкіндік беретін барлық нәрсенің соңы емес деп үйретеді.

Ол сондай-ақ шәкірттеріне өмір мен өлімді бөлек оқиғалар ретінде емес, сол монетаның екі қыры ретінде қарастыруға болатындығын үйретеді. Бұл дегеніміз, біздің өмірімізде жасайтын барлық нәрсе біздің өлімімізге әсер етеді, ал біздің өліміміз өз кезегінде біздің өмірімізге әсер етеді.

Осылайша, адамның ең маңызды міндеті-өзімізбен және айналамыздағы әлеммен бейбіт өмір сүруді үйрену, өйткені осылайша ғана біз өзімізді және әлемдегі өз орнымызды үйлестіруге және түсінуге қол жеткізе аламыз. Және бұл бізге өлім алдындағы қорқынышымызды жеңуге көмектеседі

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Садхгуру — официальный канал на русском

# data[].attributes.attachment_link.title
Жизнь и смерть — это одно и то же. Садхгуру

# data[].attributes.headline
10 ТАҚЫРЫП. Еркіндік философиясы.

# data[].attributes.subject
10 ТАҚЫРЫП. Еркіндік философиясы.

# data[].attributes.body
«Бостандық философиясы» 20 ғасырдың басында Рудольф Штайнер жасаған философиялық концепция. Бұл концепция бостандық адам болудың негізгі аспектісі және әрбір адам өз өмірінде еркіндікке жетуге ұмтылуы керек деген идеяға негізделген.

Штайнер бостандық шектеулердің немесе жауапкершіліктердің жоқтығын білдірмейді, керісінше осы шектеулер мен жауапкершіліктерді түсінуді және оларға сәйкес әрекет етуді таңдау мүмкіндігін қамтиды деп тұжырымдады. Сондай-ақ ол бостандық тек жеке меншігі ғана емес, сонымен бірге қорғалуы және құрметтелуі тиіс қоғамдық құндылық екенін алға тартты.

«Бостандық философиясының» түйінді идеяларының бірі – «үш әлем» концепциясы. Штайнер үш әлем бар екенін дәлелдеді: физикалық, рухани және психикалық. Заттық әлемге материалдық шындық, рухани әлемге – абстрактылы ұғымдар мен идеялар, ал рухани әлемге – сезімдер, қабылдаулар және адамның ішкі дүниесі жатады.

Сондай-ақ Штайнер адамның тән, жан және рухтан тұратынын, еркіндікке жету үшін осы үш аспекті бір-бірімен үйлесім табуы керектігін алға тартты. Ол адамдарға тән, жан және рух арасындағы үйлесімділікке қол жеткізуге және сол арқылы еркін болуға көмектесетін жаттығулар мен жаттығулар жүйесін жасады.

«Бостандық философиясы» қазіргі заманғы ойлауға әсер етуді жалғастыратын маңызды философиялық тұжырымдама болып табылады. Ол бостандық әр адамның құқығы ғана емес, сонымен қатар парызы екенін, тек өз-өзіне және басқа адамдармен қарым-қатынасына тұрақты еңбек ету арқылы ғана шынайы еркіндікке қол жеткізуге болатынын айтады.

# data[].attributes.headline
КНИГА "Религия в пределах только разума" Автор: Иммануил Кант

# data[].attributes.subject
КНИГА "Религия в пределах только разума" Автор: Иммануил Кант

# data[].attributes.body
Кант діннің жиі шамадан тыс эмоционалдылықпен бірге жүретінін жақсы білді, сондықтан діни сенімді барлық адамдардың туа біткен қадір-қасиетін қамтитын моральдық принциптер үшін жеткілікті тұрақты негіз ретінде қарастыруға болмайды деп есептеді. Ол "Тек ақылдың шеңберіндегі дін"деп аталатын бүкіл трактат жазды. Бұл кітапта ол діни тәжірибелер мен сенімдерді тақуалық сезімдер мен бейімділіктерден босатуға тырысты, керісінше оларды тек моральдық сипаттың дамуына және жоғары этикалық принциптерге негізделген әрекеттерге байланыстырды.Канттың бүкіл еңбегіндегі басты алаңдаушылығы барлық мүмкін болатын тәсілдермен  әр адамның ажырамас құндылығын атап өту болды. Сондықтан, оның пікірінше, біздің өміріміздің барлық бұрылыстарына, соның ішінде биліктегі өзгерістерге, жаңа діндердің пайда болуына және оларға айналуына, біреудің жеке талғамына және т. б. қарамастан, әлемде тұрақты моральдың болуы мүмкін.
Кант жүйесінде негізделген діни сенім тек моральдық принциптер мен моральдық өмірдің табиғатынан туындауы мүмкін. Алайда, мұндай мораль міндетті түрде жоғары болмыс идеясын қажет етпейді және "сондықтан оның позициясын нығайту үшін дінге мұқтаж емес, керісінше, таза практикалық ақыл арқылы ол өзін-өзі қамтамасыз етеді". Игі істерді міндетті сыйақымен байланыстыратын діни жүйелерден айырмашылығы, діннің негізі жақсылықты өз мақсаты ретінде құру болуы керек.

Канттың пікірінше, адамның моральдық өсуі мен ілгерілеуі оның өмірлік тәжірибесін жақсартудан емес, оның дүниетанымы өсетін ойлар мен құндылықтардың бейнесін өзгертуден басталады. Ол адамның Құдай қабылдауы үшін тек игі істерді ғана емес, кез келген нәрсені жасай алатынына сенетін көзқарасты "діни қате түсінік" деп атайды. "Адамның өзі моральдық мағынада жақсы немесе жаман нәрсе жасауы керек. Кез келген таңдау өз шешімінің нәтижесі болуы шарт; әйтпесе, ол мұндай таңдау үшін жауап бере алмайды және моральдық тұрғыдан ізгілікті де, зұлым да бола алмайды".

# data[].attributes.headline
Жан Поль Сартр                                           Фрагмент фильма "Сартр. Годы страстей" (2006 г., реж. Клод Горетта)

# data[].attributes.subject
Жан Поль Сартр                                           Фрагмент фильма "Сартр. Годы страстей" (2006 г., реж. Клод Горетта)

# data[].attributes.body
Еркін таңдау-әр адамның тағдыры. Адам, Сартр бойынша, бостандыққа ұшырайды. Ол таңдағысы келмеген кезде де сөзсіз таңдайды. Сартрдың пікірінше, мінез-құлық пен моральдық таңдауда адамның түсініксіз рефлексиялық санасы және оның ішкі әлемінің кейбір рефлексияға дейінгі қабаттары қатысады. Адам ақылмен емес, өзінің "Менінің" тұтастығымен таңдайды және оны таңдау іс-әрекетте жүзеге асырылады.

Адам таңдауға әбден еркін, бірақ ол өз таңдауына толығымен жауап береді. Әрине, ол оған қоғам алдында емес, жоғары күштердің алдында емес, тек өзі үшін жауап береді. Ол өзінің әрбір әрекеті үшін жеке өзі төлейтінін білуі керек.

Адам-еркіндік. Экзистенциалистер адамның өз мақсаттарын жүзеге асырудың нақты мүмкіндіктеріне мүлдем тәуелсіз екенін атап көрсетеді. Адамның еркіндігі кез-келген жағдайда сақталады және таңдау, таңдау жасау мүмкіндігінде көрінеді. Бұл әрекет ету мүмкіндіктерін таңдау туралы емес, осы жағдайға деген көзқарасыңызды білдіру туралы.

Осылайша, Сартр үшін бостандық - бұл ең алдымен сана бостандығы, адамның рухани-адамгершілік ұстанымын таңдау еркіндігі.

Адам, Сартрдың ойынша, еркін, оның әрекеттері ешнәрсемен анықталмайды. Ол өзін жасайды. "Біз, – деп жазады Сартр, – біз еркін болуға дайынбыз, және біздің бостандығымыз, мүмкін, біз бас тарта алмайтын жалғыз нәрсе". Еркіндік-сананың болу тәсілі, сондықтан сана бостандық санасы болуы керек. Әр адам сана арқылы дарынды болғандықтан, еркіндік адам өмірінің әмбебап онтологиялық қасиетін білдіреді. Сондықтан, Сартрдың терең сенімі бойынша, адам не еркін болады, не еркінсіз болады. Видеода көрсеткенімдей фильмдегі үзінді бойынша Сартр студент Карлаға өзінің еркіндік теориясы  жайында айтқан ойы нақты жеткізілген. Яғни оның айтуы бойынша еркіндікті бізге берілген нәрсе деп қабылдаймыз, сол үшінде оны іс-қимылдарымызға іске қосуға тырысамыз. Мысал ретінде ол Карла деген студенттің мейрамханада отырған сәтінде қолынан ұстап, аяқ астынан уақыт барысын өзгертеді. Кездейсоқтықтың шегінуіне мәжбүр етіп, өзінің субьективті қарым-қатынасын береді. Сол уақытта Сартр студенттің қолын әлі алмағанын, яғни Карла онымен келісіп, Сартрдың еркіндігімен студенттің еркіндігі өзара соқтығысып, бір-біріне беріле алатынын осы арқылы дәлелдеуге болады деген тұжырымдамаға келеді.

# data[].attributes.attachment_link.title
Сартр о свободе

# data[].attributes.headline
11 ТАҚЫРЫП. Өнер философиясы.

# data[].attributes.subject
11 ТАҚЫРЫП. Өнер философиясы.

# data[].attributes.body
"Өнер философиясы" - неміс философы Фридрих Вильгельм Йозеф Шеллингтің 1802 жылы жарық көрген кітабы. Ол Шеллингтің ең ықпалды еңбектерінің бірі және эстетика саласындағы негізгі жұмыс болып саналады.

Кітапта Шеллинг өнердің табиғатын және оның қоғамдағы рөлін зерттейді. Ол өнердің басқа қызмет түрлерінен ерекшеленетін өзіндік табиғаты мен мәні бар екенін айтады. Шеллинг бойынша өнер-бұл басқа формаларда көрінбейтін идеалды білдіру тәсілі.

Шеллинг әр түрлі өнер түрлерін, соның ішінде әдебиетті, музыканы, кескіндемені және мүсінді талдайды және олардың адамның табиғаты мен рухани өміріне қатынасын зерттейді. Ол сондай-ақ өнердің қоғамдағы рөлін және оның дін мен моральмен байланысын талқылайды.

Жалпы, "өнер философиясы" - бұл өнердің табиғатын және оның адам өміріндегі маңыздылығын терең талдау. Кітап қазіргі уақытта эстетикалық теория мен зерттеулер үшін өзекті және маңызды болып қала береді.

# data[].attributes.headline
11 ТАҚЫРЫП. Өнер философиясы.

# data[].attributes.subject
11 ТАҚЫРЫП. Өнер философиясы.

# data[].attributes.body
Өнер философиясы-адам өміріндегі өнердің табиғатын, құндылығын және рөлін зерттейтін философия саласы. Ол жалпы философиялық мәселелерге сілтеме жасайды және сұлулық, пішін, өрнек, символизм, олардың эмоциялармен, қабылдаумен және дүниетаныммен байланысы сияқты өнердің эстетикалық аспектілерін зерттейді.

Өнер философиясы аясында формализм, экспрессионизм, структурализм, постмодернизм және т.б. сияқты көптеген бағыттар мен ағымдар бар.

Өнер философиясы зерттеудің маңызды саласы болып табылады, өйткені ол біздің өміріміздегі өнердің маңыздылығын жақсы түсінуге, сыни ойлауды дамытуға және шығармашылық туындыларды талдауға мүмкіндік береді.

# data[].attributes.headline
Өнер философиясы

# data[].attributes.subject
Өнер философиясы

# data[].attributes.body
Өнер философиясы-өнердің сипаттамаларын, құндылықтары мен функцияларын зерттейтін және талдайтын философия саласы. Ол өнердің адамзат мәдениетіне, әлем туралы түсінігімізге және өз эмоцияларымыз бен қабылдауларымызға қалай әсер ететінін зерттейді.

Өнер философиясының негізгі мақсаты-өнерді бірегей және құнды ететін нәрсені, өнердің не екенін және оны қалай бағалауға болатынын түсіну. Ол сонымен қатар өнер жасаудың теориялары мен әдістемелерін, сондай-ақ өнердің қоғамдағы рөлін зерттейді.

Басқаша айтқанда, өнер философиясы бізге көрген және естіген нәрсені бағалау және қабылдау және оның біздің өмірімізбен және шығармашылығымызбен қалай әрекеттесетінін түсіну арқылы өнерге қатысты саналы таңдау жасауға көмектеседі.

# data[].attributes.headline
Еркіндік философиясы

# data[].attributes.subject
Еркіндік философиясы

# data[].attributes.body
Рудольф Штайнердің "Бостандық философиясы" кітабы - Штайнер өзінің рухани бостандық тұжырымдамасын және оның адам өміріндегі маңыздылығын дамытатын негізгі философиялық шығарма. Ол ерік, іс-әрекет, мораль ұғымдарын талдайды және оларды адамның руханиятымен байланысты деп санайды. Кітапта сонымен қатар Антропософияның негізгі ережелері - Штайнердің рухани әлем және адам дамуы туралы идеяларына негізделген ілімдер бар. "Бостандық философиясы" Штайнердің негізгі еңбектерінің бірі болып саналады және философиядан психология мен діни ойға дейін әртүрлі салаларда кеңінен зерттелген.

Қазіргі әлемдегі Бостандық философиясы-бұл жеке тұлғаның негізгі құқықтары мен бостандықтарын сақтайтын идеология. Идеал әлемде әр адам ой, дін, дүниетаным, қозғалыс және таңдау бостандығына құқылы болуы керек. Алайда, іс жүзінде біз әлі де осы бостандықтардың көптеген шектеулеріне тап боламыз.

Адам еркін дамып, өмір сүруі үшін ол ешқандай салдардан қорықпай өз жолын таңдай алуы керек. Бұл жеке адамның бостандығына құқық заңмен кепілдендіріліп, Үкіметпен қорғалуы керек дегенді білдіреді.

# data[].attributes.headline
Құндылықтар мен этикалық мәселелер

# data[].attributes.subject
Құндылықтар мен этикалық мәселелер

# data[].attributes.body
Автор Амартия Сеннің "этика және экономика туралы" кітабы экономикалық факторлар мен этикалық принциптер арасындағы байланысты терең зерттеу болып табылады.

Сен әділеттілікке, ресурстарды әділ бөлуге және қоғамның дамуына қатысты мәселелерді қарастырады. Ол экономикалық өсу мен өркендеу этикалық принциптерге негізделуі керек, әйтпесе олар кейбір елді мекендердің теңсіздігі мен үстемдігіне әкелуі мүмкін дейді.
Автор сонымен қатар әлеуметтік әділеттілік пен экологиялық тұрақтылықты қолдайтын мемлекеттік саясаттың маңыздылығын талқылайды. Сен барлық жомарт және игі істерді мемлекеттік институттар мен құқықтық тетіктерді нығайту арқылы тиімдірек жасауға болады деп мәлімдейді.

"Этика және экономика туралы" кітабы экономика мен Этика арасындағы байланысты және олардың біздің планетамыздың және жалпы өркениетіміздің болашағына қалай әсер ететінін тереңірек түсінгісі келетіндер үшін міндетті болып табылады.

# data[].attributes.headline
12 ТАҚЫРЫП. Қоғам және мәдениет.

# data[].attributes.subject
12 ТАҚЫРЫП. Қоғам және мәдениет.

# data[].attributes.body
Қоғам мен мәдениет бір-бірімен тығыз байланысты және философия олардың өзара әрекеттесуін және адамға және оның дүниетанымына әсерін зерттейді.

Қоғам философиясында қоғамның ұйымдастырылуы мен жұмысына, оның құрылымы мен институттарына байланысты әртүрлі мәселелер қарастырылады. Мысалы, философтар әділеттілік, бостандық, теңдік, демократия, мемлекеттілік және басқа да әлеуметтік құбылыстарды зерттейді. Олар қоғамдық ұйымның әртүрлі теорияларын талдайды және қоғам құрудың ең жақсы әдісін анықтауға тырысады.

Мәдениет, өз кезегінде, адамдардың өмір салты мен дүниетанымын анықтайтын құндылықтар, дәстүрлер, әдет-ғұрыптар мен өнердің жиынтығы. Мәдениет философиясы мәдениеттің адамға әсерін, оның әлемді қабылдауын және тұлғаның қалыптасуын зерттейді. Ол сондай-ақ мәдени құндылықтар мен дәстүрлерді құруға және сақтауға байланысты процестерді зерттейді.

Қоғам мен мәдениет бір-бірімен тығыз байланысты және философия олардың өзара байланысын зерттейді. Мысалы, философтар мәдениеттің қоғам құрылымына қалай әсер ететінін, қоғамның мәдениеттің дамуына қалай әсер ететінін және белгілі бір қоғамдарға қандай құндылықтар мен дәстүрлер тән екенін зерттейді. Олар сондай-ақ жаһандану және ақпараттық технологиялар контекстіндегі мәдениет пен қоғамның өзара әрекеттесуін талдайды.

Сонымен қатар, қоғам мен мәдениет философиясы адам табиғатының мәнін және оның қоршаған ортамен байланысын түсінуге көмектеседі. Бұл білім адамдар өз әлеуетін жүзеге асырып, өмір сүре алатын тұрақты және үйлесімді қоғам құру үшін пайдалы болуы мүмкін әлем

# data[].attributes.headline
Классикалық және классикалық емес эстетика

# data[].attributes.subject
Классикалық және классикалық емес эстетика

# data[].attributes.body
Классикалық эстетика-бұл сұлулықты және оның өнер мен мәдениетке қатынасын зерттейтін философия саласы. Ол біздің дәуірімізге дейінгі V-IV ғасырларда Грецияда дамыған және қайта өрлеу дәуірінде гүлденген.
Классикалық эстетиканың негізгі идеяларының бірі-сұлулық-бұл жеке қалауына қарамастан зерттелетін және бағаланатын объективті қасиет. Классикалық эстетиктер өнер туындысын әдемі ететін белгілі бір әмбебап принциптер бар деп есептеді.
Осындай принциптердің бірі - үйлесімділік. Гармония-сызықтар, пішіндер, түстер және текстуралар сияқты өнер туындысының әртүрлі элементтері арасындағы тепе-теңдік. Егер бұл элементтердің барлығы жақсы теңдестірілген және бірге жұмыс істесе, онда олар әдемі үйлесімділік жасайды.
Классикалық эстетиканың тағы бір маңызды қағидасы-Сұлулық идеалдар мен кемелдікке байланысты деген идея. Идеалға жақындаған өнер туындысы әдемі болып саналады. Бұл архитектуралық пропорцияларға, портреттік ерекшеліктерге, музыкалық үйлесімділікке және т. б. байланысты болуы мүмкін.
Классикалық эстетикада мимезис ұғымы да дамыды, яғни өнер шындықты сол күйінде көрсетуі керек деген идеялар. Өнер шынайы әдемі болу үшін табиғат пен адам өмірін бейнелеуі керек.
Классикалық эстетиканың өкілдері-бұл классикалық эстетикалық теорияның қалыптасуына айтарлықтай үлес қосқан философтар мен теоретиктер.
Классикалық эстетиканың ең танымал өкілдерінің қатарына мыналарды жатқызуға болады:
Аристотель (б.з. д. 384-322) - Сұлулық форма мен мазмұнның үйлесімінде, ал өнер табиғатқа еліктеуі керек деп санайтын грек философы.
Платон (б.з. д. 428/427-348/347) - сонымен қатар сұлулық идеялар әлемінде объективті өмір сүреді және өнер сұлулық идеалын жүзеге асыруға ұмтылуы керек деп санайтын грек философы.
Иммануил Кант (1724-1804) - эстетиканы тәуелсіз ғылымға бөлген және сұлулық риясыз эстетикалық ләззат объектісі деп тұжырымдаған неміс философы.
Джордж Вильгельм Фридрих Гегель (1770-1831) - өнер адамзаттың рухани дамуын бейнелейді және оның идеалдары мен құндылықтарын білдіреді деп тұжырымдаған неміс философы.
XIX - XX ғасырлардағы классикалық емес эстетиканың өкілдері. - бұл классикалық эстетиканың дәстүрлі канондары мен стандарттарына қарсы шыққан суретшілер, жазушылар және басқа шығармашылық тұлғалар тобы.
Классикалық емес эстетиканың ең танымал өкілдерінің бірі француз ақыны және жазушысы Чарльз Бодлер болды. Ол символизмнің, белгілі бір шындықты емес, жасырын сезімдер мен сезімдерді білдіруге ұмтылған көркемдік бағыттың негізін қалаушылардың бірі болды.
Классикалық емес эстетиканың тағы бір танымал өкілі испан суретшісі Пабло Пикассо болды, ол кубизмді құрды-дерексіз кескіндерді жасау үшін геометриялық пішіндерді қолданатын көркемдік бағыт.
Классикалық емес эстетиканың тағы бір өкілі дәстүрлі моральдық құндылықтарға қарсы шыққан және жеке бостандық пен шығармашылықтың маңыздылығын алға тартқан неміс философы Фридрих Ницше болды.
Жалпы, XIX - XX ғасырлардағы классикалық емес эстетиканың өкілдері сөз бостандығына және қатаң стандарттар мен канондардан бас тартуға ұмтылды. Олар өздерінің идеялары мен тұжырымдамаларын өнерде, әдебиетте, философияда және басқа салаларда бейнелеп, мәдениет пен өнерде айтарлықтай із қалдырды.

# data[].attributes.body
Қайта өрлеу дәуірінде, әсіресе кейінгі кезеңде, әлеуметтік утопия жанры ең көп танылды. Әлеуметтік ойдың жанры-утопия, грек тілінен сөзбе-сөз аударғанда жоқ орынды білдіреді.
Мұндай шығармаларда қолданыстағы қоғамдық-саяси жүйе сынға алынды, әлеуметтік идеал қалыптасты, сонымен қатар адам өмірі біраз уақыттан кейін қандай болатынын болжауға тырысты.
"Утопия" атауы Томас Мордың туындысы пайда болғаннан кейін ғылымда берік орнықты. Ол ағылшын гуманисті, жазушысы, сонымен қатар католик шіркеуінің әулиесі болды. "Мемлекеттің ең жақсы құрылымы мен жаңа Утопия аралы туралы күлкілі сияқты пайдалы Алтын кітап" өз оқырмандарын зерттелмеген аралға саяхат атмосферасына енуге шақырады. Мұндай сюжет әлем картасында жаңа және жаңа жерлер пайда болған кезде үлкен географиялық ашылулар мен экспедициялардың әсері болды.
Кітаптың бірінші бөлімі XVI ғасырдағы Англияның өмірін өте егжей-тегжейлі және ақылға қонымды сипаттауға арналған. Ол қазіргі Англия басқаша болуы мүмкін деп сенді. Ол бұл пікірді өз жұмысының келесі бөлігінде көрсетуге тырысты. Бірінші бөлімнің шынайы суреттері екінші бөлімдегі фантастикалық көріністерді өзгертті. Батырлар Утопия аралында кездеседі, онда жеке меншік жоқ, ал жергілікті тұрғындар заң бұзушылар мен атеистерді есептемегенде, өндірістік қызметпен айналысады және бірдей құқықтарға ие. Утопия аралында жеке меншіктің болмауынан басқа жеке өмір де жоқ. Отбасылар балаларын тәрбиелемейді, мұны мемлекет жасайды. Ешкім өз шаруашылығын жүргізбейді, мұны арнайы қызметтер де жасайды, бірақ басқа да тұрмыстық мәселелер. Ақыр соңында, бәрі бірдей киінген.
Жалпы, Утопия аралындағы адам өмірінің барлық салалары мемлекеттің "бақылауында" болды. Бірақ бұл Мор көрсеткісі келетін ең маңызды нәрсе емес. Ол аралдың 54 қаласынан басқалардың қалай көрінетінін түсіну үшін тек біреуіне қарау керек екенін жеткізуге тырысты, өйткені олар толығымен бірдей: сәулет, өмір салты барлық жерде бірдей.
Томас Мор салған әлем оның замандастарына мінсіз болып көрінді. Мұнда барлық адамдар заң алдында тең болды, теңсіздік туралы ешқандай түсінік болған жоқ. Бұл тек өмір сүрген және өз көздерімен капиталдың алғашқы жинақталу дәуірі басталған кезде қоғамның агрессивті мүліктік стратификациясын байқаған адамдарға арналған.

# data[].attributes.headline
Книга Карл Густав Юнг.  Архетипы и коллективное бессознательное.

# data[].attributes.subject
Книга Карл Густав Юнг.  Архетипы и коллективное бессознательное.

# data[].attributes.headline
Книга. Фридрих Ницше. Злая мудрость.

# data[].attributes.subject
Книга. Фридрих Ницше. Злая мудрость.

# data[].attributes.headline
Книга. Фридрих Ницше. Странник и его тень.

# data[].attributes.subject
Книга. Фридрих Ницше. Странник и его тень.

# data[].attributes.headline
Августиннің тарихнамасы

# data[].attributes.subject
Августиннің тарихнамасы

# data[].attributes.body
Августин Аврелий (б.з. 354-430) ерте христиандықтың ең ұлы философтары мен теологтарының бірі болды. Ол Гиппон қаласының епископы болған (қазіргі Алжир) және Батыс шіркеуінің бағытына жататын.

Августин тарихнамасы-Христиан теологиясы мен тарих философиясының бірігуі. Ол тарихтың мақсаты мен бағыты бар және Құдай оларды өз мақсаттарына сәйкес Басқару үшін тарихи процестерге араласады деп сенді.

Августин тарихты екі дәуірге бөлді: Мәсіх келгенге дейінгі дәуір және одан кейінгі дәуір. Ол Мәсіхке дейін Құдай әлемді Құтқарушының келуіне дайындады, ал Мәсіхтен кейін Құдай адамдарды құтқаруға жетелеу үшін шіркеу арқылы әрекет етеді деп сенді.

Августин тарихнамасындағы негізгі ұғымдардың бірі - "дәреже". Ол тарихи оқиғалар Құдайдың жоспарына сәйкес орын алады және әрбір оқиғаның Құдай жоспарының иерархиясының дәрежесінде өз орны бар деп сенді.

Августин сонымен қатар "мемлекеттілік" және "азаматтық"туралы идеяларды дамытты. Ол мемлекет Құдайдың еркінің құралы және билеуші христиан ілімінің негізі болып табылатын моральдық принциптерді ұстануы керек деп есептеді.

Жалпы, Августиннің тарихнамасы Батыс философиясы мен теологиясына, сондай-ақ Еуропалық тарихнамаға үлкен әсер етті. Оның тарихтың бағыты және оны Құдай басқаруы туралы идеялары бүгінгі күнге дейін өзекті болып қала береді.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Историософия

# data[].attributes.attachment_link.title
Историософия (философия истории) Августина

# data[].attributes.headline
"Тарих философиясы" 

# data[].attributes.body
"Тарих философиясы" - бұл тарихи процестің мәні мен мақсаттарын және оның адам өміріне әсерін зерттейтін философия саласы. Тарих философиясы тарихты оқиғалардың хронологиялық тізбегі ғана емес, өзіндік логикасы, заңдылықтары мен мақсаттары бар процесс ретінде қарастырады.

Тарих философиясында тарихты зерттеудің әртүрлі тәсілдері бар, соның ішінде тарихи процестің түпкі мақсаты немесе бағыты бар деп тұжырымдайтын теориялар. Гегель сияқты кейбір тарих философтары тарихтың рухани өмірдің жоғары формасы бағытында дамуға бейімділігі бар деп есептеді. Маркс сияқты басқа тарих философтары тарихи процесс материалистік сипатқа ие және коммунистік қоғамға қарай жылжиды деп тұжырымдады.

Алайда, тарихтың барлық философтары тарихтың түпкі мақсаты бар деген идеямен келісе бермейді. Кейбіреулер, мысалы, Николай Бердяев, тарихи процесті еркін және болжау мүмкін емес деп санайды және әр ұрпақ өз мақсатын өз бетінше анықтауға міндетті.

Жалпы, тарих философиясы өткен, қазіргі және болашақ арасындағы қатынастарды, сондай-ақ тарихи процестің адамзат мәдениеті мен қоғамының дамуындағы рөлін зерттейді.

# data[].attributes.headline
Дін философиясы-бұл 

# data[].attributes.body
Дін философиясы-бұл адамның өміріндегі діннің мәнін, рөлін және маңыздылығын зерттейтін философия саласы. Ол әртүрлі діни жүйелер мен тәжірибелерге тән сенім, Құдайға құрмет, мораль, этика, рәсімдер мен дәстүрлерге қатысты құбылыстарды қарастырады.

Дін философиясында дін тек Құдайға немесе құдайларға деген сенім ғана емес, сонымен қатар адамдар өмірінің әртүрлі аспектілеріне - әлеуметтік, саяси, этикалық және т. б. айтарлықтай әсер ететін мәдени құбылыс екенін түсіну маңызды.

Дін философиясы тек діни жүйелерді зерттеумен ғана емес, сонымен бірге Құдайдың немесе құдайлардың өмір сүруімен, зұлымдық мәселесімен, ерік бостандығымен, діннің ғылым мен технологияға қатынасымен, дінаралық диалогпен және т. б. байланысты мәселелерді қарастырумен де айналысады.

Дін философиясының басты сұрақтарының бірі-дін адамдардың өміріне және жалпы қоғамға қалай әсер етеді деген сұрақ. Дін Шабыт, моральдық құндылықтар, мұраттар мен әлеуметтік нормалардың қайнар көзі бола алады, бірақ ол қақтығыстарға, кемсітушілікке және экстремизмге әкелуі мүмкін.

Осылайша, дін философиясы діннің мәнін және оның қоғамға әсерін түсінуде маңызды рөл атқарады. Бұл адамдарға әртүрлі діни дәстүрлерді жақсы түсінуге және ортақ көзқарастарды табуға көмектеседі, бұл дінаралық диалог пен өзара түсіністікке ықпал етеді.

# data[].attributes.body
Ислам-VII ғасырда Арабияда Мұхаммед пайғамбар құрған монотеистік дін. Ислам-әлемдегі христиан дінінен кейінгі екінші үлкен дін және оның ізбасарлары мұсылмандар деп аталады.

Исламның негізгі кітабі-Құран, қасиетті жазба, оны Құдай Мұхаммедке Архангел Жәбірейіл арқылы ашқан деп санайды. Сонымен қатар, исламда сүннет (Мұхаммед Пайғамбардың мысалдары мен ілімдері) және хадистер (пайғамбар мен оның серіктерінің сөздері мен іс-әрекеттерінің жинақтары) да маңызды.

Исламның негізгі ілімдері монотеизмдер (бір Құдайға - Аллаға деген сенім), пайғамбарлық (пайғамбарларға, соның ішінде Мұхаммедке деген сенім), тозақ (өлімнен кейінгі өмірге деген сенім және осы өмірдегі әрекеттері үшін сыйақы немесе жаза) және Исламның бес тірегі: шахада (бір Құдайға және Мұхаммед пайғамбарға деген сенім), салауат (дұға), зекет (қайырымдылыққа қайырымдылық), саум (ораза) және қажылық (Меккеге қажылық).

Ислам Құдай әр түрлі халықтарға жіберген көптеген пайғамбарларды, соның ішінде адам, Нұх ,Мұса, Иса және басқаларды таниды. Мұсылмандар Ислам пайғамбары Мұхаммед Құдайдың аянын аяқтаған соңғы және ең маңызды пайғамбар деп санайды.

Мұсылмандық әдет-ғұрыптар мен тәжірибелерге күнделікті дұғалар, Меккеде Құдайға сиыну (мүмкін болса), Рамазан айында ораза ұстау, қайырымдылыққа қайырымдылық жасау және т.б. жалпы алғанда, Ислам бейбітшілікке, төзімділікке, басқа діндерді құрметтеуге үйретеді және олармен қарым-қатынас пен ынтымақтастықты құптайды.

# data[].attributes.headline
Рухани жаңғыру

# data[].attributes.subject
Рухани жаңғыру

# data[].attributes.body
"Рухани жаңғыру" – бұл Қазақстан Республикасының Президентінің, 2018 жылдың наурыз айында басталған көлемді қоғамдық-экономикалық жаңарту кезеңі. Бұл Қазақстан жерінде индустриялық жаңарту, инновациялық өсу, экологиялық жаңарту, құқықтық және іс-шара жаңартуларымен байланысты жобалардың жинағын қамтамасыз ету мақсатында жүргізіледі.

Бұл жобалар арқылы қазіргі кезде Қазақстанда өзара іс-қимылдық үйлесімдігін жетілдіру, инновациялық жүйелерді жетілдіру, экологиялық көрсеткіштерді жаңарту және Қазақстандағы жарнамаларды өндіруге көмектеседі.

Рухани жаңғыру жобасының маңызды міндеттері арасында қазіргі заманның белсенді есептеріне сай, технологиялық тікелей жаңарту, байланыстық технологиялардың жетілдіруі, инновацияның қолданылуын арттыру, қоғамдық бағытты мекендерді жетілдіру, әлеуметтік жағдайлар мен адалдықты сақтау қамтылған.

Рухани жаңғыру жобасының маңызды қадамдарының бірі – инфрақұрылыс және әлеуметтік қамтамасыз ету.