# data[].attributes.headline
Is er een samenhang tussen dyslexie en andere (gedrags)stoornissen?

# data[].attributes.subject
Is er een samenhang tussen dyslexie en andere (gedrags)stoornissen?

# data[].attributes.body
Dyslexie wordt vaak over het hoofd gezien, doordat een kind een andere stoornis heeft, waarbij taalproblemen ook kenmerkend zijn.
Bij leerlingen met AD(H)D komt dyslexie vaak voor. 25% van de mensen met dyslexie heeft ook AD(H)D en 50% van de mensen met AD(H)D heeft ook dyslexie.

http://www.steunpuntdyslexie.nl/wat-is-dyslexie/comorbiditeit/

Op deze site staan een aantal stoornissen, die vaak gelijktijdig met dyslexie voorkomen.

# data[].attributes.body
Met een combinatie van hersen- en gedragsonderzoek is op jonge leeftijd al vrij goed te voorspellen of een kind dyslectisch is. Tussen 5 en 17 procent van de kinderen heeft dyslexie. Door hun taal- en schrijfproblemen zullen de kinderen ook buiten schooltijd minder gaan lezen. Hierdoor gaan ze nog verder achterlopen op hun schoolgenoten.
Dyslexie is al bij baby´s te voorspellen. Wanneer er meteen met preventieve behandeling (behandeling om een ziekte te voorkomen) wordt begonnen, is de kans groot dat het kind toch succesvol leert lezen en schrijven. Hierdoor wordt een achterstand voorkomen.

Professor Gabrieli (Harvard-MIT, VS)

Dyslexie is erfelijk. Bij een kind waarvan één van de ouders dyslexie heeft is de kans 54 tot 75 procent om zelf ook dyslexie te krijgen. De oorzaak lijkt te liggen in het fonologisch bewustzijn ( het besef dat een woord is opgebouwd uit klanken (fonemen)).

Therapie heeft een positief effect. Na de behandeling kunnen de kinderen beter lezen en schrijven en deze ontwikkeling blijft na afloop doorgaan. Als deze behandeling op jonge leeftijd plaatsvindt is de achterstand met leeftijdsgenootjes nog in te halen.

Momenteel is het al mogelijk om bij peuters d.m.v. een gedragstest de toekomstige leesprestaties te voorspellen. Zo´n 80% van de kinderen die uit deze test risicokinderen blijken, hebben na therapie toch een normale leesontwikkeling. Het is echter ook al mogelijk om bij pasgebroen baby´s het risico op toekomstige dyslexie vast te stellen. 81% van de baby´s waarvan de hersenen anders op klanken van taal reageren zij op hun 8e daadwerkelijk dyslectisch.

https://www.nemokennislink.nl/publicaties/dyslexie-is-wellicht-te-voorkomen
Bron: Dyslexia: A new synergy between education and cognitive neuroscience, John D.E. Gabrieli, Science, vol. 325 (280-283).

# data[].attributes.headline
Hoe zit het met de erfelijkheid van dyslexie?

# data[].attributes.subject
Hoe zit het met de erfelijkheid van dyslexie?

# data[].attributes.body
-Heeft 1 van de ouders dyslexie, dan heeft het kind 50% kans. Hebben beide ouders dyslexie, dan heeft het kind 80% kans.
-Erfelijkheid is de grootste risicofactor.
-De regio's op chromosomen 2, 6, 15, 18 worden in verband gebracht met dyslexie.
-Je wordt niet geboren met dyslexie, maar de genen brengen effecten met zich mee, die dyslexie kunnen veroorzaken.
-Ook de omgevingsfactoren spelen een rol, maar erfelijkheid speelt meer mee.
Sites: www.dyslexiewegwijzer.nl
www.steunpuntdyslexie.nl
www.dyslexieweb.

# data[].attributes.headline
Is er een relatie tussen dyslexie en de sociale-emotionele ontwikkeling 

# data[].attributes.subject
Is er een relatie tussen dyslexie en de sociale-emotionele ontwikkeling 

# data[].attributes.body
Uit onderzoek blijkt dat kinderen met leerproblemen dikwijls negatieve opmerkingen krijgen, gepest worden en het gevoel hebben anders te zijn. Sommigen worden kwaad, anderen schamen zich en voelen zich minderwaardig omdat ze niet aan de eigen verwachtingen kunnen voldoen. Ook kunnen kinderen zich schuldig voelen omdat ze niet voldoen aan de verwachtingen van ouders of leerkrachten. dat leesproblemen gepaard kunnen gaan met emotionele, sociale en gedragsproblemen. Deze problemen kunnen, volgens Ruijssenaars, De Haan, Mijs en Harinck (2008), persisteren tot in de volwassenheid.  (http://m.praktijkiederkindtelt.nl/content/26682/download/clnt/41089_Tijdschr_vr_Orthopedagogiek_feb_2012_76-84.pdf)  Inge Jansens

# data[].attributes.headline
Aan welke criteria van het DSM (IV/V) moet een leerling voldoen om het etiket 'dyslexie' te krijgen

# data[].attributes.subject
Aan welke criteria van het DSM (IV/V) moet een leerling voldoen om het etiket 'dyslexie' te krijgen

# data[].attributes.body
Dsm beschrijft verschillende criteria bestaande uit 4 'hoofd'criteria.

http://www.prodiagnostiek.be/materiaal/LEZEN%20EN%20SPELLEN_Bijlage%206%20Criteria%20Specifieke%20leerstoornis%20volgens%20de%20DSM.pdf

# data[].attributes.headline
Is dyslexie mogelijk bij minder begaafde lln.? 

# data[].attributes.subject
Is dyslexie mogelijk bij minder begaafde lln.? 

# data[].attributes.body
Als de lees- en spellingvaardigheid duidelijk lager is dan verwacht mag worden op basis van de overige ontwikkelingsmogelijkheden van het kind, en er als gevolg hiervan ernstige belemmeringen zijn bij het functioneren op school of daarbuiten, kan in principe de diagnose dyslexie gesteld worden bij kinderen met een IQ vanaf 70.

Bij een IQ van minder dan 70 wordt de leerbaarheid van taal zodanig beïnvloed dat dyslexie niet gemeten kan worden.

Bij een IQ van 70 tot 85 kan een kind leerbaar zijn (het kan de gewone basisschool doorlopen), maar dat moet dan uit verschillende testen duidelijk worden. Bijvoorbeeld bij een kind met een IQ van 76, waarbij de deskundige de leerbaarheid van het kind als onvoldoende constateert, kan dyslexie niet vastgesteld worden. Daaruit volgt dat er dan geen recht bestaat op vergoeding van de dyslexiebehandeling. Als het kind wel voldoende leerbaar is, heeft u wel recht op vergoeding.

Een lagere intelligentie op zichzelf vormt geen belemmering voor het leren beheersen van de leestechniek en de spelling. Het criterium wat nu gehanteerd wordt is: wat mag er van dit kind, gegeven diens leeftijd, intelligentie en scholing, verwacht worden

http://www.steunpuntdyslexie.nl/wat-is-dyslexie/comorbiditeit/laagbegaafdheid/

# data[].attributes.body
Uit onderzoek is gebleken dat beginnende leerkrachten behoefte hebben aan extra informatie over dyslexie. Hieronder de handreiking waarin tips staan voor aanpak e.d.

http://masterplandyslexie.nl/public/files/documenten/Leesproblemen_en_dyslexie_in_het_basisonderwijs.pdf

# data[].attributes.body
Eerst goed, dan snel (tempoverhoging) De begeleiding richt zich in eerste instantie op het juist ontsleutelen van woorden. Zodra de leerling de letters goed kan benoemen en woorden accuraat leest, oefen je met de leerling het lezen van woorden op tempo. Ook als woorden goed gelezen worden, blijven sommige leerlingen alle woorden letter voor letter lezen en komen ze niet tot directe woordherkenning. Zij blijven als het ware te lang gebruikmaken van een spellende leesstrategie. Deze strategie is efficiënt om nieuwe of onbekende woorden te ontsleutelen maar vertraagt het leesproces, wat het begrijpen van tekst kan belemmeren (zie hoofdstuk 1). Het leestempo moet dan verhoogd worden, maar zonder dat de leerling hierdoor meer fouten gaat maken. Als het leestempo te hoog wordt, kan de leerling gaan ‘jagen’ en de woorden gaan raden in plaats van lezen. Probeer dus te zoeken naar het leestempo dat de leerling nog net aankan. Dit kan betekenen dat de leerkracht soms voor tempoverhoging en soms voor tempoverlaging moet zorgen. Hoe je dit kunt realiseren lees je in paragraaf 4.5.3.
Aandacht voor woordstructuur Woordherkenning verloopt efficiënter en sneller als woorden niet letter voor letter worden gedecodeerd, maar als gebruik wordt gemaakt van grotere eenheden en terugkerende letterpatronen. Dat betekent dat instructie niet alleen gericht moet zijn op het hele woord, maar ook op de woordstructuur en de eenheden binnen woorden (Harm, McCandliss, & Seidenberg, 2003; Martin-Chang, & Levy, 2006). Dit betekent dat de leerkracht aandacht besteedt aan medeklinkerclusters die veel voorkomen zoals ‘st’ (in stap of mast) en aan grotere betekenisvolle eenheden (morfemen), zoals ‘lijk’ in ‘eerlijk’ en ‘kinderlijk’.
72
LEESPROBLEMEN EN DYSLEXIE IN HET BASISONDERWIJS  H 4 BEGELEIDING BIJ LEES- EN SPELLINGPROBLEMEN
Hardop lezen Laat leerlingen individueel of in kleine groepjes voldoende hardop lezen. Door het ontsleutelen van woorden – zowel tijdens het hardop lezen als tijdens het stillezen – verwerft een leerling kennis van (nieuwe) woorden (de Jong & Share, 2007). Hardop lezen biedt een aantal voordelen voor zwakke en beginnende lezers: de volledige analyse van letters in klanken vereist actieve verwerking, die de koppeling tussen klanken en letters versterkt (Berent & Perfetti, 1995). Bovendien geeft hardop lezen de kans leesfouten te ontdekken, zowel door de leerling als door de leerkracht. Voornamelijk voor lezers die veel woorden fout lezen en vooral een radende leesstrategie hanteren, is directe terugkoppeling door de leerkracht van belang. In de begeleiding staat daarom hardop lezen centraal. Dat betekent echter niet dat zwakke lezers altijd samen met de leerkracht hardop moeten lezen: stillezen of duolezen kunnen gehanteerd worden als oefenvormen om het leesniveau op peil te houden.
Oefenen op letter-, woord-, zins- en tekstniveau Het goed en vlot lezen van woorden en het vloeiend lezen van teksten hangen sterk met elkaar samen. De problemen met vloeiend lezen kunnen voor een groot deel worden verklaard door de moeilijkheden met vlotte herkenning van losse woorden (Jenkins, Fuchs, van den Broek, Espin, & Deno, 2003). Daarom wordt aangeraden ook aandacht te besteden aan het lezen van losse woorden. Dit helpt leerlingen om woordrepresentaties op te slaan in het geheugen. Het oefenen op woordniveau bij zwakke lezers leidt echter niet automatisch tot vloeiend lezen op tekstniveau (Martin-Chang & Levy, 2006). Om teksten goed en vloeiend te leren lezen met begrip moeten leerlingen het lezen van woorden ook in zinnen en teksten oefenen (Cunningham, Stanovich & Stanovich, 2004; Lovett, Steinbach, & Frijters, 2000). Teksten bieden daarnaast een betekenisvolle context waarbinnen technisch lezen en begrijpend lezen worden geïntegreerd. Zo zorgt de leerkracht voor transfer van een geleerde (deel)vaardigheid naar nieuwe leessituaties.