# data[].attributes.body
Vlaams-nationalisme is een (etnisch) nationalistischestroming die een onafhankelijk Vlaanderen beoogt.

# data[].attributes.headline
"Alles voor vlaanderen vlaanderen voor kristus"

# data[].attributes.subject
"Alles voor vlaanderen vlaanderen voor kristus"

# data[].attributes.body
(AVV VVK)

# data[].attributes.body
11 juli 1302

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Volgens het Vlaams-nationalistische verhaal speelde zich aan de IJzer tijdens de Eerste Wereldoorlog een tragedie zonder weerga af. Ongeschoolde Vlaamse frontsoldaten - die 80 % van het leger uitmaakten - werden door hun Nederlandsonkundige officieren met Franse bevelen onder het motto "et pour les flamands la même chose" de dood ingejaagd. "Arme jongens, die ginder, ver van huis, moeten vechten voor een land dat het hunne niet is", zo schreef de Gazet van Brussel op 11 december 1914. Dit blad was naar buiten toe Vlaamsgezind, maar werd in werkelijkheid door de Duitse bezetter uitgegeven en gesubsidieerd in het bezette land. Maar dit verhaal is grotendeels een mythe die ook na de oorlog zal aangedikt worden tot een van de leitmotiven van het Vlaams-nationalisme. Het is bij de Duitsers dat we de oorsprong van deze mythe moeten gaan zoeken.

Deze mythe bouwt verder op een hele reeks die sinds de onafhankelijkheid van België de Vlaams-nationale geschiedschrijving spekken.

Het Vlaams-nationalistisch geschiedbeeld van de Belgische geschiedenis, gaat ongeveer als volgt: in 1830 ontstond België als kunstmatige schepping van de grootmachten. Vlamingen en Walen werden tegen hun zin gedwongen om in één staatsverband te leven. De Belgische overheid wilde de Nederlandse taal en cultuur uitroeien. Hadden Belgische staatslieden zich geen zinnen laten ontvallen als "La Belgique sera latine ou elle ne sera pas"?

België was bovendien een Franse satellietstaat én een eentalig Franse staat. Het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden daarentegen was een gezegend tijdvak geweest. Gedurende de hele 19 e eeuw werden de Vlamingen door het Waals-Brusselse machtsapparaat verdrukt. Velen moesten om den brode uitwijken naar Wallonië waar ze uitgebuit werden. In 1914 moesten de Vlamingen vechten voor een land dat ze nooit een warm hart toegedragen hadden. Vlaamse jongens werden massaal de dood ingejaagd door Nederlandsonkundige Franstalige officieren. Aan de IJzer ontwaakten de Vlamingen en begonnen ze hun strijd voor zelfstandigheid. Maar ook in bezet België waren Vlaamsgezinden tot actie overgegaan, de zogenaamde 'activisten'. Uit verdediging tegen een Waals-franskiljonse haatcampagne tegen alles wat Vlaams was, besloten ze de Godsvrede te doorbreken. Zij zouden niet langer zwijgen. De Duitsers boden hun een helpende hand aan ( Flamenpolitik). Wat was dan begrijpelijker dan dat ze die aanvaardden? De idealistische activisten bekwamen van de Duitse bezetter een Nederlandstalige universiteit te Gent (1916) en zelfs de bestuurlijke scheiding van België (1917). Na de oorlog echter, volgde de repressie tegen alles wat Vlaams was: talloze activisten werden door de Belgische staat gebroodroofd.

Weerstaat deze weergave van de feiten de toets van een kritisch onderzoek?

Een kunstmatige staat, schepping van de grootmachten?

Allereerst moet vastgesteld worden dat alle staten per definitie kunstmatig zijn. Inderdaad is geen enkele staat door God of door de natuur gewild. Het is onterecht het jaar 1830 als het 'ontstaan' van België te beschouwen. Wie dat wél doet, moet 1958 als het ontstaan van Frankrijk beschouwen. In 1830 nam België immers zijn meest recente staatsvorm aan (een grondwettelijk-parlementaire monarchie), net als Frankrijk in 1958 de Vijfde Republiek vestigde. Beide staten zijn natuurlijk ouder dan die datum. België is inderdaad onafhankelijk geworden in 1830, maar kent een voorgeschiedenis die teruggaat tot in de middeleeuwen. De Bourgondische Nederlanden (1430) werden aan het einde van de 16 e eeuw in tweeën gesplitst. Het resultaat hiervan, was dat er niet één, maar twee naties - een Belgische en een Nederlandse - gevormd werden. De katholieke Habsburgse Nederlanden omvatten ongeveer het grondgebied van België (behoudens het prinsbisdom Luik[1]) en de inwoners ervan ontwikkelden een proto-nationaal besef.[2] Dit bleef behouden ondanks de Franse bezetting van België, die in 1814 eindigde[3] De geallieerden riepen toen de onafhankelijkheid van België uit.[4] De grootmachten hebben vervolgens België (m.i.v. Luxemburg) en Noord-Nederland samengevoegd. Culturele, godsdienstige en politieke tegenstellingen bespoedigden het einde van dit Rijk en zorgden voor de vestiging van de onafhankelijke Belgische natiestaat.[5] We moeten hier nog een misverstand rechtzetten. Vaak hoort men dat België als een 'bufferstaat' zou ingericht zijn. Dat is onwaar. België heeft zich net van de bufferstaat die het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden was, afgescheurd.

Vlamingen en Walen: een gedwongen huwelijk?

Uit het eerste punt blijkt reeds dat wat men vandaag Vlamingen en Walen noemt, al honderden jaren in een staatkundig verband samenleefden. Overigens lag elk Belgisch prinsdom (het hertogdom Brabant, het graafschap Vlaanderen, het prinsbisdom Luik ...) schrijlings op de taalgrens. De taalgrens mag dan al ouder zijn dan België, zij had gedurende duizenden jaren geen politieke betekenis. De historicus Paul De Ridder, nota bene fractieleider van de N-VA in het Brussels Parlement, schrijft wat dat betreft: "Sommigen [ongetwijfeld de Vlaams-nationalisten, wie anders?] zullen het niet graag horen, maar uit onderzoek van de oorkondenlijsten van Brugge, Gent en Ieper blijkt dat tussen 1250 en 1500 niet minder dan 30 tot 60 % van die akten in het Frans opgesteld zijn."[6] Niet België is het product van Vlaanderen en Wallonië, maar omgekeerd. De term "Vlaanderen" zien we pas opduiken in de jaren 1840 en dan nog enkel bij Vlaamsgezinden, de term Wallonië is zelfs nog vijftig jaar jonger. De Vlaamse beweging is net ontstaan uit het enthousiasme rondom de Belgische Revolutie, waarbij filologen op zoek gingen naar wat België zo uniek maakte en één van die aspecten was de "Nederduitse taal".[7] Kortom, in 1830 waren er Vlamingen noch Walen.

België, een Franstalige staat die het Nederlands wilde uitroeien?

In 1830 was België geen eentalig Franse staat. Het principe van de staatsorganisatie was hetzelfde als in de Bourgondisch-Habsburgse tijd: het Frans werd de taal van het centrale bestuur, voor de communicatie van de overheid naar de burger golden de streektalen. Enkel het hoger onderwijs en het leger was eentalig Frans. Voor de rest was er taalvrijheid. Waarom deze keuze? Vooreerst was het Frans de taal van de (hogere) burgerij zowel in het noorden als in het zuiden van het land. Het Frans was ook de taal van de Verlichting en van de vooruitgang (vandaar dat de Nederlandstalige clerus zo nauw verbonden zou worden met de Vlaamse beweging: die werd als een dam beschouwd tegen het 'zedeloze' Frankrijk, en tegen de ideeën van de Verlichting, de streektaal stond dan symbool voor de ongerepte volkse tradities). Het Frans was de meest verspreide taal in België en een taal met internationaal prestige. Na de revolutie van 1830 was er een zeer sterke anti-Nederlandse reflex in België, tenslotte bestond er geen eengemaakte Zuid-Nederlandse taal, wel Vlaamse, Brabantse en Limburgse varianten.

Zelfs inzake spelling waren er verschillen tussen België en Nederland. Enkel in de korte periode van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden kenden beide landen dezelfde spelling (Siegenbeek-spelling). Die werd daarna afgeschaft en, op initiatief van de Belgische regering, vervangen door de Willems-spelling (1844). Tussen 1883 en 1934 en daarna vanaf 1947 kenden beide landen eenzelfde spelling. Kortom, in de eerste 120 jaar die op de Belgische onafhankelijkheid volgden, kenden België en Nederland amper vijftig jaar een gedeelde spelling. Sterker nog, het Standaard-Nederlands, zoals we dat vandaag kennen, is in België een uit Nederland geïmporteerde taal.

Als de Vlamingen al 'onderdrukt' werden, gebeurde dat door hun eigen elite. Elke rechter, elke notaris, elke arts kon immers de taal spreken die hij wou. Welnu, vooral de Vlaamse liberalen kozen het Frans. De verfransing vond zijn oorsprong niet bij de Belgische revolutie en was bovendien het symptoom van een klassenstrijd, niet van een nationalistische strijd.

Laten we kijken naar onze buurlanden om te kijken of dit soort situaties nog voorkwam. Frankrijk beschermt pas sedert 2008 zijn regionale talen als erfgoed. In Nederland heeft het Fries nog steeds niet het statuut van landstaal. In Luxemburg werd het Letzebuergisch - de taal van de meerderheid van de bevolking - slechts in 1984 (!) als officiële taal erkend (tevoren was de enige officiële taal het Frans). In Ierland heeft de Britse overheersing het Gaelic quasi uitgeveegd, idem met Duitsland en het Pools.[8]

Het feit dat België een verdrukkingspolitiek of een culturele genocide tegenover het Nederlands zou hebben pogen te ondernemen is lachwekkend. Terecht stelde Lenin in 1913: "In België zijn sedert een lange tijd stabiele grondwettelijke praktijken gevestigd en is politieke vrijheid een oude verworvenheid van de bevolking."[9] Het is dus onjuist om te suggereren dat zo'n praktijken plaatsvonden in het meest vrije land ter wereld. Voor dit verfransingplan wordt er vaak verwezen naar twee vermeende 'brieven', aan Charles Rogier toegeschreven. In de eerste zou hij gepleit hebben voor de vernietiging van het Nederlands als voorbereiding op de aansluiting van België bij Frankrijk; de tweede brief ging over de " vernietiging van het Germaanse element in België". Welnu, historisch onderzoek uit 1902 heeft reeds aangetoond dat deze brieven apocrief[10] zijn. Toch leeft ook dit fabeltje nog steeds door.[11]

Gezegend Verenigd Koninkrijk der Nederlanden versus Franse satellietstaat

Dat het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden een gezegend tijdvak zou geweest zijn, is een product van de Vlaamsgezinde mythologie. Zo schreef de liberale historicus Paul Fredericq in 1906 met veel gevoel voor pathos: "De val van Napoleon op het slagveld van Waterloo was de dageraad der opbeuring voor de Vlaamse gewesten."[12] Vanaf de jaren 1860 ontwikkelde de Vlaamse beweging zich tot een subnationale stroming die, weliswaar binnen een Belgische context, "Vlaanderen" als doel op zich ging verdedigen. Hoe verder de Belgische Revolutie in het verleden kwam te liggen, hoe meer ze aan kritiek blootstond. Vele Vlaamsgezinden immers laakten de trage vooruitgang in de taalwetgeving en romantiseerden het Nederlandse tijdvak. Daarbij vergaten ze dat het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden een staat was zonder volkssoevereiniteit, waar de Koning op een despotische manier regeerde en waar de vrijheid van meningsuiting, drukpers, religie enz. aanzienlijk lager was dan in het onafhankelijke België. Omdat België, voor wat de elites betrof, een verfranste staat was, begonnen Vlaamsgezinden overal de onzichtbare hand van Frankrijk te zien. Het tegendeel was waar: voorafgaand aan de Eerste Wereldoorlog was niet Duitsland, maar wel Frankrijk het land dat door de Belgische elite het meest gevreesd werd. De katholieke diplomatie sympathiseerde met het ordelijke Duitse Rijk, niet met de instabiele Franse republiek.[13]

Onderdrukking door het Waals-Brusselse machtsapparaat

Zonder twijfel was Wallonië tot ca. 1965 de economisch meest welvarende streek van België. Maar leidde dit tot een politieke onderdrukking van Vlaanderen? Laten we eerst vaststellen dat het kiesrecht tot 1893 beperkt was tot een kapitaalkrachtige en mannelijke elite. Desondanks lezen we nergens dat België de vrouwen onderdrukte en is er daaromtrent geen mythologie ontstaan. Wat het aantal zetels in de Kamer en in de Senaat betreft, was er sedert 1830 steeds een meerderheid afkomstig uit de Vlaamse arrondissementen. We nemen er, als bewijs, de zetelverdeling bij voor de verkiezingen van 1912. De beide Vlaanderen kregen in de Kamer van Volksvertegenwoordigers 50 zetels toebedeeld, Antwerpen en Limburg samen 31. Luxemburg en Namen 15, Henegouwen 31 en Luik 22. Brussel en Leuven kregen 33 zetels toegewezen[14], Nijvel 4. Of, anders gezegd, de vier Vlaamse provincies kregen 81 zetels, de vier Waalse 68. De tweetalige provincie Brabant 37 zetels, waarvan 4 voor wat vandaag Waals-Brabant is. Hoe er in die context sprake kan zijn van een 'Waals-Brusselse verdrukking', is een raadsel.

Voor de invoering van het proportioneel kiesrecht in 1899 was het 'Vlaamse' overwicht zelfs nog eclatanter. Zo was er in alle regeringen samen tussen 1884 en 1902 welgeteld één (!) Waalse minister (van 1884 tot 1890 zelfs geen enkele).[15]

De onderdrukking van de Vlaamse arbeiders in Wallonië

Het klopt dat de zware industrie zich in België eerst in het zuiden ontwikkeld had. Logisch ook, want daar gebeurde de exploitatie van steenkool en liggen de belangrijke rivieren die zorgen voor het goederentransport via de binnenscheepvaart. Net als in andere West-Europese landen ontwikkelden de regio's zich ongelijk (ook binnen de regio's bestonden en bestaan trouwens grote verschillen). Aangezien de werkgelegenheidsgraad het hoogste was in het zuiden, trokken vele Vlamingen naar daar. Werden zij echter uitgebuit? Het antwoord daarop is eenvoudig: alle arbeiders werden in de 19 de eeuw (in min of meerdere mate) uitgebuit. Dit had volstrekt niets te maken met hun taal.

Lenin relativeerde ook de taalkundige 'onderdrukking' van de Vlamingen. " In België zijn sedert een lange tijd stabiele grondwettelijke praktijken gevestigd en is de politieke vrijheid een oude verworvenheid van de bevolking", zo schreef hij in 1913.[16] Omtrent datzelfde tijdstip merkte hij ook op dat niettegenstaande de diversiteit van de samenstelling van België er geen sprake was van onderdrukking van naties. Wel bestond er in België nog ongelijkheid van rechten wat betreft de Vlamingen, maar die was, volgens Lenin, onbeduidend in vergelijking met wat de Polen in Duitsland hebben moeten ondergaan of de Ieren in Engeland.[17]

"La Belgique sera latine ou elle ne sera pas"!

Deze uitspraak behoort tot de meest gehanteerde door aanhangers van de Vlaamse beweging om het "ware karakter" van België bloot te leggen[18]. Nochtans dateert de uitspraak niet van de jaren na de Belgische onafhankelijkheid, maar van 1915. Ze werd gedaan door de wallingant Raymond Colleye (eigenlijk heette hij Deweerdt).

Colleye verbleef tijdens de oorlog in het Verenigd Koninkrijk. In twee stukken die hij geschreven had en die - op het laatste woord na - identiek waren zong hij de lof van een Franco-Belgische alliantie. Volgens hem had de oorlog het amorfe, Belgische vaderland omgesmeed tot een ondeelbaar geheel. De patriotten van morgen zouden vergeten zijn dat er eertijds een Waalse of Vlaamse Beweging geweest was. Hij loofde ook de flaminganten. Zij hadden de werkelijke verzuchtingen van hun volk gediend door samen met de 'Latijnen' hun humanitaire plicht te vervullen.

Nu bestond het flamingantisme niet meer. Het uur was geslagen om België in de triomferende Latijnse sfeer te lanceren. Het naoorlogse België zou een grote Europese mogendheid worden. De neutrale status van ons land was achterhaald. Het moest een innige alliantie met Frankrijk sluiten. Frankrijk, was dat niet het tweede vaderland van de Belgen en was België op zijn beurt in het noorden niet de natuurlijke beschermer van de Franse beschaving?

België zelf kon trouwens moeilijk zonder meer vijandelijk territorium annexeren. De Walen zouden niet met veel vreugde in het parlement mandatarissen van 'een volk van brandstichters, plunderaars en moordenaars...' ontvangen. Bovendien was het toch ondenkbaar dat de in België geïntegreerde Duitsers konden genieten van het nobele Belgische leven met alle voordelen die de Belgische geest voor rechtvaardigheid aan de overwonnen vijand zou toestaan. Door een alliantie met Frankrijk veranderde dat gegeven. De Franse invloed zou aan de Germaanse invloed immers een tegengewicht bieden. Ten slotte drukte Colleye er nog op dat geen enkele partijdige wet de nationale rust nog zou verstoren. De vrijheid van taal mocht dus nooit meer 'vervalst' worden. Vlamingen konden de taal blijven spreken die ze wensten, maar de enige officiële taal van de Belgische staat en administratie zou het Frans zijn.

Het vooruitzicht van een franco-Belgische alliantie bracht Colleye tot het besluit: "La Belgique de demain sera Latine ou elle ne sera rien." In Le Cri de Londres (15 juni 1915) had Colleye hetzelfde artikel met die zin besloten met "...pas". Maar in een latere versie in The Nineteenth Century luidde het "...rien". Het verschil tussen pas en rien is toch wel significant. Los gezien van de context impliceert pas in die zin dat België enkel maar kon bestaan als een Franstalige staat. Rien daarentegen duidt aan dat België buiten de context van een Latijnse bond, veroordeeld was tot de status van een door taalstrijd verscheurde kleine en neutrale macht.

In die zin is het taalgebruik van Colleye in zijn herziene artikel duidelijker en, naar ons aanvoelen, correcter. Dit laatste stuk geeft dus beter de echte mening van Colleye weer. Hoe dan ook, Colleye werd voor zijn artikel niet alleen op het matje geroepen bij de Belgische ambassadeur in Londen, hij werd ook gelaakt in de Franstalige pers en de Belgische overheid liet zelfs een boek en een tijdschrift van hem censureren. Hoe kan men dan nog beweren dat deze uitspraak ook maar iets met het officiële België te maken heeft?

IJzertragiek

Volgens het Vlaamsgezinde verhaal speelde zich aan de IJzer tijdens de Eerste Wereldoorlog een tragedie zonder weerga af. Ongeschoolde Vlaamse frontsoldaten - die 80% van het leger uitmaakten - werden immers door hun Nederlandsonkundige officieren met Franse bevelen onder het motto "et pour les flamands la même chose" de dood ingejaagd. "Arme jongens, die ginder, ver van huis, moeten vechten voor een land dat het hunne niet is", zo schreef de Gazet van Brussel op 11 december 1914. Dit blad was naar buiten toe Vlaamsgezind, maar werd in werkelijkheid door de Duitse bezetter uitgegeven en gesubsidieerd in het bezette land. Het is ook bij de Duitsers dat we deze mythe moeten gaan zoeken. Waarom? Allereerst omwille van het evidente feit dat er in geen enkel dagboek, noch in een brief, noch in de herinnering van ook maar één frontsoldaat de herinnering is opgetekend aan zo'n gebeurtenissen. Ten tweede omdat we het cijfer "80 %" voor de eerste maal terugvinden in een activistisch strooibiljet van begin 1915. In werkelijkheid lag het aantal Vlaamse soldaten veel lager (ongeveer 65 %). Kortom, dit is loepzuivere anti-Belgische propaganda. De werkelijkheid was wel beduidend anders. Zelfs de Vlaams-nationalistische historicus Hendrik Elias[19] kon het Belgisch-patriottisme bij de flaminganten in augustus 1914 niet ontkennen toen hij opschreef dat op "weinige uitzonderingen na ... hun streven, ... aan de zijde van de Koning stond."[20] In het Belgisch leger vielen zeker niet meer doden dan in meertalige legers, vooral omdat Koning Albert I - ondanks zware druk van de Britten en Fransen - consequent weigerde de Belgische soldaten in te zetten bij de moorddadige offensieve van de Entente.[21]

Ook het totaal aantal gesneuvelde Belgische soldaten lag niet hoger dan bij de andere (eentalige) landen, integendeel. Natuurlijk waren er wel misstanden op taalgebied. Het leger was inderdaad eentalig Frans en de nieuwe taalwet - die o.a. een elementaire kennis van het Nederlands bij de officieren verplichtte - op het leger werd niet of onvoldoende toegepast. Evenwel ging het hier niet om een Vlaams-Waalse, maar wel om een sociale strijd. Niet Vlamingen immers werden tot op zekere hoogte gediscrimineerd, wel Fransonkundigen. Het waren inderdaad Franstaligen die hogere functies bekleedden of meer technische ambten achter het front, maar die konden ook uit het noorden van België komen. Wat de achterstelling van het Nederlands bevorderde was het odium van het activisme (zie hieronder) dat op de Vlaamse beweging kleefde. Hoewel maar een klein deel van de flaminganten in het bezette gebied collaboreerde, werd vaak elke uiting van Vlaamsgezindheid - zij het op niet gewelddadige wijze - vervolgd. Dat radicaliseerde intellectuele flaminganten die zagen dat de Duitsers bijvoorbeeld in bezet België de Rijksuniversiteit van Gent vernederlandsten. Zij begonnen voor 'zelfbestuur' te ijveren. Zo was Duitsland er door zijn Flamenpolitik onrechtstreeks in geslaagd ook in het Belgisch leger een bres te slagen. Na de oorlog resulteerde die in de oprichting van de Frontpartij, die weldra besmet zou worden met het radicale anti-Belgicisme van de activisten.[22]

Flamenpolitik en activisme

Het oorlogsdoel in het westen van het Duitse Keizerrijk tijdens de Eerste Wereldoorlog was de aanhechting van België - of op zijn minst Vlaanderen - en Nederland in het Duitse Rijk, samen met enkele Franse vestingsteden. De Vlaamse beweging werd als een nuttig instrument daartoe bezien. Dat was niet uniek: in het oosten (Oekraïne, Polen...) en in de moslimwereld zetten de Duitsers ook nationaliteiten op tegen de gevestigde orde om dan zelf in de plaats daarvan te kunnen treden. Het was echter niet de eerste optie van de Duitsers in België. Zij meenden dat ons land weinig of geen verzet zou bieden en wilden er dan een soort vazalstaat van maken, zonder de interne structuren daarom te vernietigen. Maar na het weigeren van de vrije doorgang van het Duitse leger begin augustus 1914 en het afwijzen van een wapenstilstand door Duitsland op 9 augustus 1914, schakelde het Rijk over op een integraal-nationalistische politiek. Die was niet zomaar uit de lucht komen vallen. In het Duitse Keizerrijk was het Pruisisch-Duitse staatsapparaat verstrengeld met machtige nationalistische pressie-groepen - zoals het Alldeutscher Verband (°1894) - die vanaf het einde van de 19 e eeuw aanzienlijk aan invloed wonnen, ook in kringen van de traditionele landadel ( Junker) en de groot-industrie. Het völkische denken, kortom, was zeer sterk aanwezig bij de Duitse elite. En daar paste het verhaal van de onderdrukte Vlamingen in een pro-Franse satellietstaat. Dit narratief sloot ook goed aan bij het Hollands-protestantse zelfbeeld: een deel van de leidende kringen in Nederland was openlijk pro-Duits.[23]

Sedert de jaren 1890 was in Alduitse kringen de conceptie ontstaan over het feit dat een Duits België (of Vlaanderen) Nederland op termijn binnen de Duitse invloedssfeer zou dwingen. Dit idee kwam opnieuw naar boven drijven in 1914 toen Alduitse kringen enorm aan invloed gewonnen hadden.

In België echter werd Duitsland bovendien met een homogeen-patriottische Vlaamse beweging geconfronteerd. Er moest dus voorzichtig een bres worden geslagen tussen Vlaanderen en België. Op 2 september 1914 berichtte Berlijn het bezettingsbestuur in Brussel dat de Vlaamse beweging moest ondersteund worden, ook om op Nederland een goede indruk te maken. Op 16 december 1914 heette het dat de universiteit van Gent vernederlandst diende te worden, dat in België de bestuurlijke scheiding moest doorgevoerd worden en dat tussen ons land en Nederland een "publicistische verbinding" geschapen moest worden. De Duitsers gingen stelselmatig en tactisch te werk. Aan de flaminganten werd voorgehouden dat er in het buitenland, - in de Franstalige emigrantenpers met name - een anti-Vlaamse perscampagne woedde. Na de oorlog zou het wel eens uit zijn met het Vlaams! Bovendien waren Waalse volksvertegenwoordigers zogezegd aan de Duitsers komen vragen om het Nederlands af te schaffen. De Vlaamsgezinden hapten niet toe, op enkele kleine groepuscules na. Pas in 1915 verkreeg het activisme meer spankracht, omdat de Duitsers middels Nederlandse stromannen een breuk wisten te slagen tussen loyaal-Belgische flaminganten en de Belgische regering (in Le Havre) enerzijds en de activisten anderzijds. Pas bij de vernederlandsing van de universiteit van Gent (1916) brak een groep Vlaamsgezinden openlijk met de Belgische wettelijkheid. In 1917 tenslotte volgde de bestuurlijke scheiding. De Raad van Vlaanderen (een marionettenorganisatie) riep zelfs de onafhankelijkheid van het Vlaamse land uit. In werkelijkheid was dit manoeuvre geïnspireerd en ingefluisterd door de haviken in Berlijn die ten allen prijze België in handen wilden houden en daarom de oorlog tot het uiterste wensten door te zetten.[25] Het activistisch apparaat werd in 1918 wel door de Duitsers ontmanteld, maar de Flamenpolitik werd onafgebroken doorgezet en dit tot 1945 toe. Daaruit groeide dan weer de mythe van twee 'repressies' van de zgn. Vlaams-hatende Belgische staat, hoewel er in geen enkel dossier tegen oorlogsmisdadigers of collaborateurs een onterechte veroordeling is geweest.

De Flamenpolitik had Duitsland tijdens de oorlog niets opgebracht, maar zorgde wel voor een permanente ontwrichting van de Vlaamse beweging middels de introductie van een anti-Belgische stroming en - vooral - van de unitaire staat. 'Vlaanderen' en 'België' waren eerst voor een klein, maar dan voor een steeds groter deel van de Vlaamse beweging doodsvijanden geworden. Na de oorlog vluchtten de activisten in een irrationele zelfverdediging. En dan is het natuurlijk gemakkelijker om te zeggen dat zij de Duitsers probeerden te bespelen in plaats van hun fout toe te geven en te zeggen dat ze misleid werden.[26]

Besluit

Hierboven schetsten we een aantal hardnekkige mythen uit de Vlaams-nationalistische historiografie. Er zijn er natuurlijk nog, zoals die van de naïeve Vlaamse idealisten, die misleid door de clerus tijdens de Tweede Wereldoorlog tegen het 'goddeloze bolsjewisme' gingen strijden[27]. Of van de Guldensporenslag als begin van de Vlaamse ontvoogding. Het blijkt dat deze mythen gewoonweg onwaar zijn. Ze hebben als enig doel de ontwrichting van België te legitimeren. Net zoals de media tegenover niets kritisch is, is ze dat al helemaal niet tegenover de geschiedenis, of - beter - tegenover de herinnering van de geschiedenis. In de leemte die daardoor geschapen wordt, kunnen nationalisten verdere successen boeken.

Bruno Yammine (bruno232 at gmail.com), doctor in de geschiedenis, Leuven.

[1] De huidige provincies Luik en Luxemburg.

[2] S. Dubois, L'invention de la Belgique: genèse d'un Etat-Nation, 1648-1830, Brussel, 2005.

[3] België behoorde achtereenvolgens tot de Bourgondische Nederlanden (1430-1585), de Spaans-Habsburgse Nederlanden (1585-1715), de Oostenrijks-Habsburgse Nederlanden (1715-1794), Frankrijk (1794-1814/5) en het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1815-1830).

[4] In een proclamatie van baron Von Vincent, die voor Oostenrijk België in 1814 bestuurde, lezen we: "Volk van België, voor uw provincies nadert eindelijk, na, gedurende twintig jaar, in de rampen van Frankrijk gedeeld te hebben, de vestiging van hun staatkundig bestaan: zij zullen voortaan van Frankrijk gescheiden zijn. Belgen, zijt uwer en de nagedachtenis van uw vaderland waardig", "België", Nederlandsche Staatscourant, 10 mei 1814, p. 4.http://pvda.be/

[10] Apocrief: twijfelachtig, niet authentiek.

[14] Het kiesarrondissement Brussel (BHV) kreeg 26 zetels, het kiesarrondissement Leuven 7.

[17] V.I. Lenin, " Statistique et Sociologie", in: Oeuvres complètes, XXIII Parijs, 1912, p. 301-302.

[18] Voor wat volgt, zie L. Wils, Flamenpolitik en aktivisme, Leuven, 1974, p. 19-21; B. Yammine, Drang nach Westen: de fundamenten van de Duitse Flamenpolitik (1870-1914), Leuven, 2011, p. 283-286.

[19] Tijdens de Tweede Wereldoorlog "leider" van het VNV.

[21] De redenering was dat België niet gebonden was door wat de grootmachten deden. Dat klopte ook: volgens het verdrag van de XXIII artikelen garandeerden die slechts de neutraliteit van ons land.

[22] Eén van de meest tot de verbeelding sprekende verhalen van de IIzertragiek berust op een mythe. Zo zouden de Vlaamse gebroeders Frans en Edward Van Raemdonck in elkaars armen als Vlaamse martelaren gestorven zijn, na door Franstalige officieren de dood ingejaagd te zijn. Welnu, het lichaam waarmee Frans verstrengeld was, bleek dat van Aimé Fiévez, een ... Waalse korporaal. De broers Van Raemdonck waren de neven van Clemens De Landtsheer, secretaris van het IJzerbedevaartcomité. Zijn reactie? "Waarom die schoonheid breken en er de waarheid als een koud bad over uitstorten? Dit zou zeer veel nadeel doen aan de zaak zelve", geciteerd in Tijdschrift van de Belgische Vereniging voor Nieuwste Geschiedenis, 31, 4, 2009, p. 41. De nationalistische mythe primeerde en primeert dus op de feiten.

[25] Het vernietigen van België zou immers een compromisvrede met het Verenigd Koninkrijk onmogelijk maken.

# data[].attributes.attachment_link.title
Het Vlaams-nationalistische beeld van de geschiedenis: feit of fictie?

# data[].attributes.attachment_link.description
Volgens het Vlaams-nationalistische verhaal speelde zich aan de IJzer tijdens de Eerste Wereldoorlog een tragedie zonder weerga af. Ongeschoolde Vlaamse frontsoldaten - die 80 % van het leger uitmaakten - werden door hun Nederlandsonkundige officieren met Franse bevelen onder het motto "et pour les flamands la même chose" de dood ingejaagd.

# data[].attributes.body
De 10 grootste mythes

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zoals elke beweging die de emotie en de vendelzwaaierij nauwer genegen is dan de ratio, bestaat ook de argumentatie van de Vlaams-nationalisten uit een aaneenrijging van verdraaiingen en een brede "mythologie". Hieronder een samenvatting van de 10 grootste mythes van het Vlaams-nationalisme. De 11e, misschien wel allergrootste, vindt u onder de publicatie 'mythe van de transfers'
1) de mythe dat Vlamingen en Walen (op politiek vlak) anders denken
Dit is allicht de hardnekkigste mythe die door flaminganten graag verspreid wordt. Het kadert in de ruimere "verschiltheorie", die gebaseerd is op het feit dat er een Romaanse cultuur is en een Germaanse die niet binnen de grenzen van één land met elkaar kunnen samenleven. In politiek correctere termen wordt deze mythe vertaald naar de slogan dat Vlamingen en Walen in zowat alle belangrijke politieke dossiers anders denken. Dit is een manifeste leugen. Er zijn zowel verschillen tussen een Oost-Vlaamse arbeider en een Limburgse rentenier als tussen "een" Franstalige en "een" Nederlandstalige. Bovendien is het normaal dat er op economisch vlak in ons land in de zuidelijke provincies een andere conjunctuur is, het zuiden immers is agrarischer tegenover het feller geindustrialiseerde noorden. Zouden de flaminganten dit ook nog op separatisme aansturen (cf. ook "transfers") wanneer er in het zuiden 3.000.000 Nederlandstaligen woonden? Moet elke Belg hetzelfde denken? Taal is een onderdeel van cultuur (niet eraan gelijk! Moet men zich bij deze trouwens ook niet afvragen of de Vlaams-nationalisten wel met vreemdelingen kunnen samenleven?), maar zeker in een steeds meer geglobaliseerde samenleving is het een verrijking dat er in één land verschillende talen gesproken worden. Een laatste element om deze mythe te staven wordt gevonden bij de politici die in noord en zuid steeds andere oplossingen zouden vinden. Na 30 jaar geindoctrineerd regionalisme- waar de Vlaams-nationalisten zélf op aangedrongen hebben en op aandringen!- en het oprichten van gewestregeringen én regionale partijen is het normaal dat de politici soms gaan kiezen voor de belangen van hun eigen regio boven die van de staat. Dit heeft echter niets te maken met "verschillen", maar alles met politiek opportunisme. Wanneer we morgen het Vlaams gewest in twee opdelen en partijen oprichten voor west en oost, dan zullen er ook zgn. 'verschillen' ontstaan.
2) de mythe dat geen bedrijf of burger onder de staatshervormingen aanzienlijke schade geleden heeft
Dit verhaaltje wordt graag opgedist om de staatshervormingen te verdedigen. Uiteraard ' vergeet' men erbij te vertellen dat de kosten van driedubbele administraties en honderduizenden ambtenaren (verhoudingsgewijs meer dan in China) enorm zwaar wegen op de belastingsbetaler. België is het 2e zwaarst belaste land ter wereld. Het federalisme zoals we dat nu kennen is een dure grap. Bovendien kan men zich nog de vraag stellen hoe democratisch zij tot stand gekomen is. Legitiem wel... maar was zij niet het gevolg van de splitsing van de partijen en een dankbaar excuus om ministerportefeuilles te creëren?
3) de mythe "wat we zelf doen, doen we beter"
De uitspraak van Gaston Geens heeft de voorbie 30 jaar haar absurditeit bewezen. Milieu en ruimtelijke ordening hebben aangetoond dat het Vlaams Gewest niet beter bestuurt dan de unitaire staat. Bovendien zorgt dit sloganeske taalgebruik tot ridicule splitsingen, een voorbeeld daarvan is landbouw - dat sowieso een Europese materie aan het worden is. Dat de splitsing van buitenlandse handel, om nog maar te zwijgen van ontwikkelingssamenwerking belachelijk zijn en een coherent beleid onmogelijk maken behoeft geen betoog. Het kan echterzowaar nog belachelijker "splits het internet", "splits de rode duivels"... Alsof een Vlaams bestuur synoniem staat met een beter bestuur.
4) de mythe dat België een artificiële staat is
Eén van de meest gebruikte slogans van de Vlaams-nationalisten. Los van de bedenking wat 'artificieel' inhoudt, kan men zich afvragen welke staat dan wel door God gewild is. Duitsland is pas in 1870 ééngeworden nadat Pruisen oorlogen uitvocht met zijn buurlanden en met andere deelstaten die honderden jaren autonoom geweest zijn. Net als Frankrijk dat gegroeid is vanuit het kroondomein rond Parijs. In werkelijkheid leven de bewoners van onze gewesten sinds 1430 op een vreedzame wijze naast mekaar. Niet dat er toen sprake was van een natievorming, uiteraard. De Belgische onafhankelijkheidsstrijd (cf. 'de mythe dat de revolutie van 1830 een franstalige opstand was') was een democratische opstand tegen een autoritair régime vanuit het noorden dat geenszins democratisch was. Bovendien is er nog een veel grotere kunstmatige staat in wording: De Europese unie- moeten we die nu ook opdoeken?
5) de mythe dat monarchie niet rijmt op democratie
Hierop zijn enkele bezwaren aan te brengen. Allereerst: welke monarchie bedoelt men? Wanneer men het heeft over monarchieen zoals die vandaag de dag nog bestaan in Saoedi-Arabie, heeft men uiteraard gelijk. Voor de Belgische monarchie liggen de zaken evenwel anders. De machten van de Koning zijn constitutioneel ingeperkt (art. 33 v.d. GW "alle machten gaan uit van de natie). Elke handeling of uitspraak van de Koning moet gedekt zijn door een minister, zodat eigenhandige manipulaties van het systeem uit den boze zijn. Bovendien: in welke zin moet men democratie interpreteren? Het lijkt duidelijk dat een overgrote meerderheid (zoals een rondvraag in La Libre Belgique-die N.B. door de N-VA werd gebruikt) in 2002 nog aantoonde) van de Belgische bevolking gehecht is aan zijn staatshoofd en aan de instelling van het vorstenhuis. Bovendien heeft de monarchie zoals we die vandaag kennen niets vandoen met de Ancien Régime-dynastieen van weleer waarin de Keizer of Koning zijn macht van "God" of van de "Rede" haalde. Dat een president niet noodzakelijk democratischer of machtiger zou zijn (omdat hij verkozen is) tonen vele voorbeelden in het buitenland aan. Het is ook een fabeltje dat de Koning niet ter verantwoording geroepen kan worden, wanneer men iets aan te merken heeft op een uitspraak/daad van de vorst kan men in de Kamer van Volksvertegenwoordigers de eerste minister interpelleren. Vaak wordt de monarchie ook met ronduit belachelijke argumenten aangevallen.Dan wordt bv. het in de GW staande "de Koning heeft recht op muntslag" letterlijk geinterpreteerd om aan te tonen hoe middeleeuws de instelling wel is. Bovendien streven veel Vlaams-nationalisten naar een confederatie met Nederland- een koninkrijk! Toont dit niet voldoende aan dat ze eerder anti-royalisten zijn "pour les besoins de la cause"? Het is immers zoveel makkelijker te zeggen 'wij willen een protocollaire monarchie- in eerste instantie-' dan 'wij willen de koning weg want hij staat de Vlaamse ontvoogdingsstrijd (als Belgisch symbool) in de weg. Bovendien meent de meerderheid der Vlaams-nationalisten dat alle Belgischgezinden koningsgezind zijn. Dit is echter niet waar, men kan evengoed pro-Belgie zijn en een republikeinse staatsvorm aanhangen. Wanneer men die mensen nog eens bijtelt bij degenen die al koninsgezind zijn, wat blijft er dan nog over van de Vlaamsgezinde republikeinen?
6) de mythe dat het Vlaams-nationalisme multicultureel is
Graag beroepen Vlaams-nationalisten zich op de these dat iedereen welkom is in Vlaanderen, dat met een open blik op de wereld gericht is. Dit is een manifest onjuiste stelling. Het Vlaams-nationalisme wil een staat scheppen op basis van een volk en wijst daarom per definitie een multiculturele samenleving af. Het Vlaams-nationalisme is monocultuur (één taal, één volk...). Het Vlaams Blok vertolkt dit heel duidelijk door een multiculturele samenleving op gelijke voet te stellen met een "multicriminele" samenleving, een partij als de N-VA zegt daarentegen dat iemand pas Vlaming kan zijn als hij zich aanpast aan de (niet omschreven) "Vlaamse cultuur". Op die basis kan men zich trouwens ook vragen stellen bij het fundamentele verschil in discours tussen de N-VA en het VB. De ene partij kan niet samenleven in een staat met Franstaligen, de andere wil een staat zonder Walen én vreemdelingen.
7) de mythe van het Europa der regio's
(bijna) Alle Vlaams-nationalisten streven een Europa der regio's na. De staten die we nu kennen zijn volgens hen verouderd, 19e eeuws en zullen- en dit wordt voor België zelf vaak herhaald- enerzijds bevoegdheden afstaan aan de Europese Unie en anderzijds aan de gewesten. Zo zou het Europa van morgen een confederale structuur van monoculturele volkeren worden: de Vlamingen, de Welshmen, de Bretoenen, de Basken, de Friezen, de Schotten... Niets echter wijst erop dat een evolutie zich in deze richting zich voltrekken zal. Allereerst kent Europa maar enkele federale staten (Duitsland,Zwitserland,Oostenrijk en-gedeeltelijk-Spanje) en bovendien zijn deze staten centripedaal gevormd (in tegenstelling tot ons land waar het federalisme centrifugaal is; vandaar dat men de bewering als zou een "Vlaamse grondwet" of een "paritaire senaat" de normaalste zaken zijn in een federale staat voor ons land niet opgaat. Zij vormen er slechts de bron van nog meer middelpuntvliedende krachten, daar waar in een ander federaal land-bv. Duitsland- de federale grondwet als koepel is komen te staan op de grondwetten van de deelstaten). Niets wijst erop dat er een lidstaat van de Europese Unie in staat van ontbinding verkeert, de meesten zijn unitair -zoals gezegd- en dit geldt eveneens, en zelfs nog meer, voor kandidaat-lidstaten in het voormalige Oostblok. Het Europa der regio's is bijgevolg niets meer dan een leugen of een nationalistische utopie. Bovendien kan men zich afvragen of de Vlaams-nationalisten wel zo "Europees" gezind zijn. In een federale staat kunnen ze niet met Franstaligen samenleven, wat zouden ze dan doen in een (toekomstig) federaal Europa waar ze met verschillende entiteiten samenleven? Wordt Brussel, of Vlaams-Brabant immers niet bedreigd door het 'franskiljonisme'? Hoe gaan middelpuntvliedende krachten in eigen land plots middelpuntzoekend worden in Europa? Het Vlaams-nationalisme is een monoculturele ideologie die zich onmogelijk kan integreren in een meertalig geheel. Vlaams-nationalisme kan bijgevolg nooit op Europa rijmen.
8) de mythe dat (Nederlandstalige) Belgischgezinden verdedigers zijn van de francophonie
Belgischgezinden, vaak minachtend "Belgicisten" genoemd worden vaak afgeschilderd als verdoken FDF-ers of verdedigers van "la francophonie". Vermits het Vlaams-nationalisme een combattieve ideologie is dient ze een vijandbeeld te scheppen. Dit vijandbeeld bestaat, en zal steeds bestaan uit het bondgenootschap van Nederlandstalige 'Vlamingenverraders' en van de franstalige bourgeoisie. De eersten zijn de knechten van de laatsten. Deze aantijging gaat gepaard met de beschuldiging dat alle Belgischgezinden terug willen naar het "Belgique à papa" van weleer waar alles ééntalig Frans was. Blijkbaar ligt de taalkwestie die toch reeds decennialang geregeld is nog zeer "gevoelig", of-beter gezegd- wordt zij te pas en te onpas bovengehaald om de Belgischgezinden verdacht te maken. Zij Conscience reeds niet "de tael is gansch het volk"? De koppeling aan het FDF lijkt op het eerste gezicht vreemd, vermits deze radicaal-francophone partij uitermate regionalistische (separatistische) standpunten inneemt, die dus per definitie anti-Belgisch zijn. De waarheid is allicht dat het Vlaams-nationalisme langs Nederlandstalige kant het "Vlaamse Volk-één-en-onverdeeld" wil houden. Nederlandstaligen die het met de dogmatische standpunten niet eens zijn kunnen op geen genade rekenen en Franstaligen zijn sowieso de incarnatie des duivels. In het denken van de Vlaams-nationalisten immers is België een Waalse constructie die bedoeld is om de 'Vlamingen' leeg te zuigen.
9) de mythe van het 'Vlaamse Volk'
Vele flaminganten pretenderen dat Europa uit honderden volkeren bestaat, waarvan het Vlaamse volk dan één zou zijn. Deze bewering is gemakkelijk te weerleggen: ten eerste baseert een rechtsstaat zich niet op een 'volk' maar op een 'bevolking' en ten tweede is er geen enkel bewijs dat er een 'Vlaams' volk zou bestaan. Welk zijn dan de eigenschappen van dit volk? Met recht kan men dan evengoed beweren dat er een Limburgs, Antwerps, Brabants, ja zelfs Brussels,Leuvens, Luiks of Kortrijks volk bestaat.
10) de mythe van het democratisch/sociaal Vlaams-nationalisme
Een filosoof zei ooit "nationalismen zijn de bron van alle kwaad". Zeker voor Europa gaat dit op. Een nationalisme, eender welk zal steeds autoritaire, fascistoide en dus ondemocratische trekken vertonen. Een democratisch nationalisme is sua generis onmogelijk omdat de gedachte van het nationalisme zelf een uitsluiting van de andere impliceert. De andere neemt vele gedaanten aan: de Jood, de Moslim, de Waal...
Zonder een dialectische strijd is geen nationalisme levensvatbaar, cf. Israël of de Balkan. Of nazi-Duitsland in het verleden. Een nationalisme is in zover sociaal dat het de eigen volksgenoten omsluit. Het gaat hier om een streven naar een 'Volksgemeinschaft', een monolitische, harmonische cultuur zonder interne verschillen. Kortom kan men besluitend zeggen dat sociaal Vlaams-nationalisme Vlaams nationaal-socialisme is.

# data[].attributes.attachment_link.title
De 10 grootste mythes van het Vlaams-nationalisme

# data[].attributes.attachment_link.description
Zoals elke beweging die de emotie en de vendelzwaaierij nauwer genegen is dan de ratio, bestaat ook de argumentatie van de Vlaams-nationalisten uit een aaneenrijging van verdraaiingen en een brede "mythologie". Hieronder een samenvatting van de 10 grootste mythes van het Vlaams-nationalisme. De...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Vlaams-nationalisme is een nationalistische stroming die een onafhankelijk Vlaanderen beoogt. Vlaams-nationalisten streven naar Vlaamse onafhankelijkheid, eventueel in een confederatie. Anderen binnen de beweging, zoals cultuurflaminganten of federalisten willen hun eisen binnen de Belgische staat verwezenlijkt zien.

Geschiedenis

Het Vlaams-nationalisme is voortgekomen uit de Vlaamse Beweging.

Dit onafhankelijkheidsstreven is ontstaan tijdens de Eerste Wereldoorlog. Voor dit conflict bestond er geen separatistische partij, tijdschrift of organisatie. Koning Albert I van België had bij de inval van de Duitse troepen gevraagd om de Guldensporenslag te herdenken. Hij en zijn raadgevers hoopten op een Belgische reflex van de Vlaamse beweging (en van alle andere politieke stromingen) zodat zij geen defaitistische ideeën zouden verspreiden, maar zich bijvoorbeeld massaal als vrijwilliger zouden aanbieden. Men noemt dit concept "Godsvrede": het staken van alle (partij)politieke en sociale twisten, zolang de oorlog duurt.

Dat was echter buiten de Duitse bezetter gerekend. De flamenpolitik van de Duitse bezettende macht speelde immers een beslissende rol bij het ontstaan van het activisme en dus bij dat van het Vlaams-nationalisme. Door allerlei vooroorlogse Vlaamse eisen in te willigen, hoopten de Duitsers de Vlaamse bevolking voor zich te winnen (of, minstens, een deel van de Vlaamse beweging). Via de activisten hoopte men België te kunnen blijven beheersen. De architect van de Flamenpolitik was gouverneur-generaal Moritz von Bissing.

Een eerste belangrijke verwezenlijking van de Flamenpolitik, die gevoerd werd buiten medeweten van de activisten om, was de vernederlandsing van de Franstalige universiteit van Gent in oktober 1916, een oude eis van de flaminganten, iets wat pas in het jaar 1930 definitief zou gebeuren. In februari 1917 richtte de Duitse regering een marionettenregering op om het activisme internationale legitimiteit te verschaffen: de Raad van Vlaanderen. Op 21 maart 1917 werd door von Bissing de geambieerde bestuurlijke scheiding tussen Vlaanderen en Wallonië doorgevoerd.

Het einde van de activistische Vlaamse Beweging valt samen met het einde van de Eerste Wereldoorlog. Op 11 november 1918 en volgende dagen werden te Gent huizen van activisten geplunderd. Een woedende menigte verzamelde aan Het Studentenhuis in de Sint-Pietersnieuwstraat dat bijna in brand werd gestoken. De leiders werden gearresteerd of gingen in ballingschap. Deze laatsten werden meestal bij verstek ter dood veroordeeld. De Vlaamse Beweging groeide verder uit de twee andere takken: de passivisten en de Frontbeweging, ook al bestond er soms overlapping tussen de verschillende strekkingen (cfr. de Sublieme Deserteurs en de Bormsverkiezing).

Tijdens de oorlog was er verbolgenheid ontstaan onder Vlaamse intellectuelen die zelf aan het front stonden, en het onrecht zagen dat het Vlaamse volk daar aangedaan werd, of beter gezegd: de taaltoestanden die te wensen overlieten. Onder invloed van de Duitse politiek, die de Vlaamsgezinden lokte en omdat de Belgische regering naliet krachtdadig op die politiek te reageren - bijvoorbeeld door een vernederlandsing van de universiteit van Gent nà de oorlog te beloven - radicaliseerde de frontbeweging en sympathiseerde ze met het activisme.

Na de Eerste Wereldoorlog werd de Frontbeweging herdoopt tot de "Frontpartij" en vormde de eerste Vlaams-nationalistische fractie in het Belgische parlement. Deze frontpartij zou zich na de oorlog ontpoppen tot de geestelijke erfgenaam van het activisme. De oud-activisten verbleven immers in ballingschap, of waren veroordeeld, waardoor ze niet aan politiek konden doen. De partij scheurde uiteindelijk uiteen in diverse nieuwe partijen die elk een andere ideologie nastreefden. Een deel sloot zich aan bij het Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen (Verdinaso) van Joris van Severen. Anderen zochten hun heil in het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) van Staf Declercq.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog ging het VNV over tot collaboratie met de nazi's. De Duitsers zetten gewoon hun Flamenpolitik door. Na de oorlog volgde de afrekening tijdens de repressie en lag het Vlaams-nationalisme op politiek vlak jarenlang buitenspel.

Pogingen, zoals de Vlaamse Concentratie en de Christelijke Vlaamse Volksunie, om met een nieuwe partijpolitieke formatie van wal te steken hadden weinig succes. De in 1954 opgerichte Volksunie had meer bijval en werd een factor waarmee rekening diende gehouden te worden in de Belgische politiek. Ze groeide uit van een zweeppartij tot een beleidspartij.

De rechtse en radicaal anti-Belgische vleugel van de formatie scheurde zich af na de goedkeuring van het Egmontpact. Twee partijtjes, de Vlaams Nationale Partij en de Vlaamse Volkspartij, respectievelijk onder leiding van Karel Dillen en Lode Claes, vormden de basis van wat in 1978 het Vlaams Blok werd (sinds 14 november 2004) Vlaams Belang.

De populariteit van de Volksunie bleef dalen en kon zich niet meer herstellen. In 1992 stapte een deel van de mandatarissen onder leiding van voorzitter Jaak Gabriëls over naar de VLD via het vehikel van Centrum voor Politieke Vernieuwing.

In 2001 viel de partij na hoog oplaaiende spanningen uit elkaar. De rechtse, nationalistische vleugel richtte onder leiding van Geert Bourgeois de Nieuw-Vlaamse Alliantie op. De links-liberale confederalistische vleugel sloot zich aan bij de VLD, of Spirit (sinds 1 januari 2009 de Sociaal-Liberale Partij en daarna opgegaan in Groen). Anno 2010 is het Vlaams-nationalisme zeer sterk aanwezig en wordt in het parlement vertegenwoordigd door twee partijen. De N-VA is de grootste Vlaams-nationalistische partij van het land en zit in de Vlaamse Regering. De oppositiepartij Vlaams Belang zetelt in het Vlaams Parlement en het Federaal Parlement van België. Verder bestaat er ook nog Lijst Dedecker, een partij die een zeer verregaand confederalisme nastreeft. De leuze van de partij luidt "Met België als het kan, zonder Wallonië als het moet."

Organisaties

Bij de term Vlaams-nationalisme wordt meteen aan vendelzwaaiers en grote leeuwenvlaggen gedacht, maar dit vormt slechts een onderdeel van de folklore van het Vlaams-nationalisme.

# data[].attributes.attachment_link.description
Vlaams-nationalisme is een nationalistische stroming die een onafhankelijk Vlaanderen beoogt. Vlaams-nationalisten streven naar Vlaamse onafhankelijkheid, eventueel in een confederatie. Anderen binnen de beweging, zoals cultuurflaminganten of federalisten willen hun eisen binnen de Belgische staat verwezenlijkt zien. Het Vlaams-nationalisme is voortgekomen uit de Vlaamse Beweging. Dit onafhankelijkheidsstreven is ontstaan tijdens de Eerste Wereldoorlog.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Beste Kristof,

Met verbazing las ik dit weekend jouw uitspraken over mijn partij, maar erger nog, jouw generatie die ook de mijne is. Politiek debat leent zich niet altijd tot de grote nuances, dat weten we allebei, maar als onwaarheden algemeenheden worden, sta me dan toe te antwoorden.

"In mijn Erasmusgeneratie is het niet modern om je politiek te organiseren louter volgens de taal die je spreekt. De jonge generatie is een klimaatgeneratie", trachtte je menig lezer te overtuigen. N-VA'ers zouden ook schroom hebben zich nog 'nationalist' te noemen, liet je optekenen.

Wel, Kristof, ook ik behoor tot die Erasmusgeneratie, waartoe jij jezelf vandaag rekent. Ook ik ben een kind van de jaren '80 en heb het geluk gehad om een half jaar van mijn studententijd op Erasmus te kunnen gaan, als uitwisselingsstudent in Boedapest, Hongarije.

En ja: ik ben een nationalist. Een zeer overtuigde nationalist. En zeer openlijk. Ik ben één van die vermeende uitzonderingen waarover jij spreekt, die de Vlaamse Leeuw durft uit te hangen op 11 juli. Samen met vandaag blijkbaar vele anderen. Ik zie Vlaamse vlaggen in het straatbeeld en op 11 julifeesten.

En dat is zo omdat mijn nationalisme niet enkel voortkomt uit de taal die ik spreek, maar wel gedragen wordt door een brede culturele identiteit. Jij hanteert een conservatieve, al lang achterhaalde visie op nationalisme. 'De tael is gansch het volk' is een 19e-eeuwse flamingante leuze. Maar het volk, de Vlamingen, is meer dan louter die taal. Mijn nationalisme is meer dan taalflamingantisme.

Zo kies ik als nationalist resoluut voor een open en divers Vlaanderen, waarin mensen van diverse afkomsten thuis zijn. Maar ik vraag ook dat deze nieuwkomers zelfredzaam zijn, en dat doen ze onder meer door de taal te leren. Het zal je misschien verbazen, maar in Hongarije deed ik zelfs als 'Erasmusser' mijn best om een paar woorden Hongaars te leren. Al was het maar om eens vriendelijk dag te kunnen zeggen tegen de dame achter de kassa of een pintje te kunnen bestellen. Het maakte mijn verblijf een stuk makkelijker en aangenamer.

Als nationalist ben ik trots op onze Vlaamse economie waar we koploper zijn in sectoren zoals de voedingsindustrie en hoogtechnologische innovaties. Als nationalist wil ik dat deze Vlaamse bedrijven in Vlaanderen blijven en niet moeten vertrekken omwille van torenhoge belastingen en een arbeidsmarkt die te rigide is.

Als nationalist ben ik trots op onze gedeelde Vlaamse geschiedenis en gedeelde waarden en normen waarvoor we decennia gestreden hebben. Het maakt van Vlaanderen een veilige plek, een gemeenschap ook die sociale afspraken heeft gemaakt en beklonken heeft bij wet. Als nationalist kies ik dan ook voor een sterk veiligheids- en migratiebeleid. Mét aandacht voor de meest kwetsbaren, maar streng voor zij die menen dat onze waarden en normen met de voeten kunnen getreden worden.

En als nationalist ben ik verbonden met onze Vlaamse omgeving en natuur, inclusief het onberekenbare weer, als ik op de fiets spring voor ettelijke kilometers door Brabantse of Kempense landschappen. Al geef ik toe dat er aan de fietspaden iets kan gebeuren. Maar is het niet nét Ben Weyts, ook een Vlaams-nationalist, die 21 miljoen euro investeert in fietssnelwegen om Vlaanderen gezonder en meer bereikbaar te maken?

Toch twee vragen aan jou, Kristof:

1. Ik ben een nationalist. En of je het nu graag hebt of niet, ook ik behoor tot die generatie jongeren, de Erasmusgeneratie zoals jij ze graag noemt. Mag ik daar eigenlijk ook bijhoren van jou, Kristof? Of geldt het exclusief voor wie van jouw politieke strekking is? Hoe 'open' is jouw 'klimaatgeneratie' eigenlijk? Want als je het over 'modern' hebt: we leven al lang niet meer in het België van weleer, waarnaar jij misschien heimwee hebt, maar onder een multi-levelbestuur. Van burgers die zichzelf spontaan organiseren in belangengroepen, over overheden zoals gemeenten, de Vlaamse en Belgische staat, tot de EU en supranationale coalities zoals de NAVO. Internationaal organiseert de wereldbevolking zich trouwens meer en meer rond stedelijke verbanden. In zo'n grote wereld lijkt Vlaanderen me het beste landelijke bestuursniveau voor de Vlaamse gemeenschap, onze culturele regio.

2. Om Vlaanderen beter te besturen, zie ik op termijn jouw België als een overbodig bestuursniveau. Ik vind dat niet conservatief, maar progressief. En daarom een tweede vraag, die me al lang intrigeert: los van het feit dat jullie een gemeenschappelijke fractie vormen met jullie Franstalige collega's: waarom eigenlijk identificeert het ecologisme in ons land zich zo hard met de staat België? Welke moderne ratio ligt daar aan ten grondslag? Ik ben nationalist, geen ecologist, misschien kan jij me het eens uitleggen?

En oh ja, ik ben trouwens niet de enige generatiegenoot die nationalist is. Misschien kan je voor je volgend opiniestukje eens rondhoren bij je directe collega's, enkele stoelen verder in het federale halfrond: jonge politici zoals Peter Dedecker, Yoleen van Camp, Zuhal Demir, Goedele Uytersprot, Sarah Smeyers, Valerie Van Peel: het zijn bezwaarlijk conservatieve oude rakkers te noemen. Maar wel allemaal overtuigde nationalisten, democraten, echte N-VA'ers, die dit weekend blij en ongegeneerd de Vlaamse vlag hebben uitgehangen.

Hoe waardevol vond je dit artikel?

# data[].attributes.attachment_link.description
Beste Kristof, Met verbazing las ik dit weekend jouw uitspraken over mijn partij, maar erger nog, jouw generatie die ook de mijne is. Politiek debat leent zich niet altijd tot de grote nuances, dat weten we allebei, maar als onwaarheden algemeenheden worden, sta me dan toe te antwoorden.

# data[].attributes.attachment_link.title
Vlaams Volkslied - De Vlaamse Leeuw lyrics

# data[].attributes.body
NVA

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Van onze redacteur

Brussel Historicus Frank Seberechts en partijvoorzitter Bart De Wever stellen vanavond Onvoltooid Vlaanderen voor, een vulgariserend werk over tweehonderd jaar Vlaamse natievorming. Seberechts, werkzaam voor het Archief en Documentatiecentrum van het Vlaams-nationalisme (ADVN), schreef het corpus. De conclusie liet hij over aan De Wever. Seberechts: 'Zelf wilde ik wegblijven van de huidige regeerperiode. Iemand anders moest maar reflecteren over de toekomst.'

Zo verzeilde het boek in partijpolitiek vaarwater. Daar zit ook de ontstaansgeschiedenis voor iets tussen. Zowel Piet De Zaeger, politiek directeur bij de N-VA, als Karl Drabbe, uitgever bij Vrijdag, worstelde met een soortgelijk idee. Er bestaan talloze boeken over de Vlaamse Beweging, maar een laagdrempelig werkstuk bleef uit. Drabbe stootte op Frans-Jos Verdoodt, voormalig voorzitter van het ADVN. Die wist af van een manuscript dat Seberechts enkele jaren geleden vruchteloos voor het Davidsfonds had gemaakt.

'Van een wederzijdse beïnvloeding kan geen sprake zijn', benadrukt de auteur. 'Ik ben een wetenschapper en geen lid van de N-VA.' Maar het confederale einddoel van De Wever en zijn federale strategie stroken alvast niet met de onafhankelijkheidsgedachte die Vlaams Belang of het overgrote deel van de Vlaamse Beweging koestert. Seberechts beaamt, maar vindt er geen graten in. 'Hij vertegenwoordigt de grootste partij, de N-VA zit aan de knoppen.'

De N-VA kocht 4.000 exemplaren in. Elk kaderlid krijgt 'Onvoltooid Vlaanderen ' begin volgende week gratis in de bus

In het partijblad verwijst De Wever deze maand uitdrukkelijk naar het boek als bewijs dat de N-VA na de sociaal-economische (2013) en de identitaire bocht (2016) nog steeds als communautaire aanbodspartij door het leven gaat. In de diverse regeringen raakt dat aspect steeds meer ondergesneeuwd.

Tournee

Later deze maand verzorgt het studiecentrum Objectief V enkele studiemiddagen. Vervolgens gaat Seberechts op tournee om de Vlaamse geschiedenis bij de N-VA-militant 'op te frissen'. De Zaeger kocht zelfs 4.000 exemplaren in. Elk kaderlid krijgt Onvoltooid Vlaanderen begin volgende week gratis in de bus.

In zijn 'slotessay' valt De Wever terug op zijn bekend patroon. Hij heeft genoeg van kasteelconclaven of traditionele staatshervormingen. Hij wil een definitief slotakkoord dat de weg vrijmaakt naar een confederale staat zoals vastgelegd door het ideologisch programmacongres van 2014. Een strikt sociaal-economisch beleid op federaal vlak moet de Franstaligen uitroken - De Wever schrijft over het 'opwekken van appetijt' - waardoor ze vragende partij worden voor een Endspiel. In ruil sacraliseerde de Zweedse coalitie een communautaire stilstand.

Kernvraag blijft of die aanpak standhoudt. Wallonië geeft geen krimp. Enkele maanden geleden benadrukte Elio Di Rupo dat de PS 'nooit meestapt in een confederaal verhaal'. Geen enkele Franstalige partijvoorzitter sprak hem tegen of zocht de nuance. Waarnemers zien de oorzaak in het federale beleid dat niet rechts genoeg zou zijn. De aanwezigheid van CD&V en de MR vijlt de scherpste kantjes af. Bovendien wordt de positie van de PS als regionalistische machtspartij niet bedreigd.

Het gevaar komt uiteindelijk niet van de N-VA, wel van de PTB. Als de peilingen kloppen, wordt een klassieke tripartite in Wallonië onvermijdelijk. Meteen krijgt dat een federaal verlengstuk en verhuist de N-VA - als dat mathematisch kan - naar de oppositie.

De Wever beseft dat zijn strategie erg risicovol is. Om die reden liet hij verstaan dat hij, als in 2019 de voorwaarden voor een confederale hervorming niet worden vervuld, een voortzetting van de coalitie verkiest. Of een communautaire partij verdraagt dat haar handelsfonds gedurende tien jaar bevroren blijft, moet de Vlaamse Beweging uitmaken.

# data[].attributes.attachment_link.description
Van onze redacteur Brussel Historicus Frank Seberechts en partijvoorzitter Bart De Wever stellen vanavond Onvoltooid Vlaanderen voor, een vulgariserend werk over tweehonderd jaar Vlaamse natievorming. Seberechts, werkzaam voor het Archief en Documentatiecentrum van het Vlaams-nationalisme (ADVN), schreef het corpus. De conclusie liet hij over aan De Wever.