# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hoang mạc là vùng đặc trưng bởi khí hậu khô nóng, khắc nghiệt. Ở đó, vô cùng hiếm nước do lượng nước mưa trung bình chỉ khoảng 200-250mm/năm, mà lượng bốc hơi thì rất lớn, từ 900 đến 1500mm ở trên mặt nước thoáng.

Tùy theo tính chất mà người ta chia hoang mạc ra làm 4 loại khác nhau, gồm hoang mạc đất sét, hoang mạc cát, hoang mạc đất muối và hoang mạc đồi núi.

Do lượng mưa ít nên ở hoang mạc rất hiếm có sông suối, cũng chính vì thế mà chỉ những loài động vật, thực vật nào có khả năng chịu hạn rất cao mới thích nghi và tồn tại được ở môi trường nơi đây. Việc thiếu nước khiến cho điều kiện sống của các sinh vật nơi đây khó khăn hơn rất nhiều.

Thực vật nơi đây hầu hết là những loại có khả năng chịu hạn cao như các loại cây gai, xương rồng, cây bụi thấp, cỏ... Để thích nghi được với điều kiện sống nơi đây, chúng thường có 3 hướng phát triển chính.

Đầu tiên là những loại cây mọc hàng năm, phát triển nhanh, sinh trưởng và sinh sản cấp tốc trong mùa mưa ngắn ngủi, hạt đủ khả năng tồn tại trong mùa khô dài. Thứ hai là những loại cây lớn, có bộ rễ ăn sâu xuống đất, để hút nước ở dưới những tầng đất sâu nhất.

Cuối cùng mới là những loại cây mọng nước như xương rồng, có thể tích trữ được lượng lớn nước trong cơ thể, có lớp vỏ dày đồng thời tiến hóa để biến lá thành gai, hạn chế tối đa sự mất nước khi phải sống trên hoang mạc.

Về động vật, dù phải sống trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhưng hệ động vật nơi đây khá phong phú, tập trung đông các loài có khả năng chịu nóng, chịu khát cao. Chúng thường đi săn, kiếm ăn vào buổi tối, còn ban ngày trú ngụ tại các hang động hoặc dưới tán cây tránh nắng.

Có thể kể đến như các loài nhỏ bé như tắc kè, bọ cạp, chuột sóc cho đến lạc đà, linh dương sừng xoắn, linh cẩu, cáo....

Tương tự như hoang mạc, sa mạc cũng là những nơi có khí hậu đặc biệt, lượng mưa trong năm rất ít. Cho nên nước ở nơi đây là vô cùng quý giá. Có thể nói, hoang mạc và sa mạc tương đối giống nhau, điểm khác biệt lớn nhất chính là thời tiết, khí hậu, điều kiện sống ở sa mạc cao gấp nhiều lần hoang mạc.

Lượng mưa ít hơn, lượng bốc hơi lớn hơn do nhiệt độ cao hơn, độ ẩm bầu khí quyển rất ít, gần như không có. Không chỉ có vậy, lượng bức xạ mặt trời ở nơi đây vô cùng lớn, không có nhiều loài động thực vật có thể tồn tại được ở đó. Các loại thực vật chịu hạn cao hầu như cũng không thể sống được nơi đây.

Đối với động vật, tình trạng còn khó khăn hơn nhiều khi nhiệt độ ban ngày vô cùng nóng bức, có thể lên tới 82,3 °C như ở Turfan (Thổ Nhĩ Kỳ) nhưng cũng có nơi như sa mạc Gobi, ban đêm lại lạnh tới - 45 °C.

Không những thế, sự chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm vô cùng lớn, độ chênh có thể lên đến 80 °C. Với sự khắc nghiệt về nhiệt như vậy, chỉ những loài động vật có khả năng chịu hạn phi thường như lạc đà mới có thể tồn tại nổi.
Những hoang mạc, sa mạc lớn nhất thế giới 1. Kalahari
Kalahari đứng thức 5 trong danh sách với diện tích 930.000 km vuông, nó trải dài một vùng rộng lớn của Nam Phi, Botswana và Namibia. Lượng nước nhận được vẫn cao hơn nhiều hoang mạc khác dù chỉ đạt mức 500mm/năm
2. Gobi
Gobi là sa mạc nổi tiếng nhất châu Á với diện tích hơn 1,3 triệu km vuông, bao phủ 1 vùng rộng lớn Mông Cổ và Trung Quốc. tuy là sa mạc khắc nghiệt nhưng không phải nơi đâu trên Gobi cũng khô cằn. Ở 1 vài nơi đặc biệt, thời tiết cũng chia thành 2 mùa mưa-khô rõ rệt chứ không phải khô nóng quanh năm.

Sa mạc Gobi từng được gắn nhiều với các tin đồn về UFO, người ngoài hành tinh do nó quá rộng lớn và vẫn còn nhiều bí ẩn.

Đặc biệt, nơi đây cũng là địa điểm lý tưởng để khai quật hóa thạch khủng long, từng có bộ xương hóa thạch của T-Rex được tìm thấy và bán với giá 1 triệu đô!
3. Sa mạc Ả Rập
Rộng gần gấp đôi Gobi, sa mạc Ả Rập có diện tích lên đến 2,3 triệu km vuông. Tùy vào từng khu vực mà nhiệt độ có sự khác nhau, ở trung tâm sa mạc có nhiệt độ lên tới 54°C, ở những nơi gần rìa thì ẩm hơn, đôi khi còn có sương mù bao phủ.

Tương tự như nhiệt độ, do quá rộng lớn nên lượng mưa ở sa mạc Ả Rập phụ thuộc vào các khu vực khác nhau, có thể chỉ dưới 100mm/năm, cũng có nơi lên tới 500mm/năm. Và có những khu vực nhờ sự tưới tiêu của con người mà 1 phần nhỏ sa mạc đã được phủ xanh trở lại.
4. Sahara
Nhắc đến sa mạc, có lẽ không ai không biết đến Sahara, sa mạc cát lớn nhất thế giới với diện tích 8,6 triệu km vuông, lớn hơn cả 3 cái tên phía trên cộng lại. Đương nhiên sự khắc nghiệt ở đây cũng được nhiều chuyên gia đánh giá là cao nhất trong số các sa mạc các.

Nơi đây, do hầu như không có thảm thực vật giữ nhiệt nên khi đêm xuống nhiệt độ tụt nhanh và sâu, khiến cho sự chênh lệch nhiệt độ rất cao.

Có một sự thật là Sahara chỉ là sa mạc cát lớn nhất chứ không phải sa mạc lớn nhất thế giới.
5. Nam Cực
Không phải ai cũng biết nhưng Nam Cực là sa mạc lớn nhất thế giới. diện tích gấp rưới Sahara, lên tới 14,2 triệu km vuông. Ngược lại với những người anh em nóng bức bên trên, Nam Cực là sa mạc lạnh nhất trên thế giới.

Có đến 99% diện tích của Nam Cực bị băng bao phủ, nhiệt độ trung bình rất thấp, chỉ -48°C mà thôi. Tất nhiên hệ sinh thái nơi đây không thể phong phú như những nơi khác do môi trường sống quá khắc nghiệt. Thực vật không thể tồn tại nổi nơi đây, động vật cũng không nhiều. Nổi tiếng nhất có thể kể đến loài hải cẩu.
Tham khảo nhiều nguồn

# data[].attributes.attachment_link.title
Đến giờ vẫn còn nhiều người không phân biệt được hoang mạc và sa mạc khác nhau như thế nào

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoang mạc là vùng đặc trưng bởi khí hậu khô nóng, khắc nghiệt. Ở đó, vô cùng hiếm nước do lượng nước mưa trung bình chỉ khoảng 200-250mm/năm, mà lượng bốc hơi thì rất lớn, từ 900 đến 1500mm ở trên mặt nước thoáng.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Những cơn mưa triền miên khiến cuộc sống của người dân gặp nhiều khó khăn, nhưng thảm thực vật vô cùng tươi tốt.

10 địa danh nóng nhất hành tinh

10 nơi ô nhiễm nhất hành tinh

Những nơi hầu như ngày nào cũng mưa

1. Mawsynram, Meghalaya, Ấn Độ

Vùng đất này có lượng mưa kỷ lục, lên tới 11.871 mm/năm. Điều này khiến người dân trong vùng có cuộc sống rất khó khăn. Nhiều người vẫn sống trong những mái nhà lợp cỏ nên ngấm nước rất nặng. (Ảnh: cookiesound).

2. Cherrapunji, Ấn Độ

Cherrapunji nổi tiếng với những cơn mưa liên tiếp. Ở đây hầu như ngày nào cũng mưa, lượng mưa lên tới 11.777 mm/năm. (Ảnh: Couriermail.)

3. Tutunendo, Nam Mỹ

Nằm ở Colombia, Tutunendo mỗi năm có 2 mùa mưa, với lượng mưa 11.770 mm/năm. Dân số của vùng này chưa tới 1.000 người, cuộc sống tương đối khó khăn. (Ảnh: couriermail.)

4. Sông Cropp, New Zealand

Con sông Cropp là nguồn cơn của hầu hết những trận mưa trong vùng. Do sông nằm gần biển Tasman, được bao quanh bởi những ngọn núi nên lượng mưa ở đây rất lớn, 11.516 mm/năm. (Ảnh: Pinterest).

5. San Antonio De Ureca, Equatorial Guinea

Đây được coi là vùng đất ướt át nhất châu Phi, với lượng mưa 10.450 mm/năm. Những cơn mưa rào là hình ảnh thường xuyên ở vùng này tại bất kỳ thời điểm nào trong năm. (Ảnh: Hellotravel.)

6. Debundscha, châu Phi

Ngôi làng nằm ở phía tây nam Cameroon này là nơi ướt thứ 2 châu Phi, với lượng mưa 10.299 mm/năm. Nguyên nhân là do làng nằm ở ven biển, những ngọn núi xung quanh tạo những đám mây lớn thường xuyên gây mưa. (Ảnh: Hellotravel.)

7. Big Bog, Oceania

Là một vùng đất hẻo lánh ở Hawaii, Big Boss có lượng mưa mỗi năm 10.272 mm. Để đến được đây cần phải bay bằng trực thăng, hoặc cuốc bộ mất 2 ngày. Tuy nhiên, Big Boss lại là một trong những địa điểm du lịch nổi tiếng nhất nhờ cảnh đẹp say lòng người.

8. Mt. Waialeale, Oceania

Cũng nằm ở Hawaii, lượng mưa ở đây là 9.763 mm/năm. Do những cơn mưa liên tiếp, đi bộ leo núi ở vùng này vô cùng nguy hiểm, kể cả với những người kinh nghiệm nhất. Nhưng cũng nhờ mưa mà khu vực này có rất nhiều loại thảo mộc quý hiếm. (Ảnh: Hellotravel.)

9. Kukui, Oceania

Lượng mưa ở Kukui được ghi lại ở con số 9.293 mỗi năm. Ở đây có một ngọn núi cao 1.763 m so với mực nước biển với rất nhiều loài cây đẹp. Đây cũng được coi là một trong những phong cảnh tự nhiên đẹp nhất thế giới bởi rất nhiều loài hoa khoe sắc. (Ảnh: Hellotravel.)

10. Núi Nga Mi, Trung Quốc

Lượng mưa trên núi là 8.169 mm/năm. Đỉnh cao nhất của Nga Mi sơn là đỉnh Vạn Phật của ngọn núi chính Kim Đỉnh, với độ cao 3.099 m. Với địa thế cao chót vót, phong cảnh thần tiên nên ngọn núi còn có biệt danh "Nga Mi thiên hạ tú". Tại đây có trên 3.000 loài thực vật, 2.300 loài động vật hoang dã, trong đó có 51 loài động vật có vú, 256 loài chim, 34 loài bò sát, 60 loài cá, 33 loài động vật lưỡng cư, 1.000 loài côn trùng. (Ảnh: Couriermail.)

# data[].attributes.attachment_link.description
Những cơn mưa triền miên khiến cuộc sống của người dân gặp nhiều khó khăn, nhưng thảm thực vật vô cùng tươi tốt. 10 địa danh nóng nhất hành tinh 10 nơi ô nhiễm nhất hành tinh Vùng đất này có lượng mưa kỷ lục, lên tới 11.871 mm/năm.

# data[].attributes.body
Tư duy phản biện
_________
Giờ học văn bắt đầu. Hôm nay thầy giảng bài Chuyện Cô bé Lọ Lem.

Trước tiên thầy gọi một học sinh lên kể chuyện Cô bé Lọ lem. Em học sinh kể xong, thầy cảm ơn rồi bắt đầu hỏi.

- Các em thích và không thích nhân vật nào trong câu chuyện vừa rồi?

- Thích Cô bé Lọ Lem Cinderella ạ, và cả Hoàng tử nữa. Không thích bà mẹ kế và chị con riêng bà ấy. Cinderella tốt bụng, đáng yêu, lại xinh đẹp. Bà mẹ kế và cô chị kia đối xử tồi với Cinderella.

- Nếu vào đúng 12 giờ đêm mà Cinderella chưa kịp nhảy lên cỗ xe quả bí thì sẽ xảy ra chuyện gì?

- Thì Cinderella sẽ trở lại có hình dạng lọ lem bẩn thỉu như ban đầu, lại mặc bộ quần áo cũ rách rưới tồi tàn. Eo ôi, trông kinh lắm !

- Bởi vậy, các em nhất thiết phải là những người đúng giờ, nếu không thì sẽ tự gây rắc rối cho mình. Ngoài ra, các em tự nhìn lại mình mà xem, em nào cũng mặc quần áo đẹp cả. Hãy nhớ rằng chớ bao giờ ăn mặc luộm thuộm mà xuất hiện trước mặt người khác.

Các em gái nghe đây: các em lại càng phải chú ý chuyện này hơn. Sau này khi lớn lên, mỗi lần hẹn gặp bạn trai mà em lại mặc luộm thuộm thì người ta có thể ngất lịm đấy (Thầy làm bộ ngất lịm, cả lớp cười ồ).

Bây giờ thầy hỏi một câu khác.

- Nếu em là bà mẹ kế kia thì em có tìm cách ngăn cản Cinderella đi dự vũ hội của hoàng tử hay không? Các em phải trả lời hoàn toàn thật lòng đấy !

- (im lặng, lát sau có em giơ tay xin nói) Nếu là bà mẹ kế ấy, em cũng sẽ ngăn cản Cinderella đi dự vũ hội.

- Vì sao thế ?

- Vì … vì em yêu con gái mình hơn, em muốn con mình trở thành hoàng hậu.

- Đúng. Vì thế chúng ta thường cho rằng các bà mẹ kế dường như đều chẳng phải là người tốt.
Thật ra họ chỉ không tốt với người khác thôi, chứ lại rất tốt với con mình.

Các em hiểu chưa?

Họ không phải là người xấu đâu, chỉ có điều họ chưa thể yêu con người khác như con mình mà thôi.

Bây giờ thầy hỏi một câu khác: bà mẹ kế không cho Cinderella đi dự vũ hội của hoàng tử, thậm chí khóa cửa nhốt cô bé trong nhà. Thế tại sao Cinderella vẫn có thể đi được và lại trở thành cô gái xinh đẹp nhất trong vũ hội ?

- Vì có cô tiên giúp ạ, cô cho Cinderella mặc quần áo đẹp, lại còn biến quả bí thành cỗ xe ngựa, biến chó và chuột thành người hầu của Cinderella.

- Đúng, các em nói rất đúng ! Các em thử nghĩ xem, nếu không có cô tiên đến giúp thì Cinderella không thể đi dự vũ hội được, phải không?

- Đúng ạ !

- Nếu chó và chuột không giúp thì cuối cùng Cinderella có thể về nhà được không?

- Không ạ

- Chỉ có cô tiên giúp thôi thì chưa đủ. Cho nên các em cần chú ý: Dù ở bất cứ hoàn cảnh nào, chúng ta đều cần có sự giúp đỡ của bạn bè.

Bạn của ta không nhất định là tiên là bụt, nhưng ta vẫn cần đến họ. Thầy mong các em có càng nhiều bạn càng tốt.

Bây giờ, đề nghị các em thử nghĩ xem, nếu vì mẹ kế không muốn cho mình đi dự vũ hội mà Cinderella bỏ qua cơ hội ấy thì cô bé có thể trở thành vợ của hoàng tử được không ?

- Không ạ ! Nếu bỏ qua cơ hội ấy thì Cinderella sẽ không gặp hoàng tử, không được hoàng tử biết và yêu.

- Đúng quá rồi ! Nếu Cinderella không muốn đi dự vũ hội thì cho dù bà mẹ kế không ngăn cản đi nữa, thậm chí bà ấy còn ủng hộ Cinderella đi nữa, rốt cuộc cô bé cũng chẳng được lợi gì cả.

Thế ai đã quyết định Cinderella đi dự vũ hội của hoàng tử ?

- Chính là Cinderella ạ.

- Cho nên các em ạ, dù Cinderella không còn mẹ đẻ để được yêu thương, dù bà mẹ kế không yêu cô bé, những điều ấy cũng chẳng thể làm cho Cinderella không biết tự thương yêu chính mình.

Chính vì biết tự yêu lấy mình nên cô bé mới có thể tự đi tìm cái mình muốn giành được.

Giả thử có em nào cảm thấy mình chẳng được ai yêu thương cả, hoặc lại có bà mẹ kế không yêu con chồng như trường hợp của Cinderella, thì các em sẽ làm thế nào ?

- Phải biết yêu chính mình ạ !

- Đúng lắm! Chẳng ai có thể ngăn cản các em yêu chính bản thân mình.

Nếu cảm thấy người khác không yêu mình thì em càng phải tự yêu mình gấp bội.

Nếu người khác không tạo cơ hội cho em thì em cần tự tạo ra thật nhiều cơ hội.

Nếu biết thực sự yêu bản thân thì các em sẽ tự tìm được cho mình mọi thứ em muốn có.

Ngoài Cinderella ra, chẳng ai có thể ngăn trở cô bé đi dự vũ hội của hoàng tử, chẳng ai có thể ngăn cản cô bé trở thành hoàng hậu, đúng không ?

- Đúng ạ, đúng ạ !

- Bây giờ đến vấn đề cuối cùng. Câu chuyện này có chỗ nào chưa hợp lý không ?

- Học sinh (im lặng một lát) Sau 12 giờ đêm, mọi thứ đều trở lại nguyên dạng như cũ, thế nhưng đôi giày thủy tinh của Cinderella lại không trở về chỗ cũ.

- Trời ơi ! Các em thật giỏi quá ! Các em thấy chưa, ngay cả nhà văn vĩ đại (nhà văn Pháp Charles Perrault, tác giả truyện Cô Bé Lọ Lem - chú thích của người dịch) mà cũng có lúc sai sót đấy chứ.

Cho nên sai chẳng có gì đáng sợ cả.

Thầy có thể cam đoan là nếu sau này có ai trong số các em muốn trở thành nhà văn thì nhất định em đó sẽ có tác phẩm hay hơn tác giả của câu chuyện Cô bé Lọ lem !

Các em có tin như thế không ?

Tất cả học sinh hồ hởi vỗ tay reo hò.
---

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Việt Nam đang ở giữa thời kỳ dân số vàng tuy nhiên giai đoạn này chỉ kéo dài hơn 30 năm. Với tỉ lệ 35% người trong độ tuổi lao động đóng bảo hiểm thất nghiệp, Việt Nam dự báo chịu nhiều áp lực xã hội khi dân cư già hóa. Ở góc độ cá nhân, áp lực tài chính trở thành vấn đề đáng quan tâm bởi theo kết quả khảo sát của Prudential Việt Nam, chỉ có 4 trên 10 người tự tin khi tuổi già độc lập về tài chính.

Vào một ngày giữa tháng 5, trong cái nắng chói chang, ông Hai Nhựt, tài xế xe ôm công nghệ cẩn thận điều khiển chiếc xe hai bánh chạy vượt qua con đường mấp mô ổ gà vào một khu xóm trọ cho công nhân sâu tít gần khu chế xuất Tân Thuận (TP.HCM). Phía sau lưng, chị Loan, nữ công nhân 28 tuổi, ngửi thấy mùi mồ hôi chua nồng, thoáng nghĩ đến người cha sống cách mình 200 km, nữ công nhân hỏi chuyện:
"Chú bao nhiêu tuổi?" "Gần 60 rồi đó con! Trên giấy tờ là 55 chứ chú 59 rồi". "Ba con ở Đồng Tháp cũng tầm tuổi chú. Ông bịnh nên không chạy xe nữa".
Về đến cổng nhà trọ, nữ công nhân đưa tờ 50.000 đồng, lí nhí: "Con gửi chú. Tiền thừa chú cầm uống cà phê".

Khuôn mặt cháy nắng, nhễ nhại mồ hôi, hằn những nếp nhăn khắc khổ của người tài xế già bấy giờ giãn ra sau chiếc khẩu trang vải:
"Cám ơn con, cần đi đâu lại ủng hộ chú nghen".
Ông Hai Nhựt là một trong số hàng triệu người già Việt Nam vẫn đang vất vả mưu sinh dù ở tuổi lục tuần, còn chị Loan nằm trong nhóm hàng chục triệu lao động trẻ đi làm để gửi tiền về phụ giúp cha mẹ.

Theo số liệu công bố của Tổng Cục Thống kê, năm 2019, Việt Nam có gần 11,5 triệu người trên 60 tuổi, chiếm 11,8% dân số. Dự báo vào năm 2050, số lượng người già trên 60 tuổi tại Việt Nam gần 30 triệu người, chiếm 27,2% tổng dân số. Nhưng trước đó 10 năm, bắt đầu từ năm 2040, Việt Nam bước vào thời kỳ không mong muốn: giai đoạn dân số già.

Theo các kết quả nghiên cứu xã hội học, thời kỳ dân số vàng của Việt Nam bắt đầu từ năm 2006 và kết thúc vào năm 2039.

Thời kỳ dân số vàng (Golden population structure) được hiểu là giai đoạn phát triển vàng của mỗi quốc gia khi tỉ lệ người lao động gấp đôi số người phụ thuộc. Chính lực lượng lao động sung sức tạo ra của cải vật chất dồi dào, là bệ phóng quan trọng giúp nhiều quốc gia vươn lên thịnh vượng như sự phát triển thần kỳ của Nhật Bản, Hàn Quốc.

Tại Việt Nam, hiện 75% dân số trong độ tuổi lao động góp phần quan trọng đưa GDP Việt Nam tăng trưởng nhanh nhất khu vực Đông Nam Á nhưng có thể sự lạc quan này sẽ không kéo dài.

Tổ chức phi chính phủ HelpAge International đánh giá Việt Nam là 1 trong 10 quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới với ước tính thời kỳ dân số vàng của Việt Nam kéo dài khoảng 30 năm, ngắn hơn nhiều quốc gia láng giềng như Singapore (40 năm) hay Thái Lan (35 năm).

Điều đáng quan tâm là vào năm 2020, thu nhập GDP đầu người của Việt Nam đạt khoảng 3.500 USD thấp hơn so với Thái Lan (7.200 USD) và tụt hậu rất xa so sánh với Hàn Quốc (31.700 USD), Nhật Bản (40.000 USD) hay Singapore (58.000 USD)....

"Xu hướng già hóa dân số nhanh trong bối cảnh mức thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam còn thấp so với các nước cũng già hoá khác, đã và đang tạo ra nguy cơ rơi vào tình trạng chưa giàu đã già". Thứ trưởng Bộ Lao động Thương binh và Xã hội - Lê Văn Thanh nói trong hội thảo Phát huy lợi thế cơ cấu dân số vàng và thích ứng với già hóa dân số giữa tháng 4.

Là một công ty bảo hiểm nhân thọ uy tín và lâu đời trên thị trường, năm 2020, Prudential Việt Nam kết hợp với Kantar Việt Nam thực hiện cuộc khảo sát "Cuộc sống độc lập khi về già" theo hình thức trực tuyến.

Kết quả, 85% trong số 500 người trong độ tuổi 30 - 45 tại TP.HCM và Hà Nội tham gia khảo sát, cho biết mong muốn có cuộc sống độc lập khi về già, 95% người trả lời mối quan tâm nhất khi về già là vấn đề tài chính cá nhân.

"Khảo sát mà Prudential thực hiện phản ánh bức tranh xã hội hiện tại. Kỳ vọng về một tuổi già độc lập là điều ai cũng mong muốn, nhưng để hiện thực hóa điều đó, chúng ta cần có sự chuẩn bị. Mục tiêu của chúng tôi là hướng tới sự thay đổi nhận thức trong cộng đồng để bất kỳ ai cũng có thể bắt đầu chuẩn bị cho mình một tuổi già độc lập" - Ông Phương Tiến Minh, tổng giám đốc Prudential Việt Nam, chia sẻ.

Chị Loan cho biết, với 5.000 m2 vườn trái cây tại huyện Hồng Ngự (Đồng Tháp), trước đây gia đình chị không quá áp lực với nguồn thu lợi tức hoa màu. Cách đây 3 năm, ở tuổi 60, ba chị bị tai biến, mất sức lao động, kinh doanh nông nghiệp không ổn định và có thời vụ nên chị xin đi làm công nhân đỡ đần gia đình. Hiện nay, mỗi tháng nữ công nhân vẫn trích 1/4 thu nhập, tương đương 2 triệu đồng gửi về phụ giúp cha mẹ.

Hoàn cảnh gia đình ông Hai Nhựt còn khó khăn hơn. Làm công nhân cho một công ty cơ khí, về hưu trước tuổi do mất sức cách đây 10 năm, khoản lương hưu 1,8 triệu đồng mỗi tháng không đủ trang trải các chi tiêu cá nhân chưa nói việc phụng dưỡng thêm người mẹ già 84 tuổi đau yếu.

Những năm qua, ông trải qua nhiều công việc vất vả từ phụ hồ, bảo vệ, giao hàng và cuối cùng là chạy xe ôm công nghệ khi không còn đủ sức làm các công việc nặng nhọc.

"Già rồi cũng muốn nghỉ ngơi nhưng không chạy xe lấy đâu đồng ra đồng vào, thôi thì ráng được ngày nào hay ngày đó" - ông Nhựt nói.

Trong hội thảo "Dân số và phát triển" của Tổng cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình (Bộ Y tế) tổ chức vào cuối năm 2020, ông Nguyễn Xuân Trường, Vụ trưởng Vụ cơ cấu và Chất lượng dân số (Tổng cục Dân số - kế hoạch hóa gia đình), cho biết 70% người cao tuổi ở Việt Nam phải tự lao động kiếm sống với sự hỗ trợ của con cháu, chỉ 25,5% sống bằng lương hưu và trợ cấp xã hội, dự báo sẽ không thay đổi nhiều trong thời gian tới.

Các ước tính khác cho biết thời điểm năm 2021 chỉ khoảng 45% người lao động Việt Nam tham gia bảo hiểm xã hội. Mặt khác, sự phát triển các đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM thu hút làn sóng người nông thôn di cư tìm việc làm, để lại phía sau khu vực nông thôn gần 30% người cao tuổi sống một mình.

PGS. TS Giang Thanh Long, đại học Kinh tế Quốc dân ước tính các chính sách hỗ trợ của chính phủ hiện nay mới chỉ bao phủ được khoảng 8% đối tượng người cao tuổi, rất nhiều người già sẽ phải phụ thuộc vào con cái và những người xung quanh.

"Nếu chúng ta không có tầng lớp dân số già có thu nhập tốt từ hưu trí, bảo hiểm hoặc có sức khỏe tốt cũng như tham gia các hoạt động xã hội một cách năng động thì đó là một gánh nặng cho xã hội" - PGS. TS Giang Thanh Long nói.

Kết quả khảo sát của Prudential cho thấy trong 10 người trả lời khảo sát chỉ có 4 người cho biết đã lên kế hoạch tài chính chuẩn bị cuộc sống về già.

"Tư tưởng truyền thống của người Việt là "Trẻ cậy cha, già cậy con". Tuy nhiên, làn sóng đô thị hóa và xu hướng độc lập của giới trẻ khiến tư tưởng "nhờ cậy" này không còn phù hợp nữa. Nếu không có sự chuẩn bị về tinh thần, sức khỏe, tài chính, người già sẽ vấp phải vết nứt chênh lệch lối sống với thế hệ sau.

Bản thân tôi cũng phải chuẩn bị cho mình những kế hoạch để có tuổi già độc lập trên các phương diện" - ông Phương Tiến Minh, CEO Prudential Việt Nam, nói.

Một lát cắt khác về cuộc sống người già nhìn từ góc độ y tế. Theo kết quả nghiên cứu của Viện Dân số, Sức khỏe và Phát triển Việt Nam 62,3% người cao tuổi Việt Nam mắc bệnh tăng huyết áp và chỉ 86,3% trong số đó tiếp cận y tế. 67% người già có tình trạng sức khỏe yếu và rất yếu. Trung bình một người già mắc 3 chứng bệnh cần theo dõi, chăm sóc y tế. Dự báo năm 2049 số người cao tuổi có nhu cầu hỗ trợ tăng 2,5 lần so với mức 4 triệu hiện nay.

Như vậy, khi Việt Nam bước sang thời kỳ dân số già, số người già tăng cao cùng với tỉ lệ người già không có lương hưu/trợ cấp cũng tăng theo chắc chắn sẽ trở thành một gánh nặng về an sinh xã hội.

PGS. TS Giang Thanh Long cho biết nhiều quốc gia phát triển trên thế giới đã trải qua quá trình "già hóa thành công" thể hiện ở ba trụ cột: sự chuẩn bị về kinh tế, sức khỏe và xã hội. Trong đó riêng sự chuẩn về kinh tế, theo ông Long người cao tuổi "già hóa thành công" là người chủ động chuẩn bị thu nhập ổn định từ nhiều nguồn: lao động, hưu trí, bảo hiểm...

Ông Nguyễn Quốc Toản, 65 tuổi, cựu cán bộ quản lý của Vietsovpetro là trường hợp như vậy. Năm 2003, từ Vũng Tàu lên TP.HCM tìm nhà trọ cho con học đại học, ông bật ra ý định mua đất xây nhà trọ cho thuê. Dãy nhà trọ 20 phòng tại xã Phước Kiểng, Nhà Bè mang lại nguồn thu đáng kể bên cạnh khoản lương hưu 10 triệu mỗi tháng trong khi giá bất động sản đã tăng lên vài chục lần.

Nhưng anh Nguyễn Quốc Tuấn, 37 tuổi, con trai ông Toản có cách tiếp cận chủ động khác với thế hệ phụ huynh khi nhìn nhận cơ hội "giàu lên từ đất" có thể không còn đúng với thế hệ millennials.

Với quy tắc quản lý tài chính "50:30:20" mỗi tháng anh dành tối đa 50% thu nhập cho các chi phí cố định như tiền sinh hoạt và các hóa đơn tiện ích. 30% thu nhập tiếp theo nên dành cho các nhu cầu chi tiêu cá nhân như giải trí và mua sắm. Cuối cùng anh dành 20% thu nhập còn lại cho mục tiêu tiết kiệm, đầu tư vào chứng chỉ quỹ.

PGS. TS Giang Thanh Long cho rằng nên khuyến khích các tổ chức bảo hiểm, ngân hàng... tham gia tích cực vào việc cung cấp các dịch vụ liên quan tới bảo hiểm nhân thọ. Sự đa dạng đó sẽ tạo những lưới an sinh xã hội cho những người có thu nhập trung bình trở lên, trong khi đó, mạng lưới trợ giúp xã hội mở rộng cũng tạo lưới an sinh thu nhập và bảo vệ sức khỏe cho người có thu nhập thấp.

Ông Phương Tiến Minh nhận định già hóa dân số là một thách thức, nếu các nhà quản lý phải giải quyết cân đối vấn đề vĩ mô về kinh tế và xã hội thì mỗi cá nhân có thể chủ động giải quyết bằng cách sắp xếp kế hoạch tài chính cá nhân.

Theo ông Minh, bên cạnh chăm sóc sức khỏe thể chất, tinh thần, mỗi cá nhân có thể chuẩn bị từ sớm để đạt được tự do tài chính, độc lập tuổi về già.

# data[].attributes.attachment_link.title
Dân số vàng và áp lực tài chính trong xã hội già hóa

# data[].attributes.attachment_link.description
Việt Nam đang ở giữa thời kỳ dân số vàng, tuy nhiên giai đoạn này chỉ kéo dài hơn 30 năm. Với tỉ lệ 35% người trong độ tuổi lao động đóng bảo hiểm thất nghiệp, Việt Nam dự báo chịu nhiều áp lực xã hội khi dân cư già hóa.

# data[].attributes.headline
Tài liệu về các đô thị, siêu đô thị trên thế giới 2018 (số liệu thống kê từ Liên Hợp Quốc)

# data[].attributes.subject
Tài liệu về các đô thị, siêu đô thị trên thế giới 2018 (số liệu thống kê từ Liên Hợp Quốc)

# data[].attributes.body
https://www.un.org/en/events/citiesday/assets/pdf/the_worlds_cities_in_2018_data_booklet.pdf

# data[].attributes.headline
Những quốc gia từng di dời Thủ đô trên thế giới

# data[].attributes.subject
Những quốc gia từng di dời Thủ đô trên thế giới

# data[].attributes.body
https://nongnghiep.vn/nhung-quoc-gia-tung-di-doi-thu-do-bai-3---9-nuoc-tung-thay-doi-thu-do-d242871.html

# data[].attributes.attachment_link.title
Những quốc gia từng di dời Thủ đô: Bài 3 - 9 nước từng thay đổi thủ đô

# data[].attributes.attachment_link.description
Thứ Tư 05/06/2019 , 08:38 (GMT+7) Việc thay đổi thủ đô bắt nguồn từ những lý do khác nhau như hạ tầng không đảm bảo, ít không gian để mở rộng hay do ý muốn của người lãnh đạo đất nước. Thị trấn ven biển Lagos từng là thủ đô của Nigeria từ năm 1914.