# data[].attributes.body
https://view.genial.ly/5f9d90888519011e966a4326/presentation-serce-roscie?fbclid=IwAR3FyYLTJRmMvkU17MqGsQylkuhjVh8zU9sDwXpSkHNz9eE4iRDxV36H5a0

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"Serce roście patrząc na te czasy..."

Temat:

Na początku przypomnij sobie, co to jest pieśń i czym się charakteryzuje

Pieśń - utwór stroficzny o regularnej budowie i wyrazistym rytmie, który jest opartyna jednakowej liczbie sylab w wersach i stałym układzie rymów. W pieśniach często występują refren oraz powtórzenia.

Jakie są główne tematy "Pieśni" Jana Kochanowskiego?

Poeta podejmuje w pieśniach różne tematy dotyczące miłości, przyjaźni, szczęścia, przyjemności, wspólnego biesiadowania, zalet życia na wsi, natury człowieka, zmienności i niepewności ludzkiego losu, wiary, obowiązków wobec ojczyzny. Utwór pokazuje portret człowieka renesansu, który dzieli się swoją refleksją nad życiem oraz otaczającym światem. Udziela również rad, jak należy postępować, aby osiągnąć szczęście.

Zapoznaj się z treścią utworu

Przeczytaj tekst utworu, zwracając uwagę na archaizmy.

(znajdziesz ich wyjaśnienie, klikając )

Serce rościepatrząc na te czasy!Mało przedtym gołebyły lasy,Śnieg na ziemi wysszej łokciależał,A po rzekach wóz nacięższy zbieżał.Teraz drzewa liście na się wzięły, Polne łąki pięknie zakwitnęły; Lody zeszły, a po czystej wodzie Idą statki i ciosane łodzie. Teraz prawieświat sie wszystek śmieje:Zboża wstały, wiatr zachodny wieje; Ptacy sobie gniazda omyślająA przede dniem śpiewać poczynają.

serce roście - serce rośnie

gołe - pozbawione liści

wysszej łokcia - wyżej łokcia (dawna miara długości), czyli powyżej ok. 60 cm

zbieżał - przejechał

prawie - naprawdę, prawdziwie

omyślają - planują

Ale to grunt wesela prawego,Kiedy człowiek sumnienia całego,Ani czuje w sercu żadnej wady, Przecz by sie miał wstydać swojej rady.Temu wina nie trzeba przylewać, Ani grać na lutni, ani śpiewać; Będzie wesół, byś chciał, i o wodzie, Bo sie czuje prawie na swobodzie.

na swobodzie - wolny od trosk, kłopotów

wesela prawego - prawdziwej radości

sumnienia całego - czystego sumienia

przecz by sie miał wstydać swojej rady - dlaczego miałby się wstydzić swoich myśli, zamiarów

Ale kogo gryzie mól zakryty, Nie idzie mu w smak obiad obfity; Żadna go pieśń, żadny głos nie ruszy, Wszystko idzie na wiatr mimo uszy. Dobra myśli, której nie przywabi, Choć kto ściany drogo ujedwabi, Nie gardź moim chłodnikiem chruścianym, A bądź ze mną, z trzeźwym i z pijanym!

chłodnikiem chruścianym - altaną z gałązek

mól zakryty - wyrzuty sumienia

ściany drogo ujedwabi - obije ściany jedwabiem (na znak bogactwa)

idzie na wiatr mimo uszy - puszcza mimo uszu

1. Kim jest podmiot liryczny? jakie jest jego nastawienie do świata?

2. Jakie czasy zostały ukazane w pierwszych trzech zwrotkach utworu?

Jakie postawy ludzkie zostały przedstawione w utworze Kochanowskiego?

4. Jakie jest przesłanie "Pieśni II"? Czy jest nadal aktualne?

Po przeczytaniu

Podmiot liryczny zachwyca się nad światem i opisuje piękno przyrody budzącej się wiosną z zimowego snu.

Zapamiętaj!

Źródłem pogody ducha jest cnota - tylko człowiek uczciwy, o czystym sumieniu może w pełni cieszyć się życiem, wówczas nie są mu potrzebne bogactwa, wino ani rozrywki, ponieważ zadowolenie daje mu zwykła, skromna codzienność.

Człowiek dręczony wyrzutami sumienia i pozbawiony duchowej harmonii nie będzie się cieszył ani wiosną, ani muzyką, ani towarzystwem przyjaciół.

1

2

3

STOICYZM

Stoicyzm pieśni wyraża się w przekonaniu, iż celem życia człowieka jest szczęście, mające swoje źródło w czystości sumienia, poczuciu wewnętrznego spokoju i ładu, a także życiu zgodne z zasadami cnoty. Właśnie cnota - zdaniem stoików - jest jedynym warunkiem, jaki należy spełnić, aby osiągnąć pełnię szczęścia. Uznawana jest ona za najwyższe dobro, o które należy zabiegać.

EPIKUREIZM

Kochanowski odwołuje się również do filozofii epikurejskiej, opartej na hedonizmie. Epikureizm polega na poszukiwaniu przyjemności, która prowadzi do osiągnięcia szczęścia.

Epitety

Uosobienia

Apostrofa

Znajdź w utworześrodki stylistycznei określ ich funkcję.

Nadają pierwszej części utworu charakter opisowy, ukazuje piękno budzącej się do życia przyrody.

Uosobienia nobilitują świat natury, przyroda staje się ożywiona, nabiera cech ludzkich, jest dziełem Boga, zyskuje na znaczeniu. Nie jest traktowana przedmiotowo, ale podmiotowo, niczym żywy człowiek - to czyni ją ważną w świecie ludzkim.

Adresatem apostrofy w ostatniej zwrotce jest dobra myśl - można ją interpretować jako odpowiedni stan umysłu, właściwe nastawienie człowieka do życia. Poeta prosi, aby takie właśnie mądre nastawienie do życia, spokojne i stoickie, znające umiar i harmonię, nigdy go nie opuszczało.

Sprawdź swoją wiedzę na temat utworu

Zapisz w punktach zasady, jakimi powinien kierować się w życiu człowiek, aby być szczęśliwym. Odwołaj się do "Pieśni II". Zadanie wykonaj w zeszycie.

Dziękuję!

Agnieszka Łazarek

# data[].attributes.attachment_link.description
"Serce roście patrząc na te czasy..." Temat: Na początku przypomnij sobie, co to jest pieśń i czym się charakteryzuje Pieśń - utwór stroficzny o regularnej budowie i wyrazistym rytmie, który jest opartyna jednakowej liczbie sylab w wersach i stałym układzie rymów. W pieśniach często występują refren oraz powtórzenia.

# data[].attributes.body
https://view.genial.ly/5ec2f0038e243b0d5a33c484/presentation-piesn-xxv?fbclid=IwAR0NXmnaobD9S8l9RwIJtGhrRpkIqe4r4JAlLyHSWv97trY4bdvZc8EnzJQ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pochwała Stwórcy i Jego dzieław Pieśni XXV Jana Kochanowskiego

by Karolina Strógarek

1. Zapiszcie na karteczkach ten element otaczającego Was świata ( krajobraz, zjawisko, przyroda),za który chcielibyście podziękować. 2. Uzasadnijcie swój wybór.Dziękuję za..., ponieważ.....

Czego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary?Czego za dobrodziejstwa, którym nie masz miary?Kościół Cię nie ogarnie, wszędy pełno Ciebie,I w otchłaniach, i w morzu, na ziemi, na niebie.Złota też, wiem, nie pragniesz, bo to wszytko Twoje,Cokolwiek na tym świecie człowiek mieni swoje.Wdzięcznym Cię tedy sercem, Panie, wyznawamy,Bo nad to przystojniejszej ofiary nie mamy.Tyś pan wszytkiego świata, Tyś niebo zbudowałI złotymi gwiazdami ślicznieś uhaftował;Tyś fundament założył nieobeszłej ziemiI przykryłeś jej nagość zioły rozlicznemi.Za Twoim rozkazaniem w brzegach morze stoi,A zamierzonych granic przeskoczyć się boi;Rzeki wód nieprzebranych wielką hojność mają.Biały dzień, a noc ciemna swoje czasy znają.Tobie k'woli rozliczne kwiatki Wiosna rodzi,Tobie k'woli w kłosianym wieńcu Lato chodzi.Wino Jesień i jabłka rozmaite dawa,Potym do gotowego gnuśna Zima wstawa.Z Twej łaski nocna rosa na mdłe zioła padnie,A zagorzałe zboża deszcz ożywia snadnie;Z Twoich rąk wszelkie źwierzę patrza swej żywności,A Ty każdego żywisz z Twej szczodrobliwości.Bądź na wieki pochwalon, nieśmiertelny Panie!Twoja łaska, Twa dobroć nigdy nie ustanie.Chowaj nas, póki raczysz, na tej niskiej ziemi;Jedno zawżdy niech będziem pod skrzydłami Twemi!

Wysłuchajcie i przeczytajcie!

PieśńXXV

Dopasujcie przedstawione fotografie do poszczególnych cytatów.

PIEŚŃ XXVCzego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary?Czego za dobrodziejstwa, którym nie masz miary?Kościół Cię nie ogarnie, wszędy pełno Ciebie,I w otchłaniach, i w morzu, na ziemi, na niebie.Złota też, wiem, nie pragniesz, bo to wszytko Twoje,Cokolwiek na tym świecie człowiek mieni swoje.Wdzięcznym Cię tedy sercem, Panie, wyznawamy,Bo nad to przystojniejszej ofiary nie mamy.Tyś pan wszytkiego świata, Tyś niebo zbudowałI złotymi gwiazdami ślicznieś uhaftował;Tyś fundament założył nieobeszłej ziemiI przykryłeś jej nagość zioły rozlicznemi.Za Twoim rozkazaniem w brzegach morze stoi,A zamierzonych granic przeskoczyć się boi;Rzeki wód nieprzebranych wielką hojność mają.Biały dzień, a noc ciemna swoje czasy znają.Tobie k'woli rozliczne kwiatki Wiosna rodzi,Tobie k'woli w kłosianym wieńcu Lato chodzi.Wino Jesień i jabłka rozmaite dawa,Potym do gotowego gnuśna Zima wstawa.Z Twej łaski nocna rosa na mdłe zioła padnie,A zagorzałe zboża deszcz ożywia snadnie;Z Twoich rąk wszelkie źwierzę patrza swej żywności,A Ty każdego żywisz z Twej szczodrobliwości.Bądź na wieki pochwalon, nieśmiertelny Panie!Twoja łaska, Twa dobroć nigdy nie ustanie.Chowaj nas, póki raczysz, na tej niskiej ziemi;Jedno zawżdy niech będziem pod skrzydłami Twemi!

CYKL PIEŚNI

Cykl utworów lirycznych, składający się z 49 pieśni zebranych w dwóch księgach - Księgi pierwsze oraz Księgi wtóre (osobne dzieło stanowi Pieśń świętojańska o sobótce). Powstawały przez ponad dwadzieścia lat we wszystkich okresach twórczości Jana z Czarnolasu. Pierwsze wydanie Pieśni ukazało się - już po śmierci autora - w roku 1586 w Krakowie.

RODZAJ I GATUNEK LITERACKI

Utwór należy do liryki, a gatunkowo to pieśń. Ale ze względu na pewne dodatkowe cechy można ją uznać za specjalną odmianę pieśni, czyli hymn.Potwierdzają to: zbiorowy podmiot liryczny, szczególny adresat, którym jest Bóg, podniosły, uroczysty ton.Budowa pieśni - siedem zwrotek czterowersowych, pisanych trzynastozgłoskowcem, ze średniówką po siódmej sylabie. Rymy parzyste, żeńskie (aabb ccdd itd.).

Podmiotliryczny

1.Podmiot liryczny jest zbiorowy, tzn. wypowiada się w imieniu całej zbiorowości, wszystkich ludzi (czasowniki w 1 os. lm. wyznawamy, nie mamy; zaimki - nas) .

2.Zwraca się do Boga w pieśni pochwalnej. Pyta Boga, jak człowiek mógłby Mu podziękować za liczne dobra, dary, które otrzymał.

3. Prosi też Boga o dalszą opiekę.

adresat

VS

1.Bóg jest Panem całego świata, całej przestrzeni, wszystkich rzeczy i żywych stworzeń.

2.Bóg jest Stwórcą, budowniczym, architektem świata, mędrcem, władcą i Panem wszystkiego, co stworzył.

3.Jest też artystą, gdyż zadbał o to, by świat był piękny. Należy Mu się wdzięczność za tak doskonałe dzieło stworzenia.

4.W ostatniej strofie jeszcze raz pochwalona zostaje dobroć Boga, Jego łaska.

PieśńXXV

PIEŚŃ XXVCzego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary?Czego za dobrodziejstwa, którym nie masz miary?Kościół Cię nie ogarnie, wszędy pełno Ciebie,I w otchłaniach, i w morzu, na ziemi, na niebie.Złota też, wiem, nie pragniesz, bo to wszytko Twoje,Cokolwiek na tym świecie człowiek mieni swoje.Wdzięcznym Cię tedy sercem, Panie, wyznawamy,Bo nad to przystojniejszej ofiary nie mamy.Tyś pan wszytkiego świata, Tyś niebo zbudowałI złotymi gwiazdami ślicznieś uhaftował;Tyś fundament założył nieobeszłej ziemiI przykryłeś jej nagość zioły rozlicznemi.Za Twoim rozkazaniem w brzegach morze stoi,A zamierzonych granic przeskoczyć się boi;Rzeki wód nieprzebranych wielką hojność mają.Biały dzień, a noc ciemna swoje czasy znają.Tobie k'woli rozliczne kwiatki Wiosna rodzi,Tobie k'woli w kłosianym wieńcu Lato chodzi.Wino Jesień i jabłka rozmaite dawa,Potym do gotowego gnuśna Zima wstawa.Z Twej łaski nocna rosa na mdłe zioła padnie,A zagorzałe zboża deszcz ożywia snadnie;Z Twoich rąk wszelkie źwierzę patrza swej żywności,A Ty każdego żywisz z Twej szczodrobliwości.Bądź na wieki pochwalon, nieśmiertelny Panie!Twoja łaska, Twa dobroć nigdy nie ustanie.Chowaj nas, póki raczysz, na tej niskiej ziemi;Jedno zawżdy niech będziem pod skrzydłami Twemi!

epitety

hojne (dary), wdzięcznym (sercem), przystojniejszej (ofiary), wszytkiego (świata), złotymi (gwiazdami), nieobeszłej (ziemi), (zioły) rozlicznemi, Twoim (rozkazaniem), zamierzonych (granic), (wód) nieprzebranych, wielką (hojność), biały (dzień), (noc) ciemna, swoje (czasy), rozliczne (kwiatki), kłosianym (wieńcu), (jabłka) rozmaite, gnuśna (Zima), Twej (łaski), nocna (rosa), mdłe (zioła), zagorzałe (zboża), Twoich (rąk), wszelkie (źwierzę), swej (żywności), Twej (szczodrobliwości), nieśmiertelny (Panie), Twoja (łaska), Twa (dobroć), niskiej (ziemi), (skrzydłami) Twemi.

metafory

przedstawienie Boga jako artystę haftującego na firmamencie gwiazdy; nagość ziemi przykryta zioły rozlicznymi - ziemia jest jak kobieta, której nagość Bóg zakrywa ziołami.

personifikacje

pór roku - wiosna rodzi, lato chodzi, jesień daje owoce, zima budzi się; personifikacja morza, które boi się przekroczyć wytyczone granice.

Środki poetyckie

PieśńXXV

anafora

powtórzenie tego samego wyrażenia w pierwszych dwóch wersach (Czego.../ Czego...).

PIEŚŃ XXVCzego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary?Czego za dobrodziejstwa, którym nie masz miary?Kościół Cię nie ogarnie, wszędy pełno Ciebie,I w otchłaniach, i w morzu, na ziemi, na niebie.Złota też, wiem, nie pragniesz, bo to wszytko Twoje,Cokolwiek na tym świecie człowiek mieni swoje.Wdzięcznym Cię tedy sercem, Panie, wyznawamy,Bo nad to przystojniejszej ofiary nie mamy.Tyś pan wszytkiego świata, Tyś niebo zbudowałI złotymi gwiazdami ślicznieś uhaftował;Tyś fundament założył nieobeszłej ziemiI przykryłeś jej nagość zioły rozlicznemi.Za Twoim rozkazaniem w brzegach morze stoi,A zamierzonych granic przeskoczyć się boi;Rzeki wód nieprzebranych wielką hojność mają.Biały dzień, a noc ciemna swoje czasy znają.Tobie k'woli rozliczne kwiatki Wiosna rodzi,Tobie k'woli w kłosianym wieńcu Lato chodzi.Wino Jesień i jabłka rozmaite dawa,Potym do gotowego gnuśna Zima wstawa.Z Twej łaski nocna rosa na mdłe zioła padnie,A zagorzałe zboża deszcz ożywia snadnie;Z Twoich rąk wszelkie źwierzę patrza swej żywności,A Ty każdego żywisz z Twej szczodrobliwości.Bądź na wieki pochwalon, nieśmiertelny Panie!Twoja łaska, Twa dobroć nigdy nie ustanie.Chowaj nas, póki raczysz, na tej niskiej ziemi;Jedno zawżdy niech będziem pod skrzydłami Twemi!

Obrazy poetyckie

Portret Boga i jego mocy

To zwrot do Boga. Sytuacja my-Bóg, przy czym poeta wziął na siebie misję wypowiedzi w imieniu całej zbiorowości. Zanosi dziękczynienie w imieniu ludzkości. Określa Boga, daje króciutką charakterystykę Stwórcy. Bóg jest wszechobecny (wszędy pełno Ciebie), wszechmocny (bo to wszystko Twoje), z wartości zaś ceni nie złoto, lecz wiarę (nad to przystojniejszej ofiary nie mamy). Wszystko to głosi poeta w drugiej osobie, zwracając się do szacownego Adresata z pytaniem. Fakt, że mówi do kogoś - to właśnie apostrofa. Fakt, że na pytanie nie pada odpowiedź (tak naprawdę na nią nie czekamy i przecież wieszcz nie oblicza opłacalności darowizn) - stanowi o tym, że jest to pytanie retoryczne.

Kontrast kosmos-ziemia, przestrzeń-materia.

Patrzymy w górę, w niebo i gwiazdy, potem schylamy głowy w dół i widzimy nieogarnioną, okrytą ziołami ziemię... Kontrast kosmos-ziemia, przestrzeń-materia. Przestrzeń otwarta - to gwiazdy, zamknięta - fundament ziemski. Stoimy w obliczu niebagatelnej konstrukcji!

PieśńXXV

Pejzaże mórz, oceanów i rzek

Gdyby poeta miał do dyspozycji kamerę i samolot, ujrzelibyśmy pejzaże mórz, oceanów i rzek. Miał do dyspozycji wyobraźnię i słowa, napisał więc „w brzegach morze stoi" (interesująca przenośnia), „rzeki wód [...] hojność mają" (także metafora) i już widzimy: ciężkie, statyczne, powolne, ogromne, lecz karne morze i szybkie, splątane nici mniejszych, lecz dynamicznych rzek.

Przemienność pór roku

Przesuwają się przed oczyma ich symbole: kwiaty wiosny, zboża lata, owoce i wina jesieni, gnuśność zimy. Poeta obdarzył pory roku wielką literą - potraktował je zatem jak osoby o takich właśnie imionach. Dał im cechy ludzkie: wiosna rodzi, lato chodzi, jesień obdarowuje, zima „wstawa". Jest to uosobienie, czyli - mądrze mówiąc - personifikacja.

Jesteśmy blisko ziemi

Obserwujemy zioła, krople rosy, zboża ożywione deszczem, zwierzęta, także karmione przez Boga. Od przestrzeni tak wielkiej jak kosmos, przechodzimy do detalu tak drobnego jak kłos zboża. Używając poetyki wyliczenia, poeta wymienia istotne pierwiastki ziemskiego bytowania: woda-powietrze-ziemia, rośliny-zwierzęta, cykl pór roku. Czego brakuje? Człowieka.

Prośba o wieczną opiekę

Ale przeczytajmy tę ostatnią strofę w powiązaniu z dwoma pierwszymi. Kochanowski wraca niejako do apostrofy. Składa pochwałę i błaga o opiekę nad człowiekiem. Zauważmy, że jest w tym pewna konsekwencja: strofy pierwsze i ostatnia stanowią jakby ramy obejmujące wewnętrzny „film o istnieniu". Jest to swoista klamra. Nic dziwnego - wielbiciel precyzji, harmonii i mistrzostwa sam dba o strukturę swojego utworu.

I ,II STROFA

III STROFA

IV STROFA

V STROFA

VI STROFA

VII STROFA

Lorem ipsum dolor sit

Przesuwają się przed oczyma ich symbole: kwiaty wiosny, zboża lata, owoce i wina jesieni, gnuśność zimy. Poeta obdarzył pory roku wielką literą - potraktował je zatem jak osoby o takich właśnie imionach. Dał im cechy ludzkie: wiosna rodzi, lato chodzi, jesień obdarowuje, zima „wstawa". Jest to uosobienie, czyli - mądrze mówiąc - personifikacja.

Lorem ipsum dolor sit

Lorem ipsum dolor sit

Lorem ipsum dolor sit

Lorem ipsum dolor sit

Lorem ipsum dolor sit

PIEŚŃ XXVCzego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary?Czego za dobrodziejstwa, którym nie masz miary?Kościół Cię nie ogarnie, wszędy pełno Ciebie,I w otchłaniach, i w morzu, na ziemi, na niebie.Złota też, wiem, nie pragniesz, bo to wszytko Twoje,Cokolwiek na tym świecie człowiek mieni swoje.Wdzięcznym Cię tedy sercem, Panie, wyznawamy,Bo nad to przystojniejszej ofiary nie mamy.Tyś pan wszytkiego świata, Tyś niebo zbudowałI złotymi gwiazdami ślicznieś uhaftował;Tyś fundament założył nieobeszłej ziemiI przykryłeś jej nagość zioły rozlicznemi.Za Twoim rozkazaniem w brzegach morze stoi,A zamierzonych granic przeskoczyć się boi;Rzeki wód nieprzebranych wielką hojność mają.Biały dzień, a noc ciemna swoje czasy znają.Tobie k'woli rozliczne kwiatki Wiosna rodzi,Tobie k'woli w kłosianym wieńcu Lato chodzi.Wino Jesień i jabłka rozmaite dawa,Potym do gotowego gnuśna Zima wstawa.Z Twej łaski nocna rosa na mdłe zioła padnie,A zagorzałe zboża deszcz ożywia snadnie;Z Twoich rąk wszelkie źwierzę patrza swej żywności,A Ty każdego żywisz z Twej szczodrobliwości.Bądź na wieki pochwalon, nieśmiertelny Panie!Twoja łaska, Twa dobroć nigdy nie ustanie.Chowaj nas, póki raczysz, na tej niskiej ziemi;Jedno zawżdy niech będziem pod skrzydłami Twemi!

Porównaj poetycki opis stwarzanego przez Boga świata z odpowiednimi fragmentami biblijnej Księgi Rodzaju.

frag. Księga Rodzaju

PieśńXXV

PIEŚŃ XXVCzego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary?Czego za dobrodziejstwa, którym nie masz miary?Kościół Cię nie ogarnie, wszędy pełno Ciebie,I w otchłaniach, i w morzu, na ziemi, na niebie.Złota też, wiem, nie pragniesz, bo to wszytko Twoje,Cokolwiek na tym świecie człowiek mieni swoje.Wdzięcznym Cię tedy sercem, Panie, wyznawamy,Bo nad to przystojniejszej ofiary nie mamy.Tyś pan wszytkiego świata, Tyś niebo zbudowałI złotymi gwiazdami ślicznieś uhaftował;Tyś fundament założył nieobeszłej ziemiI przykryłeś jej nagość zioły rozlicznemi.Za Twoim rozkazaniem w brzegach morze stoi,A zamierzonych granic przeskoczyć się boi;Rzeki wód nieprzebranych wielką hojność mają.Biały dzień, a noc ciemna swoje czasy znają.Tobie k'woli rozliczne kwiatki Wiosna rodzi,Tobie k'woli w kłosianym wieńcu Lato chodzi.Wino Jesień i jabłka rozmaite dawa,Potym do gotowego gnuśna Zima wstawa.Z Twej łaski nocna rosa na mdłe zioła padnie,A zagorzałe zboża deszcz ożywia snadnie;Z Twoich rąk wszelkie źwierzę patrza swej żywności,A Ty każdego żywisz z Twej szczodrobliwości.Bądź na wieki pochwalon, nieśmiertelny Panie!Twoja łaska, Twa dobroć nigdy nie ustanie.Chowaj nas, póki raczysz, na tej niskiej ziemi;Jedno zawżdy niech będziem pod skrzydłami Twemi!

Księga Rodzaju11Na początku Bóg stworzył niebo i ziemię.2Ziemia zaś była bezładem i pustkowiem: ciemność była nad powierzchnią bezmiaru wód, a Duch Boży unosił się nad wodami.3Wtedy Bóg rzekł: Niechaj się stanie światłość! I stała się światłość.4Bóg widząc, że światłość jest dobra, oddzielił ją od ciemności.5I nazwał Bóg światłość dniem, a ciemność nazwał nocą. I tak upłynął wieczór i poranek - dzień pierwszy.6A potem Bóg rzekł: Niechaj powstanie sklepienie w środku wód i niechaj ono oddzieli jedne wody od drugich!7Uczyniwszy to sklepienie, Bóg oddzielił wody pod sklepieniem od wód ponad sklepieniem; a gdy tak się stało,8Bóg nazwał to sklepienie niebem. I tak upłynął wieczór i poranek - dzień drugi.9A potem Bóg rzekł: Niechaj zbiorą się wody spod nieba w jedno miejsce i niech się ukaże powierzchnia sucha! A gdy tak się stało,10Bóg nazwał tę suchą powierzchnię ziemią, a zbiorowisko wód nazwał morzem. Bóg widząc, że były dobre,11rzekł: Niechaj ziemia wyda rośliny zielone: trawy dające nasiona, drzewa owocowe rodzące na ziemi według swego gatunku owoce, w których są nasiona. I stało się tak.12Ziemia wydała rośliny zielone: trawę dającą nasienie według swego gatunku i drzewa rodzące owoce, w których było nasienie według ich gatunków. A Bóg widział, że były dobre.13I tak upłynął wieczór i poranek - dzień trzeci.14A potem Bóg rzekł: Niechaj powstaną ciała niebieskie, świecące na sklepieniu nieba, aby oddzielały dzień od nocy, aby wyznaczały pory roku, dni i lata;15aby były ciałami jaśniejącymi na sklepieniu nieba i aby świeciły nad ziemią. I stało się tak.16Bóg uczynił dwa duże ciała jaśniejące: większe, aby rządziło dniem, i mniejsze, aby rządziło nocą, oraz gwiazdy.17I umieścił je Bóg na sklepieniu nieba, aby świeciły nad ziemią;18aby rządziły dniem i nocą i oddzielały światłość od ciemności. A widział Bóg, że były dobre.19I tak upłynął wieczór i poranek - dzień czwarty.20Potem Bóg rzekł: Niechaj się zaroją wody od roju istot żywych, a ptactwo niechaj lata nad ziemią, pod sklepieniem nieba!21Tak stworzył Bóg wielkie potwory morskie i wszelkiego rodzaju pływające istoty żywe, którymi zaroiły się wody, oraz wszelkie ptactwo skrzydlate różnego rodzaju. Bóg widząc, że były dobre,22pobłogosławił je tymi słowami: Bądźcie płodne i mnóżcie się, abyście zapełniały wody morskie, a ptactwo niechaj się rozmnaża na ziemi.23I tak upłynął wieczór i poranek - dzień piąty.24Potem Bóg rzekł: Niechaj ziemia wyda istoty żywe różnego rodzaju: bydło, zwierzęta pełzające i dzikie zwierzęta według ich rodzajów! I stało się tak.25Bóg uczynił różne rodzaje dzikich zwierząt, bydła i wszelkich zwierząt pełzających po ziemi. I widział Bóg, że były dobre.26A wreszcie rzekł Bóg: Uczyńmy człowieka a Nasz obraz, podobnego Nam. Niech panuje nad rybami morskimi, nad ptactwem powietrznym, nad bydłem, nad ziemią i nad wszystkimi zwierzętami pełzającymi po ziemi!27Stworzył więc Bóg człowieka na swój obraz, na obraz Boży go stworzył: stworzył mężczyznę i niewiastę.28Po czym Bóg im błogosławił, mówiąc do nich: Bądźcie płodni i rozmnażajcie się, abyście zaludnili ziemię i uczynili ją sobie poddaną; abyście panowali nad rybami morskimi, nad ptactwem powietrznym i nad wszystkimi zwierzętami pełzającymi po ziemi.29I rzekł Bóg: Oto wam daję wszelką roślinę przynoszącą ziarno po całej ziemi i wszelkie drzewo, którego owoc ma w sobie nasienie: dla was będą one pokarmem.30A dla wszelkiego zwierzęcia polnego i dla wszelkiego ptactwa w powietrzu, i dla wszystkiego, co się porusza po ziemi i ma w sobie pierwiastek życia, będzie pokarmem wszelka trawa zielona. I stało się tak.31A Bóg widział, że wszystko, co uczynił, było bardzo dobre. I tak upłynął wieczór i poranek - dzień szósty.21W ten sposób zostały ukończone niebo i ziemia oraz wszystkie jej zastępy [stworzeń].2A gdy Bóg ukończył w dniu szóstym swe dzieło, nad którym pracował, odpoczął dnia siódmego po całym swym trudzie, jaki podjął.3Wtedy Bóg pobłogosławił ów siódmy dzień i uczynił go świętym; w tym bowiem dniu odpoczął po całej swej pracy, którą wykonał stwarzając.4Oto są dzieje początków po stworzeniu nieba i ziemi. Gdy Pan Bóg uczynił ziemię i niebo,5nie było jeszcze żadnego krzewu polnego na ziemi ani żadna trawa polna jeszcze nie wzeszła - bo Pan Bóg nie zsyłał deszczu na ziemię i nie było człowieka, który by uprawiał ziemię6i rów kopał w ziemi, aby w ten sposób nawadniać całą powierzchnię gleby -7wtedy to Pan Bóg ulepił człowieka z prochu ziemi i tchnął w jego nozdrza tchnienie życia, wskutek czego stał się człowiek istotą żywą.8A zasadziwszy ogród w Eden na wschodzie, Pan Bóg umieścił tam człowieka, którego ulepił.9

Dziękuję!

źródło inspiracji:http://aleklasa.pl/gimnazjum/c305-wiersze/piescn-xxv

muzyka:Józef Świder, Jan Kochanowski - Czego chcesz od nas Panie

# data[].attributes.attachment_link.description
Pochwała Stwórcy i Jego dzieław Pieśni XXV Jana Kochanowskiego by Karolina Strógarek 1. Zapiszcie na karteczkach ten element otaczającego Was świata ( krajobraz, zjawisko, przyroda),za który chcielibyście podziękować. 2. Uzasadnijcie swój wybór.Dziękuję za..., ponieważ.....

# data[].attributes.body
https://view.genial.ly/5f872efe01a73210ef1149aa/game-tydzien-z-fraszkami?fbclid=IwAR0P7kqlvxKACxMMa-j_scGhgtRpN8ukoZbhAgN4braIVr6M-8bYpwXXW5w

https://view.genial.ly/5e6fedc1e6130a0fcf9eea27/horizontal-infographic-review-fraszka

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
tydzień

Start

z "fraszkami"

jana kochanowskiego

Każdego dnia zapoznaj się z treścią wybranej fraszki/fraszek, a następnie wykonaj w zeszycie zadania przypisane do utworu.

Poniedziałek

Czwartek

Piątek

Środa

Wtorek

"Na lipę"

Gościu, siądź pod mym liściem, a odpoczni sobie! Nie dójdzie cię tu słońce, przyrzekam ja tobie, Choć się nawysszej wzbije, a proste promienie Ściągną pod swoje drzewa rozstrzelane cienie. Tu zawżdy chłodne wiatry z pola zawiewają,

Mamy tu do czynienia z liryką inwokacyjną, uosobiona lipa (będąca podmiotem lirycznym) zaprasza, by spocząć w swoim cieniu.Używa do tego apostrofy - bezpośredniego zwrotu do lipy.„Gość" to każdy z czytelników, człowiek zmęczony, potrzebujący wytchnienia.

Lipa (podmiot mówiący) zaprasza znajdującego się nieopodal gościa do odpoczynku w cieniu jej liści. Drzewo oferuje chłód, spokój, wygodę i ciszę.

Tu zawżdy chłodne wiatry z pola zawiewają, Tu słowicy, tu szpacy wdzięcznie narzekają. Z mego wonnego kwiatu pracowite pszczoły Biorą miód, który potym szlachci pańskie stoły. A ja swym cichym szeptem sprawić umiem snadnie, Że człowiekowi łacno słodki sen przypadnie. Jabłek wprawdzie nie rodzę, lecz mię pan tak kładzie Jako szczep napłodniejszy w hesperyskim sadzie.

W opisie tym najważniejszą rolę zaznaczone epitety. To dzięki ich zagęszczeniu odczuwamy przedstawione miejsce jako przestrzeń sielską, swojską, bezpieczną.

W hesperyskim sadzie - W mitologicznym ogrodzie bogów, w którym rosły złote jabłka, podarunek ślubny matki Zeusa, Gai, dla jego przyszłej żony Hery (nawiązanie do kultury starożytnej było elementem charakterystycznym dla twórców renesansu).

Utwór jest pochwałą życia zgodnego z naturą, które zapewnia człowiekowi harmonię i bezpieczeństwo. Piękno przyrody pozwala zapominać o codziennych troskach.

"Na zdrowie"

Ślachetne zdrowie, Nikt się nie dowie, Jako smakujesz, Aż się zepsujesz.

Podmiot liryczny używa apostrofy - zwraca się bezpośrednio do zdrowia nazywając je „szlachetnym".

Zdaniem podmiotu lirycznego doceniamy wartość zdrowia, gdy je tracimy.

Tam człowiek prawie Widzi na jawie I sam to powie, Że nic nad zdrowie Ani lepszego, Ani droższego; Bo dobre mienie, Perły, kamienie, Także wiek młody I dar urody,

Mieśca wysokie, Władze szerokie Dobre są, ale - Gdy zdrowie w cale. Gdzie nie masz siły, I świat niemiły.

Poeta przeciwstawia zdrowiu takie wartości jak: bogactwo, młody wiek, wysokie stanowiska społeczne, władza, które nie mają znaczenia, jeśli człowiek zaniemoże. Cenę zdrowia poznaje się dopiero wtedy, gdy się je utraci.

Klinocie drogi, Mój dom ubogi Oddany tobie Ulubuj sobie!

Autor ponownie podkreśla wartość zdrowia w ostatnich wersach. Określa je także mianem „klejnotu", prosząc je o to, by na zawsze zamieszkało w jego domu.

"O żywocieludzkim"

Fraszki to wszytko, cokolwiek myślemy, Fraszki to wszytko, cokolwiek czyniemy; Nie masz na świecie żadnej pewnej rzeczy, Próżno tu człowiek ma co mieć na pieczy.

myśl o zmienności i niepewności ludzkiego losu

Zacność, uroda, moc, pieniądze, sława, Wszystko to minie jako polna trawa; Naśmiawszy się nam i naszym porządkom, Wemkną nas w mieszek, jako czynią łątkom.

Życie ludzkie zostaje porównane do teatru kukiełek: człowiek nie decyduje o swoim losie - jest jedynie aktorem odgrywającym rolę wyznaczoną mu przez Boga.

Pieniądze, władza, uroda, sława to wartości nietrwałe.

na domw czarnolesie

Panie, to moja praca, a zdarzenie Twoje; Raczyż błogosławieństwo dać do końca swoje! Inszy niechaj pałace marmórowe mają I szczerym złotogłowem ściany obijają,

„Na dom w Czarnolesie", fraszka Jana Kochanowskiego to utwór o charakterze religijnym o widocznych akcentach autobiograficznych.

Podmiot liryczny w pierwszej osobie liczby pojedynczej zwraca się za pomocą apostrofy do Boga, władcy jego życia, z prośbą o błogosławieństwo.

Poeta nie zabiega o dobra materialne.

Ja, Panie, niechaj mieszkam w tym gniaździe ojczystym, A Ty mię zdrowiem opatrz i sumnieniem czystym, Pożywieniem ućciwym, ludzką życzliwością, Obyczajmi znośnymi, nieprzykrą starością.

Jego życzeniem jest mieszkanie „w tym gniaździe ojczystym", czyli miejscu związanym z jego tożsamością. Tylko tam będzie mógł żyć w zdrowiu, w prawdzie, w skromności oraz wśród przychylnych mu, kulturalnych ludzi, dzięki nim jego starość nie będzie „przykrą".

Satysfakcję renesansowemu twórcy zapewniało jedynie zdrowie, czyste sumienie, ludzka życzliwość, podstawowe pożywienie, postrzegane we fraszce nie jako monotonne minimum, lecz jako dar Boży.

"Na młodość""Do Hanny""Na nabożną"

"Na młodość"Jakoby też rok bez wiosny mieć chcieli,Którzy chcą, żeby młodzi nie szaleli."

Fraszka ta przedstawia konflikt pokoleń. Starzy życzą sobie, by młodzi zachowywali się rozważnie - pewnie dlatego że zbyt szybko zapomnieli swoje wczesne lata. Ich oczekiwania są niemożliwe do spełnienia. Dorastanie bez szaleństw zostaje porównane do cyklu rocznego bez wiosny, która stanowi symbol młodości.

"Do Hanny"Na palcu masz dyjament, w sercu twardy krzemień,Pierścień mi, Hanno, dajesz, już i serce przemień."

Omawiany liryk to fraszka dworska. Podmiotem lirycznym jest tu kochanek. Ujawnia się on w pierwszej osobie liczby pojedynczej, na co wskazuje zaimek mi. Mężczyzna skarży się na obojętność i oziębłość kobiety. Patrząc na diament z jej pierścienia, stwierdza, że jej serce jest twarde jak krzemień.Hanna gotowa jest oddać partnerowi pierścień. Można to interpretować dwojako: postanowiła zerwać z ukochanym albo chce ofiarować mu coś drogocennego jako substytut miłości. Jednak mężczyzna pragnie uczuć Hanny.

"Na nabożną"Jeśli nie grzeszysz, jako mi powiadasz,Czego się miła, tak często spowiadasz?

Niniejszy liryk buduje pytanie retoryczne, skierowane do tytułowej nabożnej.Pytanie ujawniasprzeczność w postawie kobiety, która musi być grzeszna, skoro tak często czuje potrzebę spowiedzi, choć sama nie chce się do tego przyznać. Utwór ośmiesza fałszywą pobożność. W kontekście postawy bohaterki tytuł wiersza ma charakter ironiczny.

dziękuję!

Agnieszka Łazarek

# data[].attributes.attachment_link.description
tydzień Start z "fraszkami" jana kochanowskiego Każdego dnia zapoznaj się z treścią wybranej fraszki/fraszek, a następnie wykonaj w zeszycie zadania przypisane do utworu. Poniedziałek Czwartek Piątek Środa Wtorek "Na lipę" Gościu, siądź pod mym liściem, a odpoczni sobie! Nie dójdzie cię tu słońce, przyrzekam ja tobie, Choć się nawysszej wzbije, a proste promienie Ściągną pod swoje drzewa rozstrzelane cienie.