# data[].attributes.headline
ให้นักศึกษา ค้นหาข้อมูล อิทธิพลของศิลปะทั้ง4ยุคสมัคของไทย พร้อมภาพประกอบ

# data[].attributes.subject
ให้นักศึกษา ค้นหาข้อมูล อิทธิพลของศิลปะทั้ง4ยุคสมัคของไทย พร้อมภาพประกอบ

# data[].attributes.headline
ศิลปะทวารวดี

# data[].attributes.subject
ศิลปะทวารวดี

# data[].attributes.body
รับอิทธิพลโดยตรงมาจากอินเดีย มีอิทธิพลอมราวดีและคุปตะพุทธศตวรรษที่ 12 – 13

การจัดกลุ่มรูปแบบที่ถือเป็นสมัยทวารวดีตอนต้นนี้ได้ใช้เรื่องของพัฒนาการทางด้านรูปแบบศิลปกรรมเป็นหลักในการแบ่ง  คือ  รูปแบบที่มีความใกล้เคียงกับอินเดียซึ่งเป็นต้นแบบมากที่สุด  อาจจะเป็นงานที่คัดลอก  หรือความพยายามสร้างงานที่รักษารูปแบบของอินเดียไว้ให้มากที่สุดของช่างในบริเวณลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา  และอาจเป็นรูปแบบดั้งเดิมที่สุดที่ปรากฏในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้  อิทธิพลของศิลปะอินเดียที่ปรากฏในระยะเวลานี้  ได้แก่  ศิลปะอมราวดี , คุปตะ , และศิลปะหลังคุปตะ  โดยมีการกำหนดชื่อเรียกตามราชวงศ์ต่างๆ  ส่วนหนึ่งได้พบที่งานศิลปกรรมในพุทธศานา  เช่น  ศิลปะวากาฏกะ  เป็นต้น  และมีอิทธิพลศิลปะระยะต่อมาคือศิลปะปาละ

ตัวอย่างพระพุทธรูปสำคัญที่แสดงให้เห็นถึงการสร้างงานศิลปะกรรมที่พบในดินแดนไทย  ซึ่งศาสตร์จารย์หม่อมเจ้าสุภัทรดิส  ดิศกุล  ทรงเสนอว่าได้แก่พระพุทธรูปที่มีอิทธิพลระหว่างศิลปะอมราวดีและคุปตะ  ไม่ทราบแหล่งที่พบ (อาจมาจากทางภาคใต้)  ปัจจุบันจัดแสดงในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร  ซึ่งกำหนดอายุได้ในราวพุทธศตวรรษที่ 10 – 11  โดยพระพุทธรูปองค์นี้ครองจีวรห่มเฉียง  จีวรเรียบไม่มีริ้ว  พระกรซ้ายยึดชายจีวรและแนบกับพระอุระมีชายจีวรที่ออกมาจากพระกรซ้ายตกลงมาตรงๆ  พระพักตร์ค่อนข้างกลม  ขมวดพระเกศาเป็นตุ่มค่อนข้างใหญ่  ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของพระพุทธรูปสมัยอมราวดี

# data[].attributes.body
- ศรีวิชัย
-ลพบุรี
-ล้านนา

# data[].attributes.headline
ศิลปะ ศรีวิชัย

# data[].attributes.subject
ศิลปะ ศรีวิชัย

# data[].attributes.body
คาบสมุทรภาคใต้เมื่อหมดยุครุ่งเรืองของศาสนาฮินดู  พุทธศาสนาฝ่ายมหายานก็เจริญขึ้น ได้มีการสร้างศิลปกรรม เรียกว่า ศิลปะศรีวิชัย  มีแบบฉบับของความเกี่ยวข้องกับศิลปะชวาภาคกลางของประเทศอินโดนีเซีย ซึ่งใกล้ชิดกับศิลปะอินเดียแบบคุปตะ หลังคุปตะ และแบบปาละโดยลำดับ  "ได้รับอิทธิพลทาง วัฒนธรรมมาจากอิเดีย"

สถาปัตยกรรม
ในปัจจุบันนี้ได้มีการค้นพบสถาปัตยกรรมที่เนื่องในพุทธศาสนา ลัทธิมหายาน ที่ได้มีการสร้างสรรค์ขึ้นบนคาบสมุทรไทยสองประเภท คือ ประเภทแรก ได้แก่ สถูป (Stupa, or Tupa) และประเภทที่สอง ได้แก่ เจติยสถาน (Chaitya Hall)

# data[].attributes.headline
ศิลปะศรีวิชัย

# data[].attributes.subject
ศิลปะศรีวิชัย

# data[].attributes.body
จากความเชื่อที่ว่ามีอาณาจักรหนึ่งรุ่งเรีองขึ้นใน เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในระหว่างราวพุทธศตวรรษที่ 13-18 อาจจะมีราชธานีตั้งอยู่ใกล้กันกับเมืองปาเล็มบังในเกาะสุมาตราในปัจจุบัน นี้  บางครั้งอาณาจักรนี้อาจจะได้ครอบครองแหลมมลายูและดินแดนบางส่วนในภาคใต้ของ ประเทศไทยด้วย นักปราชญ์ทางโบราณคดีเรียกชื่ออาณาจักรนี้ว่า "ศรีวิชัย" ตามจารึกที่ค้นพบที่กล่าวมา ได้ส่งผลให้มีการเรียกชื่อศิลปกรรมที่เกิดขึ้นในภาคใต้ของประเทศไทยในช่วง ระยะเวลานั้นว่า "ศิลปะแบบศรีวิชัย"  ศิลปกรรมสกุลช่างนี้ส่วนใหญ่สร้างขึ้นเนื่องในพุทธศาสนาลัทธิมหายาน และมีรูปแบบที่แสดงให้เห็นถึงอิทธิพลจากศิลปะอินเดียสมัยคุปตะ หลังคุปตะ ปาละ-เสนะ และศิลปะชวาภาคกลาง ซึ่งมีอายุอยู่ในพุทธศตวรรษที่ 12 หรือ 13-14 ขณะเดียวกัน ก็ยังได้พบงานสถาปัตยกรรมและประติมากรรมที่ได้รับอิทธิพลจากศิลปะจามและเขมรโบราณ รวมทั้งงานประติมากรรมและศิลาจารึกภาษาทมิฬ ที่แสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างชุมชนโบราณในภาคใต้ของไทยกับ ชุมชนโบราณในประเทศอินเดียตอนใต้ด้วย

สถาปัตยกรรม
ในปัจจุบันนี้ได้มีการค้นพบสถาปัตยกรรมที่เนื่องในพุทธศาสนา ลัทธิมหายาน ที่ได้มีการสร้างสรรค์ขึ้นบนคาบสมุทรไทยสองประเภท คือ ประเภทแรก ได้แก่ สถูป (Stupa, or Tupa) และประเภทที่สอง ได้แก่ เจติยสถาน (Chaitya Hall)

# data[].attributes.headline
ศิลปะศรีวิชัย

# data[].attributes.subject
ศิลปะศรีวิชัย

# data[].attributes.body
ศิลปะแบบศรีวิชัยเป็นศิลปะที่มีอยู่ในช่วงประมานพุทธศตวรรษที่ ๙ - ๑๘ ในบริเวณภาคใต้ของประเทศไทย
แถบจังหวัดสุราษฎร์ธานี (อำเภอไชยา) และจังหวัดนครศรีธรรมราช แล้วแพร่กระจายไปสู่ภาคอื่นๆ ศิลปะแบบ
ศรีวิชัยได้แพร่เข้ามารพร้อมกับพุทธศาสนาแบบมหายานและศาสนาฮินดู ซึ่งแต่เดิมชาวศรีวิชัยอพยพมาจากอินเดีย
ตอนใต้มาตั้งแต่บ้านเมืองในปาเล็มบังบนเกาะสุมาตรา และได้ขยายอาณาเขตมาภึงแหลมมลายู ผลงานที่หลงเหลือให้ศึกษา
มักเป็นด้านสถาปัตยกรรมและประติมากรรม ซึ่งแบบแผนของงานสถาปัตยกรรมจะออกมาในรูปแบบปรางค์ เช่น
พระบรมธาตุไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี ทำเป็นลักษณะมณฑปที่ประดิษฐานพระพุทธรูป มียอดเป็นสถูป องค์เจดีย์
เป็นแปดเหลี่ยม มีมุมย่อและมีเจดีย์ประจำทิศตั้งซ้อนอยู่ ซึ่งลักษณะนี้จะเหมือนกับเจดีย์ในชวาเรียกว่า จันทิ ส่วนงาน
ประติมากรรมเป็นรูปเคารพทั้งรูปเทวรูปและพระพุทธรูป เช่น รูปพระวิษณุพระหัตถ์ทรงหอยสังข์ รูปศิวลึงค์ตาม
ความเชื่อในศาสนาฮินดู รูปพระโพะสัตว์อวโลกิเตศวร (หล่อด้วยสำริด)

# data[].attributes.body
อิทธิพลศิลปะสมัยลพบุรี

ย้อนกลับไปในสมัยลพบุรี ยุคนั้นอาณาจักรลพบุรีหรือเมืองละโว้ในขณะนั้น ได้รับอิทธิพลทั้งด้านความเชื่อทางศาสนา และ งานศิลปะมาจาก อาณาจักรขอมค่อนข้างมาก ทำให้งานศิลปะของเมืองละโว้ออกมาเป็นสไตล์ขอมเป็นส่วนใหญ่ไม่ว่าจะเป็นงานสถาปัตยกรรม งานปะติมากรรม มองเผินๆจะเหมือนกับของขอมเลยทีเดียว แต่มีรายละเอียดบางอย่างแตกต่างกันอยู่เล็กน้อย

การสร้างพระพุทธรูป

งานปะติมากรรมส่วนใหญ่ยุคก่อนนั้นจะเน้นการสร้างพระพุทธรูปเนื่องจากความเชื่อทางด้านศาสนานั่นเอง ทีนี้พระพุทธรูปสมัยลพบุรีนั้น จะคล้ายกับงานพระพุทธรูปของขอมด้วย กล่าวคือจะทำให้พระพักตร์(หน้า)สั้นเป็นรูปสี่เหลี่ยม ตาโต ปากกว้าง เป็นต้น ปางที่นิยมสร้างก็คือ ปางนาคปรก นิยมสร้างพระจากหินทราย หรือ สำริดมากที่สุด นอกจากนั้นจะมีการสร้างเทวรูปเพื่อสักการะความเชื่อ หลักๆจะมีสองแบบคือ เทวรูปพระนารายณ์ และ เทวรูปพระศิวะ

งานสถาปัตยกรรม

เมืองละโว้ในยุคนั้น ได้แบบแผนการสร้างเมืองมาจากขอมด้วย กล่าวคือ เมืองจะมีการวางผังเมืองมาเป็นอย่างดี มีการวางระบบน้ำประปาเพื่อเก็บไว้ใช้เพาะปลูก มีการสำรองแหล่งน้ำสำคัญ(เหมือนกับเขื่อน)อีกด้วย ด้านสถาปัตยกรรมจะสร้างอย่างมีแบบแผนทั้งทางด้านวิศวกรรม และความเชื่อผสมผสานกัน อย่างเช่น การสร้างปราสาทจะสร้างแบบให้แผนผังสมมาตรกัน(เพื่อความสวยงามและใช้งานง่าย) อีกทั้งปราสาทจะต้องหันหน้าไปทางทิศตะวันออก(รับแสงอาทิตย์ตอนเช้า)อีกด้วย นอกจากนั้นวิธีการสร้างก็ยอดเยี่ยม เราใช้อิฐ หินทราย ศิลาแลงมาวางเรียงกันเพื่อทำให้เกิดปราสาทขึ้นมา นักโบราณคดีเชื่อว่ายุคนั้นอาจจะมีการใช้ยางไม้พิเศษเพื่อทำหน้าที่ยึดติดก้อนหินให้อยู่ตัว สถาปัตยกรรมที่มีความศิลปะยุคสมัยลพบุรีมากที่สุด ได้แก่ พระปรางค์สามยอด

ปะติมากรรมภาพเหมือน

ผลงานศิลปะสมัยลพบุรีอีกชิ้นหนึ่ง น่าสนใจมากนั่นก็คือ ผลงานภาพเหมือนพระบรมสาทิสลักษณ์ พระเจ้าชัยวรมันที่ 7 พระเจ้าแผ่นดินองค์สำคัญที่เผยแพร่ความคิด ความเชื่อหลายอย่างไปทั่วทั้งอาณาจักร รวมถึงลพบุรีนี้ด้วย มีผลงานชิ้นหนึ่งเชื่อกันว่าเหมือนกับท่านมากถูกคนพบที่ ปราสาทหินพิมาย จังหวัด โคราช แม้จะชำรุดเสียหายไปบ้างจากกาลเวลา แต่โดยรวมยังสมบูรณ์อยู่มาก

# data[].attributes.body
ศิลปะลพบุรี คือศิลปะในพุทธศตวรรษที่ 16–18 ทางภาคกลาง ภาคตะวันออก ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย มีศิลปกรรม ประติมากรรมและสถาปัตยกรรมแบบหนึ่งที่มีลักษณะคล้ายกับศิลปะสถาปัตยกรรมของขอม ศิลปะสกุลช่างลพบุรีเป็นศิลปะที่เกี่ยวเนื่องในศาสนาพุทธ ศาสนาพราหมณ์ โดยเฉพาะศาสนาพุทธแบบลัทธิมหายาน ศิลปะสมัยนี้ส่วนมากเป็นภาพจำหลักด้วยศิลาและสัมฤทธิ์ โดยเฉพาะการปั้นหล่อสัมฤทธิ์มีความเจริญมาก ท่วงทำนองในการปั้นหุ่นมีความชำนาญยิ่งทำให้กิริยาท่าทางไม่แข็งกร้าวแบบศิลปะขอมในประเทศกัมพูชา
การตกแต่งสถาปัตยกรรมไม่นิยมพื้นที่ว่าง มักตกแต่งลวดลายดอกไม้ ใบไม้และลายประดิษฐ์ ตามส่วนต่าง ๆ ของอาคาร ผังอาคารเป็นแบบง่าย ๆ แบบกากบาท มักมีการสร้างระเบียงคดล้อมรอบ สถาปัตยกรรมนี้ใช้เป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปพระโพธิสัตว์ พระพุทธรูปนิยมสร้างเป็น 3 องค์ อันหมายถึงธรรมกาย ได้แก่พระธรรม สัมโภคกาย และนิรมาณกาย

# data[].attributes.body
ชื่อเรียก ศิลปะลพบุรี มีหลักฐานว่าเกิดขึ้นครั้งแรก ๆ โดยการค้นคว้าของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ในพระนิพนธ์เมื่อปี พ.ศ. 2469 ในหนังสือ ตำนานพระพุทธเจดีย์ และหนังสือ โบราณวัตถุในพิพิธภัณฑสถานสำหรับพระนคร โดยศาสตราจารย์ยอร์ช เซเดส์ ซึ่งพิมพ์ในปี พ.ศ. 2471 ก็ปรากฏในหนังสือโดยสรุปนิยามอย่างกว้าง ๆ

ต่อมาราว พ.ศ. 2510 ศาสตราจารย์หม่อมเจ้าสุภัทรดิศ ดิศกุล ทรงใช้ชื่อเรียกนี้เพื่ออธิบายว่า "หมายถึงโบราณวัตถุสถานขอมที่ค้นพบในประเทศไทย รวมทั้งโบราณวัตถุสถาน ที่ทำ ขึ้นในประเทศไทย แต่ทำเลียนแบบศิลปะขอมในประเทศกัมพูชา ฉะนั้น ศิลปะสมัยลพบุรีในที่นี้จึงมีทั้งที่เป็นแบบขอมอย่างแท้จริง และที่ทำขึ้นเลียนแบบขอมอันมีลักษณะของตนเองผิดแปลกออกไปบ้าง

เหตุผลการเรียกว่า ศิลปะลพบุรี คือ ประการแรก เมืองลพบุรีซึ่งเป็นเมืองสำคัญมาก่อนการเกิดกรุงศรีอยุธยาและมีหลักฐานโบราณวัตถุสถานแบบขอม/เขมรมากมาย ประการสอง เมืองลพบุรีถูกหยิบยืมมาใช้เพื่อเป็นสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมแบบก่อนสยามที่ไม่ต้องการให้เป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรอื่นใด

ระการที่สาม เป็นเพราะภัยคุกคามของอาณานิคมฝรั่งเศสที่มีอำนาจยึดครองอินโดจีนเอาไว้ได้ในขณะนั้น

นอกจากนั้นยังมีเสนอชื่อหรือคำเรียกใหม่อยู่บ่อยครั้งไม่ว่าจะเป็น ศิลปะเขมร, ศิลปะขอม/เขมร (ที่พบ) ในประเทศไทย, ศิลปะร่วมแบบเขมรในประเทศไทย, สมัยอิทธิพลเขมร, ศิลปะที่มีแม่แบบจากเมืองพระนคร และศิลปะในลัทธิวัชรยานจากกัมพูชา เป็นต้น "ได้รับอิธิพลมาจาก ศิลปะเขมรหรือศิลปะขอมในกัมพูชา"

# data[].attributes.body
ศิลปะล้านนา หรือ ศิลปะเชียงแสน หมายถึง ศิลปะในเขตภาคเหนือทางตอนบนหรือดินแดนล้านนาของประเทศไทยในช่วงต้นพุทธศตวรรษที่ 19–24 คาดว่ามีการสืบทอดต่อเนื่องจากศิลปะทวารวดีและศิลปะลพบุรีมาตั้งแต่สมัยหริภุญชัย ศูนย์กลางของศิลปะล้านนาเดิมอยู่ที่เชียงแสน เรียกว่าอาณาจักรโยนก ต่อมาเมื่อพญามังรายได้ย้ายมาสร้างเมืองเชียงใหม่ ศูนย์กลางของอาณาจักรล้านนาอยู่ที่เมืองเชียงใหม่ งานศิลปะล้านนามีความเกี่ยวเนื่องกับพระพุทธศาสนาโดยเฉพาะนิกายเถรวาท
จิตรกรรมในศิลปะล้านนาพบงานเขียนบนผืนผ้าหรือ พระบฏ เพื่อแขวนไว้ในอาคาร พระบฏที่เก่าที่สุดพบจากกรุวัดเจดีย์สูง จังหวัดเชียงใหม่ ส่วนจิตรกรรมบนผนังอาคารเก่าที่สุด คือภาพอดีตพุทธในกรุเจดีย์วัดอุโมงค์ จังหวัดเชียงใหม่ บ้างว่าเก่าที่สุดอยู่ที่วัดพระธาตุลำปางหลวง ภายในมีจิตรกรรมฝาผนังที่เขียนบนไม้

จิตรกรรมฝาผนังล้านนา แบ่งผลงานออกได้เป็น 3 ระยะ คือ ระยะที่ 1 ช่วงพุทธศตวรรษที่ 20 – 21 เช่น ที่วัดอุโมงค์ จังหวัดเชียงใหม่ เพียงแห่งเดียว ระยะที่ 2 ช่วงพุทธศตวรรษที่ 22–24 พบที่เขตจังหวัดลำปางเท่านั้น ลักษณะภาพจิตรกรรมฝาผนังของทั้ง 2 ระยะ ได้รับอิทธิพลจากศิลปะพม่า ระยะที่ 3 ช่วงพุทธศตวรรษที่ 25 เป็นผลงานในยุคปลาย มีความนิยมรูปแบบภาพเล่าเรื่อง เป็นหลัก เรื่องราวที่เขียนเป็นคตินิยมเฉพาะของชาวล้านนา โครงสีที่ใช้ส่วนใหญ่เป็นสีแดงและสีน้ำเงิน นิยมเขียนขึ้นภายในวิหารต่างจากจิตรกรรมภาคกลางที่นิยมเขียนในอุโบสถ

# data[].attributes.headline
ศิลปะทวารวดี

# data[].attributes.subject
ศิลปะทวารวดี

# data[].attributes.body
จัดเป็นศิลปกรรมต้นอารยธรรมสมัยประวัติศาสตร์ที่มีพัฒนาการอย่างต่อเนื่อง ณ บริเวณลุ่มน้ำเจ้าพระยา ระหว่างพุทธศตวรรษที่ 11-16 บรรดาโบราณวัตถุ และโบราณสถาน ส่วนใหญ่ล้วนสร้างขึ้นเนื่องในพระพุทธศาสนาลัทธิหินยาน หากแต่ยังปรากฏหลักฐานการนับถือศาสนาพุทธลัทธิมหายานและฮินดูรวมอยู่ด้วย อิทธิพลของศิลปวัฒนธรรมทวารวดีได้แพร่ขยายไปยังภูมิภาคอื่นๆ ทั้งภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคใต้ จึงอาจกล่าวได้ว่าศิลปะทวารวดี คือ “ต้นกำเนิดพุทธศิลป์ในสยามประเทศ”  "อิทธิพล" มาจากอินเดีย

# data[].attributes.body
หลักฐานทางประวัติศาสตร์กล่าวไว้ว่า ดินแดนล้านนานั้นหมายถึงดินแดนบางส่วนของอาณาเขตบริเวณ ลุ่มน้ำแม่โขง ลุ่มน้ำสาละวิน แม่น้าเจ้าพระยา ตลอดจนเมืองที่ตั้งตามลุ่มน้ำสาขาเช่นแม่นำกก แม่น้ำปิง แม่น้ำวัง แม่น้ำยม แม่น้ำน่าน แม่น้ำปาย แม่น้ำแตง แม่น้ำงัด ฯลฯโดยมีอาณาเขตทางทิศใต้จดเมืองตาก (อำเภอบ้านตากในปัจจุบัน) และจดเขตดินแดนด้านเหนือของอาณาจักรสุโขทัย ทิศตะวันตกเลยลึกเข้าไปในฝั่งตะวันตกของแม่น้ำสาละวิน ทิศตะวันออกจดฝั่งตะวันตกของแม่น้ำโขง ทิศเหนือจดเมืองเชียงรุ่ง (หรือคนจีนเรียกในปัจจุบันว่า เมืองจิ่งหง) ซึ่งบริเวณชายขอบของล้านนา อาทิ เมืองเชียงตุง เชียงรุ่ง เมืองยอง เมืองปุ เมืองสาด เมืองนาย เป็นบริเวณที่รัฐล้านนาแผ่อิทธิพล ไปถึงในเมืองนั้นๆ

# data[].attributes.body
ประติมากรรม

ลักษณะสำคัญของพระพุทธรูป ศิลปะล้านนา ซึ่งมักเรียกว่า แบบเชียงแสน คือ พระวรกายอวบอูม พระพักตร์อิ่ม ยิ้มสำรวม กระเกตุมาลาเป็นรูปต่อมกลม และดอกบัวตูม ไม่มีไรพระศก พระศกเป็นแบบก้นหอย พระขนงโก่งรับพระนาสิกงุ้มเล็กน้อย ชายสังฆาฏิสั้นเหนือพระถัน พระอุระนูนดังราชสีห์ ท่านั่งขัดสมาธิเพชร

# data[].attributes.headline
ศิลปะ ล้านนา

# data[].attributes.subject
ศิลปะ ล้านนา

# data[].attributes.body
ศิลปะล้านนา หรือ ศิลปะเชียงแสน หมายถึง ศิลปะในเขตภาคเหนือทางตอนบนหรือดินแดนล้านนาของประเทศไทยในช่วงต้นพุทธศตวรรษที่ 19–24 คาดว่ามีการสืบทอดต่อเนื่องจากศิลปะทวารวดีและศิลปะลพบุรีมาตั้งแต่สมัยหริภุญชัย ศูนย์กลางของศิลปะล้านนาเดิมอยู่ที่เชียงแสน เรียกว่าอาณาจักรโยนก ต่อมาเมื่อพญามังรายได้ย้ายมาสร้างเมืองเชียงใหม่

รูป แบบสถาปัตยกรรมล้านนา ที่สร้างขึ้นก่อน พ.ศ.1839 หรือก่อนการรวมอาณาจักรล้านนาคือ ” สมัยหริภุญไชย ” สถาปัตยกรรมที่สร้างขึ้นในนี้ปรากฏมากในพื้นที่เมืองลำพูน อันเป็นศูนย์กลางการปกครอง ได้แก่ เจดีย์กู่กุด ซึ่งเป็นเจดีย์สี่เหลี่ยม และรัตนเจดีย์เป็นเจดีย์แปดเหลี่ยมในวัดเดียวกัน คือ วัดที่เรียกกันในชั้นหลังว่า วัดจามเทวี

เจดีย์ทั้งสององค์นี้ก่อเป็นทรงปราสาท คำว่าปราสาทหมายถึงเรือนหลายชั้น แต่เมื่อเป็นสิ่งก่อสร้างทางศาสนาในรูปของสถูปเจดีย์ เพื่อประดิษฐานพระบรมธาตุ หรือประดิษฐานพระพุทธรูป ก็ไม่จำเป็นต้องทำเป็นชั้นซ้อนจริง เพราะมิได้ใช้พื้นที่ภายในเพื่อประกอบศาสนกิจการทำซ้อนชั้นจึงเป็นรูปแบบ สัญลักษณ์เท่านั้น ต่อเนื่องจากชั้นซ้อนย่อมเคยมียอดแหลม อยู่ประเภทเรือนยอด หรือ กุฎาคาร ก็เป็นประสาทอีกด้วย

ในเมืองลำพูนยังพบหลักฐานเจดีย์ทรงปราสาท 5 ยอดคือเจดีย์วัดเชียงยืน(หรือเรียกว่า เชียงยัน) อยู่ในวัดพระธาตุหริภุญไชยในอำเภอเมืองเช่นกัน และปรากฏเจดีย์ทรงลอมฟาง คือเจดีย์กู่ช้าง ที่นักวิชาการกล่าวว่าน่าจะเป็นรูปแบบที่รับจากสถาปัตยกรรมแบบพม่าสมัยพุกาม อีกด้วย

นอกจากนั้นในเขตป่าซางก็มีวัดหนองดู่ เจดีย์ของวัดนี้ใช้เทคนิคการก่อโดยใช้เสารับน้ำหนักส่วนยอดกลาง
อันเป็นรูปแบบและเทคนิคที่นิยมอยู่ในสถาปัตยกรรมแบบพม่าสมัยพุกาม และเจดีย์เชียงยืน เจดีย์ทั้งสองแห่งข้างต้นล้วนเป็นเจดีย์ทรงปราสาทอีกรูปแบบหนึ่ง แต่ยังมีปัญหาทางด้านกำหนดอายุการสร้าง ว่าควรเป็นรูปแบบของศิลปะหริภุญไชยตอนปลาย หรือเป็นรูปแบบของล้านนาตอนต้น

ตัวอย่างหลักฐานสถาปัตยกรรมดังกล่าวข้างต้นชี้ให้เห็นความเกี่ยวเนื่องกับ รูปแบบทรงปราสาท อันเป็นหลักฐานที่หลงเหลือมาในปัจจุบัน คงเหลือเฉพาะสถาปัตยกรรมเจดีย์ (ใช้วัสดุที่เป็นอิฐหรือศิลาแลงให้เหมาะสมกับโครงสร้าง) รูปแบบเจดีย์จึงมีแรงบันดาลใจสำคัญจากสถาปัตยกรรมสมัยหริภุญไชยที่ยังคงมี ลักษณะบางประการที่เกี่ยวเนื่องกับสถาปัตยกรรมแบบทวารวดีด้วยเช่นกัน พร้อมๆกับแรงบันดาลใจจากศิลปะพม่าแบบพุกาม และลักษณะบางประการที่เป็นเอกลักษณ์ของงานช่างพื้นถิ่นในช่วงก่อนการตั้ง อาณาจักรล้านนา

อนึ่ง รูปแบบสถาปัตยกรรมในสมัยนี้จะส่งอิทธิพลหรือเป็นต้นแบบให้กับสถาปัตยกรรมล้านนาที่จะพัฒนาขึ้นในยุคต่อมาด้วย

สำหรับสิ่งก่อสร้างอื่นๆ เช่น วิหาร อุโบสถ หอไตร หรือบ้านเรือน ย่อมล้วนมีโโครงหลังคาเครื่องไม้ น่าจะมุงด้วยแป้นเกล็ด(แผ่นไม้แทนกระเบื้อง) หรือมุงด้วยกระเบื้องดินเผา จึงชำรุดเสียหายไปหมด ไม่เหลือหลักฐานให้ศึกษาได้แล้วในสภาพปัจจุบัน

# data[].attributes.headline
ศิลปะทวารวดี

# data[].attributes.subject
ศิลปะทวารวดี

# data[].attributes.body
สิงห์ หรือสิงโต เป็นสัตว์ที่มีความสำคัญ ปรากฏในงานศิลปกรรมของไทยทุกสมัย ตั้งแต่สมัยทวารวดีจนถึงรัตนโกสินทร์ สันนิษฐานว่าการทำประติมากรรมรูปสิงห์ ได้รับอิทธิพลเรื่องรูปแบบและคติการสร้าง มาจากศิลปะอินเดีย เนื่องจากภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ไม่ปรากฏสัตว์ดังกล่าวอยู่ในธรรมชาติ

ในประเทศอินเดีย รูปสิงห์มีความสำคัญอย่างมาก ปรากฏอยู่ในงานศิลปกรรมทั้งศาสนาพุทธและฮินดู ในศาสนาพุทธ สิงห์ใช้แทนความหมายของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เนื่องจากพระพุทธองค์ได้รับการขนานนามว่า “ศากยสิงห์” ซึ่งหมายถึง สิงห์แห่งศากยวงศ์ เมื่อศิลปะอินเดียแพร่เข้ามายังประเทศไทยในสมัยทวารวดี มีการพบประติมากรรมรูปสิงห์ตามเมืองโบราณสมัยดังกล่าวหลายแห่ง ที่เมืองโบราณอู่ทอง ประติมากรรมรูปสิงห์ที่พบส่วนมากเป็นประติมากรรมปูนปั้น มีโกลนเป็นอิฐหรือศิลาแลง ใช้ประดับฐานสถาปัตยกรรมสมัยทวารวดี โดยอาจจะสร้างขึ้นตามความหมายของผู้ปกปักรักษา ค้ำจุนศาสนสถาน เนื่องจากสิงห์ถือเป็นสัตว์ที่แสดงถึงพละกำลัง เป็นตัวแทนของผู้พิทักษ์และความดี

ประติมากรรมสำริดรูปสิงห์ ชิ้นนี้ พบจากเจดีย์หมายเลข ๑๓ เมืองโบราณอู่ทอง เป็นประติมากรรมขนาดเล็ก สูงประมาณ ๑๐.๕ เซนติเมตร จึงอาจไม่ได้สร้างขึ้นตามความหมายของผู้ปกปักรักษา เหมือนสิงห์ปูนปั้นที่ใช้ประดับฐานเจดีย์หรืออาคารสมัยทวารวดี แต่อาจสร้างขึ้นเพื่อเป็นสัญลักษณ์ รูปเคารพ หรือเพื่อประกอบรูปเคารพชิ้นอื่น เช่น พระพุทธรูป เป็นต้น ประติมากรรมรูปสิงห์สำริดชิ้นนี้ถือเป็นโบราณวัตถุชิ้นเยี่ยม เพราะนอกจากจะหายาก แสดงถึงความสามารถในการหล่องานสำริดขนาดเล็กแล้ว ยังแสดงถึงอารมณ์และลักษณะท่าทางที่เป็นธรรมชาติ แสดงถึงฝีมือช่างสมัยทวารวดีที่ยอดเยี่ยมอีกด้วย

# data[].attributes.attachment_caption
ธรรมจักร ศิลปะทวารวดีตอนต้น

# data[].attributes.headline
ศิลปะทวารวดี

# data[].attributes.subject
ศิลปะทวารวดี

# data[].attributes.body
“ศิลปะทวารวดี”

จัดเป็นศิลปกรรมต้นอารยธรรมสมัยประวัติศาสตร์ที่มีพัฒนาการอย่างต่อเนื่อง ณ บริเวณลุ่มน้ำเจ้าพระยา ระหว่างพุทธศตวรรษที่ 11-16 บรรดาโบราณวัตถุ และโบราณสถาน ส่วนใหญ่ล้วนสร้างขึ้นเนื่องในพระพุทธศาสนาลัทธิหินยาน หากแต่ยังปรากฏหลักฐานการนับถือศาสนาพุทธลัทธิมหายานและฮินดูรวมอยู่ด้วย อิทธิพลของศิลปวัฒนธรรมทวารวดีได้แพร่ขยายไปยังภูมิภาคอื่นๆ ทั้งภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคใต้ จึงอาจกล่าวได้ว่าศิลปะทวารวดี คือ “ต้นกำเนิดพุทธศิลป์ในสยามประเทศ”

# data[].attributes.headline
ศิลปะศรีวิชัย

# data[].attributes.subject
ศิลปะศรีวิชัย

# data[].attributes.body
ประติมากรรมในศิลปะแบบศรีวิชัยได้แก่ พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรสลักด้วยศิลาและค้นพบที่อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานีซึ่งเป็นประติมากรรมที่น่าจะเก่าที่สุด และยังมีอิทธิพลของศิลปะอินเดียแบบคุปตะและหลังคุปตะปะปนอยู่มาก พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรอีก ๒ องค์ ซึ่งหล่อด้วยสัมฤทธิ์และค้นพบที่อำเภอไชยาเช่นเดียวกัน อยู่ในสมัยต่อมา และดูจะมีอิทธิพลของศิลปะแบบหลังคุปตะและปาละ-เสนะเข้ามาปะปนแล้ว องค์แรกที่เหลือเพียงครึ่งองค์ถือกันว่าเป็นโบราณวัตถุที่งามที่สุดชิ้นหนึ่งในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร แม้พระธยานิพุทธอมิตาภะปางสมาธิองค์เล็กบนศิราภรณ์ของพระโพธิสัตว์องค์นี้จะหักหายไป แต่การที่รูปนี้ครองหนังกวางก็อาจหมายความได้ว่าเป็นพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรในศิลปะศรีวิชัยแปลกกว่าที่อื่นที่มักมีหนังเสือคาดอยู่รอบพระโสณี (ตะโพก) ซึ่งในประเทศอินเดียไม่เคยปรากฏตั้งแต่แรก ลักษณะดังกล่าวบนเกาะสุมาตราและชวาก็มีบ้าง

# data[].attributes.headline
ศิลปะทวารวดี

# data[].attributes.subject
ศิลปะทวารวดี

# data[].attributes.body
ศิลปะทวารวดี (Dvaravati Art)  ประมาณพุทธศตวรรษที่ 12-16 (คริสต์ศตวรรษที่ 7-11)
อาณาจักรทวารวดีเป็นอาณาจักรโบราณแรกสมัยก่อนชาวสยามจะเข้าปกครองดินแดนในสุวรรณภูมิ ทั้งนี้ศาสตราจารย์ ยอร์ช เซเดส์ (George Coedès) และสมเด็จฯกรมพระยาดำรงราชานุภาพ เป็นกลุ่มบุคคลแรกที่กำหนดเรียกชื่อดินแดนที่เมืองโบราณเหล่านี้ตั้งอยู่ว่า“ทวารวดี” โดยใช้เหตุผลของตำแหน่งที่ตั้งอาณาจักรโบราณตามบันทึกเอกสารฝ่ายจีน ศูนย์กลางอยู่ที่แถบจังหวัดนครปฐมในปัจจุบัน และพื้นที่ภาคกลางของไทยในปัจจุบันครอบคลุมจังหวัดจังหวัดสุพรรณบุรี ราชบุรี ลพบุรี ไปจนถึงภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือบางส่วน และภาคใต้ที่จังหวัดสุราษฎร์ธานี จากหลักฐานทางโบราณคดีพบว่า ชาวมอญและละว้าในอาณาจักรทวาราวดีมีการติดต่อค้าขายทางทะเลอย่างกว้างขวาง เพราะมีเส้นทางออกสู่ทะเลมากมาย เมื่อความรุ่งเรืองของอาณาจักรทวารวดีค่อยๆเสื่อมลง ฝ่ายขอมจึงฉวยโอกาสเข้าตีเมือง อาณาจักรทวารวดีถึงกาลล่มสลายและตกอยู่ในอำนาจของขอมอย่างสมบูรณ์เมื่อราวพุทธศตวรรษที่ 16
ในสมัยอาณาจักรทวารวดีได้รับอิทธิพลทางศาสนาพุทธและฮินดู สถาปัตยกรรมแบบทวาราวดีที่หลงเหลือถึงปัจจุบันจึงมักเหลือเพียงซากฐานโบราณสถาน ดังเช่นที่พบในแหล่งโบราณคดีที่นครปฐม สุพรรณบุรี ราชบุรี กาญจนบุรี และลพบุรี มักก่ออิฐและใช้สอดิน บางแห่งมีการใช้ศิลาแลงบ้าง การก่อสร้างบริเวณฐานเจดีย์มักเป็นรูปฐานสี่เหลี่ยมผืนผ้า ย่อมุม และมีบันไดลงไปด้านล่าง ส่วนเจดีย์เป็นทรงระฆังคว่ำมียอดแหลมอยู่ด้านบน สันนิษฐานว่าเป็นแบบอย่างที่รับจากศิลปะอินเดียสมัยปาละ

# data[].attributes.attachment_caption
พระบรมธาตุไชยา

# data[].attributes.headline
ศิลปะศรีวิชัย

# data[].attributes.subject
ศิลปะศรีวิชัย

# data[].attributes.body
ศิลปะศรีวิชัย ได้รับพระเจ้าอิทธิพลจากศาสนาพราหมณ์-ฮินดู และ พุทธศาสนานิกายอาจริยวาท แม้ศรีวิชัยได้หมดอำนาจไป แต่ศิลปะยังคงแพร่หลายไปทั่วดินแดนแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เพราะได้มีการขุดค้นพบศิลปวัตถุและโบราณสถานแบบศรีวิชัยจำนวนมากทางภาคใต้ โดยเฉพาะที่ไชยาและที่นครศรีธรรมราช นอกจากนั้นมีการพบประปราย เช่น ทางภาคกลางพบที่อำเภออู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี ภาคเหนือพบที่วัดเจดีย์เจ็ดแถว อำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย และเหนือสุดพบที่วัดป่าสัก อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย

ประติมากรรมศรีวิชัยนิยมตามคติศาสนามหายาน คือ รูปเคารพพระโพธิสัตว์ ส่วนพระพุทธรูปได้รับอิทธิพลจากพุทธศิลป์ก่อนสมัยคุปตะ หลังคุปตะ และปาละ ตามลำดับ ลักษณ์เจดีย์ คือ เจดีย์ทรงกลม ระฆังเอวคอด ศิลปะศรีวิชัยได้เป็นต้นแบบให้ศิลปะอาณาจักรต่าง ๆ เช่น สุโขทัย และขอม

# data[].attributes.headline
ประติมากรรมล้านนา

# data[].attributes.subject
ประติมากรรมล้านนา

# data[].attributes.body
ศิลปะล้านนา    พุทธศตวรรษที่ 16 – 21      ศิลปะล้านนา หรือศิลปะเชียงแสน อยู่ทางตอนเหนือของประเทศไทยและมีลักษณะเก่าแก่มาก  คาดว่ามีการสืบทอดต่อเนื่องของศิลปะทวาราวดีและลพบุรี ในดินแดนแถบนี้มาตั้งแต่สมัยหริภุญชัย  ศูนย์กลางของศิลปะล้านนาเดิมอยู่ที่เชียงแสน เรียกว่าอาณาจักรโยนก ต่อมาเมื่อพญามังรายได้ย้ายมาสร้างเมืองเชียงใหม่ศูนย์กลางของของอาณาจักรล้านนาก็อยู่ที่เมืองเชียงใหม่สืบต่อมาอีกเป็นเวลานาน  ลักษณะสำคัญของพระพุทธรูปศิลปะล้านนาซึ่งมักเรียกว่า  แบบเชียงแสน   คือพระวรกายอวบอูม  พระพักตร์อิ่มยิ้มสำรวมกระเกตุมาลาเป็นรูปต่อมกลม และดอกบัวตูม ไม่มีไรพระศกพระศกเป็นแบบก้นหอย    พระขนงโก่งรับพระนาสิกงุ้มเล็กน้อย ชายสังฆาฏิสั้นเหนือพระถัน พระอุระนูนดังราชสีห์ท่านั่งขัดสมาธิเพชร

# data[].attributes.headline
ศิลปะศรีวิชัย

# data[].attributes.subject
ศิลปะศรีวิชัย

# data[].attributes.body
(พุทธศตวรรษที่ 13 - 18 ) อยู่ทางภาคใต้ มีศูนย์กลางอยู่ที่ชวาภาคกลาง และมีอาณาเขตมาถึงทางภาคใต้ของไทย มีการขุดค้นพบโบราณวัตถุ สมัยศรีวิชัยอยู่มากมายทั่วไป โดยเฉพาะที่อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานีนิยมสร้างรูปพระโพธิสัตว์มากกว่าพระพุทธรูป เนื่องจากสร้างตาม ลัทธิมหายาน พระพุทธรูปสมัยศรีวิชัยมีลักษณะสำคัญ คือ พระวรกาย อวบอ้วนได้ส่วนสัด พระโอษฐ์เล็กได้สัดส่วน พระพักตร์คล้ายพระพุทธรูปเชียงแสน
ประติมากรรมศรีวิชัย
นิยมตามคติศาสนามหายาน คือ รูปเคารพพระโพธิสัตว์ ส่วนพระพุทธรูปได้รับอิทธิพลจากพุทธศิลป์ก่อนสมัยคุปตะ หลังคุปตะ และปาละ ตามลำดับ ลักษณ์เจดีย์ คือ เจดีย์ทรงกลม ระฆังเอวคอด ศิลปะศรีวิชัยได้เป็นต้นแบบให้ศิลปะอาณาจักรต่าง ๆ เช่น สุโขทัย และขอม

# data[].attributes.body
ลักษณะพระพุทธรูปสมัยลพบุรีที่ทำในประเทศสยาม และพระพุทธรูปขอมแท้ที่ทำในประเทศกัมพูชา ศาสตราจารย์ยอช เซเดส์ ได้เป็นผู้สังเกตว่าต่างกันเล็กน้อย คือพระพุทธรูปนั่งของกรุงกัมพูชา มีส่วนสูงวัดตั้งแต่ทับเกษตร์ถึงพระเกศ เท่ากับส่วนกว้างวัดตรงหน้าตัก แต่พระพุทธรูปนั่งสมัยลพบุรีโดยมากมีส่วนสูงมากกว่าส่วนกว้าง พระพักตร์พระพุทธรูปสมัยลพบุรีก็ผิดกับพระพักตร์พระพุทธรูปของกัมพูชาอีกเล็กน้อย คือ พระโขนงนูนเป็นสันออกมามาก พระนาสิกโก่งและยาว พระหนุเป็นปมป้าน ไรพระศกหนาและโต เกตุมาลาใหญ่เป็นรูปฝาชีมีลวดลายคล้ายมงกุฏเทวรูป และอธิบายต่อไปว่า เหตุที่พระพุทธรูปสมัยลพบุรีที่ในประเทศสยามต่างกับพระพุทธรูปขอมในกรุงกัมพูชานั้น จะเป็นด้วยพระพุทธรูปสมัยลพบุรีเป็นฝีมือช่างขอมในหัวเมืองฝ่ายตะวันตก ไม่ชำนาญในการทำพระพุทธรูปหรือมีตำราทำพระพุทธรูปผิดกับช่างในกรุงกัมพูชา หรืออีกนัยหนึ่งว่าอาจเป็นฝีมือช่างชาวพื้นเมืองทำตามแบบขอม เปลี่ยนแปลงตามความนิยมของตน พระพุทธรูปสมัยลพบุรีในประเทศสยามกับพระพุทธรูปของในกรุงกัมพูชาจึงต่างกันไปบ้างเล็กน้อย แต่ความจริงพระพุทธรูปสมัยลพบุรีและพระพุทธรูปฝีมือช่างขอมในกรุงกัมพูชานั้นเป็นของสังเกตได้ยากที่สุดว่าแตกต่างกันอย่างไร ถ้าเอาพระพุทธรูปฝีมือขอมมาองค์หนึ่ง โดยไม่ให้รู้ว่าได้พบที่ไหนแล้ว ให้ทายว่าเป็นของทำในประเทศสยามหรือในประเทศกัมพูชาแล้ว ก็ยากที่จะทายได้ถูกต้อง

# data[].attributes.attachment_caption
พระปรางค์สามยอด จังหวัดลพบุรี

# data[].attributes.body
พระปรางค์สามยอด จังหวัดลพบุรี เป็นโบราณสถานและ แหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์และโบราณคดีที่สำคัญแห่งหนึ่งของจังหวัดลพบุรี ลักษณะเป็นปราสาทขอมในศิลปะบายน (พ.ศ. 1720 - 1773) โครงสร้างเป็นศิลาแลงประดับปูนปั้น สร้างขึ้นในรัชสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 (ครองราชย์ พ.ศ. 1724 - ประมาณ 1757) เพื่อเป็นพุทธสถานในลัทธิวัชรยานประจำเมืองละโว้หรือลพบุรี ซึ่งในขณะนั้นเป็นเมืองลูกหลวงของอาณาจักรเขมร จากหลักฐานภาพถ่ายเก่าของ Reginald S. Le May (นักการทูตและนักประวัติศาสตร์ศิลปะชาวอังกฤษ) ที่ถูกถ่ายขึ้นก่อนปีคศ.1925 ทำให้ทราบว่าแต่เดิมภายในปราสาทประธาน(ปราสาทหลังกลาง)เคยประดิษฐานพระพุทธรูปนาคปรกหินทราย (ทะเบียน ล.2831) บนแท่นสนานโทรณีใจกลางปราสาท ปัจจุบันรูปเคารพประธานองค์นี้ถูกเก็บรักษาไว้ภายในคลังโบราณวัตถุของพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สมเด็จพระนารายณ์ ส่วนปราสาททิศใต้อาจจะเคยเป็นที่ประดิษฐานรูปพระโลเกศวร (พระโพธิสัวต์อวโลกิเตศวร) สี่กร และปราสาททิศเหนืออาจจะเคยเป็นที่ประดิษฐานรูปพระนางปรัชญาปามิตา

# data[].attributes.body
ภาพจิตรกรรมที่พบเห็นได้มีการใช้สีจากแร่ธาตุธรรมชาติและสีจากพืช ทำให้เกิดเป็นสีเฉพาะตัว เช่นสีเขียวมาลาไคท์ malachite ซึ่งเป็นสารประกอบของทองแดง สีแดงเข้มซินนาบาร์ cinnabar ได้จากการปลอมปรอทและกำมะถันเข้าด้วยกัน สีเหลืองโอ๊ค ochre ซึ่งให้เฉดสีตั้งแต่เหลืองอ่อน เหลืองเข้ม จนเป็นสีน้ำตาล เป็นสีที่ได้จากออกไซด์ของเหล็ก (สนิมเหล็ก) และสีอินดิโก indigo ซึ่งเป็นสีน้ำเงินแกมม่วง สีอินดิโกเป็นสีที่สกัดได้จากพืช

# data[].attributes.attachment_caption
พระพุทธรูป ศิลปะทวารวดี

# data[].attributes.headline
ศิลปะทวารวดี

# data[].attributes.subject
ศิลปะทวารวดี

# data[].attributes.body
ศิลปะทวารวดี”

จัดเป็นศิลปกรรมต้นอารยธรรมสมัยประวัติศาสตร์ที่มีพัฒนาการอย่างต่อเนื่อง ณ บริเวณลุ่มน้ำเจ้าพระยา ระหว่างพุทธศตวรรษที่ 11-16 บรรดาโบราณวัตถุ และโบราณสถาน ส่วนใหญ่ล้วนสร้างขึ้นเนื่องในพระพุทธศาสนาลัทธิหินยาน หากแต่ยังปรากฏหลักฐานการนับถือศาสนาพุทธลัทธิมหายานและฮินดูรวมอยู่ด้วย อิทธิพลของศิลปวัฒนธรรมทวารวดีได้แพร่ขยายไปยังภูมิภาคอื่นๆ ทั้งภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคใต้ จึงอาจกล่าวได้ว่าศิลปะทวารวดี คือ “ต้นกำเนิดพุทธศิลป์ในสยามประเทศ”

แต่เดิมนั้นการศึกษาเรื่องราวเกี่ยวกับวิวัฒนาการของศิลปะทวารวดีมักให้ความสำคัญต่อกลุ่มพระพุทธรูปเป็นหลัก เนื่องจากมีการค้นพบเป็นจำนวนมาก อีกทั้งยังบ่งบอกถึงการรับนับถือพุทธศาสนาลัทธิเถรวาทในวัฒนธรรมทวารวดีได้เป็นอย่างดี แม้จะมีการค้นพบหลักฐานที่เป็นพุทธศาสนาลัทธิมหายาน และศาสนาฮินดูปะปนอยู่บ้างแต่มีจำนวนไม่มากนัก โดยทั่วไปมักจะแบ่งกลุ่ม และยุคสมัย พระพุทธรูปศิลปะทวารวดีออกเป็น 3 รุ่นคือรุ่นที่ 1 (อายุราวพุทธศตวรรษที่ 12 – ต้นพุทธศตวรรษที่ 13) จัดเป็นพระพุทธรูประยะแรกของทวารวดีและพุทธศิลปะที่ปรากฏบนแผ่นดินไทย ซึ่งยังคงลักษณะต้นแบบของพระพุทธรูปของศิลปะอินเดียแบบอมราวดี คุปตะ – หลังคุปตะ

รุ่นที่ 2 (อายุราวพุทธศตวรรษที่ 13 – 15) พระพุทธรูปมีลักษณะแบบพื้นเมือง เป็นแบบที่พบมากที่สุด และรุ่นที่ 3 อิทธิพลของศิลปะเขมร (พุทธศตวรรษที่ 16 – 17) จัดเป็นรุ่นสุดท้ายของศิลปะทวารวดี มีอิทธิพลของศิลปะเขมรสมัยบาปวนหรือ สมัยลพบุรีตอนต้นเข้ามาปะปน

ศิลปะทวารวดี”

จัดเป็นศิลปกรรมต้นอารยธรรมสมัยประวัติศาสตร์ที่มีพัฒนาการอย่างต่อเนื่อง ณ บริเวณลุ่มน้ำเจ้าพระยา ระหว่างพุทธศตวรรษที่ 11-16 บรรดาโบราณวัตถุ และโบราณสถาน ส่วนใหญ่ล้วนสร้างขึ้นเนื่องในพระพุทธศาสนาลัทธิหินยาน หากแต่ยังปรากฏหลักฐานการนับถือศาสนาพุทธลัทธิมหายานและฮินดูรวมอยู่ด้วย อิทธิพลของศิลปวัฒนธรรมทวารวดีได้แพร่ขยายไปยังภูมิภาคอื่นๆ ทั้งภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคใต้ จึงอาจกล่าวได้ว่าศิลปะทวารวดี คือ “ต้นกำเนิดพุทธศิลป์ในสยามประเทศ”

แต่เดิมนั้นการศึกษาเรื่องราวเกี่ยวกับวิวัฒนาการของศิลปะทวารวดีมักให้ความสำคัญต่อกลุ่มพระพุทธรูปเป็นหลัก เนื่องจากมีการค้นพบเป็นจำนวนมาก อีกทั้งยังบ่งบอกถึงการรับนับถือพุทธศาสนาลัทธิเถรวาทในวัฒนธรรมทวารวดีได้เป็นอย่างดี แม้จะมีการค้นพบหลักฐานที่เป็นพุทธศาสนาลัทธิมหายาน และศาสนาฮินดูปะปนอยู่บ้างแต่มีจำนวนไม่มากนัก โดยทั่วไปมักจะแบ่งกลุ่ม และยุคสมัย พระพุทธรูปศิลปะทวารวดีออกเป็น 3 รุ่นคือรุ่นที่ 1 (อายุราวพุทธศตวรรษที่ 12 – ต้นพุทธศตวรรษที่ 13) จัดเป็นพระพุทธรูประยะแรกของทวารวดีและพุทธศิลปะที่ปรากฏบนแผ่นดินไทย ซึ่งยังคงลักษณะต้นแบบของพระพุทธรูปของศิลปะอินเดียแบบอมราวดี คุปตะ – หลังคุปตะ

รุ่นที่ 2 (อายุราวพุทธศตวรรษที่ 13 – 15) พระพุทธรูปมีลักษณะแบบพื้นเมือง เป็นแบบที่พบมากที่สุด และรุ่นที่ 3 อิทธิพลของศิลปะเขมร (พุทธศตวรรษที่ 16 – 17) จัดเป็นรุ่นสุดท้ายของศิลปะทวารวดี มีอิทธิพลของศิลปะเขมรสมัยบาปวนหรือ สมัยลพบุรีตอนต้นเข้ามาปะปน

# data[].attributes.headline
ศิลปะศรีวิชัย

# data[].attributes.subject
ศิลปะศรีวิชัย

# data[].attributes.body
ศิลปะศรีวิชัย (พุทธศตวรรษที่ ๑๓-๑๘) ปางมารวิชัย

เชื่อกันว่ามีอาณาจักรหนึ่งรุ่งเรืองอำนาจขึ้นบนเกาะสุมาตรา อินโดนีเซีย ระหว่างพุทธศตวรรษที่ ๑๓-๑๘ อาณาจักรนี้บางครั้งก็ได้ครอบครองแหลมมลายูและดินแดนบางส่วนทางภาคใต้ของประเทศไทย นักปราชญ์ทางโบราณคดีเรียกชื่ออาณาจักรนี้ว่าศรีวิชัยตามศิลาจารึกที่ค้นพบ และศิลปกรรมซึ่งเกิดขึ้นทางภาคใต้แถบจังหวัดสุราษฎร์ธานีของประเทศไทยขณะนั้นก็ได้รับชื่อว่าศิลปะแบบศรีวิชัย

ศิลปะศรีวิชัยได้รับอิทธิพลจากศิลปะอินเดียแบบคุปตะ หลังคุปตะ และปาละ-เสนะตามลำดับ ศิลปะแบบศรีวิชัยในประเทศไทยส่วนมากสร้างขึ้นในพุทธศาสนาลัทธิมหายานทั้งสิ้น ศิลปะแบบศรีวิชัยในภาคใต้ของประเทศไทยคงมีอายุอยู่ลงมาจนถึงกลางพุทธศตวรรษที่ ๑๙ อันเป็นเวลาที่ดินแดนแห่งนี้ได้เข้ารวมอยู่ในอาณาจักรสุโขทัย สำหรับงานศิลปะแบบศรีวิชัยที่มีปรากฏอยู่

# data[].attributes.headline
ศิลปะทราวารดี

# data[].attributes.subject
ศิลปะทราวารดี

# data[].attributes.body
เป็นประติมากรรมศาสนาพราหมณ์หรือฮินดู อยู่ร่วมสมัยกับทวารวดีตอนต้น และตอนปลาย ในราวพุทธศตวรรษที่ 11-13 ที่เมืองศรีมโหสถและเมืองศรีเทพ และพบอยู่ร่วมกับศรีวิชัยและทวารวดีที่ภาคใต้ของประเทศไทย มักจะทำเป็นรูปพระนารายณ์

ลักษณะพระพักตร์จะไม่เหมือนพระพุทธรูปแบบทวารวดี จะมีลักษณะคล้ายกับอินเดีย ตัวอย่างเช่น พระนารายณ์ที่ไชยาแสดงลักษณะอิทธิพลศิลปะอินเดียแบบมทุราและอมราวดี(พุทธศตวรรษที่ 6-9) รวมทั้งที่พบที่นครศรีธรรมราช ซึ่งถือสังข์ด้วยพระหัตถ์ซ้ายด้านล่าง ผ้านุ่งและผ้าคาดที่พบที่ภาคใต้และที่เมืองศรีมโหสถ จะมีผ้าคาดเฉียงเหมือนศิลปะอินเดียหลังคุปตะ (ปัลลวะ) ในราวพุทธศตวรรษที่ 12 ส่วนเทวรูปรุ่นเก่าที่อำเภอศรีเทพจะมีอายุใกล้เคียงกัน และที่ศรีเทพนอกจากที่จะพบรูปพระนารายณ์แล้วยังพบรูปพระกฤษณะและพระนารายณ์ด้วย
เริ่มจากการมีศาสนาฮินดูเป็นแรงขับเคลื่อนหลัก ทำให้ในอินเดียมีการทำประติมากรรมเกี่ยวพระนารายณ์ และเทพองค์อื่นๆขึ้นมา ตามความเชื่อ และการกระทำเหล่านั้น ได้ส่งผ่านมาที่ยุคทราวารดี ผ่านทางศาสนา

# data[].attributes.body
สมัยลพบุรี

เป็นชื่อใช้เรียกศิลปวัตถุ โบราณที่ถูกสร้างขึ้นในช่วงระหว่างพุทธศตวรรษที่ 14-18 โดยมีศูนย์กลางอาณาจักรอยู่ที่บริเวณจังหวัดลพบุรีในปัจจุบัน ซึ่งในช่วงเวลานั้นลพบุรีอยู่ในช่วงภายใต้การปกครองของเขมร(ขอม)

สถาปัตยกรรม ได้แก่ ปรางค์ ปราสาท ที่สร้างขึ้นด้วยหินทราย อิฐ ศิลาแลง จึงเรียกว่าปราสาทหินและปรางค์ เช่นพระปรางค์สามยอด จังหวัดลพบุรีในปัจจุบัน ปราสาทหินพิมาย จังหวัดนครราชสีมา ปราสาทพนมรุ้ง จังหวัดบุรีรัมย์ ซึ่งมีทับหลังรูปนารายณ์บันทมสินธุ์ที่งดงาม ปราสาทเมืองต่ำ จังหวัดบุรีรัมย์ และปรางค์ที่วัดนครโกษา จังหวัดลพบุรี

ประติมากรรม นิยมสร้างภาพสลักด้วยหิน โดยเฉพาะหินทราย ส่วนมากนิยมสร้างเป็นพระพุทธรูปปางนาคปรก และยังมีการสลักรูปเหมือน เช่น รูปของพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 แห่งอาณาจักรเขมร

# data[].attributes.headline
ศิลปะทวารวดี

# data[].attributes.subject
ศิลปะทวารวดี

# data[].attributes.body
ศิลปะทวารวดี
อาณาจักรทวารวดีเป็นอาณาจักรโบราณแรกสมัยก่อนชาวสยามจะเข้าปกครองดินแดนในสุวรรณภูมิ ทั้งนี้ศาสตราจารย์ ยอร์ช เซเดส์ (George Coedès) และสมเด็จฯกรมพระยาดำรงราชานุภาพ เป็นกลุ่มบุคคลแรกที่กำหนดเรียกชื่อดินแดนที่เมืองโบราณเหล่านี้ตั้งอยู่ว่า“ทวารวดี” โดยใช้เหตุผลของตำแหน่งที่ตั้งอาณาจักรโบราณตามบันทึกเอกสารฝ่ายจีน ศูนย์กลางอยู่ที่แถบจังหวัดนครปฐมในปัจจุบัน และพื้นที่ภาคกลางของไทยในปัจจุบันครอบคลุมจังหวัดจังหวัดสุพรรณบุรี ราชบุรี ลพบุรี ไปจนถึงภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือบางส่วน และภาคใต้ที่จังหวัดสุราษฎร์ธานี จากหลักฐานทางโบราณคดีพบว่า ชาวมอญและละว้าในอาณาจักรทวาราวดีมีการติดต่อค้าขายทางทะเลอย่างกว้างขวาง เพราะมีเส้นทางออกสู่ทะเลมากมาย เมื่อความรุ่งเรืองของอาณาจักรทวารวดีค่อยๆเสื่อมลง ฝ่ายขอมจึงฉวยโอกาสเข้าตีเมือง อาณาจักรทวารวดีถึงกาลล่มสลายและตกอยู่ในอำนาจของขอมอย่างสมบูรณ์เมื่อราวพุทธศตวรรษที่ 16

ในสมัยอาณาจักรทวารวดีได้รับอิทธิพลทางศาสนาพุทธและฮินดู สถาปัตยกรรมแบบทวาราวดีที่หลงเหลือถึงปัจจุบันจึงมักเหลือเพียงซากฐานโบราณสถาน ดังเช่นที่พบในแหล่งโบราณคดีที่นครปฐม สุพรรณบุรี ราชบุรี กาญจนบุรี และลพบุรี มักก่ออิฐและใช้สอดิน บางแห่งมีการใช้ศิลาแลงบ้าง การก่อสร้างบริเวณฐานเจดีย์มักเป็นรูปฐานสี่เหลี่ยมผืนผ้า ย่อมุม และมีบันไดลงไปด้านล่าง ส่วนเจดีย์เป็นทรงระฆังคว่ำมียอดแหลมอยู่ด้านบน สันนิษฐานว่าเป็นแบบอย่างที่รับจากศิลปะอินเดียสมัยปาละ

# data[].attributes.headline
ศิลปะ ทวารวดี

# data[].attributes.subject
ศิลปะ ทวารวดี

# data[].attributes.body
คำว่า “ทวารวดี” ในความหมายทางศิลปะ และประวัติศาสตร์ของไทยนั้น หมายถึงชื่อรวมของกลุ่มชน ยุคแรกเริ่มประวัติศาสตร์ ที่พัฒนามาจากสังคมเกษตรกรรมในสมัยก่อนประวัติศาสตร์ตอนปลาย ซึ่งชุมชนเหล่านี้ได้รับอิทธิพลจากการติดต่อกับกลุ่มชนภายนอกที่มีความเจริญมากกว่า โดยเฉพาะจากอินเดีย เมื่อราวประมาณ 2,000-1,800 ปีมาแล้ว ซึ่งผลของการขยายตัวของประชากรประกอบกับการติดต่อกับภายนอกทำให้สภาพของสังคมเริ่มมีความซับซ้อนเกิดการรวมตัวเป็น “นครรัฐ” ขนาดใหญ่ ที่มีวัฒนธรรมแบบเดียวกันขึ้น ซึ่งรู้จักกันในนามว่า “ทวารวดี”

จดหมายเหตุของภิกษุจีน เมื่อราวพุทธศตวรรษที่ 12 ได้กล่าวถึงดินแดนที่มีชื่อว่า “โถโลโปตี้”(To-Lo-Po-Ti) ว่า เป็นดินแดนที่อยู่ระหว่างอีสานปุระ (ขอมโบราณ) กับศรีเกษตร (พม่าโบราณ) ซึ่งครั้งแรกก็ยังมีข้อถกเถียงกันว่า หมายถึงเมืองใดกันแน่ แต่ต่อมาได้ค้นพบเงินเหรียญในบริเวณภาคกลางของไทยที่มีจารึกว่า “ศรีทวารวตี ศวรปุณยะ” อันได้แปลว่า  “บุญกุศลของพระราชาแห่งทวารวดี” จึงทำให้นักวิชาการส่วนใหญ่ยอมรับกันว่า “นครรัฐทวารวดี”ได้เจริญรุ่งเรืองขึ้นในดินแดนที่ราบลุ่มภาคกลางของประเทศไทย เมื่อราวพุทธศตวรรษที่ 12-16

แม้ในปัจจุบันยังไม่ทราบแน่ชัดว่า ศูนย์กลางของนครรัฐทวารวดีนั้นอยู่ในเมืองใด แต่ได้พบหลักฐานที่เป็นงานศิลปกรรมกระจายอยู่เกือบทั่วทุกภาคของประเทส จึงมีความเป็นไปได้ว่าศูนย์กลางของนครรัฐทวารวดี อาจมิได้มีเพียงแห่งเดียว แต่น่าจะอยู่ในลักษณะของ “รัฐ” หลายๆรัฐมารวมกัน โดยมีอำนาจปกครองตนเอง ส่วนหลักฐานทางด้านศิลปกรรมที่คล้ายคลึงกันนั้น อาจมิได้หมายความว่าเป็นอำนาจรวมศูนย์ แต่คงเกี่ยวเนื่องกับการรับอิทธิพลรากเหง้าศิลปกรรมทางพุทธศาสนาจากที่เดียวกันมากกว่า

วัฒนธรรมมอญโบราณ ที่เรียกกันว่า ทวารวดี น่าจะเกิดขึ้นในภาคกลางของประเทศไทยก่อน จากการรับอารยธรรมจากอินเดีย เมื่อราวพุทธศตวรรษที่ 11-15 เป็นต้นมา จากนั้นเมื่อราวพุทธศตวรรษที่ 13 ก็ได้แพร่ขยายมายังดินแดนแถบภาคตะวันออกเฉียงเหนือ อย่างไรก็ตามในราวพุทธศตวรรษที่ 15 อิทธิพลของวัฒนธรรมเขมรได้แพร่กระจายเข้ามาครอบคลุมพื้นที่ส่วนใหญ่ของอีสาน จึงทำให้วัฒนธรรมทวารวดีถูกบดบังหายไปในที่สุด

# data[].attributes.attachment_caption
                             พระพุทธรูปปางนาคปรก สมัยลพบุรี

# data[].attributes.body
สมัยลพบุรี
เป็นชื่อใช้เรียกศิลปวัตถุ โบราณที่ถูกสร้างขึ้นในช่วงระหว่างพุทธศตวรรษที่ 14-18 โดยมีศูนย์กลางอาณาจักรอยู่ที่บริเวณจังหวัดลพบุรีในปัจจุบัน ซึ่งในช่วงเวลานั้นลพบุรีอยู่ในช่วงภายใต้การปกครองของเขมร(ขอม)

สถาปัตยกรรม ได้แก่ ปรางค์ ปราสาท ที่สร้างขึ้นด้วยหินทราย อิฐ ศิลาแลง จึงเรียกว่าปราสาทหินและปรางค์ เช่นพระปรางค์สามยอด จังหวัดลพบุรีในปัจจุบัน ปราสาทหินพิมาย จังหวัดนครราชสีมา ปราสาทพนมรุ้ง จังหวัดบุรีรัมย์ ซึ่งมีทับหลังรูปนารายณ์บันทมสินธุ์ที่งดงาม ปราสาทเมืองต่ำ จังหวัดบุรีรัมย์ และปรางค์ที่วัดนครโกษา จังหวัดลพบุรี
ประติมากรรม นิยมสร้างภาพสลักด้วยหิน โดยเฉพาะหินทราย ส่วนมากนิยมสร้างเป็นพระพุทธรูปปางนาคปรก และยังมีการสลักรูปเหมือน เช่น รูปของพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 แห่งอาณาจักรเขมร

# data[].attributes.attachment_caption
ด้านสถาปัตยกรรม

# data[].attributes.body
สถาปัตยกรรมที่สร้างในยุคของล้านนานั้นได้แก่ เจดีย์วัดพญาวัด เมืองน่าน , เจดีย์วัดพระธาตุดอยสุเทพ , เจดีย์บรรจุอัฐิพระเจ้าติโลกราช วัดเจ็ดยอด , เจดีย์วัดป่าแดง เชียงใหม่ , วัดป่าแดงบุญนาค เมืองพะเยา , วิหารลายคำ วัดพระสิงห์ เชียงใหม่ , เจดีย์วัดโลกโมฬี , มณฑปพระเจ้าล้านทอง , วัดพระธาตุลำปางหลวง เมืองลำปาง แต่หากว่าสถาปัตยกรรมต่างๆ นั้นถูกสร้างในคนละยุคกันและอิทธิพลที่ได้รับมานั้นย่อมแตกต่างกัน มันจึงมีรูปร่างลักษณะที่แตกต่างกันบ้าง

# data[].attributes.body
กล่าวกันว่า ล้านนา คืออาณาจักรของชาวยวนแห่งหนึ่งที่เฟื่องฟูที่สุดที่ภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย โดยมีระบอบปกครองแบบระบอบกษัตริย์ มีราชธานีอยู่ที่นครเชียงใหม่ ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 1839 นั่นจึงไม่แปลกเลยที่มีโบราณสถานต่างๆ ในเชียงใหม่และบริเวณใกล้เคียงเต็มไปหมด หลังจากก่อตั้งนครล้านนาขึ้นมาก็ได้มีการสร้างสถาปัตยกรรมต่างๆ ขึ้นมา มันถูกสร้างขึ้นมาโดยมีการผสมผสานกันระหว่างศิลปะทวารวดีและศิลปะลพบุรีมาที่ได้รับอิทธิพลมา และมีบางส่วนที่ได้รับอิทธิพลมาจากศิลปะหริภุญชัยและศิลปะพุกามจากพม่า ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 19 หลังจากนั้นก็ได้เริ่มรับอิทธิพลจากศิลปะสุโขทัยในพุทธศตวรรษที่ 20 และต่อมาก็ได้มีการสร้างสถูป เจดีย์ขึ้นมามากมายในยุคถัดมาจนถือว่านั้นเป็นยุคทองของล้านนาเลยก็ว่าได้

ด้านสถาปัตยกรรม             สถาปัตยกรรมที่สร้างในยุคของล้านนานั้นได้แก่ เจดีย์วัดพญาวัด เมืองน่าน , เจดีย์วัดพระธาตุดอยสุเทพ , เจดีย์บรรจุอัฐิพระเจ้าติโลกราช วัดเจ็ดยอด , เจดีย์วัดป่าแดง เชียงใหม่ , วัดป่าแดงบุญนาค เมืองพะเยา , วิหารลายคำ วัดพระสิงห์ เชียงใหม่ , เจดีย์วัดโลกโมฬี , มณฑปพระเจ้าล้านทอง , วัดพระธาตุลำปางหลวง เมืองลำปาง แต่หากว่าสถาปัตยกรรมต่างๆ นั้นถูกสร้างในคนละยุคกันและอิทธิพลที่ได้รับมานั้นย่อมแตกต่างกัน มันจึงมีรูปร่างลักษณะที่แตกต่างกันบ้าง

ด้านจิตรกรรม             สำหรับงานจิตกรรมของชาวล้านนานั้นมักจะพบงานเขียนบนผืนผ้า และแขวนไว้ในพื้นที่อาคาร มันมักจะถูกค้นพบตามวัดหรือเจดีย์เก่าที่ถูกสร้างขึ้นในยุคของล้านนา และนอกจากศิลปะบนผืนผ้าแล้ว ยังมีศิลปะบนผนังมันก็จะมักค้นพบตามโบราณสถานที่สร้างขึ้นในยุคของล้านนาเช่นกัน ซึ่งมีรูปแบบที่คล้ายคลึงกัน ที่ค้นพบที่เก่าแก่ที่สุดก้คือ ภาพอดีตพุทธในกรุของวัดอุโมงค์ แห่งเชียงใหม่ แต่บางคนก็บอกว่าเก่าที่สุดไม่ใช่ที่วัดอุโมงค์เชียงใหม่ แต่มันคือที่วัดพระธาตุลำปางหลวง มันเป็นงานจิตรกรรมที่ถูกสร้างไว้บนไม้ แต่หลังจากนั้นก็ได้มีข้อมูลที่เป็นข้อเท็จจริงออกมาว่า วัดอุโมงค์ จังหวัดเชียงใหม่ ถูกสร้างขึ้นก่อน มันถูกสร้างขึ้นในช่วงพุทธศรรตวรรษที่ 20-21 และส่วนของวัดพระธาตุลำปางหลวง มันถูกสร้างขึ้นในพุทธศรรตวรรษที่ 22-24 ซึ่งจิตกรรมฝาผนังที่ชาวล้านนาสร้างขึ้นนั้นมักใช้โครงสร้างที่เป็นสีแดงและน้ำเงินเป็นหลัก นิยมเขียนจิตกรรมเหล่านี้ไว้ตามวิหารซะมากกว่า

ด้านประติมากรรม             ในศิลปะของล้านนาด้านประติมากรรมนี้มันเป็นอีกหนึ่งเอกลักษณ์ที่บ่งบอกความเป้ลล้านนา โดยส่วนมากจะเป็นการปั้นพระพุทธรูป หรือสัตว์ต่างๆ ในวรรณคดี มันถูกสื่ออกถึงความสำคัญอิทธิของพุทธศาสนาที่มีอิทธิพลต่อศิลปะล้านนา โดยลักษณสำคัญของรูปแบบประติมากรรมในอาณาจักรล้านนาจะถูกเรียกกันว่าพระพุทธรูปสิงห์แบบเชียงแสนโดยถูกจัดแบ่งออกใน2รูปแบบตามลักษณะก็คือ พระพุทธรูปสิงห์ 1 จะเป็นพระพุทธรูปปางขัดสมาธิเพชร มีโครงหน้าที่เกลี้ยงกลมอมยิ้ม หูยานหย่อน ขนาดหน้าตักกว้างเท่ากับฐานดอกบัว  และพระพุทธรูปสิงห์ 2 เป็นพระพุทธรูปปางขัดสมาธิราบ มีใบหน้าเป็นรูปทรงไข่ มีรูปร่างที่เพรียวบาง อกกว้างเอวเล็ก ซึ่งจะได้รับอิทธิพลจากศิลปะสุโขทัย

# data[].attributes.headline
ศิลปะศรีวิชัย

# data[].attributes.subject
ศิลปะศรีวิชัย

# data[].attributes.body
ศิลปะศรีวิชัย
เชื่อกันว่ามีอาณาจักรหนึ่งรุ่งเรืองอำนาจขึ้นบนเกาะสุมาตรา อินโดนีเซีย ระหว่างพุทธศตวรรษที่ ๑๓-๑๘ อาณาจักรนี้บางครั้งก็ได้ครอบครองแหลมมลายูและดินแดนบางส่วนทางภาคใต้ของประเทศไทย นักปราชญ์ทางโบราณคดีเรียกชื่ออาณาจักรนี้ว่าศรีวิชัยตามศิลาจารึกที่ค้นพบ และศิลปกรรมซึ่งเกิดขึ้นทางภาคใต้แถบจังหวัดสุราษฎร์ธานีของประเทศไทยขณะนั้นก็ได้รับชื่อว่าศิลปะแบบศรีวิชัย

ศิลปะศรีวิชัยได้รับอิทธิพลจากศิลปะอินเดียแบบคุปตะ หลังคุปตะ และปาละ-เสนะตามลำดับ ศิลปะแบบศรีวิชัยในประเทศไทยส่วนมากสร้างขึ้นในพุทธศาสนาลัทธิมหายานทั้งสิ้น ศิลปะแบบศรีวิชัยในภาคใต้ของประเทศไทยคงมีอายุอยู่ลงมาจนถึงกลางพุทธศตวรรษที่ ๑๙ อันเป็นเวลาที่ดินแดนแห่งนี้ได้เข้ารวมอยู่ในอาณาจักรสุโขทัย

# data[].attributes.body
ศรีวิชัย เป็นอาณาจักรในแถวเกาะสุมาตรา บาหลี ชวา บอร์เนียวรวมทั้งดินแดน อ. ไชยา จ. สุราษฎร์ธานีด้วย จึงได้รับอิทธิพลสถาปัตยกรรมจากชวาโดยมักทำเป็นมณฑปที่ประดิษฐานพระพุทธรูป ยอดเป็นสถูป องค์เจดีย์ เป็นแปดเหลี่ยมย่อมุม และมีทิศตั้งซ้อนอยู่ ก่อด้วยอิฐชนิดไม่ถือปูน ตัวอย่างสถาปัตยกรรม เช่น พระบรมธาตุ ไชยา เจดีย์วัดถ้ำสิงขร จ.สุราษฏร์ธานี

องค์พระธาตุไชยา เป็นโบราณสถานฝีมือช่างสมัยศรีวิชัย ได้มีการบูรณะมาตั้งแต่สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น และได้มีการบูรณะอย่างจริงจังในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า ฯ พระองค์ได้โปรดเกล้า ฯ ให้เจ้าคุณชยาภิวัฒน์ เจ้าคณะวัดพุมเรียงเป็นผู้ควบคุม แต่เดิมวัดนี้ทั้งวัดจมดินและทรายที่ทับถมอยู่ เนื่องจากเป็นที่ลุ่ม หน้าน้ำ น้ำจะท่วมและพัดเอาดินโคลนมาทับถม จึงให้คุ้ยดินรอบองค์พระธาตุออก แล้วบูรณะฐานขึ้นใหม่ โดยใช้ปูนสอ ระดับดินปัจจุบันสูงกว่าฐานประมาณ 1 เมตร ซึ่งเมื่อบูรณะแล้วจึงคล้ายกับมีคูน้ำล้อมรอบองค์พระธาตุ ตัวคูน้ำกว้างประมาณ 60 เซนติเมตร

ฐานพระธาตุเป็นรูปสี่เหลี่ยมจตุรัส มีมุขยื่นออกมาทั้งสี่ด้าน องค์พระธาตุเป็นเจดีย์หลังคาเป็นชั้น ๆ ได้รับอิทธิพลจากชวาตอนปลาย ระหว่างมุมทุกมุมและด้านหน้าของซุ้มรูปเกือกม้า ที่เรียกว่า กุดุ ซึ่งประดับอยู่บนหลังคาพระธาตุ ภายในมีรูปคนหรือรูปหน้าคนประดับ มีปัญจรัม ซึ่งเป็นรูปย่อจำลองเจดีย์เป็นชั้น ๆ ขนาดเล็ก ประดับอยู่บนมุมหลังคาพระธาตุ หน้าบันสลักตราประจำพระองค์ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า ฯ ใต้ปัญจรัม ระหว่างเหลี่ยมเจดีย์ เป็นรูปมกร ซึ่งเป็นสิ่งที่ทำขึ้นในสมัยหลัง ยอดเจดีย์เป็นรูปแปดเหลี่ยม มีบัวประกอบฐาน ซึ่งคงสร้างต่อเติมของเก่า

อิทธิพลของศิลปชวาที่เห็นได้ชัดคือ กุดุ ซึ่งชวาได้รับอิทธิพลจากศิลปะอินเดียสมัยหลังคุปตะ มกรหรือกาล ซึ่งเป็นสัตว์ชนิดหนึ่งที่ได้รับการสลักบนทับหลังของศิลปชวาเสมอ ภายในองค์พระธาตุ มีพระพุทธรูปสมัยทวาราวดีสององค์ ประทับยืนองค์หนึ่งและประทับนั่งองค์หนึ่ง ระเบียงรอบพระธาตุเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูป ทำด้วยศิลาแดงสมัยศรีวิชัย

# data[].attributes.headline
ศิลปะ ศรีวิชัย

# data[].attributes.subject
ศิลปะ ศรีวิชัย

# data[].attributes.body
ศิลปะศรีวิชัย

อาณาจักรศรีวิชัย (พุทธศตวรรษที่ 13 - 18 ) อยู่ทางภาคใต้ มีศูนย์กลางอยู่ที่ชวาภาคกลาง และมีอาณาเขตมาถึงทางภาคใต้ของไทย ไปจนถึงเกาะสุมาตราและเกาะชวา แต่ศูนย์กลางของอาณาจักรศรีวิชัยจะอยู่ไม่ต่ำกว่าจังหวัดปัตตานีลงไป
ลักษณะศิลปกรรมแบบศรีวิชัย ส่วนมากเป็นศิลปะที่เกี่ยวเนื่องกับพระพุทธศาสนาลัทธิมหายาน ได้รับอิทธิพลรูปแบบศิลปะอินเดียแบบคุปตะ หลังคุปตะและปาละเสนะ จึงมักพบรูปพระโพธิสัตว์ เช่น พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร พระศรีอาริยเมตไตรยโพธิสัตว์ พระโพธิสัตว์ไวโรจนะ และนิยมสร้างนางคู่บารมีของพระโพธิสัตว์ หรือที่เรียกว่า “ศักติ” ด้วย เช่น นางตารา นางปรัชญาปารมิตา หรือนางปญญาบารมี มีการขุดค้นพบโบราณวัตถุ สมัยศรีวิชัยอยู่มากมายทั่วไป โดยเฉพาะที่อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี นิยมสร้างรูปพระโพธิสัตว์มากกว่าพระพุทธรูป เนื่องจากสร้างตามลัทธิมหายาน พระพุทธรูปสมัยศรีวิชัยมีลักษณะสำคัญ คือ พระวรกายอวบอ้วนได้ส่วนสัด พระโอษฐ์เล็กได้สัดส่วน พระพักตร์คล้ายพระพุทธรูปเชียงแสน

# data[].attributes.attachment_caption
ด้านจิตรกรรม

# data[].attributes.headline
 สำหรับงานจิตกร

# data[].attributes.body
สำหรับงานจิตกรรมของชาวล้านนานั้นมักจะพบงานเขียนบนผืนผ้า และแขวนไว้ในพื้นที่อาคาร มันมักจะถูกค้นพบตามวัดหรือเจดีย์เก่าที่ถูกสร้างขึ้นในยุคของล้านนา และนอกจากศิลปะบนผืนผ้าแล้ว ยังมีศิลปะบนผนังมันก็จะมักค้นพบตามโบราณสถานที่สร้างขึ้นในยุคของล้านนาเช่นกัน ซึ่งมีรูปแบบที่คล้ายคลึงกัน ที่ค้นพบที่เก่าแก่ที่สุดก้คือ ภาพอดีตพุทธในกรุของวัดอุโมงค์ แห่งเชียงใหม่ แต่บางคนก็บอกว่าเก่าที่สุดไม่ใช่ที่วัดอุโมงค์เชียงใหม่ แต่มันคือที่วัดพระธาตุลำปางหลวง มันเป็นงานจิตรกรรมที่ถูกสร้างไว้บนไม้ แต่หลังจากนั้นก็ได้มีข้อมูลที่เป็นข้อเท็จจริงออกมาว่า วัดอุโมงค์ จังหวัดเชียงใหม่ ถูกสร้างขึ้นก่อน มันถูกสร้างขึ้นในช่วงพุทธศรรตวรรษที่ 20-21 และส่วนของวัดพระธาตุลำปางหลวง มันถูกสร้างขึ้นในพุทธศรรตวรรษที่ 22-24 ซึ่งจิตกรรมฝาผนังที่ชาวล้านนาสร้างขึ้นนั้นมักใช้โครงสร้างที่เป็นสีแดงและน้ำเงินเป็นหลัก นิยมเขียนจิตกรรมเหล่านี้ไว้ตามวิหารซะมากกว่า

# data[].attributes.attachment_caption
พระธาตุดอยสุเทพราชวรวิหาร

# data[].attributes.body
วัดพระธาตุดอยสุเทพราชวรวิหาร  ชั้นโท ชนิดราชวรวิหาร ตั้งอยู่ในอุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย วัดมีความสูงจากระดับที่ราบเชียงใหม่ราว 689 เมตร และมีความสูงจากระดับน้ำทะเลปานกลาง 1,046 เมตร เป็นหนึ่งในวัดที่มีความสำคัญมากที่สุดของจังหวัดเชียงใหม่ ลานเจดีย์เป็นจุดชมทิวทัศน์เมืองเชียงใหม่ ทางขึ้นเป็นบันไดนาคเจ็ดเศียรก่อปูน เจ้าอาวาสรูปปัจจุบันคือพระธรรมเสนาบดี (ธงชัย สุณุณสิริ)

# data[].attributes.attachment_caption
ด้านประติมากรรม

# data[].attributes.headline
ในศิลปะของล้านนาด้าน

# data[].attributes.body
ในศิลปะของล้านนาด้านประติมากรรมนี้มันเป็นอีกหนึ่งเอกลักษณ์ที่บ่งบอกความเป้ลล้านนา โดยส่วนมากจะเป็นการปั้นพระพุทธรูป หรือสัตว์ต่างๆ ในวรรณคดี มันถูกสื่ออกถึงความสำคัญอิทธิของพุทธศาสนาที่มีอิทธิพลต่อศิลปะล้านนา โดยลักษณสำคัญของรูปแบบประติมากรรมในอาณาจักรล้านนาจะถูกเรียกกันว่าพระพุทธรูปสิงห์แบบเชียงแสนโดยถูกจัดแบ่งออกใน2รูปแบบตามลักษณะก็คือ พระพุทธรูปสิงห์ 1 จะเป็นพระพุทธรูปปางขัดสมาธิเพชร มีโครงหน้าที่เกลี้ยงกลมอมยิ้ม หูยานหย่อน ขนาดหน้าตักกว้างเท่ากับฐานดอกบัว  และพระพุทธรูปสิงห์ 2 เป็นพระพุทธรูปปางขัดสมาธิราบ มีใบหน้าเป็นรูปทรงไข่ มีรูปร่างที่เพรียวบาง อกกว้างเอวเล็ก ซึ่งจะได้รับอิทธิพลจากศิลปะสุโขทัย
สำหรับพระพุทธรูปสิงห์ 1นั้นถูกสร้างขึ้นเป็นเวลานานมาก ซึ่งถูกคาดการณ์ว่า สร้างขึ้นมาในช่วงสถาปนาอาณาจักรล้านนาหรือก่อนหน้านั้น แต่ว่า พระพุทธรูปสิงห์ 2 จะถูกสร้างขึ้นทีหลังจากการสร้างพระพุทธรูปสิงห์ 1 แล้ว นอกจากสองรูปแบบนี้แล้วประติมากรรมล้านนายังนิยมปั้นพระพุทธรูปในแบบเทวดา แต่อยู่ในรูปแบบปางมารวิชัยซึ่งเป็นการได้รับอิทธิพลจากศิลปะของสุโขทัยและอยุทธยาเป็นหลัก และมีลักษณะของมงกุฏิที่เป็นชั้นๆ ในรูปแบบของประติมากรรมนั้นก็จะพบได้ทุกรูปแบบทั้งนูนต่ำ นูนสูง และลอยตัว

# data[].attributes.headline
￼ศิลปะลพบุรี

# data[].attributes.subject
￼ศิลปะลพบุรี

# data[].attributes.body
ศิลปะลพบุรี
คือศิลปะในพุทธศตวรรษที่ 16–18 ทางภาคกลาง ภาคตะวันออก ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย มีศิลปกรรม ประติมากรรมและสถาปัตยกรรมแบบหนึ่งที่มีลักษณะคล้ายกับศิลปะสถาปัตยกรรมของขอม ศิลปะสกุลช่างลพบุรีเป็นศิลปะที่เกี่ยวเนื่องในศาสนาพุทธ ศาสนาพราหมณ์ โดยเฉพาะศาสนาพุทธแบบลัทธิมหายาน ศิลปะสมัยนี้ส่วนมากเป็นภาพจำหลักด้วยศิลาและสัมฤทธิ์ โดยเฉพาะการปั้นหล่อสัมฤทธิ์มีความเจริญมาก ท่วงทำนองในการปั้นหุ่นมีความชำนาญยิ่งทำให้กิริยาท่าทางไม่แข็งกร้าวแบบศิลปะขอมในประเทศกัมพูชา

# data[].attributes.attachment_caption
พระพุทธรูปปางนาคปรก

# data[].attributes.body
ลพบุรี

เป็นชื่อใช้เรียกศิลปวัตถุ โบราณที่ถูกสร้างขึ้นในช่วงระหว่างพุทธศตวรรษที่ 14-18 โดยมีศูนย์กลางอาณาจักรอยู่ที่บริเวณจังหวัดลพบุรีในปัจจุบัน ซึ่งในช่วงเวลานั้นลพบุรีอยู่ในช่วงภายใต้การปกครองของเขมร(ขอม)

สถาปัตยกรรม ได้แก่ ปรางค์ ปราสาท ที่สร้างขึ้นด้วยหินทราย อิฐ ศิลาแลง จึงเรียกว่าปราสาทหินและปรางค์ เช่นพระปรางค์สามยอด จังหวัดลพบุรีในปัจจุบัน ปราสาทหินพิมาย จังหวัดนครราชสีมา ปราสาทพนมรุ้ง จังหวัดบุรีรัมย์ ซึ่งมีทับหลังรูปนารายณ์บันทมสินธุ์ที่งดงาม ปราสาทเมืองต่ำ จังหวัดบุรีรัมย์ และปรางค์ที่วัดนครโกษา จังหวัดลพบุรี

ประติมากรรม นิยมสร้างภาพสลักด้วยหิน โดยเฉพาะหินทราย ส่วนมากนิยมสร้างเป็นพระพุทธรูปปางนาคปรก และยังมีการสลักรูปเหมือน เช่น รูปของพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 แห่งอาณาจักรเขมร

ประติมากรรมสมัยลพบุรีอาจจะแบ่งได้เป็น 2 ยุค ยุคแรกเป็นศิลปะของเขมรและยุคหลังของศิลปะที่สร้างขึ้นเลียนแบบเขมรซึ่งอาจจะเป็นฝีมือชาวไทยประติมกรรมสมัยลพบุรีอายุประมาณศตวรรษที่ 12 – 18

ประติมากรรมสมัยลพบุรี ได้รับแบบอย่างมาจากอิทธิพลของศิลปะเขมรที่เข้ามาสู่ประเทศไทยทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคกลาง ประติมากรรมสมัยนี้ส่วนใหญ่เป็นศิลาและสำริด มีพวกตุ๊กตาดินเผาอยู่บ้างแต่ไม่พบมากนัก ประติมากรรมที่มีฝีมือทางศิลปะสูง ได้แก่ พวกประติมากรรมลอยตัว และประติมากรรมนูนสูง ซึ่งมีทั้งพระพุทธรูปศิลาจำหลัก และรูปสลักเป็นเรื่องราวของพุทธศาสนา และเทวรูปของศาสนาพราหมณ์ เช่น พระอิศวร พระนารายณ์ พระอุมา พระลักษมีและรูปบุรุษสตรี ฯลฯ ประติมากรรมตกแต่งสถาปัตยกรรม เช่น ปรางค์ ปราสาท เป็นต้น

ประติมากรรมสมัยลพบุรี ให้ความรู้สึกหนักแน่นด้วยเส้นและปริมาตรที่แน่นอนโดยเฉพาะพระพุทธรูปเทวรูป บุรุษหรือสตรี จะมีลักษณะผึ่งผาย บ่าใหญ่ เอวคอด ศีรษะค่อนข้างใหญ่ คางเหลี่ยม นุ่งผ้าโจงกระเบนมีชายพก ผมมักเก้าเป็นเส้นถึกแนวตั้ง

พระพุทธรูปลพบุรีนิยมทำเป็นพระพุทธรูปปางนาคปรก พระพักตร์ค่อนข้างเป็นเหลี่ยม บางรูปมีเครา ( ทาฒิกะ ) สลักเป็นรูปปีกกา พระโอษฐ์หนาใหญ่ ลักษณะเหล่านี้มักพบว่ามีผสมอยู่ในพระพุทธรูปของไทยยุคต่อมา เช่น พระพุทธรูปอู่ทอง เป็นต้น

# data[].attributes.headline
ศิลปะ ลพบุรี่

# data[].attributes.subject
ศิลปะ ลพบุรี่

# data[].attributes.body
ศิลปะไทย : สมัยลพบุรี

เป็นชื่อใช้เรียกศิลปวัตถุ โบราณที่ถูกสร้างขึ้นในช่วงระหว่างพุทธศตวรรษที่ 14-18 โดยมีศูนย์กลางอาณาจักรอยู่ที่บริเวณจังหวัดลพบุรีในปัจจุบัน ซึ่งในช่วงเวลานั้นลพบุรีอยู่ในช่วงภายใต้การปกครองของเขมร(ขอม)

สถาปัตยกรรม ได้แก่ ปรางค์ ปราสาท ที่สร้างขึ้นด้วยหินทราย อิฐ ศิลาแลง จึงเรียกว่าปราสาทหินและปรางค์ เช่นพระปรางค์สามยอด จังหวัดลพบุรีในปัจจุบัน ปราสาทหินพิมาย จังหวัดนครราชสีมา ปราสาทพนมรุ้ง จังหวัดบุรีรัมย์ ซึ่งมีทับหลังรูปนารายณ์บันทมสินธุ์ที่งดงาม ปราสาทเมืองต่ำ จังหวัดบุรีรัมย์ และปรางค์ที่วัดนครโกษา จังหวัดลพบุรี

ประติมากรรม นิยมสร้างภาพสลักด้วยหิน โดยเฉพาะหินทราย ส่วนมากนิยมสร้างเป็นพระพุทธรูปปางนาคปรก และยังมีการสลักรูปเหมือน เช่น รูปของพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 แห่งอาณาจักรเขมร

# data[].attributes.attachment_caption
ด้านวัฒนธรรมดนตรี

# data[].attributes.headline
นอกจาก สถาปัตยกรรม ป

# data[].attributes.body
นอกจาก สถาปัตยกรรม ประติมากรรมและจิตกรรมแล้ว ล้านนายังมีวัฒนธรรมทางนาฏศิลป์และดนตรีที่เป็นเอกลักษณ์เช่นกัน เป็นการใช้เครื่องดนตรีโบราณสร้างสรรค์เสียงดนตรี ทั้งเพื่อสุนทรีและเพื่อการประกอบพิธีกรรมต่างๆ เกี่ยวกับความเชื่อ ซึ่งเสียงดนตรีของล้านนานั้นถือได้ว่ามันมีเอกลักษณ์มากที่สุด นอกจากนั้นยังมีการแสดงฟ้อนรำในฉบับล้านนาที่น่าสนใจอีกด้วย

# data[].attributes.body
ศิลปะล้านนา หรือ ศิลปะเชียงแสน หมายถึง ศิลปะในเขตภาคเหนือทางตอนบนหรือดินแดนล้านนาของประเทศไทยในช่วงต้นพุทธศตวรรษที่ 19–24[1] คาดว่ามีการสืบทอดต่อเนื่องจากศิลปะทวารวดีและศิลปะลพบุรีมาตั้งแต่สมัยหริภุญชัย ศูนย์กลางของศิลปะล้านนาเดิมอยู่ที่เชียงแสน เรียกว่าอาณาจักรโยนก ต่อมาเมื่อพญามังรายได้ย้ายมาสร้างเมืองเชียงใหม่ ศูนย์กลางของอาณาจักรล้านนาอยู่ที่เมืองเชียงใหม่ งานศิลปะล้านนามีความเกี่ยวเนื่องกับพระพุทธศาสนาโดยเฉพาะนิกายเถรวาท

สถาปัตยกรรมยุคแรกในช่วงพุทธศตวรรษที่ 19 ได้รับอิทธิพลจากศิลปะหริภุญชัยและศิลปะพุกามจากพม่า ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 20 ได้รับอิทธิพลจากศิลปะสุโขทัย ต่อมาในศิลปะต้นถึงกลางพุทธศตวรรษที่ 21 ถือเป็นยุคทอง มีการสร้างวัดและเจดีย์มากมาย ยุคถัดมาในช่วงกลางถึงปลายพุทธศตวรรษที่ 21 อาณาจักรล้านนาตกอยู่ภายใต้การปกครองของพม่า ถือเป็นยุคเสื่อม

# data[].attributes.attachment_caption
พระพุทธสิหิงค์

# data[].attributes.body
ศิลปะล้านนา หรือ ศิลปะเชียงแสน หมายถึง ศิลปะในเขตภาคเหนือทางตอนบนหรือดินแดนล้านนาของประเทศไทยในช่วงต้นพุทธศตวรรษที่ 19–24 คาดว่ามีการสืบทอดต่อเนื่องจากศิลปะทวารวดีและศิลปะลพบุรีมาตั้งแต่สมัยหริภุญชัย ศูนย์กลางของศิลปะล้านนาเดิมอยู่ที่เชียงแสน เรียกว่าอาณาจักรโยนก ต่อมาเมื่อพญามังรายได้ย้ายมาสร้างเมืองเชียงใหม่ ศูนย์กลางของอาณาจักรล้านนาอยู่ที่เมืองเชียงใหม่ งานศิลปะล้านนามีความเกี่ยวเนื่องกับพระพุทธศาสนาโดยเฉพาะนิกายเถรวาท

ด้านประติมากรรม ลักษณะสำคัญของพระพุทธรูป ศิลปะล้านนา ซึ่งมักเรียกว่า พระพุทธรูปสิงห์แบบเชียงแสน แบ่งออกเป็น พระพุทธรูปสิงห์ 1 มีลักษณะประทับนั่งขัดสมาธิเพชร เห็นฝ่าพระบาททั้งสองข้าง พระพักตร์กลม อมยิ้ม ขมวดพระเกศาใหญ่ รัศมีดอกบัวตูม พระวรกายอวบอ้วน ชายสังฆาฏิสั้นเหนือพระถัน พระพุทธรูปสิงห์ 2 มีลักษณะประทับขัดสมาธิราบ พระพักตร์รูปไข่ ขมวดพระเกศาเล็ก รัศมีเป็นเปลว พระวรกายบอบบาง พระอังสาใหญ่ เอวเล็ก ชายสังฆาฏิ เส้นเล็กยาวมาจนถึงพระนาภีได้รับอิทธิพลสุโขทัย

พระพุทธรูปสิงห์ 1 เป็นพระพุทธรูปที่เก่ามากอยู่ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 16 ปัจจุบันสันนิษฐานว่าน่าจะเรื่องพร้อมการสถาปนาอาณาจักรล้านนา ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 19 การกำหนด พระพุทธรูปล้านนาทั้งสิงห์ 1 และสิงห์ 2 ทำคู่กันจนหมดยุคล้านนา ส่วนสิงห์ 2 จะเริ่มในช่วงพุทธศตวรรษที่ 20

นอกจากนั้นยังมีพระพุทธรูปทรงเครื่องเป็นที่นิยมในล้านนาเช่นกัน ได้รับอิทธิพลจากปาละ เป็นคติการสร้างเกี่ยวกับปางมหาชมพูบดี ลักษณะเครื่องทรงจะมีตราบเป็นสามเหลี่ยม แบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือกลุ่มที่ทรงเครื่องครึ่งเดียว มีการสร้างรัศมี มีชายสังฆาฏิ เพื่อบ่งบอกว่าเป็นพระพุทธเจ้า ส่วนอีกกลุ่มหนึ่งทรงเครื่องเต็มองค์ แบบเทวดา แต่จะทำปางมารวิชัย กลุ่มหลังนี้เป็นกลุ่มที่ให้อิทธิพลมายังสุโขทัยและอยุธยา ลักษณะมงกุฎที่เป็นชั้น ๆ ปล่อง ๆ เป็นรูปแบบผสมระหว่างล้านนากับสุโขทัย ส่วนเทริดมีรูปแบบเขมรเข้ามาปน

# data[].attributes.headline
ศิลปะ ล้านนา

# data[].attributes.subject
ศิลปะ ล้านนา

# data[].attributes.body
“ล้านนา” วัฒนธรรมสร้างงานศิลปะ
กล่าวกันว่า ล้านนา คืออาณาจักรของชาวยวนแห่งหนึ่งที่เฟื่องฟูที่สุดที่ภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย โดยมีระบอบปกครองแบบระบอบกษัตริย์ มีราชธานีอยู่ที่นครเชียงใหม่ ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 1839 นั่นจึงไม่แปลกเลยที่มีโบราณสถานต่างๆ ในเชียงใหม่และบริเวณใกล้เคียงเต็มไปหมด หลังจากก่อตั้งนครล้านนาขึ้นมาก็ได้มีการสร้างสถาปัตยกรรมต่างๆ ขึ้นมา มันถูกสร้างขึ้นมาโดยมีการผสมผสานกันระหว่างศิลปะทวารวดีและศิลปะลพบุรีมาที่ได้รับอิทธิพลมา และมีบางส่วนที่ได้รับอิทธิพลมาจากศิลปะหริภุญชัยและศิลปะพุกามจากพม่า ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 19 หลังจากนั้นก็ได้เริ่มรับอิทธิพลจากศิลปะสุโขทัยในพุทธศตวรรษที่ 20 และต่อมาก็ได้มีการสร้างสถูป เจดีย์ขึ้นมามากมายในยุคถัดมาจนถือว่านั้นเป็นยุคทองของล้านนาเลยก็ว่าได้

ด้านสถาปัตยกรรม
สถาปัตยกรรมที่สร้างในยุคของล้านนานั้นได้แก่ เจดีย์วัดพญาวัด เมืองน่าน , เจดีย์วัดพระธาตุดอยสุเทพ , เจดีย์บรรจุอัฐิพระเจ้าติโลกราช วัดเจ็ดยอด , เจดีย์วัดป่าแดง เชียงใหม่ , วัดป่าแดงบุญนาค เมืองพะเยา , วิหารลายคำ วัดพระสิงห์ เชียงใหม่ , เจดีย์วัดโลกโมฬี , มณฑปพระเจ้าล้านทอง , วัดพระธาตุลำปางหลวง เมืองลำปาง แต่หากว่าสถาปัตยกรรมต่างๆ นั้นถูกสร้างในคนละยุคกันและอิทธิพลที่ได้รับมานั้นย่อมแตกต่างกัน มันจึงมีรูปร่างลักษณะที่แตกต่างกันบ้าง

ด้านจิตรกรรม
สำหรับงานจิตกรรมของชาวล้านนานั้นมักจะพบงานเขียนบนผืนผ้า และแขวนไว้ในพื้นที่อาคาร มันมักจะถูกค้นพบตามวัดหรือเจดีย์เก่าที่ถูกสร้างขึ้นในยุคของล้านนา และนอกจากศิลปะบนผืนผ้าแล้ว ยังมีศิลปะบนผนังมันก็จะมักค้นพบตามโบราณสถานที่สร้างขึ้นในยุคของล้านนาเช่นกัน ซึ่งมีรูปแบบที่คล้ายคลึงกัน ที่ค้นพบที่เก่าแก่ที่สุดก้คือ ภาพอดีตพุทธในกรุของวัดอุโมงค์ แห่งเชียงใหม่ แต่บางคนก็บอกว่าเก่าที่สุดไม่ใช่ที่วัดอุโมงค์เชียงใหม่ แต่มันคือที่วัดพระธาตุลำปางหลวง มันเป็นงานจิตรกรรมที่ถูกสร้างไว้บนไม้ แต่หลังจากนั้นก็ได้มีข้อมูลที่เป็นข้อเท็จจริงออกมาว่า วัดอุโมงค์ จังหวัดเชียงใหม่ ถูกสร้างขึ้นก่อน มันถูกสร้างขึ้นในช่วงพุทธศรรตวรรษที่ 20-21 และส่วนของวัดพระธาตุลำปางหลวง มันถูกสร้างขึ้นในพุทธศรรตวรรษที่ 22-24 ซึ่งจิตกรรมฝาผนังที่ชาวล้านนาสร้างขึ้นนั้นมักใช้โครงสร้างที่เป็นสีแดงและน้ำเงินเป็นหลัก นิยมเขียนจิตกรรมเหล่านี้ไว้ตามวิหารซะมากกว่า

ด้านประติมากรรม
ในศิลปะของล้านนาด้านประติมากรรมนี้มันเป็นอีกหนึ่งเอกลักษณ์ที่บ่งบอกความเป้ลล้านนา โดยส่วนมากจะเป็นการปั้นพระพุทธรูป หรือสัตว์ต่างๆ ในวรรณคดี มันถูกสื่ออกถึงความสำคัญอิทธิของพุทธศาสนาที่มีอิทธิพลต่อศิลปะล้านนา โดยลักษณสำคัญของรูปแบบประติมากรรมในอาณาจักรล้านนาจะถูกเรียกกันว่าพระพุทธรูปสิงห์แบบเชียงแสนโดยถูกจัดแบ่งออกใน2รูปแบบตามลักษณะก็คือ พระพุทธรูปสิงห์ 1 จะเป็นพระพุทธรูปปางขัดสมาธิเพชร มีโครงหน้าที่เกลี้ยงกลมอมยิ้ม หูยานหย่อน ขนาดหน้าตักกว้างเท่ากับฐานดอกบัว  และพระพุทธรูปสิงห์ 2 เป็นพระพุทธรูปปางขัดสมาธิราบ มีใบหน้าเป็นรูปทรงไข่ มีรูปร่างที่เพรียวบาง อกกว้างเอวเล็ก ซึ่งจะได้รับอิทธิพลจากศิลปะสุโขทัย

สำหรับพระพุทธรูปสิงห์ 1นั้นถูกสร้างขึ้นเป็นเวลานานมาก ซึ่งถูกคาดการณ์ว่า สร้างขึ้นมาในช่วงสถาปนาอาณาจักรล้านนาหรือก่อนหน้านั้น แต่ว่า พระพุทธรูปสิงห์ 2 จะถูกสร้างขึ้นทีหลังจากการสร้างพระพุทธรูปสิงห์ 1 แล้ว นอกจากสองรูปแบบนี้แล้วประติมากรรมล้านนายังนิยมปั้นพระพุทธรูปในแบบเทวดา แต่อยู่ในรูปแบบปางมารวิชัยซึ่งเป็นการได้รับอิทธิพลจากศิลปะของสุโขทัยและอยุทธยาเป็นหลัก และมีลักษณะของมงกุฏิที่เป็นชั้นๆ ในรูปแบบของประติมากรรมนั้นก็จะพบได้ทุกรูปแบบทั้งนูนต่ำ นูนสูง และลอยตัว

ด้านวัฒนธรรมดนตรี
นอกจาก สถาปัตยกรรม ประติมากรรมและจิตกรรมแล้ว ล้านนายังมีวัฒนธรรมทางนาฏศิลป์และดนตรีที่เป็นเอกลักษณ์เช่นกัน เป็นการใช้เครื่องดนตรีโบราณสร้างสรรค์เสียงดนตรี ทั้งเพื่อสุนทรีและเพื่อการประกอบพิธีกรรมต่างๆ เกี่ยวกับความเชื่อ ซึ่งเสียงดนตรีของล้านนานั้นถือได้ว่ามันมีเอกลักษณ์มากที่สุด นอกจากนั้นยังมีการแสดงฟ้อนรำในฉบับล้านนาที่น่าสนใจอีกด้วย

สำหรับเกร็ดความรู้เล็กๆ จาก “ล้านนา” วัฒนธรรมสร้างงานศิลปะ ซึ่งเป็นข้อมูลของศิลปะล้านนาที่มีอยู่ในปัจจุบัน และศิลปะวัฒนธรรมล้านนานั้นมันสวยงามมากควรค่าแก่การอนุรักษ์เป็นอย่างมาก เพื่อให้ศิลปะเหล่านี้ถูกสืบทอดไปยังลูกหลานรุ่นหลังนั้นได้ใช้เป็นการศึกษาหาความรู้ และเข้าใจประวัติศาสตร์ล้านนามากยิ่งขึ้น

# data[].attributes.headline
ศิลปะทรารวดี

# data[].attributes.subject
ศิลปะทรารวดี

# data[].attributes.body
ตัวอย่างสถาปัตยกรรมทวารวดีเท่าที่มีการสำรวจทางโบราณคดี อาทิ วัดพระเมรุและเจดีย์จุลประโทน จังหวัดนครปฐม

อาณาจักรทวารวดีเป็นอาณาจักรโบราณแรกสมัยก่อนชาวสยามจะเข้าปกครองดินแดนในสุวรรณภูมิ ทั้งนี้ศาสตราจารย์ ยอร์ช เซเดส์ (George Coedès) และสมเด็จฯกรมพระยาดำรงราชานุภาพ เป็นกลุ่มบุคคลแรกที่กำหนดเรียกชื่อดินแดนที่เมืองโบราณเหล่านี้ตั้งอยู่ว่า“ทวารวดี” โดยใช้เหตุผลของตำแหน่งที่ตั้งอาณาจักรโบราณตามบันทึกเอกสารฝ่ายจีน ศูนย์กลางอยู่ที่แถบจังหวัดนครปฐมในปัจจุบัน และพื้นที่ภาคกลางของไทยในปัจจุบันครอบคลุมจังหวัดจังหวัดสุพรรณบุรี ราชบุรี ลพบุรี ไปจนถึงภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือบางส่วน และภาคใต้ที่จังหวัดสุราษฎร์ธานี จากหลักฐานทางโบราณคดีพบว่า ชาวมอญและละว้าในอาณาจักรทวาราวดีมีการติดต่อค้าขายทางทะเลอย่างกว้างขวาง เพราะมีเส้นทางออกสู่ทะเลมากมาย เมื่อความรุ่งเรืองของอาณาจักรทวารวดีค่อยๆเสื่อมลง ฝ่ายขอมจึงฉวยโอกาสเข้าตีเมือง อาณาจักรทวารวดีถึงกาลล่มสลายและตกอยู่ในอำนาจของขอมอย่างสมบูรณ์เมื่อราวพุทธศตวรรษที่ 16
กรมศิลปากรได้ประกาศขึ้นทะเบียนเจดีย์จุลประโทนเป็นโบราณสถานไว้ในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 57 หน้า 2527 วันที่ 22 ต.ค. พ.ศ. 2483 แต่เดิม ณ บริเวณสถานที่แห่งนั้นเป็นเพียงเนินอิฐที่มีต้นไม้ขึ้นรกปกคลุมธรรมดาไม่มีอะไรน่าสนใจ และไม่ปรากฏว่ามีชื่อเรียกสถานที่แห่งนั้นอย่างเป็นทางการ มีเพียงแต่ชื่อที่ชาวบ้านเรียกกันติดปากสั้นๆว่า “เนินหิน” เพราะในอดีตบริเวณดังกล่าวเป็นเนินมีอิฐ หิน กระจายอยู่ทั่วไป ต่อมาได้มีการขุดค้นเนินหินแห่งนั้นครั้งแรกอย่างเป็นทางการ ในปี พ.ศ. 2482 - 2483 โดย ปิแอร์ ดูปองต์ แห่งสำนักปลายบูรพาทิศฝรั่งเศส ทำการขุดค้นร่วมกับกรมศิลปากร ภายใต้การนำของหลวงบริบาลบุรีภัณฑ์ได้ร่วมกันทำการขุดค้น ณ ที่บริเวณเนินอิฐแห่งนั้น

อิทธิพล
สถูปเจดีย์นั้นเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ประเภทหนึ่งในหลายประเภท ที่คนอินเดียโบราณนิยมสร้าง โดยเฉพาะกลุ่มคนที่อยู่ในเชื้อชาติเดียวกันกับพระพุทธเจ้า (ศากยะ) ซึ่งพบว่า เมื่อญาติเสียชีวิตจะนิยมเผาศพและเก็บกระดูกไว้บูชา โดยสร้างสถานที่เก็บเอาไว้ (หากมีขนาดใหญ่โตก็เรียกว่าสถูป) เพื่อให้ผู้คนได้สักการบูชาระลึกถึงผู้ตาย ซึ่งเป็นรูปแบบของสิ่งก่อสร้างที่สัมพันธ์กับการฝังศพ โดยเฉพาะการฝังอัฐิธาตุซึ่งได้มีการใช้มาแล้วก่อนสมัยพุทธกาล
https://mgronline.com/dhamma/detail/9570000113440

# data[].attributes.headline
ศิลปะทวารวดี

# data[].attributes.subject
ศิลปะทวารวดี

# data[].attributes.body
ศิลปะทวารวดี เป็นศิลปะต้นอารยธรรมสมัยประวัติศาสตร์ที่มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ในบริเวณลุ่มน้ำเจ้าพระยาระหว่างพุทธศตวรรษที่ 11 - 16. บรรดาโบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ และโบราณสถาน ส่วนใหญ่ล้วนสร้างขึ้นเนื่องในพระพุทธศาสนาลัทธิหินยาน หากแต่ยังปรากฎหลักฐานการนับถือศาสนาพุทธลัทธิมหายานและฮินดูรวมอยู่ด้วย อิทธิพลของศิลปวัฒนธรรมทวารวดีได้แพร่ขยายไปยังภูมิภาคอื่น ทั้งภาคเหนือ ตะวันออกเฉียงเหนือและภาคใต้ จึงอาจกล่าวได้ว่าศิลปะทวารวดีคือต้นกำเนิดพุทธศิลป์ในประเทศไทยที่ได้รับอิทธิพลมาจากอินเดีย

# data[].attributes.headline
ศิลปะศรีวิชัย

# data[].attributes.subject
ศิลปะศรีวิชัย

# data[].attributes.body
อาณาจักรศรีวิชัย เรืองอำนาจในยุคพุทธศตวรรษที่ 13-18 พวกเค้าได้ครอบครองดินแดนเกาะสุมาตราของประเทศอินโดนีเซีย ในปัจจุบันลากยาวมาถึงภาคใต้ของไทยบางส่วน แนวคิดศิลปะของพวกเค้าได้รับอิทธิพลมาจากพวกพราหมณ์ ฮินดูของประเทศอินเดีย เลยทำให้งานศิลปะของพวกเค้าคล้ายกับทางอินเดีย แม้ว่าอาณาจักรศรีวิชัยจะล่มสลายไปแต่ความนิยมของศิลปะก็ได้รุ่งเรืองเผยแพร่ไปยังอาณาจักรอื่นด้วยแถมไกลมาก อย่างเช่น วัตถุโบราณที่ขุดพบได้จากวัดป่าสัก อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงรายที่นักโบราณคดีคาดว่าเป็นศิลปะสมัยกรุงศรีวิชัย

ศิลปะอีกแขนงหนึ่งที่เราสามารถศึกษาได้นั่นก็คือ งานปะติมากรรม ไม่ว่าจะเป็นงานรูปปั้น รูปหล่อทองสำริด งานพวกนี้จะมีอายุยาวนานมากอีกทั้งการแกะสลักลวดลายก็แสดงถึงแนวคิด ตัวตน ความเชื่อ สไตล์งานศิลปะในยุคนั้นได้เป็นอย่างดี ปะติมากรรมสมัยศรีวิชัยนั้นมีผลงานชิ้นหนึ่งสมบูรณ์มากนั่นคือ พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร ปะติมากรรมที่หล่อด้วยสำริด ซึ่งลวดลายนั้นเกิดจากอิทธิพลศิลปะอินเดียแบบคุปตะอย่างชัดเจน
https://www.pennpat.org/%E0%B8%A2%E0%B9%89%E0%B8%AD%E0%B8%99%E0%B8%81%E0%B8%A5%E0%B8%B1%E0%B8%9A%E0%B9%84%E0%B8%9B%E0%B8%94%E0%B8%B9-%E0%B8%A8%E0%B8%B4%E0%B8%A5%E0%B8%9B%E0%B8%B0%E0%B8%AA%E0%B8%A1%E0%B8%B1%E0%B8%A2%E0%B8%A8/#page-content

# data[].attributes.headline
ศิลปะศรีวิชัย

# data[].attributes.subject
ศิลปะศรีวิชัย

# data[].attributes.body
อาณาจักรศรีวิชัย หรือ อาณาจักรศรีโพธิ์ เกิดในปี(พ.ศ. 1202 - ราวพุทธศตวรรษที่ 18)ก่อตั้งโดยราชวงศ์ไศเลนทร์ ในช่วงที่อาณาจักรฟูนันล่มสลาย มีอาณาเขตครอบคลุมมลายู เกาะชวา เกาะสุมาตรา ช่องแคบมะละกา ช่องแคบซุนดา และบริเวณภาคใต้ของประเทศไทย พื้นที่อาณาจักรแบ่งได้สามส่วน คือส่วนคาบสมุทรมลายู เกาะสุมาตรา และหมู่เกาะชวา โดยส่วนของชวาได้แยกตัวออกไปตั้งเป็นอาณาจักรมัชปาหิต ต่อมาเมื่ออาณาจักรศรีวิชัยอ่อนแอลง อาณาจักรมัชปาหิตได้ยกทัพเข้ามาตีศรีวิชัย ได้ดินแดนสุมาตราและบางส่วนของคาบสมุทรมลายูไป และทำให้ศรีวิชัยล่มสลายไปในที่สุด ส่วนพื้นที่คาบสมุทรที่เหลือ ต่อมาเชื้อพระวงศ์จากอาณาจักรเพชรบุรี ได้เสด็จมาฟื้นฟูและตั้งเป็นอาณาจักรนครศรีธรรมราช
ศาสตราจารย์ยอร์ช เซเดส์ ได้ระบุว่า ศรีวิชัยน่าจะสถาปนาในช่วงเวลาก่อนปีพ.ศ. 1225 เล็กน้อย
ขณะที่ เสนีย์อนุชิต ถาวรเศรษฐ เลขานุการคณะอนุกรรมการตรวจสอบหลักฐานอาณาจักรศรีโพธิ์ วุฒิสภา ระบุว่า อาณาจักรศรีโพธิ์ (ศรีวิชัย) สถาปนาขึ้นในวันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 1202 โดยใช้หลักการทางดาราศาสตร์ฟิสิกส์ ตรวจหาวันที่จากเหตุการณ์ทางดาราศาสตร์ ที่อ้างอิงถึงในตำนานท้องถิ่นเกี่ยวกับการสถาปนาอาณาจักรที่ว่า
"หลังเสร็จสิ้นสงครามแย่งช้าง ต่อมาได้เกิดสุริยคราสแหวนเพชร ขึ้นในท้องที่ดังกล่าว หลังจากนั้นอีก 7 วัน มหาราชทั้งสอง ได้ทำพิธีบรมราชาภิเษกที่เขาสุวรรณบรรพต แล้วขึ้นครองราชสมบัติ สถาปนาอาณาจักรศรีโพธิ์"
ส่วนที่ตั้งเมืองหลวง มีการถกเถียงกันจนปัจจุบันก็ยังไม่ได้ข้อยุติ แต่มีสองแนวคิดที่เชื่อถือกันอยู่คือ คู่เมืองไชยา-สุราษฎร์ธานี และที่เมืองปาเล็มบัง (สุมาตรา) ทั้งนี้เพราะมีหลักฐานเป็นจารึกชัดเจนว่า ปีพ.ศ. 1369 พระเจ้าศรีพลบุตร (ครองชวากลาง) พระนัดดาในพระเจ้าศรีสงครามธนัญชัย (ครองทั้งศรีวิชัยและชวากลาง) ยกทัพจากชวากลางมาตีศรีวิชัย จากพระใหญ่ (พระนัดดาอีกสายของพระเจ้าศรีสงครามฯ ที่ครองศรีวิชัย) แล้วชิงได้ราชสมบัติไปแนวความคิดเรื่องชวากลาง (สถานที่ประดิษฐานเจดีย์บุโรพุทโธ) เป็นเมืองหลวงจึงตกไป
มีการพบศิลาจารึกภาษามลายูโบราณเกี่ยวกับอาณาจักรศรีวิชัยนี้ ทั้งที่สุมาตรา และที่วัดเสมาเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช มีการจารึกคำว่า "ศรีวิชัย" และพบศิลาจารึกภาษาสันสกฤต เมืองไชยา ระบุว่าศรีวิชัยเป็นเมืองท่าค้าพริก ดีปลีและพริกไทยเม็ด โดยมีต้นหมากและต้นมะพร้าวจำนวนมาก นอกจากนี้ยังพบจารึกบนเกาะสุมาตรา โดยจารึกเป็นภาษามลายูโบราณ เมื่อถอดคำออกมาก็คือคำว่า "ศรีวิชัย"
หลวงจีนอี้จิง เคยเดินทางจากเมืองกวางตุ้งประเทศจีนโดยเรือของพวกอาหรับ ผ่านฟูนันมาพักที่อาณาจักรศรีวิชัยในเดือน 11 พ.ศ. 1214 เป็นเวลา 2 เดือน ก่อนที่จะเดินทางต่อผ่านเมืองไทรบุรี ผ่านหมู่เกาะคนเปลือยนิโคบาร์ ถึงเมืองท่า ตามพรลิงก์ที่อินเดีย เพื่อสิบทอดพระพุทธศาสนา หลวงจีนอี้จิงบันทึกไว้ว่า พุทธศาสนาแบบมหายานเจริญรุ่งเรืองในอาณาจักรศรีวิชัย ประชาชนทางแหลมมลายูเดิมส่วนใหญ่นับถือพระพุทธศาสนา แต่ก็ได้ติดต่อกับพ่อค้าอาหรับมุสลิม ที่เดินทางผ่านเพื่อไปยังประเทศจีน ดังนั้นในเวลาต่อมาศาสนาอิสลามจึงได้เผยแพร่ไปยังมะละกา กลันตัน ตรังกานู ปาหงะ และ ปัตตานี จนกลายเป็นรัฐอิสลามไป ต่อมาใน พ.ศ. 1568 อาณาจักรศรีวิชัยได้ตกอยู่ใต้อำนาจและกลายเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรมัชปาหิตของชวาใน พ.ศ. 1940 แต่มีหลักฐานจากตำนานเมืองเพชรบุรีว่า อาณาจักรศรีวิชัยได้ล่มสลายไปก่อนหน้านี้แล้ว เพราะตำนานฯระบุว่า ก่อนพระพนมวังจะได้สถาปนาอาณาจักรนครศรีธรรมราชในปีพ.ศ. 1830 นครศรีธรรมราชมีสภาพเป็นเมืองร้างมาก่อน
การศาสนา มีการนับถือทั้งพุทธมหายาน พุทธเถรวาท และฮินดู

# data[].attributes.body
สมัยลพบุรี

เป็นชื่อใช้เรียกศิลปวัตถุ โบราณที่ถูกสร้างขึ้นในช่วงระหว่างพุทธศตวรรษที่ 14-18 โดยมีศูนย์กลางอาณาจักรอยู่ที่บริเวณจังหวัดลพบุรีในปัจจุบัน ซึ่งในช่วงเวลานั้นลพบุรีอยู่ในช่วงภายใต้การปกครองของเขมร(ขอม)

สถาปัตยกรรม ได้แก่ ปรางค์ ปราสาท ที่สร้างขึ้นด้วยหินทราย อิฐ ศิลาแลง จึงเรียกว่าปราสาทหินและปรางค์ เช่นพระปรางค์สามยอด จังหวัดลพบุรีในปัจจุบัน ปราสาทหินพิมาย จังหวัดนครราชสีมา ปราสาทพนมรุ้ง จังหวัดบุรีรัมย์ ซึ่งมีทับหลังรูปนารายณ์บันทมสินธุ์ที่งดงาม ปราสาทเมืองต่ำ จังหวัดบุรีรัมย์ และปรางค์ที่วัดนครโกษา จังหวัดลพบุรี

ประติมากรรม นิยมสร้างภาพสลักด้วยหิน โดยเฉพาะหินทราย ส่วนมากนิยมสร้างเป็นพระพุทธรูปปางนาคปรก และยังมีการสลักรูปเหมือน เช่น รูปของพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 แห่งอาณาจักรเขมร

ประติมากรรม

พระพุทธรูปสมัยลพบุรีมีพื้นฐานสืบเนื่องมาจากวัฒนธรรมเขมร ทั้งเทคนิคการสร้างที่ใช้วัสดุหินทรายและรูปแบบศิลปกรรม สามารถแบ่งกลุ่มรูปแบบไว้ 3 กลุ่มคือ กลุ่มที่ 1 มีการผสมระหว่างทวารวดีกับศิลปะเขมร (ราวกลางถึงปลายพุทธศตวรรษที่ 18) กลุ่มที่ 2 รูปแบบที่สืบทอดมาจากศิลปะเขมร (ราวกลางถึงปลายพุทธศตวรรษที่ 18 ถึงกลางพุทธศตวรรษที่ 19) และกลุ่มที่ 3 กลุ่มที่พัฒนามาเป็นลักษณะท้องถิ่นอย่างแท้จริง (ปลายพุทธศตวรรษที่ 18 ถึงปลายพุทธศตวรรษที่ 19)

สถาปัตยกรรม

สถาปัตยกรรมสร้างด้วยอิฐและหิน มีทั้งที่สร้างในศาสนาพราหมณ์และศาสนาพุทธ ลักษณะสถาปัตยกรรมเป็นอาคารรูปสี่เหลี่ยมมียอดเป็นชั้น ๆ ซ้อนกันขึ้นไปจนแหลมมนที่มุมของอาคารนี้จะย่อมุม ทำเป็นลดมุมแบบย่อเหลี่ยมลักษณะเช่นนี้เรียกว่า ปรางค์ ซึ่งได้รับอิทธิพลมาจากสถาปัตยกรรมอินเดียที่เรียกว่า ศิขร

การตกแต่งสถาปัตยกรรมไม่นิยมพื้นที่ว่าง มักตกแต่งลวดลายดอกไม้ ใบไม้และลายประดิษฐ์ ตามส่วนต่าง ๆ ของอาคาร ผังอาคารเป็นแบบง่าย ๆ แบบกากบาท มักมีการสร้างระเบียงคดล้อมรอบ สถาปัตยกรรมนี้ใช้เป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปพระโพธิสัตว์ พระพุทธรูปนิยมสร้างเป็น 3 องค์ อันหมายถึงธรรมกาย ได้แก่พระธรรม สัมโภคกาย และนิรมาณกาย
https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%A8%E0%B8%B4%E0%B8%A5%E0%B8%9B%E0%B8%B0%E0%B8%A5%E0%B8%9E%E0%B8%9A%E0%B8%B8%E0%B8%A3%E0%B8%B5

https://pornpimon2553.blogspot.com/2015/03/blog-post_24.html

# data[].attributes.headline
ศิลปะทวารวดี

# data[].attributes.subject
ศิลปะทวารวดี

# data[].attributes.body
ศิลปะสมัยทวารวดีเป็นรูปแบบของงานศิลปะที่มีต้นกำเนิดมาจากมอญ ทวารวดีเจริญรุ่งเรืองจากวัตถุโบราณสมัยทวารวดีมอญอยู่ในประเทศไทยปัจจุบันและพม่ารัฐมอญทางตะวันตกทางตอนใต้ของพม่า (พม่า) และกับรัฐมอญในภาคเหนือของประเทศไทย ทวารวดีประสบกับการครอบงำทางการเมืองโดยชนชาติใกล้เคียงถึงสามครั้ง: ในศตวรรษที่ 10 เมื่อพม่ายึดครองรัฐธาตอนมอญทางตะวันตกของเกาะเตนัสเซริมโยมา ตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 11 ถึง 13 เมื่ออาณาจักรขอม (กัมพูชา) เกิดขึ้นทางตะวันออก และในที่สุดปลายศตวรรษที่ 13 เมื่ออาณาจักรทวารวดีถูกดูดกลืนโดยอาณาจักรไทย

ทวารวดีเองได้รับอิทธิพลอย่างมากจากวัฒนธรรมอินเดียแม้ว่ากระบวนการแพร่กระจายทางวัฒนธรรมในช่วงหลายศตวรรษเริ่มตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 5 และมีบทบาทสำคัญในการแนะนำพุทธศาสนานิกายมหายานและโดยเฉพาะอย่างยิ่งพุทธศิลป์สู่ภูมิภาค

# data[].attributes.body
ศิลปะล้านนา หรือ ศิลปะเชียงแสน หมายถึง ศิลปะในเขตภาคเหนือทางตอนบนหรือดินแดนล้านนาของประเทศไทยในช่วงต้นพุทธศตวรรษที่ 19–24 คาดว่ามีการสืบทอดต่อเนื่องจากศิลปะทวารวดีและศิลปะลพบุรีมาตั้งแต่สมัยหริภุญชัย ศูนย์กลางของศิลปะล้านนาเดิมอยู่ที่เชียงแสน เรียกว่าอาณาจักรโยนก ต่อมาเมื่อพญามังรายได้ย้ายมาสร้างเมืองเชียงใหม่ ศูนย์กลางของอาณาจักรล้านนาอยู่ที่เมืองเชียงใหม่ งานศิลปะล้านนามีความเกี่ยวเนื่องกับพระพุทธศาสนาโดยเฉพาะนิกายเถรวาท

สถาปัตยกรรมยุคแรกในช่วงพุทธศตวรรษที่ 19 ได้รับอิทธิพลจากศิลปะหริภุญชัยและศิลปะพุกามจากพม่า ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 20 ได้รับอิทธิพลจากศิลปะสุโขทัย ต่อมาในศิลปะต้นถึงกลางพุทธศตวรรษที่ 21 ถือเป็นยุคทอง มีการสร้างวัดและเจดีย์มากมาย ยุคถัดมาในช่วงกลางถึงปลายพุทธศตวรรษที่ 21 อาณาจักรล้านนาตกอยู่ภายใต้การปกครองของพม่า ถือเป็นยุคเสื่อม

สถาปัตยกรรมในช่วงยุคทองมีความสัมพันธ์อย่างยิ่งกับการเผย แพร่พุทธศาสนาลังกาวงส์ หรือ นิกายรามัญ ได้แรงบันดาลใจทั้งจากงานสถาปัตยกรรมในยุคก่อน อิทธิพลจากสถาปัตยกรรมภายนอกดังเช่นสุโขทัย พม่าสมัยพุกาม

จิตรกรรมในศิลปะล้านนาพบงานเขียนบนผืนผ้าหรือ พระบฏ เพื่อแขวนไว้ในอาคาร พระบฏที่เก่าที่สุดพบจากกรุวัดเจดีย์สูง จังหวัดเชียงใหม่ ส่วนจิตรกรรมบนผนังอาคารเก่าที่สุด คือภาพอดีตพุทธในกรุเจดีย์วัดอุโมงค์ จังหวัดเชียงใหม่ บ้างว่าเก่าที่สุดอยู่ที่วัดพระธาตุลำปางหลวง ภายในมีจิตรกรรมฝาผนังที่เขียนบนไม้

ลักษณะสำคัญของพระพุทธรูป ศิลปะล้านนา ซึ่งมักเรียกว่า พระพุทธรูปสิงห์แบบเชียงแสน แบ่งออกเป็น พระพุทธรูปสิงห์ 1 มีลักษณะประทับนั่งขัดสมาธิเพชร เห็นฝ่าพระบาททั้งสองข้าง พระพักตร์กลม อมยิ้ม ขมวดพระเกศาใหญ่ รัศมีดอกบัวตูม พระวรกายอวบอ้วน ชายสังฆาฏิสั้นเหนือพระถัน พระพุทธรูปสิงห์ 2 มีลักษณะประทับขัดสมาธิราบ พระพักตร์รูปไข่ ขมวดพระเกศาเล็ก รัศมีเป็นเปลว พระวรกายบอบบาง พระอังสาใหญ่ เอวเล็ก ชายสังฆาฏิ เส้นเล็กยาวมาจนถึงพระนาภีได้รับอิทธิพลสุโขทัย

https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%A8%E0%B8%B4%E0%B8%A5%E0%B8%9B%E0%B8%B0%E0%B8%A5%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%99%E0%B8%B2

https://hmong.in.th/wiki/Burmese_art

# data[].attributes.body
ศิลปะสมัยทวารวดีเป็นรูปแบบของงานศิลปะที่มีต้นกำเนิดมาจากมอญ ทวารวดีเจริญรุ่งเรืองจากวัตถุโบราณสมัยทวารวดีมอญอยู่ในประเทศไทยปัจจุบันและพม่ารัฐมอญทางตะวันตกทางตอนใต้ของพม่า (พม่า) และกับรัฐมอญในภาคเหนือของประเทศไทย ทวารวดีประสบกับการครอบงำทางการเมืองโดยชนชาติใกล้เคียงถึงสามครั้ง: ในศตวรรษที่ 10 เมื่อพม่ายึดครองรัฐธาตอนมอญทางตะวันตกของเกาะเตนัสเซริมโยมา ตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 11 ถึง 13 เมื่ออาณาจักรขอม (กัมพูชา) เกิดขึ้นทางตะวันออก และในที่สุดปลายศตวรรษที่ 13 เมื่ออาณาจักรทวารวดีถูกดูดกลืนโดยอาณาจักรไทย

ประเทศไทย, คูบัว, ( วัฒนธรรมทวารวดี ), ประติมากรรม CE 650-700 ที่ได้รับอิทธิพลจากอินเดีย นักดนตรีสามคนที่อยู่ทางขวากำลังเล่น (จากตรงกลาง) พิณ 5 สายฉิ่ง จะเข้แบบหลอดหรือ จะเข้แบบแท่งที่มีเครื่องสะท้อนน้ำเต้า

อิทธิพล
ทวารวดีเองได้รับอิทธิพลอย่างมากจากวัฒนธรรมอินเดียแม้ว่ากระบวนการแพร่กระจายทางวัฒนธรรมในช่วงหลายศตวรรษเริ่มตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 5 และมีบทบาทสำคัญในการแนะนำพุทธศาสนานิกายมหายานและโดยเฉพาะอย่างยิ่งพุทธศิลป์สู่ภูมิภาค

# data[].attributes.headline
ศิลปะศรีวิชัย

# data[].attributes.subject
ศิลปะศรีวิชัย

# data[].attributes.body
เป็นชื่อเรียกกลุ่มศิลปวัตถุ โบราณวัตถุที่สร้างขึ้นในช่วงระหว่างพุทธศตวรรษที่ 12-17 โดยคาดว่าน่าจะมีศูนย์กลางของอาณาจักรอยู่บริเวณอำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี จังหวัดสุราษฎร์ธานีและที่บางส่วนของจังหวัดนครศรีธรรมราช

สถาปัตยกรรม พบสถูปทรงมณฑป ยอดแหลม ภายในประดิษฐานพระพุทธรูป เช่น สถูปห้ายอดหรือพระบรมธาตุไชยา ซึ่งภายในบรรจุพระบรมสารีริกธาตุของพระพุทธเจ้า

# data[].attributes.body
อิทธิพลศิลปะสมัยลพบุรี

ย้อนกลับไปในสมัยลพบุรี ยุคนั้นอาณาจักรลพบุรีหรือเมืองละโว้ในขณะนั้น ได้รับอิทธิพลทั้งด้านความเชื่อทางศาสนา และ งานศิลปะมาจาก อาณาจักรขอมค่อนข้างมาก ทำให้งานศิลปะของเมืองละโว้ออกมาเป็นสไตล์ขอมเป็นส่วนใหญ่ไม่ว่าจะเป็นงานสถาปัตยกรรม งานปะติมากรรม มองเผินๆจะเหมือนกับของขอมเลยทีเดียว แต่มีรายละเอียดบางอย่างแตกต่างกันอยู่เล็กน้อย

การสร้างพระพุทธรูป

งานปะติมากรรมส่วนใหญ่ยุคก่อนนั้นจะเน้นการสร้างพระพุทธรูปเนื่องจากความเชื่อทางด้านศาสนานั่นเอง ทีนี้พระพุทธรูปสมัยลพบุรีนั้น จะคล้ายกับงานพระพุทธรูปของขอมด้วย กล่าวคือจะทำให้พระพักตร์(หน้า)สั้นเป็นรูปสี่เหลี่ยม ตาโต ปากกว้าง เป็นต้น ปางที่นิยมสร้างก็คือ ปางนาคปรก นิยมสร้างพระจากหินทราย หรือ สำริดมากที่สุด นอกจากนั้นจะมีการสร้างเทวรูปเพื่อสักการะความเชื่อ หลักๆจะมีสองแบบคือ เทวรูปพระนารายณ์ และ เทวรูปพระศิวะ

งานสถาปัตยกรรม

เมืองละโว้ในยุคนั้น ได้แบบแผนการสร้างเมืองมาจากขอมด้วย กล่าวคือ เมืองจะมีการวางผังเมืองมาเป็นอย่างดี มีการวางระบบน้ำประปาเพื่อเก็บไว้ใช้เพาะปลูก มีการสำรองแหล่งน้ำสำคัญ(เหมือนกับเขื่อน)อีกด้วย ด้านสถาปัตยกรรมจะสร้างอย่างมีแบบแผนทั้งทางด้านวิศวกรรม และความเชื่อผสมผสานกัน อย่างเช่น การสร้างปราสาทจะสร้างแบบให้แผนผังสมมาตรกัน(เพื่อความสวยงามและใช้งานง่าย) อีกทั้งปราสาทจะต้องหันหน้าไปทางทิศตะวันออก(รับแสงอาทิตย์ตอนเช้า)อีกด้วย นอกจากนั้นวิธีการสร้างก็ยอดเยี่ยม เราใช้อิฐ หินทราย ศิลาแลงมาวางเรียงกันเพื่อทำให้เกิดปราสาทขึ้นมา นักโบราณคดีเชื่อว่ายุคนั้นอาจจะมีการใช้ยางไม้พิเศษเพื่อทำหน้าที่ยึดติดก้อนหินให้อยู่ตัว สถาปัตยกรรมที่มีความศิลปะยุคสมัยลพบุรีมากที่สุด ได้แก่ พระปรางค์สามยอด

ปะติมากรรมภาพเหมือน

ผลงานศิลปะสมัยลพบุรีอีกชิ้นหนึ่ง น่าสนใจมากนั่นก็คือ ผลงานภาพเหมือนพระบรมสาทิสลักษณ์ พระเจ้าชัยวรมันที่ 7 พระเจ้าแผ่นดินองค์สำคัญที่เผยแพร่ความคิด ความเชื่อหลายอย่างไปทั่วทั้งอาณาจักร รวมถึงลพบุรีนี้ด้วย มีผลงานชิ้นหนึ่งเชื่อกันว่าเหมือนกับท่านมากถูกคนพบที่ ปราสาทหินพิมาย จังหวัด โคราช แม้จะชำรุดเสียหายไปบ้างจากกาลเวลา แต่โดยรวมยังสมบูรณ์อยู่มาก ใครที่สนใจศิลปะสมัยลพบุรี เสาร์ อาทิตย์ว่างๆลองขับรถไปดูไม่ไกลจากกรุงเทพเท่าไรนัก

# data[].attributes.body
อิทธิพลศิลปะสมัยลพบุรี

ย้อนกลับไปในสมัยลพบุรี ยุคนั้นอาณาจักรลพบุรีหรือเมืองละโว้ในขณะนั้น ได้รับอิทธิพลทั้งด้านความเชื่อทางศาสนา และ งานศิลปะมาจาก อาณาจักรขอมค่อนข้างมาก ทำให้งานศิลปะของเมืองละโว้ออกมาเป็นสไตล์ขอมเป็นส่วนใหญ่ไม่ว่าจะเป็นงานสถาปัตยกรรม งานปะติมากรรม มองเผินๆจะเหมือนกับของขอมเลยทีเดียว แต่มีรายละเอียดบางอย่างแตกต่างกันอยู่เล็กน้อย

การสร้างพระพุทธรูป

งานปะติมากรรมส่วนใหญ่ยุคก่อนนั้นจะเน้นการสร้างพระพุทธรูปเนื่องจากความเชื่อทางด้านศาสนานั่นเอง ทีนี้พระพุทธรูปสมัยลพบุรีนั้น จะคล้ายกับงานพระพุทธรูปของขอมด้วย กล่าวคือจะทำให้พระพักตร์(หน้า)สั้นเป็นรูปสี่เหลี่ยม ตาโต ปากกว้าง เป็นต้น ปางที่นิยมสร้างก็คือ ปางนาคปรก นิยมสร้างพระจากหินทราย หรือ สำริดมากที่สุด นอกจากนั้นจะมีการสร้างเทวรูปเพื่อสักการะความเชื่อ หลักๆจะมีสองแบบคือ เทวรูปพระนารายณ์ และ เทวรูปพระศิวะ

งานสถาปัตยกรรม

เมืองละโว้ในยุคนั้น ได้แบบแผนการสร้างเมืองมาจากขอมด้วย กล่าวคือ เมืองจะมีการวางผังเมืองมาเป็นอย่างดี มีการวางระบบน้ำประปาเพื่อเก็บไว้ใช้เพาะปลูก มีการสำรองแหล่งน้ำสำคัญ(เหมือนกับเขื่อน)อีกด้วย ด้านสถาปัตยกรรมจะสร้างอย่างมีแบบแผนทั้งทางด้านวิศวกรรม และความเชื่อผสมผสานกัน อย่างเช่น การสร้างปราสาทจะสร้างแบบให้แผนผังสมมาตรกัน(เพื่อความสวยงามและใช้งานง่าย) อีกทั้งปราสาทจะต้องหันหน้าไปทางทิศตะวันออก(รับแสงอาทิตย์ตอนเช้า)อีกด้วย นอกจากนั้นวิธีการสร้างก็ยอดเยี่ยม เราใช้อิฐ หินทราย ศิลาแลงมาวางเรียงกันเพื่อทำให้เกิดปราสาทขึ้นมา นักโบราณคดีเชื่อว่ายุคนั้นอาจจะมีการใช้ยางไม้พิเศษเพื่อทำหน้าที่ยึดติดก้อนหินให้อยู่ตัว สถาปัตยกรรมที่มีความศิลปะยุคสมัยลพบุรีมากที่สุด ได้แก่ พระปรางค์สามยอด

# data[].attributes.body
ศิลปะศรีวิชัย (พุทธศตวรรษที่ ๑๓-๑๘) ปางมารวิชัย

เชื่อกันว่ามีอาณาจักรหนึ่งรุ่งเรืองอำนาจขึ้นบนเกาะสุมาตรา อินโดนีเซีย ระหว่างพุทธศตวรรษที่ ๑๓-๑๘ อาณาจักรนี้บางครั้งก็ได้ครอบครองแหลมมลายูและดินแดนบางส่วนทางภาคใต้ของประเทศไทย นักปราชญ์ทางโบราณคดีเรียกชื่ออาณาจักรนี้ว่าศรีวิชัยตามศิลาจารึกที่ค้นพบ และศิลปกรรมซึ่งเกิดขึ้นทางภาคใต้แถบจังหวัดสุราษฎร์ธานีของประเทศไทยขณะนั้นก็ได้รับชื่อว่าศิลปะแบบศรีวิชัย

ศิลปะศรีวิชัยได้รับอิทธิพลจากศิลปะอินเดียแบบคุปตะ หลังคุปตะ และปาละ-เสนะตามลำดับ ศิลปะแบบศรีวิชัยในประเทศไทยส่วนมากสร้างขึ้นในพุทธศาสนาลัทธิมหายานทั้งสิ้น ศิลปะแบบศรีวิชัยในภาคใต้ของประเทศไทยคงมีอายุอยู่ลงมาจนถึงกลางพุทธศตวรรษที่ ๑๙ อันเป็นเวลาที่ดินแดนแห่งนี้ได้เข้ารวมอยู่ในอาณาจักรสุโขทัย

# data[].attributes.body
ลักษณะสำคัญของพระพุทธรูป ศิลปะล้านนา ซึ่งมักเรียกว่า แบบเชียงแสน คือ พระวรกายอวบอูม พระพักตร์อิ่ม ยิ้มสำรวม กระเกตุมาลาเป็นรูปต่อมกลม และดอกบัวตูม ไม่มีไรพระศก พระศกเป็นแบบก้นหอย พระขนงโก่งรับพระนาสิกงุ้มเล็กน้อย ชายสังฆาฏิสั้นเหนือพระถัน พระอุระนูนดังราชสีห์ ท่านั่งขัดสมาธิเพชร

# data[].attributes.body
กล่าวกันว่า ล้านนา คืออาณาจักรของชาวยวนแห่งหนึ่งที่เฟื่องฟูที่สุดที่ภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย โดยมีระบอบปกครองแบบระบอบกษัตริย์ มีราชธานีอยู่ที่นครเชียงใหม่ ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 1839 นั่นจึงไม่แปลกเลยที่มีโบราณสถานต่างๆ ในเชียงใหม่และบริเวณใกล้เคียงเต็มไปหมด หลังจากก่อตั้งนครล้านนาขึ้นมาก็ได้มีการสร้างสถาปัตยกรรมต่างๆ ขึ้นมา มันถูกสร้างขึ้นมาโดยมีการผสมผสานกันระหว่างศิลปะทวารวดีและศิลปะลพบุรีมาที่ได้รับอิทธิพลมา และมีบางส่วนที่ได้รับอิทธิพลมาจากศิลปะหริภุญชัยและศิลปะพุกามจากพม่า ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 19 หลังจากนั้นก็ได้เริ่มรับอิทธิพลจากศิลปะสุโขทัยในพุทธศตวรรษที่ 20 และต่อมาก็ได้มีการสร้างสถูป เจดีย์ขึ้นมามากมายในยุคถัดมาจนถือว่านั้นเป็นยุคทองของล้านนาเลยก็ว่าได้

ด้านสถาปัตยกรรม             สถาปัตยกรรมที่สร้างในยุคของล้านนานั้นได้แก่ เจดีย์วัดพญาวัด เมืองน่าน , เจดีย์วัดพระธาตุดอยสุเทพ , เจดีย์บรรจุอัฐิพระเจ้าติโลกราช วัดเจ็ดยอด , เจดีย์วัดป่าแดง เชียงใหม่ , วัดป่าแดงบุญนาค เมืองพะเยา , วิหารลายคำ วัดพระสิงห์ เชียงใหม่ , เจดีย์วัดโลกโมฬี , มณฑปพระเจ้าล้านทอง , วัดพระธาตุลำปางหลวง เมืองลำปาง แต่หากว่าสถาปัตยกรรมต่างๆ นั้นถูกสร้างในคนละยุคกันและอิทธิพลที่ได้รับมานั้นย่อมแตกต่างกัน มันจึงมีรูปร่างลักษณะที่แตกต่างกันบ้าง

ด้านจิตรกรรม             สำหรับงานจิตกรรมของชาวล้านนานั้นมักจะพบงานเขียนบนผืนผ้า และแขวนไว้ในพื้นที่อาคาร มันมักจะถูกค้นพบตามวัดหรือเจดีย์เก่าที่ถูกสร้างขึ้นในยุคของล้านนา และนอกจากศิลปะบนผืนผ้าแล้ว ยังมีศิลปะบนผนังมันก็จะมักค้นพบตามโบราณสถานที่สร้างขึ้นในยุคของล้านนาเช่นกัน ซึ่งมีรูปแบบที่คล้ายคลึงกัน ที่ค้นพบที่เก่าแก่ที่สุดก้คือ ภาพอดีตพุทธในกรุของวัดอุโมงค์ แห่งเชียงใหม่ แต่บางคนก็บอกว่าเก่าที่สุดไม่ใช่ที่วัดอุโมงค์เชียงใหม่ แต่มันคือที่วัดพระธาตุลำปางหลวง มันเป็นงานจิตรกรรมที่ถูกสร้างไว้บนไม้ แต่หลังจากนั้นก็ได้มีข้อมูลที่เป็นข้อเท็จจริงออกมาว่า วัดอุโมงค์ จังหวัดเชียงใหม่ ถูกสร้างขึ้นก่อน มันถูกสร้างขึ้นในช่วงพุทธศรรตวรรษที่ 20-21 และส่วนของวัดพระธาตุลำปางหลวง มันถูกสร้างขึ้นในพุทธศรรตวรรษที่ 22-24 ซึ่งจิตกรรมฝาผนังที่ชาวล้านนาสร้างขึ้นนั้นมักใช้โครงสร้างที่เป็นสีแดงและน้ำเงินเป็นหลัก นิยมเขียนจิตกรรมเหล่านี้ไว้ตามวิหารซะมากกว่า

ด้านประติมากรรม             ในศิลปะของล้านนาด้านประติมากรรมนี้มันเป็นอีกหนึ่งเอกลักษณ์ที่บ่งบอกความเป้ลล้านนา โดยส่วนมากจะเป็นการปั้นพระพุทธรูป หรือสัตว์ต่างๆ ในวรรณคดี มันถูกสื่ออกถึงความสำคัญอิทธิของพุทธศาสนาที่มีอิทธิพลต่อศิลปะล้านนา โดยลักษณสำคัญของรูปแบบประติมากรรมในอาณาจักรล้านนาจะถูกเรียกกันว่าพระพุทธรูปสิงห์แบบเชียงแสนโดยถูกจัดแบ่งออกใน2รูปแบบตามลักษณะก็คือ พระพุทธรูปสิงห์ 1 จะเป็นพระพุทธรูปปางขัดสมาธิเพชร มีโครงหน้าที่เกลี้ยงกลมอมยิ้ม หูยานหย่อน ขนาดหน้าตักกว้างเท่ากับฐานดอกบัว  และพระพุทธรูปสิงห์ 2 เป็นพระพุทธรูปปางขัดสมาธิราบ มีใบหน้าเป็นรูปทรงไข่ มีรูปร่างที่เพรียวบาง อกกว้างเอวเล็ก ซึ่งจะได้รับอิทธิพลจากศิลปะสุโขทัย              สำหรับพระพุทธรูปสิงห์ 1นั้นถูกสร้างขึ้นเป็นเวลานานมาก ซึ่งถูกคาดการณ์ว่า สร้างขึ้นมาในช่วงสถาปนาอาณาจักรล้านนาหรือก่อนหน้านั้น แต่ว่า พระพุทธรูปสิงห์ 2 จะถูกสร้างขึ้นทีหลังจากการสร้างพระพุทธรูปสิงห์ 1 แล้ว นอกจากสองรูปแบบนี้แล้วประติมากรรมล้านนายังนิยมปั้นพระพุทธรูปในแบบเทวดา แต่อยู่ในรูปแบบปางมารวิชัยซึ่งเป็นการได้รับอิทธิพลจากศิลปะของสุโขทัยและอยุทธยาเป็นหลัก และมีลักษณะของมงกุฏิที่เป็นชั้นๆ ในรูปแบบของประติมากรรมนั้นก็จะพบได้ทุกรูปแบบทั้งนูนต่ำ นูนสูง และลอยตัว

# data[].attributes.body
ในสมัยอาณาจักรทวารวดีได้รับอิทธิพลทางศาสนาพุทธและฮินดู สถาปัตยกรรมแบบทวาราวดีที่หลงเหลือถึงปัจจุบันจึงมักเหลือเพียงซากฐานโบราณสถาน ดังเช่นที่พบในแหล่งโบราณคดีที่นครปฐม สุพรรณบุรี ราชบุรี กาญจนบุรี และลพบุรี มักก่ออิฐและใช้สอดิน บางแห่งมีการใช้ศิลาแลงบ้าง การก่อสร้างบริเวณฐานเจดีย์มักเป็นรูปฐานสี่เหลี่ยมผืนผ้า ย่อมุม และมีบันไดลงไปด้านล่าง ส่วนเจดีย์เป็นทรงระฆังคว่ำมียอดแหลมอยู่ด้านบน สันนิษฐานว่าเป็นแบบอย่างที่รับจากศิลปะอินเดียสมัยปาละ
โดยสรุปคือ สถาปัตยกรรมสมัยทวารวดีที่ยังคงหลงเหลืออยู่ในปัจจุบัน เป็นสถาปัตยกรรมที่สร้างขึ้นเนื่องในพุทธศาสนาเช่นเดียวกับประติมากรรม ได้แก่ โบสถ์ วิหาร เจดีย์ต่างๆ ซึ่งมักอยู่ในสภาพปรักหักพัง ส่วนใหญ่เป็นอาคารก่ออิฐสอดิน มีแผนผังแตกต่างกันออกไป เช่น ผังรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส สี่เหลี่ยมผืนผ้า หรือผังกลม อิฐที่ใช้มักมีขนาดใหญ่ มีแกลบผสม หรืออาจใช้ศิลาแลงบ้างในบางครั้ง ในจังหวัดนครปฐม ได้พบสถาปัตยกรรมสมัยทวารวดี อยู่หลายแห่งด้วยกัน ที่สำคัญเช่น เจดีย์พระประโทน เจดีย์จุลประโทน เจดีย์วัดพระเมรุ เป็นต้น
ตัวอย่างสถาปัตยกรรมทวารวดีเท่าที่มีการสำรวจทางโบราณคดี อาทิ วัดพระเมรุและเจดีย์จุลประโทน จังหวัดนครปฐม ปรากฏประติมากรรมดินเผาและปูนปั้นประดับอยู่รอบฐาน (ส่วนใหญ่เก็บรักษาไว้ที่พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติ จังหวัดนครปฐม) และที่อำเภออู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี เมืองคูบัว จังหวัดราชบุรี บ้านโคกไม้เดน จังหวัดนครสวรรค์ เมืองฟ้าแดดสูงยาง จังหวัดกาฬสินธุ์ และเมืองพระรถ ดงศรีมหาโพธิ จังหวัดปราจีนบุรี

# data[].attributes.body
ศิลปะลพบุรี หมายถึงศิลปวัตถุซึ่งมีอิทธิพลหรือรับแบบอย่างทางศิลปะขอมหรือเขมรที่พบในประเทศไทย รวมทั้งศิลปวัตถุที่ทำขึ้นในประเทศไทย โดยรับอิทธิพลทางศิลปขอมและเขมร โดยเหตุที่ได้พบศิลปวัตถุดังที่กล่าวเป็นครั้งแรกและมากมายในจ.ลพบุรี สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยาดำรงราชานุภาพ และศาสตราจารย์ยอร์ช เซเดส์ จึงได้ดำริให้ใช้คำว่า ศิลปะสมัยลพบุรี มีอายุอยู่ในราวพุทธศตวรรษที่ 16-18 ต่อมาเมื่อมีการศึกษาทางวิชาโบราณคดีเพิ่มเติมกว้างขวางมากยิ่งขึ้น จึงได้ขยายการกำหนดอายุศิลปะลพบุรี ไปถึงพุทธศตวรรษที่ 12-20

ศิลปวัตถุสมัยลพบุรีที่พบในประเทศไทยส่วนใหญ่เป็นศิลปกรรมที่นับเนื่องทางศาสนา มีทั้งศาสนาพุทธและศาสนาพรมหมณ์ หรือ ฮินดู พระพุทธรูปในสมัยลพบุรีนิยมเป็นพระพุทธรูปปางนาคปรก ปางสมาธิ ปางแสดงธรรม ซึ่งมักจะเป็นพระพุทธรูปยืน เช่น ที่ปราสาทพิมาย จ.นครราชสีมา โดยได้รับอิทธิพลจากศิลปสมัยทวารวดี

อิทธิพลทางศิลปขอมหรือเขมร หรือศิลปลพบุรีในอีสานนั้น เผยแพร่จากอาณาจักรกัมพูชาเข้ามายังประเทศไทยจากอีสานตอนล่าง หรือบุรีรัมย์ สุรินทร์ ศรีสะเกษ พาดผ่านนครราชสีมา ขอนแก่น ชัยภูมิ บางแห่งที่พบ เช่น ที่มหาสารคาม ร้อยเอ็ด อุดรธานี หนองคาย คือ อีสานตอนบน ไปถึงสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว เช่น ที่เวียงจันทน์ และนครจำปาศรี เป็นอิทธิพลของศิลปะขอมหรือเขมรที่ขึ้นมาตามเส้นทางแม่น้ำโข

# data[].attributes.body
ศิลปะศรีวิชัย ได้รับพระเจ้าอิทธิพลจากศาสนาพราหมณ์-ฮินดู และ พุทธศาสนานิกายอาจริยวาท แม้ศรีวิชัยได้หมดอำนาจไป แต่ศิลปะยังคงแพร่หลายไปทั่วดินแดนแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เพราะได้มีการขุดค้นพบศิลปวัตถุและโบราณสถานแบบศรีวิชัยจำนวนมากทางภาคใต้ โดยเฉพาะที่ไชยาและที่นครศรีธรรมราช นอกจากนั้นมีการพบประปราย เช่น ทางภาคกลางพบที่อำเภออู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี ภาคเหนือพบที่วัดเจดีย์เจ็ดแถว อำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย และเหนือสุดพบที่วัดป่าสัก อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย

ประติมากรรมศรีวิชัยนิยมตามคติศาสนามหายาน คือ รูปเคารพพระโพธิสัตว์ ส่วนพระพุทธรูปได้รับอิทธิพลจากพุทธศิลป์ก่อนสมัยคุปตะ หลังคุปตะ และปาละ ตามลำดับ ลักษณ์เจดีย์ คือ เจดีย์ทรงกลม ระฆังเอวคอด ศิลปะศรีวิชัยได้เป็นต้นแบบให้ศิลปะอาณาจักรต่าง ๆ เช่น สุโขทัย และขอม

# data[].attributes.body
ย้อนกลับไปในสมัยลพบุรี ยุคนั้นอาณาจักรลพบุรีหรือเมืองละโว้ในขณะนั้น ได้รับอิทธิพลทั้งด้านความเชื่อทางศาสนา และ งานศิลปะมาจาก อาณาจักรขอมค่อนข้างมาก ทำให้งานศิลปะของเมืองละโว้ออกมาเป็นสไตล์ขอมเป็นส่วนใหญ่ไม่ว่าจะเป็นงานสถาปัตยกรรม งานปะติมากรรม มองเผินๆจะเหมือนกับของขอมเลยทีเดียว แต่มีรายละเอียดบางอย่างแตกต่างกันอยู่เล็กน้อย

การสร้างพระพุทธรูป

งานปะติมากรรมส่วนใหญ่ยุคก่อนนั้นจะเน้นการสร้างพระพุทธรูปเนื่องจากความเชื่อทางด้านศาสนานั่นเอง ทีนี้พระพุทธรูปสมัยลพบุรีนั้น จะคล้ายกับงานพระพุทธรูปของขอมด้วย กล่าวคือจะทำให้พระพักตร์(หน้า)สั้นเป็นรูปสี่เหลี่ยม ตาโต ปากกว้าง เป็นต้น ปางที่นิยมสร้างก็คือ ปางนาคปรก นิยมสร้างพระจากหินทราย หรือ สำริดมากที่สุด นอกจากนั้นจะมีการสร้างเทวรูปเพื่อสักการะความเชื่อ หลักๆจะมีสองแบบคือ เทวรูปพระนารายณ์ และ เทวรูปพระศิวะ

# data[].attributes.body
ศิลปะแบบล้านนาเป็นศิลปะที่เกิดขึ้นเมื่อประมาณพุทธศตวรรษที่ 18-21 บริเวณลุ่มแม่น้ำปิงทางภาคเหนือโดยแต่ก่อนเรียกว่า ศิลปะเชียงแสน ซึ่งมีข้อจำกัดทั้งในด้านความหมายของพื้นที่และผลงานศิลปกรรม ดังนั้นจึงเห็นสมควรให้ใช้คำว่า “ศิลปะล้านนา” อันหมายถึงรูปแบบศิลปะที่กระจายอยู่ในภาคเหนือตอนบนตั้งแต่จังหวัดตาก  แพร่ น่าน ขึ้นไป ทั้งนี้เพื่อให้ได้ความหมายครอบคลุมศิลปกรรมทุกรูปแบบที่เกิดขึ้นในดินแดน ล้านนาทั้งหมด อีกทั้งยังสามารถแยกเรียกเป็นสกุลช่างตามรายละเอียดที่แตกต่างกันไปเช่น ศิลปะล้านนาสกุลช่างเชียงใหม่ สกุลช่างน่าน หรือ สกุลช่างพะเยา เป็นต้น และเฉพาะพระพุทธรูปเท่านั้นที่ยังคงนิยมเรียกว่า “แบบเชียงแสน”ตามเดิม

สถาปัตยกรรม
- สถูปเจดีย์ทรงมณฑป หรือทรงปราสาท เจดีย์ทรงนี้ระยะแรกแสดงรูปแบบอิทธิพลหริภุญไชย (ด้วยดินแดนล้านนาแต่เดิม เคยอยู่ใต้อิทธิพลทางการเมือง ศาสนาและวัฒนธรรมจากหริภุญไชยมาก่อน ดังนั้นศิลปกรรมหริภุญไชยจึงมีอิทธิพลต่อศาสนสถานล้านนาในระยะแรกๆ) ลักษณะสำคัญคือ เป็นเจดีย์สี่เหลี่ยมตั้งซ้อนลดหลั่นกันขึ้นไปเป็นชั้น แต่ละชั้นแต่ละด้านมีจระนำสำหรับประดิษฐานพระพุทธรูป ส่วนยอดเป็นทรงระฆังหลายลูกซ้อนต่อเนื่องกันเป็นชุด เจดีย์กลุ่มนี้ที่สำคัญ เช่น เจดีย์กู่คำที่วัดเจดีย์สี่เหลี่ยม อำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่ เจดีย์วัดป่าสัก อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย ต่อมาทรงเจดีย์มีการปรับเปลี่ยนเพิ่มยกเก็จที่เรือนธาตุ และเปลี่ยนเรือนธาตุชั้นลดเป็นหลังคาลาด เหนือชั้นหลังคาลาดเป็นองค์ระฆัง ปล้องไฉน และปลียอด และพัฒนาการสุดท้ายเป็นการผสมระหว่างทรงเจดีย์ที่กล่าวมากับเจดีย์แบบจีนที่ เรียกว่า “ถะ” เกิดแบบพิเศษ เช่นเจดีย์วัดตะโปทาราม และเจดีย์กู่เต้า เป็นต้น  เจดีย์กู่คำ วัดเจดีย์สี่เหลี่ยม อำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่ ตามประวัติกล่าวว่าสร้างขึ้นในสมัยพญามังราย ตั้งอยู่ภายในบริเวณเมืองเก่าเวียงกุมกามก่อน ที่พระองค์จะเสด็จไปสร้างเมืองเชียงใหม่ รูปทรงเจดีย์คงถ่ายแบบมาจากเจดีย์กู่กุด วัดจามเทวี จังหวัดลำพูน ลักษณะเป็นเจดีย์ทรงสี่เหลี่ยมห้าชั้นซ้อนลดหลั่นในลักษณะเรียวสอบขึ้นไป แต่ละชั้นมีซุ้มจรนัมด้านละสามซุ้ม ภายในแต่ละซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูปประทับยืน รวมทั้งสิ้น ๖๐ องค์ ต่อมาราวพ.ศ. ๒๔๔๙ คหบดีชาวพม่าชื่อหลวงโยทการพิจิตร มีศรัทธาปฏิสังขรณ์โดยเพิ่มซุ้มพระอีกด้านละหนึ่งซุ้ม รวมทั้งดัดแปลงลวดลายปูนปั้นกลายเป็นแบบพม่าไป

# data[].attributes.headline
ศิลปะ ทวารวดี

# data[].attributes.subject
ศิลปะ ทวารวดี

# data[].attributes.body
พระวิษณุ 4 กร พระพักตร์ค่อนข้างกลม ทรงสวมหมวกทรงกระบอกเรียบ ทรงกุณฑลรูปวงกลมขนาดใหญ่ ด้านหลังพระเศียรมีแผ่นประภามณฑล เรียบ พระหัตถ์ขวาหลังทรงถือจักร พระหัตถ์ซ้ายหลังทรงถือสังข์ พระหัตถ์ขวาหน้าทรงถือก้อนดินที่มีลักษณะเป็นก้อนกลมอยู่แนบพระโสณี พระหัตถ์ซ้ายทรงถือกระบอง พระวรกายท่อนบนเปลือยเปล่า ทรงผ้านุ่งแบบโสดยาวถึงข้อพระบาท เรียบ แนบพระวรกาย ด้านหน้ามีชายผ้าตกลง มา คาดผ้าตรงโดยทิ้งชายผ้าออกมาด้านข้าง จากลักษณะดังกล่าวจัดอยู่ในกลุ่มเทวรูปรุ่นเก่าที่พบในภาคใต้ มีอายุประมาณพุทธศตวรรษที่ 12-13 ส่วนองค์พระวิษณุ ส่วนพระเศียรหายไปแล้ว แต่จากบริเวณต้นพระพาหามีรอยสลักแสดงลักษณะว่ามี 4 กร ประทับยืนตรง ทรงผ้านุ่งโสตรียาวจนถึง ข้อพระบาท เรียบ บางแนบพระวรกาย ด้านบนมีปมนูนที่เกิดจากการขมวดผ้า ด้านหน้ามีชายผ้าทบซ้อนกัน คาดเข็มขัดที่มัดเกี่ยวกันและทิ้งชายให้ ตกลงมาทางด้านซ้าย-ขวา น่าจะมีอายุอยู่ในช่วงราวพุทธศตวรรษที่ 12-13 คล้ายคลึงกับศิลปะหลังคุปตะของอินเดีย และเทวรูปรุ่นเก่าที่พบใน ประเทศไทย

# data[].attributes.headline
ศิลปะศรีวิชัย

# data[].attributes.subject
ศิลปะศรีวิชัย

# data[].attributes.body
เครื่อง ปั้นดินเผาศรีวิชัยและตามพรลิงค์
ภาคใต้ของไทย และหมู่เกาะของประเทศ อินโดนีเซียปัจจุบัน แต่เดิมแบ่งเป็นรัฐเล็กๆ ที่แยกเป็นอิสระแก่กัน ต่างก็พยายามมีอำนาจเหนือกัน โดยส่งทูตไปให้จีนรับรองฐานะรัฐของตนกับเพื่อค้าขาย ขณะเดียวกันก็ติดต่อค้าขายกับอินเดีย ตะวันออกกลาง และเลยไปถึงโรมันด้วย ดินแดน แถบนี้มีความเจริญมาตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 6 เป็นต้นมา และมาเจริญมากจนสามารถรวมเป็น รัฐศรีวิชัยในพุทธศตวรรษที่ 13 จากนั้นรัฐ ตามพรลิงค์ก็มีอำนาจเหนือคาบสมุทรมลายูในช่วง พุทธศตวรรษที่ 18

# data[].attributes.body
อาณาจักรศรีวิชัย เรืองอำนาจในยุคพุทธศตวรรษที่ 13-18 พวกเค้าได้ครอบครองดินแดนเกาะสุมาตราของประเทศอินโดนีเซีย ในปัจจุบันลากยาวมาถึงภาคใต้ของไทยบางส่วน แนวคิดศิลปะของพวกเค้าได้รับอิทธิพลมาจากพวกพราหมณ์ ฮินดูของประเทศอินเดีย เลยทำให้งานศิลปะของพวกเค้าคล้ายกับทางอินเดีย แม้ว่าอาณาจักรศรีวิชัยจะล่มสลายไปแต่ความนิยมของศิลปะก็ได้รุ่งเรืองเผยแพร่ไปยังอาณาจักรอื่นด้วยแถมไกลมาก อย่างเช่น วัตถุโบราณที่ขุดพบได้จากวัดป่าสัก อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงรายที่นักโบราณคดีคาดว่าเป็นศิลปะสมัยกรุงศรีวิชัย

สถาปัตยกรรม

สถาปัตยกรรมโบราณ นับว่าเป็นมรดกชิ้นสำคัญที่ทำส่งต่อมาจากอดีต ทั้งความสวยงามและแนวคิดทางด้านวิศวกรรม ศิลปกรรมถูกสอดแทรกอยู่ในนั้น ศิลปะสมัยศรีวิชัยหากมองในมิติของสถาปัตยกรรมเราสามารถพบได้ทางภาคใต้ของไทย อย่างเช่น เจดีย์ โบสถ์ของวัดเก่าแก่ที่มีลักษณะเป็นปลายยอดแหลมสูง หรือ จะมีการสร้างเจดีย์เล็กน้อยไล่ระดับลดหลั่นกันเป็นชั้นจนถึงยอดสูงสุด ด้วยความประณีตงดงามอันนี้ก็เป็นสไตล์ศรีวิชัยด้วย ลองไปดูสถูปห้ายอด หรือ พระบรมธาตุไชยาได้นั่นแหละ ตัวอย่างศิลปะสมัยศรีวิชัย

งานปะติมากรรม

ศิลปะอีกแขนงหนึ่งที่เราสามารถศึกษาได้นั่นก็คือ งานปะติมากรรม ไม่ว่าจะเป็นงานรูปปั้น รูปหล่อทองสำริด งานพวกนี้จะมีอายุยาวนานมากอีกทั้งการแกะสลักลวดลายก็แสดงถึงแนวคิด ตัวตน ความเชื่อ สไตล์งานศิลปะในยุคนั้นได้เป็นอย่างดี ปะติมากรรมสมัยศรีวิชัยนั้นมีผลงานชิ้นหนึ่งสมบูรณ์มากนั่นคือ พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร ปะติมากรรมที่หล่อด้วยสำริด ซึ่งลวดลายนั้นเกิดจากอิทธิพลศิลปะอินเดียแบบคุปตะอย่างชัดเจน งานชิ้นนี้ถูกค้นพบที่อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฏร์ธานี ใครอยากจะสัมผัสไปดูได้ที่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กรุงเทพมหานคร

# data[].attributes.body
เครื่องปั้นดินเผาสมัยลวปุระ (ลพบุรี)

วัฒนธรรมของรัฐลวปุระ หรือละโว้ ในประเทศไทยนั้น เป็นวัฒนธรรมที่กล่าวได้ว่า ในระยะแรก สืบทอดมาจากวัฒนธรรมทวารวดี จนเมื่อเมืองพระนคร หรือขอมโบราณ มีอำนาจแผ่อิทธิพลมาทางตะวันออกเฉียงเหนือสู่ภาคกลางของรัฐทวารวดี ในราวปลายพุทธศตวรรษที่ 16 รูปแบบศิลปกรรมในศาสนาฮินดูและพุทธศาสนา ลัทธิมหายานจากเมืองพระนครได้เข้ามาเป็นที่นิยม และเจริญรุ่งเรืองอย่างมาก ในช่วงพุทธศตวรรษ ที่ 18 ในรัชสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 แห่งเมืองพระนคร โดยมีศูนย์กลางความเจริญอยู่ที่เมืองลวปุระ (ละโว้) ดังนั้นศิลปกรรมของภาคกลาง และภาคตะวันออกเฉียงเหนือในประเทศไทย ที่มีรูปแบบที่คล้ายกับขอมโบราณ เรียกว่า "ศิลปะ ลวปุระหรือลพบุรี" แม้ว่าจะมีรายละเอียดของลักษณะงานศิลปกรรม ที่แตกต่างออกไปบ้างตามรสนิยมของคนท้องถิ่นนี้ ที่นิยมความอ่อนช้อย นุ่มนวล มากกว่าความแข็งกระด้าง ที่แสดงพลังแห่งอำนาจ ที่แฝงอยู่ภายใน อันเนื่องจากพลังแห่งตรีมูรติ ในศาสนาฮินดูร่วมกับหลักธรรมของพุทธศาสนามหายาน ลัทธิวัชรยาน อันก่อให้เกิดลัทธิเทวราชา และพุทธราชาขึ้น

# data[].attributes.body
สมัยเชียงแสนหรือล้านนาไทย (พุทธศตวรรษที่ ๑๘ - ๒๔)

"เชียงแสน" ปัจจุบันเป็นชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดเชียงราย นักโบราณคดีได้กำหนดแบบศิลปกรรมภาคเหนือขึ้น เรียกว่า ศิลปะเชียงแสน

อาณาจักรเชียงแสน หรือปัจจุบันนิยมเรียกว่า อาณาจักรล้านนาไทย เพื่อให้มีความหมายกว้างขึ้นหมายถึง เมืองต่างๆ ทางภาคเหนือ หรือเขตจังหวัดต่างๆ ในปัจจุบัน เช่น เชียงราย เชียงใหม่ ลำปาง ลำพูน แพร่ และน่าน เป็นต้น อาณาจักรนี้มีความเจริญ มีอารยธรรม และวัฒนธรรมเป็นแบบหนึ่งโดยเฉพาะ

พงศาวดารเมืองหริภุญไชย กล่าวถึงความเจริญของบริเวณภาคเหนือ โดยเฉพาะที่เมืองหริภุญไชย ซึ่งคือ ลำพูนในปัจจุบันว่า เจริญมาแต่ราวต้นพุทธศตวรรษที่ ๑๔ พระนางจามเทวี พระราชธิดากษัตริย์ละโว้เสด็จไปครองเมืองหริภุญไชย เมืองนี้เจริญสืบต่อมา จนถึงสมัยที่พระเจ้าเม็งราย เสด็จจากเชียงแสนมาสร้างเมืองเชียงใหม่ ศูนย์กลางของภาคเหนือ จึงย้ายจากลำพูนมาอยู่ที่เชียงใหม่ ตั้งแต่ พ.ศ. ๑๘๓๙ เป็นต้นมา

# data[].attributes.headline
อิทธิพล ทวารวดี

# data[].attributes.subject
อิทธิพล ทวารวดี

# data[].attributes.body
“ทวารวดี” ในความหมายทางศิลปะ และประวัติศาสตร์ของไทยนั้น หมายถึงชื่อรวมของกลุ่มชน ยุคแรกเริ่มประวัติศาสตร์ ที่พัฒนามาจากสังคมเกษตรกรรมในสมัยก่อนประวัติศาสตร์ตอนปลาย ซึ่งชุมชนเหล่านี้ได้รับอิทธิพลจากการติดต่อกับกลุ่มชนภายนอกที่มีความเจริญมากกว่า โดยเฉพาะจากอินเดีย เมื่อราวประมาณ 2,000-1,800 ปีมาแล้ว ซึ่งผลของการขยายตัวของประชากรประกอบกับการติดต่อกับภายนอกทำให้สภาพของสังคมเริ่มมีความซับซ้อนเกิดการรวมตัวเป็น “นครรัฐ” ขนาดใหญ่ ที่มีวัฒนธรรมแบบเดียวกันขึ้น ซึ่งรู้จักกันในนามว่า “ทวารวดี”

จดหมายเหตุของภิกษุจีน เมื่อราวพุทธศตวรรษที่ 12 ได้กล่าวถึงดินแดนที่มีชื่อว่า “โถโลโปตี้”(To-Lo-Po-Ti) ว่า เป็นดินแดนที่อยู่ระหว่างอีสานปุระ (ขอมโบราณ) กับศรีเกษตร (พม่าโบราณ) ซึ่งครั้งแรกก็ยังมีข้อถกเถียงกันว่า หมายถึงเมืองใดกันแน่ แต่ต่อมาได้ค้นพบเงินเหรียญในบริเวณภาคกลางของไทยที่มีจารึกว่า “ศรีทวารวตี ศวรปุณยะ” อันได้แปลว่า  “บุญกุศลของพระราชาแห่งทวารวดี” จึงทำให้นักวิชาการส่วนใหญ่ยอมรับกันว่า “นครรัฐทวารวดี”ได้เจริญรุ่งเรืองขึ้นในดินแดนที่ราบลุ่มภาคกลางของประเทศไทย เมื่อราวพุทธศตวรรษที่ 12-16

แม้ในปัจจุบันยังไม่ทราบแน่ชัดว่า ศูนย์กลางของนครรัฐทวารวดีนั้นอยู่ในเมืองใด แต่ได้พบหลักฐานที่เป็นงานศิลปกรรมกระจายอยู่เกือบทั่วทุกภาคของประเทส จึงมีความเป็นไปได้ว่าศูนย์กลางของนครรัฐทวารวดี อาจมิได้มีเพียงแห่งเดียว แต่น่าจะอยู่ในลักษณะของ “รัฐ” หลายๆรัฐมารวมกัน โดยมีอำนาจปกครองตนเอง ส่วนหลักฐานทางด้านศิลปกรรมที่คล้ายคลึงกันนั้น อาจมิได้หมายความว่าเป็นอำนาจรวมศูนย์ แต่คงเกี่ยวเนื่องกับการรับอิทธิพลรากเหง้าศิลปกรรมทางพุทธศาสนาจากที่เดียวกันมากกว่า

วัฒนธรรมมอญโบราณ ที่เรียกกันว่า ทวารวดี น่าจะเกิดขึ้นในภาคกลางของประเทศไทยก่อน จากการรับอารยธรรมจากอินเดีย เมื่อราวพุทธศตวรรษที่ 11-15 เป็นต้นมา จากนั้นเมื่อราวพุทธศตวรรษที่ 13 ก็ได้แพร่ขยายมายังดินแดนแถบภาคตะวันออกเฉียงเหนือ อย่างไรก็ตามในราวพุทธศตวรรษที่ 15 อิทธิพลของวัฒนธรรมเขมรได้แพร่กระจายเข้ามาครอบคลุมพื้นที่ส่วนใหญ่ของอีสาน จึงทำให้วัฒนธรรมทวารวดีถูกบดบังหายไปในที่สุด

งานศิลปกรรมของศิลปะทวารวดีนั้น เข้าใจว่ารับอิทธิพลมาจากศิลปะคุปตะและปาละเสนะของอินเดียเป็นสำคัญ  แต่ทั้งนี้ต่อมาได้มีการผสานศิลปะพื้นเมืองของแต่ละถิ่นเข้าไปด้วย จึงทำให้เกิดรูปแบบที่แตกต่างในรายละเอียดของแต่ละภูมิภาคออกไป

ศิลปะทวารวดีพบในภาคตะวันออกเฉียงเหนือนั้น เป็นงานศิลปกรรมที่ได้มีการผสมผสานกับศิลปกรรมพื้นเมืองอย่างเห็นได้ชัด โดยเฉพาะงานศิลปกรรมประเภทใบเสมาหินขนาดใหญ่ ที่อาจถือเป็นเอกลักษณ์ของอีสานโดยเฉพาะ เนื่องจากแทบไม่พบในภาคอื่นเลย ใบเสมาหินเหล่านี้มีความโดดเด่นและแตกต่างกันออกไป เช่น กลุ่มใบเสมาแถบผ้าเมืองแดดสงยาง อ.กมลาไสย และใบเสมาที่บ้านหนองห้าง อ.กุฉินารายณ์ จ.กาฬสินธุ์ มักนิยมสลักเป็นภาพเล่าเรื่องพุทธประวัติและชาดก เช่นเดียวกับกลุ่มเสมาที่เมืองคอนสวรรค์ อ.คอนสวรรค์ จ.ชัยภูมิ

# data[].attributes.headline
อิทธิพล ศรีวิชัย

# data[].attributes.subject
อิทธิพล ศรีวิชัย

# data[].attributes.body
ศรีวิชัยเป็นอาณาจักรในจินตนาการของเจ้าอาณานิคมยุโรปยุคล่าเมืองขึ้น ถูกค้นพบแล้วนำเสนอต่อสากลโลกครั้งแรก 100 ปีที่แล้ว (ราว พ.ศ.2461)

นักวิชาการไทยฝ่ายอนุรักษนิยมรับ “อาณาจักรศรีวิชัย” แบบอาณานิคมไว้ในประวัติศาสตร์แห่งชาติ แล้วสถาปนาความรู้เป็นทางการว่าภาคใต้มีสมัยศรีวิชัยในอาณาจักรศรีวิชัย

เมื่อไม่นานมานี้อาณาจักรศรีวิชัยถูกยกขึ้นมาอีก เมื่อกรมศิลปากร (โดยสำนักศิลปากรที่นครศรีธรรมราช) ขุดพบหลักฐานประวัติศาสตร์โบราณคดีบริเวณเชิงเขาศรีวิชัย อ. พุนพิน จ. สุราษฎร์ธานี

แต่ศรีวิชัย “ไม่อาณาจักร” นักวิชาการแนวคิดใหม่ไม่อนุรักษ์ทั้งนานาชาติและไทย ตรวจสอบทั้งภูมิภาคอุษาคเนย์แล้วไม่พบหลักฐานสนับสนุนว่ามีอาณาจักรศรีวิชัยอันกว้างใหญ่ไพศาลตามความเชื่อแบบอาณานิคม
ประติมากรรมศรีวิชัยนิยมตามคติศาสนามหายาน คือ รูปเคารพพระโพธิสัตว์ ส่วนพระพุทธรูปได้รับอิทธิพลจากพุทธศิลป์ก่อนสมัยคุปตะ หลังคุปตะ และปาละ ตามลำดับ ลักษณ์เจดีย์ คือ เจดีย์ทรงกลม ระฆังเอวคอด ศิลปะศรีวิชัยได้เป็นต้นแบบให้ศิลปะอาณาจักรต่าง ๆ เช่น สุโขทัย และขอม[1]

# data[].attributes.body
จิตรกรรมที่วัดบวกครกหลวง งานจิตรกรรมแบบไทใหญ่
ศิลปะล้านนา หรือ ศิลปะเชียงแสน หมายถึง ศิลปะในเขตภาคเหนือทางตอนบนหรือดินแดนล้านนาของประเทศไทยในช่วงต้นพุทธศตวรรษที่ 19–24[1] คาดว่ามีการสืบทอดต่อเนื่องจากศิลปะทวารวดีและศิลปะลพบุรีมาตั้งแต่สมัยหริภุญชัย ศูนย์กลางของศิลปะล้านนาเดิมอยู่ที่เชียงแสน เรียกว่าอาณาจักรโยนก ต่อมาเมื่อพญามังรายได้ย้ายมาสร้างเมืองเชียงใหม่ ศูนย์กลางของอาณาจักรล้านนาอยู่ที่เมืองเชียงใหม่ งานศิลปะล้านนามีความเกี่ยวเนื่องกับพระพุทธศาสนาโดยเฉพาะนิกายเถรวาท

# data[].attributes.attachment_caption
พระปรางค์วัดพระพายหลวง จังหวัดสุโขทัย

# data[].attributes.body
ศิลปะลพบุรี คือศิลปะในพุทธศตวรรษที่ 16–18 ทางภาคกลาง ภาคตะวันออก ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย มีศิลปกรรม ประติมากรรมและสถาปัตยกรรมแบบหนึ่งที่มีลักษณะคล้ายกับศิลปะสถาปัตยกรรมของขอม ศิลปะสกุลช่างลพบุรีเป็นศิลปะที่เกี่ยวเนื่องในศาสนาพุทธ ศาสนาพราหมณ์ โดยเฉพาะศาสนาพุทธแบบลัทธิมหายาน ศิลปะสมัยนี้ส่วนมากเป็นภาพจำหลักด้วยศิลาและสัมฤทธิ์ โดยเฉพาะการปั้นหล่อสัมฤทธิ์มีความเจริญมาก ท่วงทำนองในการปั้นหุ่นมีความชำนาญยิ่งทำให้กิริยาท่าทางไม่แข็งกร้าวแบบศิลปะขอมในประเทศกัมพูชา

# data[].attributes.headline
ศิลปะศรีวิชัย

# data[].attributes.subject
ศิลปะศรีวิชัย

# data[].attributes.body
ประติมากรรมในศิลปะแบบศรีวิชัยได้แก่ พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรสลักด้วยศิลาและค้นพบที่อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี (รูปที่ ๑) ซึ่งเป็นประติมากรรมที่น่าจะเก่าที่สุด และยังมีอิทธิพลของศิลปะอินเดียแบบคุปตะและหลังคุปตะปะปนอยู่มาก พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรอีก ๒ องค์ ซึ่งหล่อด้วยสัมฤทธิ์และค้นพบที่อำเภอไชยาเช่นเดียวกัน อยู่ในสมัยต่อมา และดูจะมีอิทธิพลของศิลปะแบบหลังคุปตะและปาละ-เสนะเข้ามาปะปนแล้ว องค์แรกที่เหลือเพียงครึ่งองค์ (รูปที่ ๒) ถือกันว่าเป็นโบราณวัตถุที่งามที่สุดชิ้นหนึ่งในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร แม้พระธยานิพุทธอมิตาภะปางสมาธิองค์เล็กบนศิราภรณ์ของพระโพธิสัตว์องค์นี้จะหักหายไป แต่การที่รูปนี้ครองหนังกวางก็อาจหมายความได้ว่าเป็นพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรในศิลปะศรีวิชัยแปลกกว่าที่อื่นที่มักมีหนังเสือคาดอยู่รอบพระโสณี (ตะโพก) ซึ่งในประเทศอินเดียไม่เคยปรากฏตั้งแต่แรก ลักษณะดังกล่าวบนเกาะสุมาตราและชวาก็มีบ้าง

โบราณวัตถุแบบศรีวิชัยบางชิ้นก็พบในที่ไกลมาก เป็นต้นว่าประติมากรรมที่เชื่อกันว่าเป็นรูปพระเมตไตรยโพธิสัตว์ตามลัทธิมหายาน แต่ปัจจุบันก็มีผู้เสนอว่าอาจเป็นพระพุทธรูปประทับนั่งแสดงปางประทานปฐมเทศนา (รูปที่ ๓) พบทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย ที่จังหวัดมหาสารคาม คงมีผู้นำเอาขึ้นไป พระพุทธรูปนาคปรกซึ่งค้นพบที่วัดเวียง อำเภอไชยา (รูปที่ ๔) เป็นของแปลกประหลาด เพราะพระพุทธรูปไม่หล่อเป็นปางสมาธิ แต่ทำเป็นปางมารวิชัย ซึ่งมีน้อยมาก เหตุนั้นจึงมีนักปราชญ์บางท่านสันนิษฐานว่าพระพุทธรูปและนาคนั้น อาจไม่ได้หล่อขึ้นพร้อมกัน เพราะเหตุว่ารูปนี้อาจถอดออกได้เป็น ๓ ชิ้นคือเศียรนาคชิ้นหนึ่ง พระพุทธรูปชิ้นหนึ่ง และขนดนาคอีกชิ้นหนึ่ง แต่ก็อาจจะเชื่อได้ยากอยู่เพราะวางเข้ากันได้พอดี ที่ฐานนาคมีจารึกว่าหล่อขึ้นใน พ.ศ. ๑๗๒๖ อันอาจนับได้ว่าเป็นตอนปลายของศิลปะศรีวิชัย พระพุทธรูปนาคปรกดังกล่าวแสดงให้เห็นว่ามีอิทธิพลของศิลปะขอมหรือลพบุรีเข้ามาปะปนแล้ว ดังอาจเห็นได้จากลักษณะเศียรนาค พระพักตร์สี่เหลี่ยมของพระพุทธรูปและท่านั่งขัดสมาธิราบ รวมทั้งภาษาขอมที่ใช้ในจารึก ในขณะเดียวกัน ลักษณะของศิลปะศรีวิชัยตอนปลายก็มีปรากฏอยู่ด้วย คือพระเกตุมาลาหรือเมาลีเรียบ ไม่มีขมวดพระเกศา มีรัศมีรูปใบโพธิ์ติดอยู่ทางด้านหน้า และชายจีวรเป็นริ้วซ้อนกันเหนือพระอังสาซ้าย ลักษณะหลังนี้ได้คงอยู่นานที่อำเภอไชยาทางภาคใต้ของประเทศไทยจนกระทั่งถึงสมัยอยุธยา

ที่จังหวัดสงขลา ก็ได้ค้นพบประติมากรรมสัมฤทธิ์สมัยศรีวิชัยหลายชิ้นเช่นเดียวกัน ที่เป็นเทวรูปก็มี เช่น รูปพระอิศวร และรูปท้าวกุเวร (รูปที่ ๕) แต่รูปท้าวกุเวรองค์นี้คงสร้างขึ้นในพุทธศาสนาลัทธิมหายาน คือเป็นรูปชัมภละ เพราะเหตุว่ามีจารึกคาถาภาษาสันสกฤต “เย ธรฺมฺมา” สลักอยู่บนด้านหลัง นอกจากนี้ก็มีภาชนะดินเผาด้วยที่อำเภอพุนพิน จังหวัดสุราษฎร์ธานี ก็ได้ค้นพบประติมากรรมสัมฤทธิ์สมัยศรีวิชัยเช่นเดียวกัน

พระพิมพ์ที่พบส่วนมากทำด้วยดินดิบ เป็นของที่แตกหักง่าย คงจะไม่ได้สร้างขึ้นเพื่อสืบอายุพระพุทธศาสนาดังพระพิมพ์ดินเผาหรือโลหะ สันนิษฐานว่าคงทำตามประเพณีทางลัทธิมหายาน เมื่อเผาศพพระสงฆ์เถระที่มรณภาพหรือบุคคลที่ตายแล้วเอาอัฐิธาตุโขลกเคล้ากับดิน แล้วพิมพ์พระพุทธรูป หรือรูปพระโพธิสัตว์ (รูปที่ ๖) ไว้เป็นพระพิมพ์ดินดิบ เพื่อประสงค์ปรมัตถประโยชน์ของผู้มรณภาพเป็นที่ตั้ง อัฐินั้นได้เผาครั้งหนึ่งแล้ว จึงไม่เผาอีก

สำหรับสถาปัตยกรรมแบบศรีวิชัยนั้นเหลืออยู่น้อยมากเช่นที่ เจดีย์พระบรมธาตุไชยยา วัดมหาธาตุ อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี ที่อำเภอไชยาคงเป็นที่ตั้งของเมืองโบราณที่สำคัญในสมัยศรีวิชัย เพราะเหตุว่าบรรดาโบราณวัตถุที่กล่าวมาข้างต้นส่วนมากก็ค้นพบที่ไชยาทั้งสิ้น จนถึงมีบางท่านกล่าวว่าเมืองไชยาอาจเป็นราชธานีของอาณาจักรศรีวิชัยก็ได้(จริงๆแล้วพบหลักฐานงานโบราณวัตถุสถานแบบศรีวิชัยในอินโดนีเซียมากกว่า)

# data[].attributes.headline
ศิลปะ ลพบุรี

# data[].attributes.subject
ศิลปะ ลพบุรี

# data[].attributes.body
เป็นชื่อใช้เรียกศิลปวัตถุ โบราณที่ถูกสร้างขึ้นในช่วงระหว่างพุทธศตวรรษที่ 14-18 โดยมีศูนย์กลางอาณาจักรอยู่ที่บริเวณจังหวัดลพบุรีในปัจจุบัน ซึ่งในช่วงเวลานั้นลพบุรีอยู่ในช่วงภายใต้การปกครองของเขมร(ขอม)

สถาปัตยกรรม ได้แก่ ปรางค์ ปราสาท ที่สร้างขึ้นด้วยหินทราย อิฐ ศิลาแลง จึงเรียกว่าปราสาทหินและปรางค์ เช่นพระปรางค์สามยอด จังหวัดลพบุรีในปัจจุบัน ปราสาทหินพิมาย จังหวัดนครราชสีมา ปราสาทพนมรุ้ง จังหวัดบุรีรัมย์ ซึ่งมีทับหลังรูปนารายณ์บันทมสินธุ์ที่งดงาม ปราสาทเมืองต่ำ จังหวัดบุรีรัมย์ และปรางค์ที่วัดนครโกษา จังหวัดลพบุรี

ประติมากรรม นิยมสร้างภาพสลักด้วยหิน โดยเฉพาะหินทราย ส่วนมากนิยมสร้างเป็นพระพุทธรูปปางนาคปรก และยังมีการสลักรูปเหมือน เช่น รูปของพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 แห่งอาณาจักรเขมร

# data[].attributes.headline
ศิลปะ ล้านนา

# data[].attributes.subject
ศิลปะ ล้านนา

# data[].attributes.body
กล่าวกันว่า ล้านนา คืออาณาจักรของชาวยวนแห่งหนึ่งที่เฟื่องฟูที่สุดที่ภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย โดยมีระบอบปกครองแบบระบอบกษัตริย์ มีราชธานีอยู่ที่นครเชียงใหม่ ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 1839 นั่นจึงไม่แปลกเลยที่มีโบราณสถานต่างๆ ในเชียงใหม่และบริเวณใกล้เคียงเต็มไปหมด หลังจากก่อตั้งนครล้านนาขึ้นมาก็ได้มีการสร้างสถาปัตยกรรมต่างๆ ขึ้นมา มันถูกสร้างขึ้นมาโดยมีการผสมผสานกันระหว่างศิลปะทวารวดีและศิลปะลพบุรีมาที่ได้รับอิทธิพลมา และมีบางส่วนที่ได้รับอิทธิพลมาจากศิลปะหริภุญชัยและศิลปะพุกามจากพม่า ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 19 หลังจากนั้นก็ได้เริ่มรับอิทธิพลจากศิลปะสุโขทัยในพุทธศตวรรษที่ 20 และต่อมาก็ได้มีการสร้างสถูป เจดีย์ขึ้นมามากมายในยุคถัดมาจนถือว่านั้นเป็นยุคทองของล้านนาเลยก็ว่าได้

# data[].attributes.headline
ศิลปะทวารวดี

# data[].attributes.subject
ศิลปะทวารวดี

# data[].attributes.body
อาณาจักรทวารวดีเป็นอาณาจักรโบราณแรกสมัยก่อนชาวสยามจะเข้าปกครองดินแดนในสุวรรณภูมิ ทั้งนี้ศาสตราจารย์ ยอร์ช เซเดส์ (George Coedès) และสมเด็จฯกรมพระยาดำรงราชานุภาพ เป็นกลุ่มบุคคลแรกที่กำหนดเรียกชื่อดินแดนที่เมืองโบราณเหล่านี้ตั้งอยู่ว่า“ทวารวดี” โดยใช้เหตุผลของตำแหน่งที่ตั้งอาณาจักรโบราณตามบันทึกเอกสารฝ่ายจีน ศูนย์กลางอยู่ที่แถบจังหวัดนครปฐมในปัจจุบัน และพื้นที่ภาคกลางของไทยในปัจจุบันครอบคลุมจังหวัดจังหวัดสุพรรณบุรี ราชบุรี ลพบุรี ไปจนถึงภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือบางส่วน และภาคใต้ที่จังหวัดสุราษฎร์ธานี จากหลักฐานทางโบราณคดีพบว่า ชาวมอญและละว้าในอาณาจักรทวาราวดีมีการติดต่อค้าขายทางทะเลอย่างกว้างขวาง เพราะมีเส้นทางออกสู่ทะเลมากมาย เมื่อความรุ่งเรืองของอาณาจักรทวารวดีค่อยๆเสื่อมลง ฝ่ายขอมจึงฉวยโอกาสเข้าตีเมือง อาณาจักรทวารวดีถึงกาลล่มสลายและตกอยู่ในอำนาจของขอมอย่างสมบูรณ์เมื่อราวพุทธศตวรรษที่ 16
ในสมัยอาณาจักรทวารวดีได้รับอิทธิพลทางศาสนาพุทธและฮินดู สถาปัตยกรรมแบบทวาราวดีที่หลงเหลือถึงปัจจุบันจึงมักเหลือเพียงซากฐานโบราณสถาน ดังเช่นที่พบในแหล่งโบราณคดีที่นครปฐม สุพรรณบุรี ราชบุรี กาญจนบุรี และลพบุรี มักก่ออิฐและใช้สอดิน บางแห่งมีการใช้ศิลาแลงบ้าง การก่อสร้างบริเวณฐานเจดีย์มักเป็นรูปฐานสี่เหลี่ยมผืนผ้า ย่อมุม และมีบันไดลงไปด้านล่าง ส่วนเจดีย์เป็นทรงระฆังคว่ำมียอดแหลมอยู่ด้านบน สันนิษฐานว่าเป็นแบบอย่างที่รับจากศิลปะอินเดียสมัยปาละ
กล่าวโดยสรุปคือ สถาปัตยกรรมสมัยทวารวดีที่ยังคงหลงเหลืออยู่ในปัจจุบัน เป็นสถาปัตยกรรมที่สร้างขึ้นเนื่องในพุทธศาสนาเช่นเดียวกับประติมากรรม ได้แก่ โบสถ์ วิหาร เจดีย์ต่างๆ ซึ่งมักอยู่ในสภาพปรักหักพัง ส่วนใหญ่เป็นอาคารก่ออิฐสอดิน มีแผนผังแตกต่างกันออกไป เช่น ผังรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส สี่เหลี่ยมผืนผ้า หรือผังกลม อิฐที่ใช้มักมีขนาดใหญ่ มีแกลบผสม หรืออาจใช้ศิลาแลงบ้างในบางครั้ง ในจังหวัดนครปฐม ได้พบสถาปัตยกรรมสมัยทวารวดี อยู่หลายแห่งด้วยกัน ที่สำคัญเช่น เจดีย์พระประโทน เจดีย์จุลประโทน เจดีย์วัดพระเมรุ เป็นต้น
ตัวอย่างสถาปัตยกรรมทวารวดีเท่าที่มีการสำรวจทางโบราณคดี อาทิ วัดพระเมรุและเจดีย์จุลประโทน จังหวัดนครปฐม ปรากฏประติมากรรมดินเผาและปูนปั้นประดับอยู่รอบฐาน (ส่วนใหญ่เก็บรักษาไว้ที่พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติ จังหวัดนครปฐม) และที่อำเภออู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี เมืองคูบัว จังหวัดราชบุรี บ้านโคกไม้เดน จังหวัดนครสวรรค์ เมืองฟ้าแดดสูงยาง จังหวัดกาฬสินธุ์ และเมืองพระรถ ดงศรีมหาโพธิ จังหวัดปราจีนบุรี

# data[].attributes.attachment_caption
พระอัฏฐารส วัดตะพานหิน จังหวัดสุโขทัย พระพุทธรูปปูนปั้นขนาดใหญ่ ศิลปะสุโขทัย

# data[].attributes.headline
ศิลปะสุโขทัย

# data[].attributes.subject
ศิลปะสุโขทัย

# data[].attributes.body
ศิลปะสุโขทัย เป็นศิลปะที่เกิดขึ้นในพุทธศตวรรษที่ 18–19 ในบริเวณลุ่มแม่น้ำยม แม่น้ำน่าน แถบจังหวัดสุโขทัย อุตรดิตถ์ แพร่ พิษณุโลก และบริเวณลุ่มแม่น้ำปิง ทางตอนใต้ของจังหวัดกำแพงเพชร ถือกำเนิดขึ้นมาจากแรงบันดาลใจทางพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะพุทธศาสนาแบบเถรวาทซึ่งได้รับอิทธิพลมาจากลังกา ดังปรากฏในโบราณสถานหลายแห่งที่มีแนวความคิดและลักษณะรูปแบบคล้ายกับสถาปัตยกรรมลังกา เช่น เจดีย์ช้างล้อมมหิยังคณะในลังกา พระพุทธรูปวัดตะพานหินที่สุโขทัย พระสี่อิริยาบถที่กำแพงเพชร เป็นต้น นอกจากนี้ยังได้ผสมผสานกับศิลปะอื่น ๆ ได้แก่ พม่า ขอม และจีน

# data[].attributes.headline
ศิลปะสุโขทัย

# data[].attributes.subject
ศิลปะสุโขทัย

# data[].attributes.body
ศิลปะสมัยสุโขทัย

ศิลปะแบบสุโขทัยเป็นศิลปะที่เกิดขึ้นในพุทธศตวรรษที่ 18-19 ในบริเวณลุ่มแม่น้ำยม แม่น้ำน่าน แถบจังหวัดสุโขทัย อุตรดิตถ์ แพร่ พิษณุโลก และบริเวณลุ่มแม่น้ำปิง ทางตอนใต้ของจังหวัดกำแพงเพชร เป็นศิลปะที่เกิดจากความเชื่อและความศรัทธาในพระพุทธศาสนาแบบลังกาวงศ์ ผลงานสร้างสรรค์แบบสุโขทัยปรากฎในงานด้านสถาปัตยกรรม ประติมากรรม และจิตรกรรม
สถาปัตยกรรม
มีความงามและมีลักษณะเด่นเฉพาะ แม้จะได้รับอิทธพลมาจากที่อื่นบ้าง แต่ก็มีการพัฒนาจนมีลักษณะเฉพาะของตนเอง สร้างขึ้นเนื่องในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะสถูป โดยสามารถแบ่งตามที่มาของอิทธิพลได้ 3 แบบ เจดีย์ทรงดอกบัวตูม  เจดีย์ทรงกลมแบบลังกา เจดีย์แบบศรีวิชัย

# data[].attributes.body
ศิลปะสุโขทัย เป็นศิลปะที่เกิดขึ้นในพุทธศตวรรษที่ 18–19 ในบริเวณลุ่มแม่น้ำยม แม่น้ำน่าน แถบจังหวัดสุโขทัย อุตรดิตถ์ แพร่ พิษณุโลก และบริเวณลุ่มแม่น้ำปิง ทางตอนใต้ของจังหวัดกำแพงเพชร ถือกำเนิดขึ้นมาจากแรงบันดาลใจทางพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะพุทธศาสนาแบบเถรวาทซึ่งได้รับอิทธิพลมาจากลังกา ดังปรากฏในโบราณสถานหลายแห่งที่มีแนวความคิดและลักษณะรูปแบบคล้ายกับสถาปัตยกรรมลังกา เช่น เจดีย์ช้างล้อมมหิยังคณะในลังกา พระพุทธรูปวัดตะพานหินที่สุโขทัย พระสี่อิริยาบถที่กำแพงเพชร เป็นต้น นอกจากนี้ยังได้ผสมผสานกับศิลปะอื่น ๆ ได้แก่ พม่า ขอม และจีน

# data[].attributes.headline
ศิลปะสมัยอู่ทอง

# data[].attributes.subject
ศิลปะสมัยอู่ทอง

# data[].attributes.body
ศิลปะอู่ทอง (พุทธศตวรรษที่ 17 – 20 ) เป็นศิลปที่มีอิทธิพลของศิลปแบบต่างๆผสมผสานกันแล้วจึงคลี่คลายมาเป็นศิลปที่แสดงลักษณะเฉพาะของตนเองในเวลาต่อมา เท่าที่ปรากฏหลักฐานเหลืออยู่มีประเภทประติมากรรม และสถาปัตยกรรม คือ พระพุทธรูปและสถูปเจดีย์ แต่เนื่องจากศิลปะแบบอู่ทองเกิดขึ้นในช่วงของการย้ายเมือง จึงมีผลงานไม่มากนักนอกจากพระพุทธรูปเท่านั้นที่พบมาก

# data[].attributes.headline
ศิลปะยุคอู่ทอง

# data[].attributes.subject
ศิลปะยุคอู่ทอง

# data[].attributes.body
ศิลปะอู่ทอง หรือ ศิลปะยุคอู่ทอง เป็นศิลปะที่เกิดขึ้นบริเวณภาคกลางของประเทศไทย ช่วงพุทธศตวรรษที่ 17–20 ในระยะเวลาไล่เลี่ยกับศิลปะเชียงแสนและศิลปะสุโขทัย

เหตุที่เรียกว่า "อู่ทอง" เพราะแต่เดิมถือว่าศูนย์กลางอาณาจักรอู่ทองอยู่ที่อำเภออู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี ที่รู้จักและขนานนามกันมากที่สุดคือ พระพุทธรูป โดยกำหนดเอาพระพุทธรูปแบบหนึ่งซึ่งได้รับอิทธิพลจากศิลปะสกุลช่างสมัยทวารวดี ลพบุรี และสุโขทัย เรียกว่า ศิลปะแบบอู่ทอง โดยได้รับอิทธิพลศิลปะทวารวดีมากที่สุด[1]

คำว่า "ศิลปะอู่ทอง" ปรากฏขึ้นครั้งแรกในหนังสือ โบราณวัตถุในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร ที่เขียนขึ้นโดยนักอ่านจารึก ศ.ยอร์ช เซเดส์ และตีพิมพ์ออกมาเป็นครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2472 โดยเขียนไว้ว่า "พระพุทธรูปแบบนี้จะเริ่มทำตั้งแต่ก่อนพระเจ้าอู่ทองได้สร้างกรุงศรีอยุธยา (เมื่อ พ.ศ. 1893) หรือภายหลัง ข้อนี้ที่ยังสงสัยอยู่ พิพิธภัณฑสถานฯ จึงได้ตั้งชื่อพระพุทธรูปเหล่านี้ว่า สมัยอู่ทอง แปลว่าสมัยพระเจ้าอู่ทอง จะเปนก่อนสร้างกรุงศรีอยุธยาหรือหลังก็ตาม"[2]

แม้อาณาจักรอู่ทองมีขอบเขตแค่ไหนยังไม่เป็นที่ยุติ แต่เท่าที่พบสถาปัตยกรรมและศิลปกรรมแบบที่เรียกว่าอู่ทอง มีอยู่ในบริเวณจังหวัดสุพรรณบุรี นครปฐม ชัยนาท ลพบุรี อยุธยา ที่ถือกันว่าเป็นศูนย์กลางอาณาจักรอู่ทองซึ่งตั้งอยู่ตรงข้ามฝั่งเกาะเมืองอยุธยา โดยเรียกว่า เมืองอโยธยา[1]

การก่อสร้างสถาปัตยกรรมมีความเกี่ยวข้องกับศาสนาพุทธลัทธิเถรวาท สืบเนื่องจากศิลปะทวารวดี ลักษณะโบสถ์ วิหาร ไม่เจาะหน้าต่าง แต่สร้างเป็นทรงยาว ชั้นหลังคาเตี้ย เจดีย์แบบอู่ทองได้รับอิทธิพลจากศิลปะศรีวิชัย ตัวอย่างเช่น วัดพระบรมธาตุวรวิหาร จังหวัดชัยนาท และมีลักษณะเจดีย์ฐาน 8 เหลี่ยม เรือนธาตุ 8 เหลี่ยม มีซุ้มจรนำรับฐานลูกบัวแก้วและองค์ระฆัง

# data[].attributes.attachment_caption
เจดีย์วัดพระบรมธาตุวรวิหาร จังหวัดชัยนาท

# data[].attributes.headline
ศิลปะยุคอู่ทอง

# data[].attributes.subject
ศิลปะยุคอู่ทอง

# data[].attributes.body
ศิลปะอู่ทอง หรือ ศิลปะยุคอู่ทอง เป็นศิลปะที่เกิดขึ้นบริเวณภาคกลางของประเทศไทย ช่วงพุทธศตวรรษที่ 17–20 ในระยะเวลาไล่เลี่ยกับศิลปะเชียงแสนและศิลปะสุโขทัย
สถาปัตยกรรม

การก่อสร้างสถาปัตยกรรมมีความเกี่ยวข้องกับศาสนาพุทธลัทธิเถรวาท สืบเนื่องจากศิลปะทวารวดี ลักษณะโบสถ์ วิหาร ไม่เจาะหน้าต่าง แต่สร้างเป็นทรงยาว ชั้นหลังคาเตี้ย เจดีย์แบบอู่ทองได้รับอิทธิพลจากศิลปะศรีวิชัย ตัวอย่างเช่น วัดพระบรมธาตุวรวิหาร จังหวัดชัยนาท และมีลักษณะเจดีย์ฐาน 8 เหลี่ยม เรือนธาตุ 8 เหลี่ยม มีซุ้มจรนำรับฐานลูกบัวแก้วและองค์ระฆัง

# data[].attributes.headline
ศิลปะสมัยอยุธยา

# data[].attributes.subject
ศิลปะสมัยอยุธยา

# data[].attributes.body
ศิลปะอยุธยา (พุทธศตวรรษที่ 19 – 24 ) เป็นศิลปะที่สร้างขึ้นในอาณาจักรอยุธยาในระยะเวลา 417 ปี ซึ่งมีศิลปะแขนงต่างๆเกิดขึ้นมาก ศิลปกรรมเหล่านี้มีรูปแบบที่คล้ายคลึงกัน และมีวิวัฒนาการไปตามสภาพบ้านเมือง

ศิลปะอยุธยาสามารถแบ่งเป็นระยะสร้างกว้างๆ ได้ 3 ระยะ คือ

ระยะแรก ศิลปะอยุธยาตอนต้น (พ.ศ. 1893-2031) จะมีลักษณะเริ่มต้นสร้างสรรศิลปะตามประเพณีนิยมที่ได้รับอิทธิพลจาก ศิลปะ ประเพณีและวัฒนธรรมจากอาณาจักรใกล้เคียง

ระยะที่สอง ศิลปะอยุธยาตอนกลาง (พ.ศ. 2032 - 2172) จัดเป็นยุคที่ศิลปะอยุธยาเริ่มแสดงลักษณะรูปแบบที่เป็นของตนเอง

ระยะที่สาม ศิลปะอยุธยาตอนปลาย (พ.ศ.2173 - 2310) เป็นศิลปะที่แสดงลักษณะเฉพาะอย่างเด่นชัดเป็นต้นแบบศิลปะให้กับศิลปะรัตนโกสินทร์

ศิลปะอยุธยาทั้งสามระยะส่วนมากเป็นศิลปะที่เกี่ยวเนื่องกันพระพุทธศาสนาและสถาบันพระมหากษัตริย์เช่นเดียวกับศิลปสุโขทัย

ศิลปะอยุธยาด้ายประติมากรรม ส่วนมากสร้างเนื่องในพระพุทธศาสนา พระพุทธรูปสมัยนิยมหล่อด้วยสำริด อาจทำด้วยวัสดุอื่นบ้าง เช่น สกัดจากศิลา ไม้ ปูนปั้น ดินเผา และทองคำ เช่น พระพุทธไตรรัตนนายก (หลวงพ่อโต) วัดพนัญเชิง สร้างเมื่อ พ.ศ. 1867 ก่อนตั้งกรุงศรีอยุธยา 26 ปี และพระมงคลบพิตร จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

# data[].attributes.attachment_caption
กลุ่มปรางค์หน้าวัดไชยวัฒนาราม ได้รับอิทธิพลศิลปะขอม

# data[].attributes.body
สถาปัตยกรรม

สถาปัตยกรรมยุคที่หนึ่งนับตั้งแต่พระเจ้าอู่ทองสร้างกรุงศรีอยุธยานิยมสร้างปรางค์เป็นหลักประธานของวัด มีพระวิหารอยู่หน้าปรางค์ มีระเบียงคดล้อมรอบปรางค์ สถาปัตยกรรมยุคนี้ไม่มีหน้าต่าง แต่มีช่องลมแบบซี่ลูกกรงที่เรียกว่า เสามะหวด หรือบางแห่งทำแบบสันเหลี่ยมมีอกเลา

ยุคที่สองนิยมสร้างสถาปัตยกรรมแบบสุโขทัย โดยเฉพาะการสร้างเจดีย์ทรงกลม ที่เรียกว่า ทรงลังกา การสร้างอุโบสถ วิหาร มีความบึกบึน กว้างใหญ่ มีการยกฐานสูง นิยมมีพาไลด้านข้าง เช่น วัดหน้าพระเมรุ

ยุคที่สาม สมเด็จพระเจ้าปราสาททองทรงโปรดศิลปกรรมแบบเขมร ศิลปกรรมยุคนี้เริ่มมีหน้าต่างเปิดปิดได้ ในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ได้รับอิทธิพลสถาปัตยกรรมแบบยุโรป มีการก่อสร้างซุ้มประตูหน้าต่างโค้งแหลมแบบกอทิก เช่น วัดกุฎีดาว อาคารต่าง ๆ เริ่มนิยมทำเป็นเส้นโค้งที่ฐานและหลังคา คงเป็นลักษณะสืบเนื่องมาแต่ครั้งศิลปะสมัยสุโขทัย การมุงกระเบื้องใช้กระเบื้องชนิดหางตัดและกระเบื้องชนิดกาบ มีกระเบื้องเชิงชายประกอบ มีการใช้กระเบื้องเคลือบครั้งแรกในแผ่นดินสมเด็จพระเพทราชา ยุคนี้ยังมีเจดีย์ที่เป็นแบบฉบับเรียกว่า เจดีย์ย่อเหลี่ยมไม้สิบสอง

ยุคที่สี่เป็นยุคที่มีการซ่อมแซมมากกว่าสร้างขึ้นใหม่ สถาปัตยกรรมนิยมเส้นฐานและเส้นหลังคาอ่อนโค้งเป็นแนวขนาน[1]

# data[].attributes.headline
ศิลปะสมัยรัตนโกสินทร์

# data[].attributes.subject
ศิลปะสมัยรัตนโกสินทร์

# data[].attributes.body
ศิลปะรัตนโกสินทร์

พุทธศตวรรษที่ 25 - ปัจจุบัน ศิลปะรัตนโกสินทร์ในตอนต้น เป็นการสืบทอดมาจากสกุลช่างอยุธยา ไม่ว่าจะเป็น การเขียนลายรดน้ำ ลวดลายปูนปั้น การแกะสลักไม้ เครื่องเงิน เครื่องทอง การสร้างพระพุทธรูป ล้วนแต่สืบทอดความงามและวิธีการ ของศิลปะอยุธยาทั้งสิ้น ต่อมา ในสมัยรัชกาลที่ 4 มีการติดต่อกับชาวต่างชาติ มากขึ้นโดยเฉพาะชาติตะวันตก ทำให้ลักษณะศิลปะตะวันตกหลั่งไหลเข้าสู่ ประเทศไทย และมีอิทธิพลต่อศิลปะไทยในสมัยต่อมา หลังจากการเสด็จประ พาสยุโรปทั้ง 2 ครั้งของ พระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 5 ได้มีการนำเอาแบบอย่าง ของศิลปะตะวันตกเข้ามาผสมผสานกับศิลปะไทย ทำให้ศิลปะไทยแบบ ประเพณี ซึ่งเป็นแบบดั้งเดิม มีการเปลี่ยนแปลงรูปแบบไปเป็นศิลปะไทย แบบร่วมสมัย ในที่สุด ลักษณะของพระพุทธรูปเน้นความเหมือนจริงมากขึ้น เช่น พระศรีศากยทศพลญาณ ฯพระประธานพุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม เป็นพระพุทธรูปปางลีลาโดยการผสมผสานความงามแบบสุโขทัยเข้ากับความ เหมือนจริง เกิดเป็นศิลปะการสร้างพระพุทธรูปในสมัยรัตนโกสินทร์

# data[].attributes.headline
ศิลปะยุคอยุธยา

# data[].attributes.subject
ศิลปะยุคอยุธยา

# data[].attributes.body
ศิลปะอู่ทอง (พุทธศตวรรษที่ 17 – 20 ) เป็นศิลปที่มีอิทธิพลของศิลปแบบต่างๆผสมผสานกันแล้วจึงคลี่คลายมาเป็นศิลปที่แสดงลักษณะเฉพาะของตนเองในเวลาต่อมา เท่าที่ปรากฏหลักฐานเหลืออยู่มีประเภทประติมากรรม และสถาปัตยกรรม คือ พระพุทธรูปและสถูปเจดีย์ แต่เนื่องจากศิลปะแบบอู่ทองเกิดขึ้นในช่วงของการย้ายเมือง จึงมีผลงานไม่มากนักนอกจากพระพุทธรูปเท่านั้นที่พบมาก

ศิลปะอยุธยา (พุทธศตวรรษที่ 19 – 24 ) เป็นศิลปะที่สร้างขึ้นในอาณาจักรอยุธยาในระยะเวลา 417 ปี ซึ่งมีศิลปะแขนงต่างๆเกิดขึ้นมาก ศิลปกรรมเหล่านี้มีรูปแบบที่คล้ายคลึงกัน และมีวิวัฒนาการไปตามสภาพบ้านเมือง

ศิลปะอยุธยาสามารถแบ่งเป็นระยะสร้างกว้างๆ ได้ 3 ระยะ คือ

ระยะแรก ศิลปะอยุธยาตอนต้น (พ.ศ. 1893-2031) จะมีลักษณะเริ่มต้นสร้างสรรศิลปะตามประเพณีนิยมที่ได้รับอิทธิพลจาก ศิลปะ ประเพณีและวัฒนธรรมจากอาณาจักรใกล้เคียง

ระยะที่สอง ศิลปะอยุธยาตอนกลาง (พ.ศ. 2032 - 2172) จัดเป็นยุคที่ศิลปะอยุธยาเริ่มแสดงลักษณะรูปแบบที่เป็นของตนเอง

ระยะที่สาม ศิลปะอยุธยาตอนปลาย (พ.ศ.2173 - 2310) เป็นศิลปะที่แสดงลักษณะเฉพาะอย่างเด่นชัดเป็นต้นแบบศิลปะให้กับศิลปะรัตนโกสินทร์

ศิลปะอยุธยาทั้งสามระยะส่วนมากเป็นศิลปะที่เกี่ยวเนื่องกันพระพุทธศาสนาและสถาบันพระมหากษัตริย์เช่นเดียวกับศิลปสุโขทัย

ศิลปะอยุธยาด้ายประติมากรรม ส่วนมากสร้างเนื่องในพระพุทธศาสนา พระพุทธรูปสมัยนิยมหล่อด้วยสำริด อาจทำด้วยวัสดุอื่นบ้าง เช่น สกัดจากศิลา ไม้ ปูนปั้น ดินเผา และทองคำ เช่น พระพุทธไตรรัตนนายก (หลวงพ่อโต) วัดพนัญเชิง สร้างเมื่อ พ.ศ. 1867 ก่อนตั้งกรุงศรีอยุธยา 26 ปี และพระมงคลบพิตร จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

นอกจากนี้ยังมีการสร้างพระพิมพ์ทำเป็นพระพุทธรูปองค์เล็กๆ หลายองค์ บนแผ่นเดียวกัน เรียกว่าพระแผง หรือพระกำแพงห้าร้อย มีมาตั้งแต่สมัยอยุธยาตอนกลาง ส่วนสมัยอยุธยาตอนปลาย มักนิยมทำพระพิมพ์เป็นพระพุทธรูปทรงเครื่องประทับอยู่ในเรือนแก้ว

ด้านสถาปัตยกรรมอยุธยามีทั้งสถาปัตยกรรมที่เกี่ยวข้องกับพระพุทธศาสนา สถาบันพระมหากษัตริย์ และความเป็นอยู่ของประชาชนทั่วไป

สมัยต้นอยุธยานิยมสร้างปรางค์เป็นประธานหรือหลักของวัด พอถึงสมัยอยุธยาตอนกลาง เปลี่ยนเป็นเป็นสร้างเจดีย์ทรงลังกา แต่การสร้างปรางค์กลับได้รับความนิยมอีครั้งในรัชกสลพระเจ้าประสาททองมีการถ่ายแบบอย่างปรางค์และสถาปัตยกรรมเขมรมาสร้างที่กรุงศรีอยุธยา เช่น พระปรางค์องค์ใหญ่ วัดชัยวัฒนาราม ขณะเดียวกันได้เกิดพัฒนาการทางสถาปัตยกรรมแบบใหม่ขึ้น คือการสร้างเจดีย์เหลี่ยม หรือเจดีย์ย่อไม้สิบสอง นับเป็นแบบอย่างเฉพาะของสถาปัตยกรรมอยุธยา และมีอิทธิพลต่อการสร้างเจดีย์ในสมัยต่อมา

สถาปัตยกรรมอื่นๆ คือ โบสถ์ วิหาร สมัยอยุธยาตอนต้นนิยมทำขนาดใหญ่มาก เป็นอาคารโถงสี่เหลี่ยม ตัวอาคาร ผนัง เสา ก่อด้วยอิฐ ผนังอาคารเจาะเป็นช่องแคบๆ คล้ายลูกกรงเรียกว่า ลูกฟัก เพื่อให้มีทางระบายลม และให้แสงแดดส่องผ่านเข้าไปได้ ยังไม่มีการเขียนภาพจิตรกรรมฝาผนังตกแต่ง พอถึงสมัยอยุธยาตอนกลาง อาคารลดขนาดเล็กลง ก่อผนังทึบ เจาะช่องระบายลมแคบๆ มีบานประตู 2-3ช่อง

# data[].attributes.headline
ศิลปะยุครัตนโกสินทร์

# data[].attributes.subject
ศิลปะยุครัตนโกสินทร์

# data[].attributes.body
เริ่มตั้งแต่สถาปนากรุงรัตนโกสินทร์เมื่อ พ.ศ. ๒๓๒๕ จนถึงปัจจุบัน นับเป็นยุคแห่งการเปลี่ยนแปลงทางศิลปวัฒนธรรม ที่เป็นไปอย่างรวดเร็วฉับพลัน มากกว่ายุคสมัยในอดีตที่ผ่านมา เนื่องจากอิทธิพลของความเจริญทางเทคโนโลยี อารยธรรมตะวันตกที่หลั่งไหลเข้ามาในประเทศอย่างรวดเร็ว และมากมาย การติดต่อกับนานาประเทศทั่วโลก เป็นไปอย่างกว้างขวาง มีการสื่อสารที่ฉับพลัน ล้วนมีส่วนอย่างมาก ต่อการเปลี่ยนแปลงของสังคมไทย และการสร้างงานประติมากรรม กล่าวโดยสรุป ประติมากรรมไทยสมัยรัตนโกสินทร์แบ่งออกได้เป็น ๓ ระยะ คือ ประติมากรรมแบบดั้งเดิม ประติมากรรมระยะปรับตัว และประติมากรรมร่วมสมัย

ประติมากรรมแบบดั้งเดิม

อยู่ในสมัยรัชกาลที่ ๑ ถึงรัชกาลที่ ๓ การสร้างประติมากรรม ดำเนินรอยตามแบบประเพณีนิยม ที่ทำกันมาแต่อดีตของไทย

สมัยรัชกาลที่ ๑ เป็นยุคที่เริ่มสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ เป็นช่วงเวลาแห่งการสร้างบ้านเมืองใหม่ จึงมีการสร้างพระพุทธรูปน้อยมาก พระประธานที่สร้างในสมัยนี้ที่สำคัญคือ พระประธานที่พระอุโบสถ และพระวิหาร วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษดิ์ ฝีมือพระยาเทวารังสรรค์ เป็นพระพุทธรูปที่มีขนาดใหญ่ จนดูเกือบคับอาคาร มีฐานชุกชีเตี้ย เป็นผลในการแสดงอำนาจราชศักดิ์ พระพุทธรูปส่วนใหญ่เคลื่อนย้ายมาจากสุโขทัย และจังหวัดทางภาคกลาง ที่องค์พระพุทธรูปเหล่านี้ถูกทอดทิ้งอยู่ ตามโบราณสถานที่ปรักหักพัง ต้องกรำแดดกรำฝน นำมาบูรณะใหม่กว่า ๑,๒๐๐ องค์ และส่งไปเป็นประธานตามวัดต่างๆ ในกรุงเทพฯ ที่เหลือนำมาประดิษฐานไว้ ณ ระเบียงวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามพันกว่าองค์ ทั้งชั้นนอก และชั้นใน ประติมากรรมอื่นๆ ที่สำคัญคือ หัวนาค และเศียรนาคจำแลง และยักษ์ทวารสำริดปิดทอง ประจำประตูทางเข้า พระมณฑป หอพระไตรปิฎก

# data[].attributes.headline
ศิลปะรัตนโกสินทร์

# data[].attributes.subject
ศิลปะรัตนโกสินทร์

# data[].attributes.body
ศิลปะรัตนโกสินทร์ หมายถึงศิลปะในสมัยรัตนโกสินทร์ เริ่มต้นตั้งแต่พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชทรงสถาปนากรุงเทพมหานคร ขึ้นเป็นราชธานีตั้งแต่ พ.ศ. 2325 จนถึงสมัยปัจจุบัน
สถาปัตยกรรม

สถาปัตยกรรมรัตนโกสินทร์ช่วงต้นเน้นการเลียนแบบอย่างหรือสืบต่อสายสกุลช่างจากอยุธยาตอนปลาย ความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญจากสมัยอยุธยาตอนปลายอย่างชัดเจน ได้แก่ คตินิยมในการสร้างระเบียงคดล้อมรอบพระอุโบสถ ซึ่งไม่เคยปรากฏมาก่อนในสมัยอยุธยา การยกพระแก้วมรกตขึ้นเป็นพระพุทธรูปที่สำคัญที่สุดของราชอาณาจักร ความนิยมในการสร้างหน้าบันให้เป็นรูปพระอินทร์ทรงช้างเอราวัณมากกว่าที่จะสร้างเป็นรูปพระนารยณ์ทรงครุฑ ตลอดจนภาพเขียนที่นิยมเขียนเกี่ยวกับประวัติพระอินทร์มากอย่างมีนัยสำคัญ และความนิยมที่จะเลือกพระพุทธรูปประธานภายในพระอุโบสถเป็นพระพุทธรูปปางสมาธิ แตกต่างจากคตินิยมเดิมในสมัยอยุธยาที่นิยมพระพุทธรูปปางมารวิชัย

สถาปัตยกรรมสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น พระสถูปเจดีย์ซึ่งสร้างในรัชกาลที่ 1–3 นิยมสร้างพระปรางค์กับพระเจดีย์ย่อมุมไม้สิบสองเป็นหลัก เจดีย์ทรงเครื่อง เป็นอีกรูปแบบของเจดีย์ที่สร้างมาแต่สมัยอยุธยา ถูกนำมาสร้างโดยสามารถกำหนดได้อย่างแน่ชัดว่านิยมสร้างในสมัย รัชกาลที่ 1–3 เท่านั้น เจดีย์ในสมัยรัตนโกสินทร์พบเพียง 4 รูปแบบ คือ เจดีย์ทรงปรางค์ เจดีย์ทรงเครื่อง เจดีย์ทรงระฆัง และเจดีย์ย่อมุมไม้สิบสอง

ในสมัยรัชกาลที่ 1 มีการสร้างวัดพระศรีรัตนศาสดารามและวัดสุทัศน์เทพวราราม และให้บูรณะปฏิสังขรณ์สิ่งก่อสร้างในวัดอื่น ๆ ซึ่งมีมาก่อนสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ ในสมัยรัชกาลที่ 2 ทรงดำริเริ่มสร้างพระปรางค์วัดอรุณมาสำเร็จในสมัยรัชกาลที่ 3

สถาปัตยกรรมสมัยรัชกาลที่ 3 ที่มีความโดดเด่นในการรับอิทธิพลทางศิลปะจีน จนเกิดเป็นรูปแบบที่เรียกว่า แบบพระราชนิยม ลักษณะสำคัญของพระอุโบสถและพระวิหารคือ อาคารที่มีขนาดใหญ่ หน้าบันส่วนหนึ่งเป็นแบบก่ออิฐถือปูน และที่สำคัญคือการมีเสาพาไลแท่งสี่เหลี่ยมขนาดใหญ่ อันเป็นตัวรองรับน้ำหนักที่สำคัญ ลวดลายประดับหน้าบันที่ไม่นิยมใช้ไม้แกะสลัก แต่จะเป็นปูนปั้นลายพรรณพฤกษา เช่น ดอกโบตั๋น วัดที่สร้างตามแบบพระราชนิยมจะไม่มี คันทวย ช่อฟ้า ใบระกา หางหงส์ และไขราหน้าจั่ว เป็นเครื่องหลังคาตามอย่างวัดที่สร้างแบบประเพณี

สถาปัตยกรรมสมัยรัชกาลที่ 4 กลับนิยมแบบดั้งเดิมอย่างคตินิยมสมัยอยุธยา เช่น นิยมมีวิหารอยู่ทางด้านหน้า มีระเบียงคดต่อจากวิหารล้อมรอบเจดีย์ โบสถ์ตั้งขวางอยู่ด้านหลัง เจดีย์ยุคนี้นิยมเจดีย์ทรงกลม ซุ้มประตูหน้าต่างมักทำเป็นรูปปรมาภิไธย สถาปัตยกรรมแบบยุโรปได้เริ่มแพร่หลายในสมัยนี้ เช่น พระนครคีรี จังหวัดเพชรบุรี เช่นเดียวกันในสมัยรัชกาลที่ 5 สถานราชการเปลี่ยนเป็นสร้างแบบยุโรป ตลอดจนวังเจ้านาย สถาปัตยกรรมที่มีชื่อเสียง เช่น พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท ยังมีวัดนิเวศธรรมประวัติราชวรวิหารที่ออกแบบอย่างวิหารในสถาปัตยกรรมตะวันตกศิลปะแบบกอทิก

สถาปัตยกรรมสมัยรัชกาลที่ 6 ยังปรากฏความนิยมในการก่อสร้างอาคารตามแบบไทยประเพณี แม้จะมีการออกแบบโดยช่างชาวต่างชาติ แต่ก็มีข้อกำหนดว่าจะนำรูปแบบไทยมาเป็นหลักในการออกแบบเสมอ[6] เป็นการประยุกต์แบบจารีตเข้ากับพื้นที่ใช้สอยแบบอาคารตะวันตก ดังจะเห็นได้จากการสร้างอาคารในโรงเรียนมหาดเล็กหลวงซึ่งปัจจุบันคือ โรงเรียนวชิราวุธวิทยาลัย และตึกบัญชาการ โรงเรียนข้าราชการพลเรือนของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ปัจจุบันคือ อาคารมหาจุฬาลงกรณ์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในสมัยรัชกาลที่ 7 ไม่มีการสร้างพระอารามหลวงขึ้นมาใหม่ มีการสร้างสะพานพระพุทธยอดฟ้าโดยมีบริษัทดอร์แมนลอง ประเทศอังกฤษ ออกแบบและก่อสร้าง ตลอดรัชสมัย มีการก่อสร้างวังเพียงแห่งเดียว คือ วังไกลกังวลที่หัวหิน รูปแบบงานสถาปัตยกรรมมีลักษณะเรียบง่าย แผนผังไม่ซับซ้อน แตกต่างจากสมัยรัชกาลก่อน แสดงออกให้เห็นถึงความเปลี่ยนแปลงในสมัยรัชกาลที่ 7 ที่มีลักษณะเรียบง่ายที่สุดเพราะตระหนักถึงสภาพการณ์ทางเศรษฐกิจ

# data[].attributes.attachment_caption
ภาพจิตรกรรมจำหลักลายเส้นบนหินชนวน เรื่องชาดก ประดับผนังมณฑปวัดศรีชุม จังหวัดสุโขทัย

# data[].attributes.body
ศิลปะสุโขทัย เป็นศิลปะที่เกิดขึ้นในพุทธศตวรรษที่ 18–19 ในบริเวณลุ่มแม่น้ำยม แม่น้ำน่าน แถบจังหวัดสุโขทัย อุตรดิตถ์ แพร่พิษณุโลก และบริเวณลุ่มแม่น้ำปิง ทางตอนใต้ของจังหวัดกำแพงเพชร ถือกำเนิดขึ้นมาจากแรงบันดาลใจทางพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะพุทธศาสนาแบบเถรวาทซึ่งได้รับอิทธิพลมาจากลังกา ดังปรากฏในโบราณสถานหลายแห่งที่มีแนวความคิดและลักษณะรูปแบบคล้ายกับสถาปัตยกรรมลังกา เช่น เจดีย์ช้างล้อมมหิยังคณะในลังกา พระพุทธรูปวัดตะพานหินที่สุโขทัย พระสี่อิริยาบถที่กำแพงเพชร เป็นต้น นอกจากนี้ยังได้ผสมผสานกับศิลปะอื่น ๆ ได้แก่ พม่า ขอม และจีน

# data[].attributes.attachment_caption
พระพุทธรูปสำริดปางมารวิชัย ศิลปะสมัยอู่ทอง

# data[].attributes.body
อู่ทอง (ราวพุทธศตวรรษที่ 17 -20)            เป็นศิลปะที่เกิดจากการรวมกันของศิลปะทวาราวดี และอารยธรรมขอม ตัวอย่างของสถาปัตยกรรมอู่ทองเช่น พระปรางค์องค์ใหญ่ในวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ จังหวัดลพบุรี เดิมเคยมีความเชื่อกันว่า เป็นเมืองของพระเจ้าอู่ทอง หรือ สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 ปฐมกษัตริย์แห่งกรุงศรีอยุธยา แต่ต่อมาเกิดโรคระบาด จึงต้องอพยพไปสร้างเมืองใหม่ ซึ่งก็คือกรุงศรีอยุธยา แต่ความเชื่อนี้ก็เปลี่ยนไปเมื่อมีการสำรวจหลักฐานทางโบราณคดีที่พบว่า เมืองอู่ทองมีมนุษย์มาอยู่อาศัยตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ เมื่อประมาณ 2,500 ปีมาแล้ว โดยได้พบหลักฐานประเภทข้าวของเครื่องใช้ และเครื่องมือที่เป็นโลหะอื่นๆ อีกมากมาย

# data[].attributes.attachment_caption
ปรางค์วัดมหาธาตุ จังหวัดอยุธยา แบบศิลปะลพบุรีรับอิทธิพลจากเขมร

# data[].attributes.body
อยุธยาเป็นอาณาจักรที่ก่อตั้งขึ้นในบริเวณลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา ในราวพุทธศตวรรษที่ 19-24 ศิลปะต่างๆ ได้รับอิทธิพลมาจากสุโขทัย ได้พัฒนามาเป็นแบบอย่างอยุธยาโดยแท้มี 3 ระยะ คือ

ศิลปะสมัยอยุธยาตอนต้น (พุทธศตวรรษที่ 18-20)

ศิลปะสมัยอยุธยาตอนกลาง (พุทธศตวรรษที่ 20-21)

ศิลปะสมัยอยุธยาตอนปลาย (พุทธศตวรรษที่ 21-23)

สถาปัตยกรรม ที่พบได้แก่ เจดีย์ทรงกลม เจดีย์ทรงเหลี่ยมย่อมุม โบสถ์ วิหาร และมีศิลปะต่างแดนเข้ามามีอิทธิพลปะปนอยู่ จึงมีการผสมผสานแนวความคิดแบบศิลปะอยุธยากับอิทธิพลของต่างแดน เช่น โบสถ์วัดไชยวัฒนารามแบบต่างชาติ และปรางค์วัดมหาธาตุแบบลพบุรี ศิลปะเขมร

ประติมากรรม พระพุทธรูปปรากฏมีเครื่องประดับตกแต่งมากขึ้น เป็นภาพแบบไทย เขียนสีแบนๆ เล่าเรื่องด้วยการตัดเส้น และพบวิธีการเรียกว่า เทคนิค Fresco หรือการเขียนสีบนปูนเปียก

# data[].attributes.attachment_caption
พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวัง

# data[].attributes.headline
รัตนโกสินทร์

# data[].attributes.subject
รัตนโกสินทร์

# data[].attributes.body
เป็นยุคสมัยที่ได้รับอิทธิพลแบบอย่างจากตะวันตกเข้ามามาก ศิลปะเริ่มตั้งแต่สมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกทรงสถาปนากรุงเทพฯ ขึ้นใน พ.ศ. 2325 มาจนถึงปัจจุบัน

สถาปัตยกรรม มีการสร้างวัดวาอารามขึ้นเป็นจำนวนมาก ปรากฏมีอิทธิพลการสร้างแบบหลังคาโดมโค้ง ซึ่งเป็นการรับอิทธิพลจากตะวันตก เช่น พระที่นั่งอนันตสมาคม เป็นต้น แนวศิลปะผสมระหว่างไทยกับตะวันตก เช่น พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวัง

ประติมากรรม มีการหล่อ การปั้น การแกะสลักพระพุทธรูปและรูปสัตว์สิงโต มีการปั้นรูปแบบคนเหมือนจริงขึ้นเป็นรูปปั้นอนุสาวรีย์ของรัชกาลต่างๆ

จิตรกรรม คงรักษารูปแบบของจิตรกรรมไทยไว้ เช่นการเขียนหนังสือที่โบสถ์สัดพระศรีรัตนศาสดาราม แต่ก็มีการรับเอาอิทธิพลศิลปะตะวันตกเข้ามาผสมผสาน เช่น เทคนิคภาพมองจากที่สูง และมีการใช้ทองปิดภาพวาด ศิลปินไทยที่สำคัญ ได้แก่ ขรัวอินโข่ง ที่ได้นำเอาอิทธิพลจิตรกรรมตะวันตก เข้ามาผสมผสานกับแบบจิตรกรรมไทย เป็นงาน 3 มิติ เช่น โบสถ์วัดบวรนิเวศวิหาร ที่กรุงเทพฯ

# data[].attributes.headline
ศิลปะสมัยสุโขทัย

# data[].attributes.subject
ศิลปะสมัยสุโขทัย

# data[].attributes.body
ยุคสุโขทัย (พุทธศตวรรษที่ 19 - 20)

ศิลปะสุโขทัยเริ่มต้นราว พ.ศ. 1780 เมื่อพ่อขุนศรีอินทราทิตย์สถาปนากรุงสุโขทัย เอกลักษณ์ ของสถาปัตยกรรมสุโขทัย จะออกแบบให้ก่อเกิดความศรัทธาด้วยการสร้างรูปทรงอาคารในเชิง สัญลักษณ์ เช่น การออกแบบเจดีย์ทรงดอกบัวตูม หรือ เจดีย์ทรงกลม และปั้นรูปช้างล้อมรอบฐานเจดีย์

เจดีย์แบบสุโขทัยแบ่งออกเป็น 3 แบบคือ

- เจดีย์แบบสุโขทัยแท้ หรือ เจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์

- เจดีย์ทรงกลมแบบลังกา

- เจดีย์แบบศรีวิชัย

# data[].attributes.body
สมัยอู่ทอง (พุทธศตวรรษที่ 17-22)

“เมืองอู่ทอง” เป็นเมืองโบราณที่ตั้งอยู่ในเขตของ อ.อู่ทอง จ.สุพรรณบุรี ในปัจจุบัน เมืองโบราณอู่ทอง ตั้งอยู่ฝั่งตะวันตกของแม่น้ำจรเข้สามพัน ลักษณะเป็นรูปวงรี มีคูน้ำคันดินล้อมรอบ ทิศตะวันตกเป็นเทือกเขารางกะปิด เขาคำเทียมและเขาพระ ทิศตะวันออกเป็นที่ราบกักเก็บน้ำ นอกเมืองมีแนวคันดินเป็นถนนโบราณเรียกว่า "ถนนท้าวอู่ทอง" และแนวคันดินรูปเกือกม้า เรียกว่า "คอกช้างดิน" ซึ่งอาจจะเป็นเพนียดคล้องช้างโบราณ หรือสระเก็บน้ำในศาสนาพราหมณ์

เดิมเคยมีความเชื่อกันว่า เป็นเมืองของพระเจ้าอู่ทอง หรือ สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 ปฐมกษัตริย์แห่งกรุงศรีอยุธยา แต่ต่อมาเกิดโรคระบาด จึงต้องอพยพไปสร้างเมืองใหม่ ซึ่งก็คือกรุงศรีอยุธยา แต่ความเชื่อนี้ก็เปลี่ยนไปเมื่อมีการสำรวจหลักฐานทางโบราณคดีที่พบว่า เมืองอู่ทองมีมนุษย์มาอยู่อาศัยตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ เมื่อประมาณ 2,500 ปีมาแล้ว โดยได้พบหลักฐานประเภทข้าวของเครื่องใช้ และเครื่องมือที่เป็นโลหะอื่นๆ อีกมากมาย

# data[].attributes.body
สมัยอยุธยา (พุทธศตวรรษที่ 18-23)

ศิลปะอยุธยาสร้างข้นในอาณาจักรอยุธยาในระยะเวลา 417 ปีซึ่งมีศิลปกรรมแขนงต่างๆเกิดขึ้นมาก ล้วนมีรูปแบบเนื้อหาที่คล้ายคลึงกันและมีวิวัฒนาการเปลี่ยนไปตามสภาพบ้านเมือง1.สถาปัตยกรรม แบ่งได้เป็น 3 ยุค คือศิลปะอยุธยาตอนต้น สมัยสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1ทรงสถาปนากรุงศรีอยุธยาเมื่อ พ.ศ. 1893 จนถึงสมัยของสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถใน พ.ศ.2031 ลักษณะสถาปัตยกรรมเป็นแบบศิลปะลพบุรี หรือศิลปะเขมร กับศิลปะอู่ทองนิยมสร้างปรางค์เป็นประธานของวัด โดยมีลักษณะปรางค์เลียนแบบเขมรแต่สูงชะลูดกว่าเช่น ปรางค์ประธานวัดพุทไธสวรรย์ ปรางค์ประธานวัดมหาธาตุ

# data[].attributes.headline
สมัยรัตนโกสินทร์

# data[].attributes.subject
สมัยรัตนโกสินทร์

# data[].attributes.body
สมัยรัตนโกสินทร์ (พุทธศตวรรษที่ 24-ปัจจุบัน)

ศิลปะไทยอยู่ในช่วงการปรับตัวระหว่างรูปแบบตามประเพณีนิยมกับศิลปะทางตะวันตกของยุโรป มีการสร้างศิลปะตามแบบประเพณีนิยมอยู่บ้าง แต่ไม่มากเท่าตอนต้นสมัยรัตนโกสินทร์ยิ่งในสมัยรัชกาลที่ 5 ศิลปะแบบตะวัน ตกเริ่มฝังรากลึกลงในสังคมและวัฒนธรรมไทยผลักดันให้เกิดการพัฒนาแนวความคิดและวิธีการแสดงรูปแบบทางศิลปกรรมทุกด้าน
ประติมากรรม : มีการปั้นพระพุทธรูปให้เหมือนมนุษย์ยิ่งขึ้น คือ พระศรีศากยะทศพลญาณเป็นพระพุทธรูปปางลีลาแบบสุโขทัย ส่วนงานประติมากรรมอื่น ๆ มักเป็นงานจำหลักหินอ่อนหรือหล่อสำริดส่งมาจากยุโรป ถือเป็นการเริ่มรับแบบอย่างการปั้นภาพเหมือนและอนุสาวรีย์จากตะวันตกเช่น พระบรมรูปทรงม้า รูปปั้นสนัขย่าเหล นอกจากนี้ยังมีงานประติมากรรมภาพปั้นนูนสูงประดับสะพานข้ามคลอง ประติกรรมภาพเหมือนที่ใช้ตกแต่งอาคารสถานที่

# data[].attributes.body
ยุคสุโขทัย (พุทธศตวรรษที่ 19 - 20)

ศิลปะสุโขทัยเริ่มต้นราว พ.ศ. 1780 เมื่อพ่อขุนศรีอินทราทิตย์สถาปนากรุงสุโขทัย เอกลักษณ์ ของสถาปัตยกรรมสุโขทัย จะออกแบบให้ก่อเกิดความศรัทธาด้วยการสร้างรูปทรงอาคารในเชิง สัญลักษณ์ เช่น การออกแบบเจดีย์ทรงดอกบัวตูม หรือ เจดีย์ทรงกลม และปั้นรูปช้างล้อมรอบฐานเจดีย์

เจดีย์แบบสุโขทัยแบ่งออกเป็น 3 แบบคือ

- เจดีย์แบบสุโขทัยแท้ หรือ เจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์

- เจดีย์ทรงกลมแบบลังกา

- เจดีย์แบบศรีวิชัย

# data[].attributes.body
ศิลปะอู่ทอง พุทธศตวรรษที่ 17 - 20 อาณาจักรอู่ทอง เป็นอาณาจักรเก่าแก่ก่อนอาณาจักรอยุธยา ซึ่งมีความสัมพันธ์กับอาณาจักรต่างๆ ได้แก่ ทวารวดี ศรีวิชัย ลพบุรี รวมทั้งสุโขทัย ดังนั้นรูปแบบศิลปะจึงได้รับอิทธิพลของสกุลช่างต่างๆ ดังที่กล่าวมาแล้ว ลักษณะสำคัญของพระพุทธรูปอู่ทอง คือ พระวรกายดูสง่า พระพักตร์ขรึมดูเป็นรูปเหลี่ยม คิ้วต่อกันไม่โก่งอย่างสุโขทัยหรือเชียงแสน พระศกนิยมทำเป็นแบบหนามขนุน มีไรพระศก สังฆาฏิยาวจรดพระนาภี ปลายตัดตรงพระเกตุมาลาทำเป็นทรงแบบฝาชี รับอิทธิพลศิลปะลพบุรี แต่ยุคต่อมาเป็นแบบเปลวเพลิงงามแบบศิลปะสุโขทัย