# data[].attributes.body
Keulen heette in de Romeinse tijd

Colonia Claudia Ara Agrippinensium

# data[].attributes.body
Keulen hoorde eeuwen lang toe tot de grootste stad in het Germania Inferior, een romeinse provincie. Later werd Keulen een oppidum,  nederzetting met omliggende regio's die veel autonomie hebben. In de loop van de jaren werd het een steeds belangrijkere stad en kwam er een wegnetwerk van Keulen naar Trier.
Een positieve verandering was toen keulen een romeinse colonia werd, waardoor burgers in keulen konden gaan wonen zonder hun burger recht te verliezen.
Richting de middeleeuwen bleef Keulen nog steeds een belangrijke stad nu voor keizers en bisschoppen. Keulen bleef ondanks alle veranderingen katholiek en nog steeds is de Dom het hart van de stad. Veel oude dingen zijn verwoest vanwege bommen in de tweede wereldoorlog, maar ze hebben zo veel mogelijk proberen te herstellen.

# data[].attributes.body
Dit is een Romeinse begraafplaats net buiten de stad.

# data[].attributes.body
Op deze kaart van het huidige Keulen zie je waar de stadsmuren van Keulen liepen in de Romeinse tijd.

# data[].attributes.body
Zo zag Keulen eruit in de 4e eeuw.
Zoals je ziet is de stad opgebouwd volgens de standaard opbouw in  andere Romeinse steden. Namelijk een marktplein, forum, waar de voorzieningen voor algemeen gebruik in de buurt liggen. Eromheen zijn de huizen gebouwd en de stad is omringd door een muur.

# data[].attributes.body
Nummer 1 is een overgebleven stukje muur, 2 en 3 torens, waaronder de onderstaande.

# data[].attributes.body
Keulen heeft genoeg bezienswaardig heden waar je je uren lang mee kunt vermaken, van echte Romeinse dingen tot een chocolade museum of een dierentuin. Kortom voor iedereen is er wat te doen!  Je zult je in een mooie stad als Keulen nooit vervelen.

# data[].attributes.body
Dit is de grootste kathedraal in Duitsland, maar niet gebouwd door de Romeinen. De Dom is echter wel geplaatst op een punt waar in de tijd van de Romeinen verschillende kleine kerkjes hebben gestaan en waar christenen in die tijd elkaar vaak ontmoetten.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Homepage → Bezienswaardigheden

De gotische Dom van Keulen is met ontelbare pinakels en spitsbogen het meest herkenbare symbool van de stad. Het is de hoofdkerk van het aartsbisdom Keulen en de grootste kathedraal van Duitsland. De 157 meter hoge torens behoren verder tot de hoogste ter wereld. Ook staat de Dom van Keulen eervol vermeld op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO en met jaarlijks zes miljoen bezoekers is het de meest bezochte toeristische attractie van Duitsland.

De Dom van Keulen, foto door Neuwieser onder CC BY-SA 2.0

In dit artikel zet ik alle info over de Dom voor je op een rij. Onderaan lees je over de bereikbaarheid en praktische informatie zoals de openingstijden en prijzen.

Ga je binnenkort naar Keulen en overnacht je ook in de stad? Wacht dan niet te lang met het boeken van een hotel! Voor het grootste aanbod raad ik je aan te kijken naar de hotels in Keulen op Booking.com.

Wat is er in de Dom van Keulen te zien?

Zowel het gotische buitenwerk als de binnenruimte van de Dom zijn de moeite van het verkennen waard. Aan de buitenkant zijn het allereerst de twee enorme torens die de aandacht trekken. Beide zijn ze maar liefst 157 meter hoog. Alleen de toren van de Munster van Ulm is enkele meters hoger hoger. Een leuk detail is dat de bouwplannen van deze laatste kerk in de 19e eeuw speciaal aangepast werden om hoger dan de Dom van Keulen te zijn.

De twee torens en de façade van de Dom van Keulen

Voor de meeste bezoekers is de beklimming van 509 treden van de zuidelijke toren het hoogtepunt van een bezoek aan de Dom van Keulen. Vanaf 97 hoogte, want hoger dan dat kun je niet, heb je hier een fenomenaal uitzicht over Keulen en bij goed weer kun je zelfs tot Bonn en het Siebengebirge kijken. In de toren kun je tevens de elf luidklokken bewonderen, waarvan vooral de massieve 24 ton wegende Sankt-Petersglocke erg indrukwekkend is. Denk eraan dat de ingang om de toren te beklimmen aan de buitenkant is en niet binnenin de kerk. Kijk voor de toegangsprijs en de openingstijden onderaan dit artikel. De noordelijke toren kan niet beklommen worden.

Tip: Wil je een uitzicht waarbij je ook de Dom zelf kunt bekijken? Breng dan een bezoek aan het observatiedek van de KölnTriangle, een modern kantoorgebouw aan de andere kant van de Rijn.

Zoals gebruikelijk bij gotische kerken komt de Dom van Keulen in de vorm van een Latijns kruis (†) wat vanaf de toren ook eenvoudig te zien is. Wat bouwstijl betreft zijn er duidelijk Franse invloeden. Vooral van de kathedraal van Amiens zijn veel elementen overgenomen, bijvoorbeeld de rijkelijk met pinakels versierde steunberen van het koor. De westelijke façade, de grootste ter wereld, is daarentegen weer typisch voor de in Duitstalige landen gebouwde kerken. Ook interessant zijn de portalen van deze façade. Het aan de rechterkant gelegen portaal stamt nog uit de 13 eeuw, evenals 5 van de in de bogen boven de deur verwerkte beelden. Als je goed kijkt kun je zien dat de kleuren en het gebruikte materiaal iets afwijken van de overige portalen en beelden, welke allemaal pas in de 19e eeuw voltooid werden.

Interieur van de Dom, foto door Pablo BD onder CC BY 2.0

Eenmaal in de kathedraal is het allereerst de enorme omvang die opvalt. Met een lengte van 144 meter, een breedte van 86 meter en 44 meter tot het plafond is het tot op de dag van vandaag een van de grootste kerken ter wereld. Behalve het prachtige gotische interieur zijn er ook een aantal andere bezienswaardigheden die je niet mag missen. Een hiervan is het Kruis van Gero, een levensgroot uit eikenhout gesneden kunstwerk over de kruisiging van Jezus dat uit de 10e eeuw stamt. Ook de enorme ramen met gebrandschilderd glas kun je niet omheen. Het zogeheten Bayernfenster dat vijf ramen beslaat en een geschenk was van de koning van Beieren is hiervan het bekendste.

De Relikwieën van de Drie Koningen, foto door Paul Hermans onder CC BY-SA 2.0

De Dom van Keulen werd oorspronkelijk gebouwd om de Relikwieën van de Drie Koningen te huisvesten (zie het stukje geschiedenis hieronder). Deze religieuze overblijfselen behoren tot de belangrijkste in heel het christendom en het zal dus niet als een verrassing komen dat ze een prominente plaats in de kathedraal innemen. Je vindt ze meteen achter het hoofdaltaar in een prachtig versierde graftombe in de vorm van een basiliek. Het is een samenvoeging van de drie sarcofagen die volgens de overlevering de stoffelijke overschotten van de Drie Koningen bevatten. Overigens bevinden zich in de gewelven onder de Dom nog veel meer tombes van bisschoppen, heiligen en zelfs belangrijke staatslieden.

Ben je geïnteresseerd in orgels, dan ben je in de Dom van Keulen ook op de juiste plaats. De kerk beschikt namelijk over 4 verschillende orgels. Het grootste orgel is het Querhausorgel dat tijdens de herstelwerkzaamheden na de Tweede Wereldoorlog werd toegevoegd. Het beschikt over 68 registers, 4 manualen en 1 pedaal. Het Langhausorgel is het tweede hoofdorgel van de kathedraal en is iets kleiner. Dit orgel heeft namelijk 53 registers verdeeld over 3 manualen en 1 pedaal. Tenslotte vind je in de Mariakapelle en in de Sakramentskapelle nog twee kleinere orgels. Wil je graag een keer een voorstelling bijwonen? Dan kun je van juni tot en met september iedere dinsdagavond in de kathedraal terecht voor imponerende orgelmuziek.

De schatkamer van de Dom

In de schatkamer van de kathedraal onder het gebouw kun je tenslotte nog meer religieuze voorwerpen bezichtigen die door de eeuwen heen verzameld zijn. Een van de hoogtepunten is de bisschopsstaf van de heilige Maternus, die aan het begin van de 4e eeuw de eerste bisschop van Keulen was. Deze staf komt nog uit de Romeinse tijd en is dus ongeveer tweemaal zo oud als de huidige kathedraal! De ingang van de ondergrondse schatkamer bevindt zich in het kubusvormige gebouw bij het noordelijke portaal, tegenover het station. Let op de afwijkende openingstijden en toegangsprijs die ik onderaan dit artikel vermeld heb.

Geschiedenis Dom van Keulen

De geschiedenis van de Dom van Keulen gaat terug naar het eind van de 12e eeuw. De bisschop van de stad was toen teruggekeerd uit Milaan met de stoffelijke overschotten van de Drie Koningen, een geschenk van de keizer. Om deze belangrijke christelijke relikwieën te huisvesten was natuurlijk een toepasselijke kathedraal nodig. Men begon daarom in 1248 met de bouw van wat de grootste kerk ooit gebouwd moest gaan worden. Hiermee is de Dom een stuk jonger dan de minder bekende 12 romaanse kerken van de stad.

De Dom in aanbouw op een tekening uit 1531

De voortgang van het werk aan de enorme kerk verliep door constante geldproblemen echter moeizaam. Vanaf 1473 lagen de werkzaamheden zelfs grotendeels stil, waardoor Keulen eeuwenlang gekenmerkt werd door een grote bouwplaats midden in de stad. Het was uiteindelijk pas in de 19e eeuw, nadat de originele middeleeuwse bouwplannen opnieuw boven water waren gekomen, dat men het werk hervatte. In 1880 werd de Dom van Keulen tenslotte voltooid. Het gold zelfs toen nog enkele jaren als het hoogste gebouw ter wereld. Dit zegt dus iets over de enorm grootschalige plannen die de bisschop van Keulen in de 13e eeuw voor ogen heeft gehad!

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de Dom een van de weinige gebouwen die ondanks hevige bombardementen toch overeind bleef staan. Hoewel de schade niet gering was, wist men de kathedraal in de jaren na de oorlog weer te herstellen in oude staat.

Bereikbaarheid van de kerk

De Dom van Keulen staat midden in het centrum van Keulen, vlakbij de rivier de Rijn met de Hohenzollernbrücke en meteen naast Köln Hauptbahnhof, het belangrijkste station van de stad. Dit maakt de Dom de eenvoudigst bereikbare bezienswaardigheid van Keulen.

Op de kaart hierboven heb ik de Dom van Keulen aangegeven met 1. Vanuit Köln Hauptbahnhof ( 2) kun je kiezen voor de zuidelijke uitgang en je staat meteen tegenover de kerk. Volg in het station eenvoudigweg de bordjes met Dom. De meeste internationale treinen naar Keulen, alle lijnen van de S-Bahn en lijnen 5, 16 en 18 van de Stadtbahn stoppen op dit station. Ik heb op de kaart ook meteen de ingangen voor de zuidelijke toren ( A) en de schatkamer ( B) aangegeven.

Parkeren bij de Dom van Keulen

Ga je met de auto naar Keulen? Dan is het niet lastig een parkeerplaats bij de Dom in de buurt te vinden. Meteen onder het plein voor de kerk vind je namelijk de parkeergarage Dom met 520 plaatsen. De ingang heb ik op de kaart aangegeven met 3 en een uur parkeren kost €2,10. Lees er meer over in mijn artikel over parkeren in Keulen.

Praktische informatie

Naam in het Duits: Kölner Dom

Adres: Domkloster 4, Keulen

Openingstijden: kerk zelf van 6:00 tot 19:30 (nov-apr) of tot 21:00 (mei-okt); toren van 9:00 tot 16:00 (nov-feb), tot 17:00 (mrt, apr, okt) of tot 18:00 (mei-sep); schatkamer van 10:00 tot 18:00

Toegangsprijs: kerk gratis, toren €4 en schatkamer €6

Aanbevolen tijdsbestek: één tot meerdere uren

De Dom van Keulen is zoals gezegd niet de enige kerk van de stad. Ook de 12 romaanse kerken zijn de moeite van het bekijken waard. Wil je weten wat er nog meer in de stad te doen is, bekijk dan mijn lijst van alle bezienswaardigheden.

Met de trein naar Keulen?

De hogesnelheidstrein is een comfortabele en betaalbare manier Keulen te bereiken. Prijzen beginnen al vanaf €20 via NS International, waarbij je ook nog eens op ieder station in Nederland kunt opstappen!

# data[].attributes.attachment_link.description
Homepage → Bezienswaardigheden De gotische Dom van Keulen is met ontelbare pinakels en spitsbogen het meest herkenbare symbool van de stad. Het is de hoofdkerk van het aartsbisdom Keulen en de grootste kathedraal van Duitsland. De 157 meter hoge torens behoren verder tot de hoogste ter wereld.

# data[].attributes.body
Een museum gebouwd boven de stadsresten van een Romeinse stadsvilla uit de derde eeuw. Het museum heeft veel archeologische vondsten uit het tijdperk waar Keulen een Romeinse stad was.

# data[].attributes.attachment_link.description
The museum is also a research centre, with archives relating to the archaeology of the city, an extensive documentation on historical monuments and a specialist library (at present containing 30,000 volumes).

# data[].attributes.body
Dit bekende torentje is een overblijfsel van de oude Romeinse stadsmuur.

# data[].attributes.body
Op de plaatsen van vier en vijf zijn nu een kerk en marktplein te vinden, maar vroeg was hier een soort van eiland gemaakt. Zie rechts onder op de linker kaart.

# data[].attributes.body
Op plaats zes was een praetorium, hier woonde de stadhouder.

# data[].attributes.attachment_link.description
Praetorium was aanvankelijk de benaming voor het hoofdkwartier van een Romeins leger. Het praetorium was het stafkwartier in een Romeinse versterkte legerplaats, een of .

# data[].attributes.body
Behalve dat Keulen een rijke historie heeft in de tijd van de Romeinen, zijn er ook nog veel dingen terug te vinden uit de middeleeuwen waaronder:
-12 kerken!
-Een middeleeuwse stadspoort

# data[].attributes.attachment_link.description
In dit artikel geef ik je een overzicht van de 12 romaanse kerken van Keulen. Deze zijn gebouwd in de periode tussen 1000 en 1200.

# data[].attributes.body
Het stadhuis waar je duidelijk de bogen in ziet die kenmerkend zijn voor Romeinse architectuur.

# data[].attributes.headline
Hoe heette Keulen in de tijd  van de Romeinen?

# data[].attributes.subject
Hoe heette Keulen in de tijd  van de Romeinen?

# data[].attributes.body
Meer informatie over de onstaansgeschiedenis is hier te vinden!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Homepage → Cultuur en historie

Keulen werd net voor het begin van de jaartelling gesticht door de Romeinen en behoort tot de oudste steden van Duitsland. Het was daarna zelfs eeuwenlang de grootste stad en hoofdstad van de Romeinse provincie Germania Inferior. Omdat Duitsland als land pas in 1871 gevormd werd, is Keulen dus langer een Romeinse dan een Duitse stad geweest.

Een Romeins mozaiek opgegraven in Keulen, foto Willy Horsch (onder CC BY 3.0)

In dit eerste van de artikelen over de geschiedenis van de stad zal ik het dus hebben over Keulen in de tijd van de Romeinen. De overige delen over de geschiedenis van Keulen zullen later volgen.

Wil je Keulen op eens een heel andere manier beleven? Boek dan een van de populaire fietstours van Baja Bikes met een Nederlandse gids die je de mooiste plekjes van de stad laat zien. Of boek alvast een sfeervolle kerstwandeling!

Voor de Romeinse tijd

De situatie in West-Europa net voor het begin van de jaartelling is welbekend door de stripboeken van Asterix. De Romeinse generaal Julius Caesar was toen bezig met het veroveren van Gallië, wat strekte tot aan de rivier de Rijn en bewoond werd door Keltische volkeren. Het huidige Keulen maakte in die tijd dus deel uit van Gallië. De volkeren ten oosten van de Rijn werden door de Romeinen Germanen genoemd.

Door toedoen van de Romeinen zou de situatie veranderen. De Eburonen, het Keltische volk dat leefde tussen de Maas en de Rijn, hadden zich de wrok van Caesar op de hals gehaald en zoals gewoonlijk in die tijd werd de stam volledig uitgemoord. Om een bufferzone op te bouwen aan de grens van het pas veroverde Gallië, sloot Caesar vervolgens een verdrag met de Ubiërs. Dit was het Germaanse volk dat ter hoogte van Keulen net ten oosten van de Rijn woonde. De Ubiërs moesten het grensgebied voor de Romeinen verdedigen en in ruil mochten ze de voormalige landerijen van de Eburonen innemen en handel drijven met het Romeinse Rijk.

Begin van een nederzetting

Het door de Ubiërs bewoonde gebied werd ingericht als een civitas, een regio aan de rand van het Romeinse Rijk met relatief veel autonomie. Het middelpunt van de civitas kwam te liggen rond de Romeinse legerkampen aan de rivier. Hoewel over het exacte jaartal twijfel bestaat onder historici, wordt vaak aangenomen dat deze plaats vanaf 19 voor Christus bekend stond als de oppidum Ubiorum. Een oppidum was een versterkte nederzetting van waaruit de omliggende civitas bestuurd werd, terwijl Ubiorum verwijst naar de Ubiërs. De plaats lag op een klein eilandje in de rivier dat tegenwoordig niet meer bestaat, maar ongeveer op de locatie van de Alter Markt en de Heumarkt van het huidige Keulen gelegen heeft.

In de jaren daarop werd de oppidum Ubiorum meer en meer geïntegreerd in het Romeinse Rijk. Zo werd het via Trier aangesloten op het Romeinse wegennetwerk en werd er een groot altaar gebouwd waar de Ubiërs hun godsdienst konden beoefenen. Bovendien gebruikten de Romeinen de plaats als een uitvalsbasis voor hun legers om, zoals ze toen nog van plan waren, de rest van Germanië ten oosten van de Rijn te veroveren. Hier kwam een grote omslag in na de Slag bij het Teutoburgerwoud in het jaar 9. Germaanse legers wisten de Romeinen te verslaan, waarna Rome besloot de Rijn als de uiterste grens van het rijk te beschouwen. Deze situatie zou de komende 350 jaar nauwelijks veranderen.

Stichting van het Romeinse Keulen

De volgende belangrijke gebeurtenis in de geschiedenis van Keulen kwam in het jaar 50, toen de oppidum Ubiorum gepromoveerd werd tot een Romeinse colonia. Een colonia was een stad waar Romeinse burgers naar toe konden verhuizen zonder daarbij hun Romeinse burgerrechten te verliezen.

Tekening van een Romeinse begraafplaats net buiten de stad

De oppidum Ubiorum kreeg deze status doordat het de geboorteplaats was van Agrippina de Jongere, de dochter van de Romeinse generaal Germanicus. Nadat ze in het jaar 49 trouwde met keizer Claudius, werd haar geboorteplaats dus geëerd door deze op te waarderen tot een colonia. De volledige naam van de nieuwe stad, Colonia Claudia Ara Agrippinensium, verwijst dan ook naar hun huwelijk en kan vertaald worden als de "colonia van Claudius en het altaar van Agrippina". Dat was natuurlijk een hele mond vol, waardoor de Romeinen in de geschriften vaak naar de stad verwezen als CCAA. Door de lokale bewoners werd de stad eenvoudigweg Colonia genoemd, waarvan de huidige naam Keulen is afgeleid.

In de cultuur van Keulen zijn vandaag de dag ook nog altijd verwijzingen naar Agrippina te vinden. Tijdens het carnaval van Keulen is ze bijvoorbeeld samen met Prins Carnaval en de Boer een van de drie leden van het Kölner Dreigestirn.

Hoofdstad van Germania Inferior

Colonia kende halverwege de eerste eeuw ongeveer 30.000 inwoners, waarmee het samen met Trier een van de grootste steden ten noorden van de Alpen was. Dit was tevens een belangrijke bouwperiode. Zo verrees de bijna vier kilometer lange en acht meter hoge Romeinse stadsmuur in het jaar 70. Ook werd het 130 kilometer lange Eifelaquaduct in deze tijd aangelegd. Dit aquaduct voorzag Colonia van drinkwater uit de Eifel en bereikte de stad uiteindelijk via een 10 meter hoge brug, vanaf waar het water weer verdeeld werd over de fonteinen, de badhuizen en de riolering. Net buiten de stadsmuren bloeiden de handel en de industrie, waarbij Colonia vooral bekend stond om de glasblazers, de smederijen en de pottenbakkers.

Romeinse ruïnes bij het stadhuis, foto Archäologische Zone Köln (onder CC BY-SA 3.0)

Wat de oorspronkelijke kampen van het Romeinse leger betrof, deze legioenen werden verplaatst naar het latere Xanten en Neuss waar ze strategisch beter van pas kwamen. Wel bleef Colonia de uitvalsbasis van de Classis Germanica. Dit was de Romeinse vloot die verantwoordelijk was voor het patrouilleren van de Rijn en het beschermen van de Noordzeekust.

Tegen het eind van de eeuw was de bevolking van de stad uitgegroeid tot bijna 50.000 inwoners. Voor die tijd was het een grote stad. Met de oprichting van de Romeinse provincie Germania Inferior in 83 werd Colonia dan ook gekozen als hoofdstad van deze provincie. De provincie besloeg het huidige Nederland ten zuiden van de Rijn, een groot deel van België, Luxemburg en een deel van het tegenwoordige Noordrijn-Westfalen in Duitsland.

Hoogtijdagen van Keulen als Romeinse stad

De 2e en 3e eeuw kunnen vervolgens als de hoogtijdagen van Colonia worden beschouwd. Met voortdurend enkele tienduizenden inwoners was het een van de grootste en meest welvarende steden van dit deel van Europa. In de directe nabijheid was enkel Trier 130 kilometer naar het zuiden groter. Het belang van deze twee steden werd nog eens onderstreept tussen 260 en 274, een rumoerige periode van het Romeinse Rijk waarin heel Gallië inclusief de gebieden tot aan de Rijn en Brittannië zich tijdelijk afsplitsten. Colonia was toen tot 271 de hoofdstad van dit kortstondige Gallische Keizerrijk, Trier vervolgens tot 274.

Een laatste belangrijke Romeinse periode volgde tenslotte toen keizers Diocletianus (284-305) en Constantijn de Grote (307-337) aan de macht waren. Het Romeinse Rijk werd in die tijd opnieuw gecentraliseerd, de handel bloeide op en ook het christendom deed zijn intrede. Colonia, dat voluit nog altijd bekend stond als Colonia Claudia Ara Agrippinensium, werd in 297 de hoofdstad van de nieuw gevormde provincie Germania Secunda. Ook werd het christelijke bisdom van Colonia opgericht en werd de heilige Maternus aan het begin van de 4e eeuw aangesteld als de eerste bisschop van de stad. Zijn bisschopsstaf is nog altijd in de schatkamer van de Dom van Keulen te bezichtigen.

Tekening van hoe Keulen er in de 4e eeuw uitzag

In de stad zelf werd rond 310 de eerste brug over de Rijn aangelegd. Een van de redenen was om de steeds fellere aanvallen van Germaanse stammen beter te kunnen weerstaan. Met een brug over de rivier konden de Romeinse soldaten snel aan de Germaanse kant raken. Ook werd aan de oostelijke oever een militaire buitenpost gebouwd, Divitia genoemd, waar 900 soldaten gelegerd waren. De brug en het fort lagen op ongeveer dezelfde locatie als de huidige Deutzer Brücke bij de Heumarkt.

Val van Colonia

Aan alle goede historische tijdperken komt echter een eind, zo ook aan de Romeinse tijd. Tijdens de Grote Volksverhuizing vanaf de 4e eeuw vielen meer en meer Germaanse stammen het steeds zwakker wordende Romeinse Rijk binnen. Colonia kwam bijvoorbeeld in het jaar 355 al in handen van de Franken. Hoewel ze daarna verdragen sloten met de Romeinen om de stad en de provincie in naam van Rome te regeren, waren de Franken in de praktijk sinds halverwege de 4e eeuw al de nieuwe heersers van Colonia. Met de uiteindelijk val van het westelijke deel van het Romeinse Rijk halverwege de 5e eeuw, kwam de Romeinse periode van Keulen volledig ten einde.

Kaart van het Romeinse Keulen

Bekijk je het huidige stratenpatroon van Keulen, dan is er zeker nog het een en ander te herkennen uit de Romeinse Tijd. Ik heb op de kaart hieronder de oude Romeinse stadsmuur en enkele straten zo precies mogelijk getekend. Let er wel op dat de kaart verre van compleet is. Er waren in die tijd natuurlijk veel meer straten dan staan aangegeven.

De rode lijnen op kaart vormden de stadsmuur van het Romeinse Keulen. Hiervan zijn enkele kleine delen zoals het stuk muur bij de Dom van Keulen ( 1 op de kaart) nog bewaard gebleven. Ook staan er nog enkele torens overeind, waarvan de Römerturm ( 2) en de Helenenturm ( 3) de bekendste zijn. Denk er overigens aan dat de Romeinse stad in die tijd meteen aan de Rijn lag. Op de plaats van de Heumarkt ( 4) en de Grote Sint-Martinuskerk ( 5) bevond zich in die tijd een eilandje (zie tekening verder naar boven) dat eveneens bebouwd was, maar niet onder de bescherming van de stadsmuren viel. Dit eilandje was de oorspronkelijke locatie van de oppidum Ubiorum. Het was ook vanaf hier dat de bovengenoemde brug de stad met de oostelijke oever van de Rijn verbond. In latere eeuwen is het eilandje aan de oever vast komen te liggen.

Met blauw staan verder de twee belangrijkste straten van Colonia aangegeven. Van oost naar west had je de decumanus maximus welke vandaag nog te herkennen is als de Schildergasse. De cardo maximus van noord naar zuid komt overeen met wat tegenwoordig de Hohe Straße heet. Aan het einde van deze straten waren tevens de belangrijkste toegangspoorten tot de stad te vinden en ook begonnen de wegen naar de andere steden in het rijk hier. Het praetorium ( 6) waar de stadhouder woonde lag niet ver van de oostelijke toegangspoort.

Bewaard gebleven overblijfselen uit de Romeinse tijd

Er zijn in Keulen tenslotte nog talloze overblijfselen uit de Romeinse tijd bewaard gebleven. Zo werden in de 20e eeuw nog houten palen van de brug uit de rivierbedding van de Rijn gehaald. Van het fort aan de oostelijke oever van de rivier zijn verder fundamenten te zien in de parkeergarage van de Lanxess Tower, maar deze ruimte is helaas niet voor het publiek toegankelijk. Ook elders in de stad hoef je niet ver te kijken voor Romeinse restanten. Bij het stadhuis van Keulen vind je bijvoorbeeld de fundamenten van het praetorium, het hoofdkwartier van de Romeinse stadhouder van Colonia. In de Sint-Gereonskerk kun je ook gewelven en mozaïeken uit het einde van de Romeinse periode aantreffen. Verder zijn de reeds genoemde Römerturm en de Helenenturm erg bekend, beide torens van de Romeinse stadsmuur die vandaag de dag nog altijd overeind staan.

De Römerturm in Keulen, foto door Willy Horsch (onder CC BY 3.0)

Het gaat te ver alle overgebleven ruïnes en fundamenten te noemen in dit artikel, maar misschien dat ik er een keer iets over zal schrijven. Als je echt geïnteresseerd bent in de Romeinse geschiedenis kun je voorlopig beter terecht in het voortreffelijke Romeins-Germaans museum. Met enorm veel achtergrondinformatie, maar ook mozaïeken, grafmonumenten, bustes en reconstructies, is dit museum een absolute aanrader.

Met de trein naar Keulen?

De hogesnelheidstrein is een comfortabele en betaalbare manier Keulen te bereiken. Prijzen beginnen al vanaf €20 via NS International, waarbij je ook nog eens op ieder station in Nederland kunt opstappen!

# data[].attributes.attachment_link.title
Geschiedenis: Keulen in de tijd van de Romeinen

# data[].attributes.attachment_link.description
Homepage → Cultuur en historie Keulen werd net voor het begin van de jaartelling gesticht door de Romeinen en behoort tot de oudste steden van Duitsland. Het was daarna zelfs eeuwenlang de grootste stad en hoofdstad van de Romeinse provincie Germania Inferior.

# data[].attributes.body
Keulen heeft een prachtige Dierentuin met heel veel verschillende dieren. Je kunt zien hoe dieren worden gevoed en er zijn meerdere shows.

# data[].attributes.body
Keulen heeft een museum over chocolade. Het museum behoort tot het bekende merk Lindt.

# data[].attributes.attachment_link.title
Welcome to the chocolate Museum Cologne! - The Chocolate Museum - Cologne, Germany

# data[].attributes.attachment_link.description
Informationen zur Herstellung und Kulturgeschichte der Schokolade und Besucherhinweise in deutscher und englischer Sprache.

# data[].attributes.body
Er is een geweldig museum voor jongeren met allemaal leerzamen dingen! Het museum is gevult met allemaal Romeinse voorwerpen!

# data[].attributes.attachment_link.title
ArchÃ¤ologische Zone - JÃ¼disches Museum

# data[].attributes.attachment_link.description
As part of the Regionale 2010 programme, the City of Cologne and the State of North-Rhine Westphalia are realising a museum environment in and under the Town Hall Square with a total area of approximately 8500 m 2 with approximately 1600 m 2 of exhibition space.