# data[].attributes.attachment_link.readable_text
PoznajmyMikołajka

Sempe, Goscinny "Mikołajek"

7. Komizm

6. W szkole

5. Smartfon bohatera

4. Opisujemy Mikołajka

3. Paczka Mikołaja

2. Świat przedstawiony

8. Praca - lapbook

1. Autorzy

Spis

Poznaj autorów serii o Mikołajku

Zadanie interaktywne

<<< pobierz kartę pracy

Świat przedstawiony

Kiedy rozgrywają się wydarzenia?

Gdzie toczy się akcja?

Kto opowiada o wydarzenich?

Jakich bohaterów potrafisz wymienić?

Karta pracy

Pomoc

Zadanie interaktywne

Gra
Paczka Mikołaja

Data 4

Data 3

Data 2

Data 1

1. Ile ma lat?2. Gdzie i z kim mieszka?3. Co wiesz o jego klasie, szkole?4. Jakie są jego relacje z rodzicami?5. Czym się interesuje?6. Jakie cechy go wyróżniają?

Opisujemy Mikołajka

Główny bohater

Na podstawie pomysłu p. Anny Szelest

KROK 2. LISTA KONTAKTÓW (na ekranie) Stwórz listę kontaktów Twojego bohatera. Pamiętaj pierwszy kontakt to najczęściej wybierany numer.

KROK 3. WIADOMOŚĆ (w aplikacji) Twój bohater właśnie otrzymał wiadomość. Zapisz treść SMS-ów, jakimi wymienił się bohater z kolegą. Zrób zdjęcie ekranu i wyślij zadanie na dziennik elektroniczny.

KROK 1. TAPETA (na ekranie) Narysuj kredkami charakterystyczną dla Twojej postaci tapetę. Pamiętaj, później będziesz musiał uzasadnić, dlaczego taki obrazek pasuje do Twojego bohatera.

Stwórz telefon bohatera w trzech krokach.

Smartfon bohatera

Zadanie

<<< karta pracy

1. Których nauczycieli chłopcy lubili, a za którymi nie przepadali?2. Jakich przedmiotów uczą się w szkole?3. Akcja których rozdziałów toczy się w szkole?4. Czy chiałabyś/ chciałbyś uczyć w szkole Mikołajka? Uzasadnij swoje zdanie, podając przynajmniej jeden argument.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit.Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit.

W szkole

Karta pracy >>>

Co nas śmieszy w "Mikołajku"?

Jakie sytuacje cię rozbawiły?Które postacie są śmieszne?A może zapamiętałaś/zapamiętałeś zabawne zwroty?

Pomysł p. Marii Mytko

Przygotuj lapbook

Zainspiruj się i przygotuj własny lapbook.

W prezentacji wykorzystano karty p. Anety Ruszkiewicz, p. Moniki Iwanowskiej, p. Joanny Gontarz , p. Joanny Staniszewskiej oraz ilustracje z serii "Mikołajek".

Kasia M.

Dziękuję za uwagę

# data[].attributes.attachment_link.description
PoznajmyMikołajka Sempe, Goscinny "Mikołajek" 7. Komizm 6. W szkole 5. Smartfon bohatera 4. Opisujemy Mikołajka 3. Paczka Mikołaja 2. Świat przedstawiony 8. Praca - lapbook 1. Autorzy Spis Poznaj autorów serii o Mikołajku Zadanie interaktywne >> Co nas śmieszy w "Mikołajku"? Jakie sytuacje cię rozbawiły?Które postacie są śmieszne?A może zapamiętałaś/zapamiętałeś zabawne zwroty?

# data[].attributes.headline
Z. Herbert "Pudełko zwane wyobraźnią" kl. 6

# data[].attributes.subject
Z. Herbert "Pudełko zwane wyobraźnią" kl. 6

# data[].attributes.attachment_link.description
Temat: Puk, puk, to ja... twoja wyobraźnia... Zbigniew Herbert “Pudełko zwane wyobraźnią”.

# data[].attributes.headline
Claude Monet "Pole maków" - analiza obrazu notatka

# data[].attributes.subject
Claude Monet "Pole maków" - analiza obrazu notatka

# data[].attributes.body
c

# data[].attributes.headline
Jak napisać opowiadanie? - złote rady dla piszących

# data[].attributes.subject
Jak napisać opowiadanie? - złote rady dla piszących

# data[].attributes.headline
kl. 5 "Opowieści z Narnii" - świat przedstawiony - notatka

# data[].attributes.subject
kl. 5 "Opowieści z Narnii" - świat przedstawiony - notatka

# data[].attributes.attachment_link.title
Świat przedstawiony powieści Opowieści z Narnii

# data[].attributes.headline
kl. 5 "Opowieści z Narnii" - bohaterowie - notatka

# data[].attributes.subject
kl. 5 "Opowieści z Narnii" - bohaterowie - notatka

# data[].attributes.attachment_link.title
opowieści z Narnii - bohaterowie powieści

# data[].attributes.headline
streszczenie logiczne - tekst kl.6 - Ludwik Janion

# data[].attributes.subject
streszczenie logiczne - tekst kl.6 - Ludwik Janion

# data[].attributes.attachment_link.title
streszczenie logiczne - notatka do tekstu L.Janiona

# data[].attributes.attachment_link.title
STRESZCZENIE TEKSTU NIELITERACKIEGO | Genially

# data[].attributes.headline
"Kamienie na szaniec" + inne Agnieszka Kochan

# data[].attributes.subject
"Kamienie na szaniec" + inne Agnieszka Kochan

# data[].attributes.attachment_link.title
„Kamienie na szaniec” | Agnieszka Kochan

# data[].attributes.attachment_link.description
„Posłuchajcie opowiadania o Alku, Rudym i Zośce...” Skąd zaczerpnięto cytat będacy tematem lekcji? Wyjaśnij tytuł powieści. podaj autora i tytuł wiersza, do którego ten tytuł nawiązuje, ktory bohater i w którym momecie odwołuje się do tego utworu? dlaczego Zośce zależało, żeby powieść o nich nosiła tytuł zaczerpnięty z wiersza Juliusza Słowackiego? Na podstawie wstępu przedstaw

# data[].attributes.attachment_link.description
Temat: Obrazy jesieni w wierszu Tadeusza Różewicza “Bursztynowy ptaszek”.

# data[].attributes.body
Opracowałam na podstawie scenariuszy GWO cykl lekcji

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Przygotowała: Anna Stasiak

Ewa Nowak"Pajączek na rowerze"

Cykl lekcji poświęcony lekturze

4. Przeciwieństwa się przyciągają, czyli o uczuciu Oli i Łukasza

3. Przyjrzyjmy się bliżej Oli i Łukaszowi - charakteryzujemy bohaterów

2. Relacje rodzinne głównych bohaterów powieści

1. Świat przedstawiony w powieści Ewy Nowak

Cykl lekcji:

Dziękuję za uwagę

# data[].attributes.attachment_link.description
Przygotowała: Anna Stasiak Ewa Nowak"Pajączek na rowerze" Cykl lekcji poświęcony lekturze 4. Przeciwieństwa się przyciągają, czyli o uczuciu Oli i Łukasza 3. Przyjrzyjmy się bliżej Oli i Łukaszowi - charakteryzujemy bohaterów 2. Relacje rodzinne głównych bohaterów powieści 1. Świat przedstawiony w powieści Ewy Nowak Cykl lekcji: Dziękuję za uwagę

# data[].attributes.attachment_link.title
Piosenka o szczęściu M. Hemar, J. Tuwim - kl. 8

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Poeta, prozaik, eseista, współtwórca warszawskiej grupy poetyckiej Skamander. Już pierwsze tomy poezji (Wiosna i wino, Wróble na dachu) uczyniły Wierzyńskiego sławnym. Czytelnicy i krytycy ulegli urokowi liryki wyrażającej radość i optymizm, będącej pochwałą beztroskiego życia. Międzynarodowe uznanie przyniósł Wierzyńskiemu zbiór wierszy pt. Laur olimpijski podejmujący tematykę zmagań sportowych. Poeta otrzymał za niego złoty medal na konkursie literackim zorganizowanym w czasie IX Igrzysk Olimpijskich w Amsterdamie w roku 1928. Po wybuchu
II wojny światowej Wierzyński przedostał się do Francji, a po jej klęsce do Stanów Zjednoczonych. Wierzyński
nie zaakceptował zmian w powojennej Polsce,
rządzonej przez komunistów, i wybrał los emigranta. Zmarł w Londynie.

Kazimierz Wierzyński
„Zielono mam w głowie"

Zielono mam w głowie i fiołki w niej kwitną,
Na klombach mych myśli sadzone za młodu,
Pod słońcem, co dało mi duszę błękitną
I które mi świeci bez trosk i zachodu.

Obnoszę po ludziach mój śmiech i bukiety
Rozdaję wokoło, i jestem radosną
Wichurą zachwytu i szczęścia poety,
Co zamiast człowiekiem, powinien być wiosną.

Uzupełnijcie rysunek
na podstawie wiersza Kazimierza Wierzyńskiego

Rysunek uzupełnić należy dosłownymi elementami z pierwszej zwrotki (zieleń, fiołki, klomb, słońce).

Czym charakteryzuje się osoba mówiąca
w wierszu?

Jak się zachowuje,
co robi?

Należy dorysować elementy mimiczne twarzy, świadczące o radości osoby mówiącej w wierszu (wesołe oczy, uśmiech)

OSOBA MÓWIĄCA
W WIERSZU
beztroska
Osoba mówiąca w wierszu może być zarówno kimś młodym, jak i doświadczonym, ale to na pewno optymista, entuzjasta, ktoś energiczny, cieszący się życiem w sposób nieskrępowany; może to być na przykład artysta (poeta) wrażliwy na otaczający go świat, próbujący słowami wyrazić swoje szczęście.
Dziękuję
za uwagę!

# data[].attributes.attachment_link.description
Poeta, prozaik, eseista, współtwórca warszawskiej grupy poetyckiej Skamander. Już pierwsze tomy poezji (Wiosna i wino, Wróble na dachu) uczyniły Wierzyńskiego sławnym. Czytelnicy i krytycy ulegli urokowi liryki wyrażającej radość i optymizm, będącej pochwałą beztroskiego życia. Międzynarodowe uznanie przyniósł Wierzyńskiemu zbiór wierszy pt. Laur olimpijski podejmujący tematykę zmagań sportowych.

# data[].attributes.headline
dwudziestolecie międzywojenne - rys epoki

# data[].attributes.subject
dwudziestolecie międzywojenne - rys epoki

# data[].attributes.attachment_link.title
J. Lechoń ***[Pytasz, co w moim życiu] - kl. 8

# data[].attributes.attachment_link.title
List do ludożerców - T. Różewicz - kl. 8

# data[].attributes.attachment_link.title
Juliusz Słowacki - życie i twórczość - kl. 7

# data[].attributes.attachment_link.title
Adam Mickiewicz i II część "Dziadów" - kl. 7

# data[].attributes.attachment_link.description
Cykl lekcji 2 3 4 5 6 7 Początki świata według Greków 8 Z wizytą na Olimpie - poznajemy greckich bogów Mit o Demeter i Persefonie Mit o Syzyfie Mit o Heraklesie Mit o Tezeuszu i Ariadnie Mit o Dedalu i Ikarze Mitologia na językach - związkifrazeologiczne pochodzącez mitologii Temat: Początki świata według Greków.

# data[].attributes.attachment_link.description
Jeże­li chcesz kogoś zapro­sić, musisz się zasta­no­wić, czy pode­sła­nie wyda­rze­nia na Face­bo­oku będzie wystar­cza­ją­ce, by ktoś chciał przyjść. Z regu­ły ludzie lubią, gdy nie trak­tu­je się ich jak ryb w oce­nie - chcą się czuć wyjąt­ko­wi, a jeże­li zale­ży ci na dobrych rela­cjach i by ktoś przy­szedł, napisz mu pry­wat­ne zaproszenie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
4

5

6

Geneza powieści "Chłopcy z placu broni".

Świat przedstawiony powieści "Chłopcy z Placu Broni".

Zwykły szeregowiec, tymczasem... Portret Nemeczka - bohatera poznanej lektury.

Film w reżyserii Zoltána Fábri.

Smutny los Nemeczka - czy musiał umrzeć?

Jaką rolę w życiu chłopców odegrał Plac Broni?

Poszukajcie w słowniku języka polskiego znaczenia wyrazu geneza

1. "czynniki, które złożyły się na powstanie i rozwój czegoś"

2. "sposób powstawania i rozwoju czegoś"

https://sjp.pwn.pl/sjp/geneza;2559064.html

Zmiana nazwiska z Neumann na Molnár

Studia prawnicze w Budapeszcie
i Genewie

CO WIEMY O AUTORZE?

12 stycznia 1878 Budapeszt, Austro-Węgry

Urodził się jako Ferenc Neumann

Publikacja najbardziej znanej powieść Molnára A Pál utcai fiúk (Chłopcy z Placu Broni)

Co po węgiersku znaczy "młynarz".

Ferenc Molnar był już bardzo znanym pisarzem,

spędzającym dużo czasu w kawiarni "New York" w Budapeszcie.

Dlaczego Ferenc Molnár napisał

"Chłopców z Placu Broni"?

Odnalazł go Kornel Rupp, profesor literatury.

Poprosił go o wsparcie szkolnego tygodnika "Tanulok Lapja".

Molnar zaczął publikować powieść dla młodzieży w odcinkach.

Molnar popadł w tarapaty finansowe ( dług hazardowy) i odstąpił prawa autorskie do swojej powieści za jedyne 1000 koron.

Wydrukowanie w wersji książkowej powieści "Chłopcy z ulicy Pawła".

https://pl.wikipedia.org/wiki/Ch%C5%82opcy_z_Placu_Broni#/media/Plik:PaulStreetBoysBookCover.jpg

Tłumaczenie Tadeusza Olszańskiego

Dlaczego w poskiej wersji mamy
tytuł "Chłopcy z Placu Broni"?

W 19013 roku Janina Mortkowiczowa dokonała skróconego przekładu powieści, zmieniając tytuł "Chłopcy z Ulicy Pawła" na "Chłopcy z Placu Broni".

Tłumaczenie Janiny Mortkowiczowej

pełna wersja

wersja skrócona

wzbogacił dzieło o opuszczone fragmenty

zmiana nazwy bandy kierowanej przez Feriego Acza z „Czerwonych Koszul" na „Czerwonoskórych"

tłumaczenie

tłumaczenie

Sprawdź, z czyjego przekładu czytałeś lekturę!

Sprawdźcie, ile zapamiętaliście
z dzisiejszej lekcji.

Przygotuj informacje (notatki, zakładki w książce) na temat elementów świata przedstawionego w poznanej powieści: czas, miejsce wydarzeń, bohaterowie, przebieg najważniejszych wydarzeń.
Praca domowa

Zastanówcie się, czego dotyczy tematyka powieści?

Zastanówcie się, do jakiego rodzaju
i gatunku literackiego należy utwór "Chłopcy z Placu Broni"?

RODZAJ LITERACKI: EPIKA

GATUNEK: POWIEŚĆ PRZYGODOWA
Gdzie rozgrywają się wydarzenia przedstawione w powieści?

Ogród Botaniczny, szkoła, mieszkanie Nemeczka, domy bohaterów

Odszukajcie w IV rozdziale powieści informacje zapisane na pieczątce związku kitowców. na ich podstawie określcie czas wydarzeń:

"Związek Kitowców. Budapeszt, 1889"

Pod koniec XIX wieku

"Związek Kitowców. Budapeszt 1889, Przysięgamy, nigdy już niewolnikami nie być nam!"

Wpiszcie nazwiska bohaterów do odpowiednich rubryk tabeli.
W tym celu zagrajcie

.
Poprawny plan zapiszcie
w zeszytach!
Sprawdź
swą wiedzę
o lekturze
Rozwiążcie rebus

Erno Nemeczek
Uzupełnijcie podany schemat informacjami na temat Nemeczka:

chłopcy z Ogrodu Botanicznego prezentowali przed nim broń.

Erno Nemeczek-zwykły szeregowiec, tymczasem...

Erno Nemeczek-zwykły szeregowiec, tymczasem...

Erno Nemeczek-zwykły szeregowiec, tymczasem...

Erno Nemeczek-zwykły szeregowiec, tymczasem...

Erno Nemeczek-zwykły szeregowiec, tymczasem...

Erno Nemeczek-zwykły szeregowiec, tymczasem...

Erno Nemeczek-zwykły szeregowiec, tymczasem...

Erno Nemeczek-zwykły szeregowiec, tymczasem...

Zapiszcie notatkę

Erno Nemeczek - zwykły szeregowiec, tymczasem...

chłopcy z Ogrodu Botanicznego prezentowali przed nim broń;

poszedł z Boką do Ogrodu Botanicznego;

został adiutantem Boki;

przeciwstawił się słowom zdrajcy - Gereba;

doczekał się uznania i awansu na kapitana;

wybrał się samotnie do obozu Czerwonych Koszul;

opuścił zebranie Związku Kitowców, aby ratować Plac Broni.

Erno Nemeczek
Na podstawie postępowania Nemeczka
nazwijcie cechy jego charakteru
Zapiszcie je w zeszycie!

Korzystając ze zgromadzonego na lekcji słownictwa, opisz Erno Nemeczka.

Pamiętaj, że Twoja praca musi składać się ze WSTĘPU, ROZWINIĘCIA
i ZAKOŃCZENIA!

Praca domowa

- Czy był przez nich doceniany?

- Czy cierpieli po jego śmierci?

zastanówcie się, jaki stosunek do Nemeczka mieli inni?

Nemeczek umarł, ponieważ...

Podajcie jak najwięcej powodów, które przyczyniły się do śmierci Nemeczka, dokończcie myśl:

Na poprzedniej lekcji ustaliliśmy, że Nemeczek jest postacią pozytywną, a jednak zmarł.

Czy musiało go to spotkać?

„... biedny, mały Nemeczek nie doczekał tej smutnej chwili i nie dowiedział się przed śmiercią, że zabierają mu ojczyznę, za którą zginął".
Przedwczesna śmierć Nemeczka

brak odpowiednich miejsc do zabawy

brak zainteresowania dorosłych sposobem spędzania czasu przez dzieci

niska pozycja chłopca w grupie

chęć udowodnienia swojej wartości

bagatelizowanie choroby przez bohatera

niemądry pomysł ukrycia się w wodzie

Zastanówcie się, który z bohaterów -
i w jaki sposób - mógłby zapobiec śmierci Nemeczka, gdyby znał konsekwencje swojego postępowania.

Pamiętajcie, że czasami nie zdajemy sobie sprawy, że pewne zjawiska mogą być - pośrednio lub bezpośrednio - przyczynami tragedii.

Dlatego tak ważna jest umiejętność przewidywania konsekwencji czynów.

Napisz własną wersję zakończenia książki.

Praca domowa

Podane zdania pochodzą

z początku II rozdziału powieści.

Pracując z tekstem, uzupełnijcie go brakującymi informacjami.
Gdzie znajdował się Plac Broni?
Co wiemy o jego usytuowaniu?
zapiszcie wszystkie możliwe informacje.

Korzystając
z tekstu lektury (II, VI rozdział), wpiszcie cyfry
w odpowiednie kółka schematu.

7 (kamienica)
Czym dla chłopców był Plac Broni? Jaką rolę odgrywał
w ich życiu? Jak go traktowali?

I. Wstęp: usytuowanie placu.

II. Rozwinięcie: opis właściwy.

(Do wykorzystania słownictwo nazywające stosunki przestrzenne: w dali, z boku, dalej, na lewo, na prawo, tuż przy, obok, w centrum, pośrodku,
w pobliżu, w głębi)

III. Zakończenie: znaczenie placu w życiu chłopców.
Praca domowa

Opisz Plac Broni - miejsce zabaw chłopców.

Obejrzyjcie film pt. "Chłopcy z Placu Broni" w reżyserii Zoltána Fábri.

# data[].attributes.attachment_link.description
4 5 6 Geneza powieści "Chłopcy z placu broni". Świat przedstawiony powieści "Chłopcy z Placu Broni". Zwykły szeregowiec, tymczasem... Portret Nemeczka - bohatera poznanej lektury. Film w reżyserii Zoltána Fábri. Smutny los Nemeczka - czy musiał umrzeć? Jaką rolę w życiu chłopców odegrał Plac Broni? Poszukajcie w słowniku języka polskiego znaczenia wyrazu geneza 1.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
CYKL LEKCJI Z LEKTURĄ

CYKL LEKCJI

Z wizytą w Akademii pana Kleksa.

O niezwykłych lekcjach w Akademii pana Kleksa.

O Ambrożym
Kleksie - niezwykłym nauczycielu.

Pierwsze spotkanie
z lekturą ,,Akademia pana Kleksa'' i jej autorem.

Temat: Pierwsze spotkanie z lekturą ,,Akademia Pana Kleksa'' i jej autorem.

Poeta i satyryk, z zawodu adwokat, specjalista w dziedzinie prawa autorskiego. Autor wielu książek dla dzieci i młodzieży. Sławę przyniosły mu zbiory wierszy: ,,Kaczka dziwaczka", ,,Brzechwa dzieciom", ,,Sto bajek" oraz opowieści o przygodach pana Kleksa (,,Akademia pana Kleksa", ,,Podróże pana Kleksa", ,,Tryumf pana Kleksa").

Źródło zdjęcia: Wikipedia.

Przygody pana Kleksa zainspirowały filmowców do zrealizowania aż czterech filmów o przygodach tego wyjątkowego bohatera. W pierwszej części ekranizacji przedstawiono wydarzenia znane z Waszej lektury obowiązkowej. W rolę tytułowego bohatera wcielił się Piotr Fronczewski. Dodatkowo w filmie wykorzystano piosenki oparte na takich wierszach Brzechwy, jak: ,,Kaczka Dziwaczka", ,,Na Wyspach Bergamutach", ,,Leń", ,,Kwoka", ,,Dzik".

ELEMENTY ŚWIATA PRZEDSTAWIONEGO

Nieokreślony, jest to czas baśniowy (wydarzenia rozgrywają się w ciągu kilku miesięcy - od pojawienia się Adasia w akademii do wigilijnej kolacji i pożegnania z panem Kleksem)

Głównymi bohaterami są: Ambroży Kleks, Adaś Niezgódka, szpak Mateusz oraz uczniowie akademii.

Akcja baśni toczy się przy ulicy Czekoladowej w fantastycznym świecie wymyślonym przez Jana Brzechwę. Mieściła się tam tytułowa akademia, która zajmowała gmach zbudowany z kolorowych cegiełek. Otoczona była murem z licznymi furtkami do sąsiadujących bajek. Prowadziła do niej oszklona brama.

Narratorem w utworze jest Adaś Niezgódka (jest to zatem narracja pierwszoosobowa, subiektywna). Chłopiec ma dwanaście lat i od pół roku jest w Akademii pana Kleksa. Prowadzi pamiętnik, z którego dowiadujemy się o jego przygodach. Ten rudowłosy chłopiec początkowo jest bardzo niezdarny i sprawia swoim rodzicom wiele kłopotów. Jest wrażliwy, lubi słodycze, troszczy się o swoich kolegów, ma dobre serce. W akademii staje się odpowiedzialny, dlatego pan Kleks wie, że może na nim polegać i często wysyła go do różnych bajek, by coś dla niego załatwił. Dwunastolatek marzy o otrzymaniu piegów od swojego nauczyciela, co w końcu mu się udaje.

RAMOWY PLAN WYDARZEŃ W LEKTURZE

Ułóż ramowy plan wydarzeń przedstawionych w powieści Jana Brzechwy. W tym celu wykonaj ćwiczenie w aplikacji LearningApps.

Świat przedstawiony w "Akademii pana Kleksa" jest światem baśniowym. Świadczą o tym jego elementy:

a) bliżej nieokreślone czas i miejsce wydarzeń,

b) występowanie realistycznych (np. Adaś Niezgódka) i fantastycznych postaci (np. pan Kleks, Tomcio Paluch, Śpiąca Królewna) oraz zdarzeń,

c) występowanie magicznych przedmiotów (np. pompka powiększająca, magiczny gwizdek, pigułki na porost włosów, senne lusterka).

Temat: Z wizytą w Akademii pana Kleksa.

Monika Szkliniarz

Przyjrzyj się rysunkowi przedstawiającemu Akademię pana Kleksa.
Zwróć uwagę, że tytułowa akademia mieściła się przy ul. Czekoladowej. Zajmowała gmach zbudowany z kolorowych cegiełek. Otoczona była murem z licznymi furtkami do sąsiadujących bajek. Prowadziła do niej oszklona brama. Wokół znajdował się parkz dołami i wąwozami.

WITAMY W ZACZAROWANEJ SZKOLE

Uzupełnij plan dnia w Akademii pana Kleksa (w tym celu wykorzystaj informacje zawarte w rozdziale ,,Nauka
w Akademii"). Zapisz, jakie pomieszczenia znajdowały się
na parterze i poszczególnych piętrach budynku. Spróbuj
także określić cechy, jakie miała szkoła pana Kleksa.

Temat: O niezwykłych lekcjach w Akademii pana Kleksa.

Monika Szkliniarz

W Akademii pana Kleksa odbywały się lekcje: kleksografii, przędzenia liter, leczenia chorych sprzętów oraz geografii.

lekcja przędzenia liter

lekcja geografii

,,Kleksografia polega na tym, że na arkuszu papieru robi się kilka dużych kleksów, po czym arkusz składa się na pół i kleksy rozmazują się po papierze, przybierając kształty rozmaitych figur, zwierząt i postaci. Niekiedy z rozgniecionych kleksów powstają całe obrazki, do których dopisujemy odpowiednie historyjki, wymyślane przez pana Kleksa".

,,Po lekcji kleksografii zabraliśmy się do przędzenia liter. [...] drukowane litery w książkach składają się z czarnych niteczek, posplatanych z najrozmaitszy sposób. Pan Kleks nauczył nas rozplątywać litery, rozplatać poszczególne małe niteczki i łączyć je w jedną długą nitkę, którą następnie nawija się na szpulkę. [...] Z jednej książki można otrzymać siedem, a czasem nawet osiem dużych szpulek czarnych nici, na których następnie pan Kleks wiąże supełki".

,,Po wejściu na salę oczom naszym przedstawiła się istna rupieciarnia. Były tam fotele bez nóg, tapczany bez sprężyn, popękane lustra, zepsute zegary, popaczone stoły, powykrzywiane szafy, dziurawe krzesła i mnóstwo rozmaitych innych zniszczonych sprzętów. [...] Każdy sprzęt, do którego zbliżał się pan Kleks, trzeszczał lub skrzypiał na jego widok i ufnie ocierał się o jego ubranie. Krzesła i stołki z radości tupały nogami, a zegary pojękiwały zepsutymi sprężynami. [...] Na ścianie wisiało pęknięte lustro. Pan Kleks [...] wyjął z kieszeni czarny angielski plasterek i nalepił go wzdłuż całego pęknięcia. [...] Nieco dłużej trwały zabiegi przy zepsutym zegarze. Trzeba było przepłukiwać wszystkie śrubki, zapuszczać kropelki, smarować i nacierać pękniętą sprężynę, jodynować wahadło. [...] Gdy pan Kleks pocałował go w cyberblat i czule pogłaskał po drewnianej szafce, zegar nagle wydzwonił godzinę, wahadło poszło w ruch i w całej sali rozległo się głośne: <<Tik-tak, tik-tak, tik-tak>>".

,,Mateusz natomiast zarządził zbiórkę i poprowadził nas na boisko, na lekcję geografii. [...] wytoczył na boisko dużą piłkę zrobioną z globusa, rozdzielił nas wszystkich na dwie drużyny i powyznaczał nam stanowiska zupełnie tak, jak do gry w piłkę nożną. Mateusz był sędzią, fruwał nieustannie w ślad za piłką i gwizdał, gdy któryś z nas popełniał błędy. Cała zaś sztuka polegała na tym, aby uderzając w piłkę nogą, wymieniać równocześnie miasto, rzekę albo górę, w którą właśnie trafił czubek trzewika. Na znak dany przez Mateusza gra rozpoczęła się. [...] Przy każdym kopnięciu padał okrzyk któregoś z graczy:

- Skierniewice!

Mateusz gwizdał raz po raz, okazywało się bowiem, że Antoni wymienił Skierniewice zamiast Mysłowic, Albert pomieszał Kielce z Chinami, zaś Anastazy wziął Afrykę za Morze Bałtyckie.

"POOTWIERAM WAM GŁOWY I NALEJĘ
DO NICH OLEJU"

"mieć otwartą głowę" - być mądrym, mieć chłonny umysł;

"mieć olej w głowie" - być sprytnym, mądrym

Temat: O Ambrożym Kleksie - niezwykłym nauczycielu.

AMBROŻY KLEKS - NIEZWYKŁY NAUCZYCIEL

Uzupełnij kartę pracy o panu Kleksie. Zgromadzone przez Ciebie informacje przydadzą się do opisu postaci tytułowego bohatera utworu Jana Brzechwy.

pan Kleks, Ambroży Kleks, nauczyciel, profesor, wychowawca, bohater, dziwak, czarodziej, tytułowy bohater, postać, niezwykły osobnik

wąsy - pomarańczowe, długie;

broda - długa, czarna jak smoła;

czupryna - w kolorach tęczy;

różnokolorowe piegi;

nie wiadomo, czy jest chudy, czy gruby;

duży nos, ruchliwy, przekrzywiony;

oczy - jak dwa świderki;

okulary - srebrne binokle przypominające rower

szerokie spodnie, przypominające balon;

długi surdut koloru czekoladowego lub bordo;

aksamitna, cytrynowa kamizelka zapinana na szklane guziki w kształcie śliwek;

aksamitna kokardka;

szesnaście kieszeni w spodniach;

dwadzieścia cztery kieszenie w kamizelce;

jedna kieszeń w surducie, z tyłu

- wyrabianie jadalnych farb,

- łapanie snów za pomocą lusterka,

- powiększanie i pomniejszanie siebie i różnych przedmiotów za pomocą pompki,

- miał wyjmowane oko, które mógł wszędzie wysłać

- umiał leczyć chore przedmioty,

- umiał unosić się w powietrzu,

- jeździł na poręczy z dołu do góry,

- przekrzywiał nos w zależności od pory roku.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jan Brzechwa Akademia pana Kleksa cykl lekcji

# data[].attributes.attachment_link.description
CYKL LEKCJI Z LEKTURĄ CYKL LEKCJI Z wizytą w Akademii pana Kleksa. O niezwykłych lekcjach w Akademii pana Kleksa. O AmbrożymKleksie - niezwykłym nauczycielu. Pierwsze spotkaniez lekturą ,,Akademia pana Kleksa'' i jej autorem. Temat: Pierwsze spotkanie z lekturą ,,Akademia Pana Kleksa'' i jej autorem. Poeta i satyryk, z zawodu adwokat, specjalista w dziedzinie prawa autorskiego.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wymagania na egzamin ósmoklasisty w 2022 roku z polskiego

# data[].attributes.attachment_link.title
75. Jak rozwiązać arkusz egzaminu ósmoklasisty? Na przykładzie arkusza egzaminu próbnego.

# data[].attributes.attachment_link.description
Rodzaje i gatunki literackie Cechy epiki EPIKA obecność narratora. świat przedstawiony. fabuła (oraz układ przyczynowo-skutkowy zdarzeń) zapis prozą (wyjątkiem epopeja) wiele wydarzeń i miejsc akcji. Opowiadanie opowiadanie krótki utwór literacki o prostej akcji, niewielkich Baśń

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
OPOWIADANIE

na egzaminie ósmoklasisty

QUOTES

"Lorem ipsum dolor sit amet, consecter adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt" "Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur" "Excepteur sint occaecat cupidatat non proident, sunt in culpa qui officia deserunt mollit anim esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur"

oprac. Katarzyna Majchrowicz

Przeanalizuj polecenie i zrealizuj wszystkie jego elementy.

1.

Przykładowe polecenie: Napisz opowiadanie o spotkaniu z bohaterem wybranej lektury obowiązkowej, który podczas spotkania nauczył Cię czegoś ważnego. Wypracowanie powinno dowodzić, że dobrze znasz wybraną lekturę obowiązkową.

Kliknij w oczy i sprawdź, na co zwrócić uwagę podczas analizy tematu.

Musisz napisać opowiadanie twórcze, a zatem Twoja praca nie może mieć innej formy, np. być streszczeniem lektury.

Masz napisać o SWOIM spotkaniu z bohaterem lektury obowiązkowej (a nie np. o spotkaniu dwóch bohaterów lektur). Taki temat wymusza zastosowanie NARRACJI 1-osobowej.

Bohater, którego spotykasz ma Cię czegoś ważniego nauczyć! Pamiętaj o tym, budując fabułę opowiadania.

Musisz pochwalić się znajomością lektury, do której nawiązujesz (nie tylko nazwisko bohatera). Umieść akcję w czasach lub miejscu, w których żyje spotkany przez Ciebie bohater, przywołaj wydarzenia z jego życia lub inne postacie z tej lektury.

Zastosuj funkcjonalną narrację

2.

W zależności od tematu opowiadania możesz zastosować NARRACJĘ PIERWSZOOSOBOWĄ lub TRZECIOOSOBOWĄ.

Napisz opowiadanie o odwiedzinach lisa na planecie Małego Księcia, podczas których lis przekonuje się, czy chłopiec wykorzystał wiedzę zdobytą podczas podróży.Napisz opowiadanie o spotkaniu dwóch bohaterów literackich, którzy przeżyli wspólnie jakąś przygodę.

Pamiętaj, by konsekwentnie trzymać się narracji, którą wybrałeś!!!

W tego typu tematach możesz sam zdecydować, czy wybierasz narrację pierwszoosobową (możesz wcielić się w lisa) czy trzecioosobową (patrzysz na świat z góry, jesteś wszechwiedzącym obserwatorem, który opisuje spotkanie Lisa i Małego Księcia).

QUOTES

"Lorem ipsum dolor sit amet, consecter adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt" "Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur" "Excepteur sint occaecat cupidatat non proident, sunt in culpa qui officia deserunt mollit anim esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur"

Pamiętaj o logicznym układzie zdarzeń

3.

Polega on na relacjonowaniu zdarzeń na zasadzie następstwa przyczynowo-skutkowego lub chronologicznie.Możesz też zastosować układ odwrócony - retrospekcję, czyli odtwarzać zdarzenia z przeszłości - bohater wspomina swą przeszłość, cofając się do chwil, kiedy był np. młodzieńcem.

UWAŻAJ NA CZASY!

Staraj się nie mieszać czasów, ponieważ wynikają z tego różnego rodzaju błędy! Pisz: - tylko w czasie przeszłym (w dramatycznym momencie akcji możesz zmienić go na teraźniejszy) lub - tylko w czasie teraźniejszym (opcja trudna).

Wprowadź elementy twórcze

4.

W swoim opowiadaniu musisz zastosować6 z 10 elementów twórczych.

CZAS WYDARZEŃ

4a.

Może być bardzo dokładnie określony, np. 30 stycznia 1983 r.(Opium w rosole).

Przybliżony, np. "mam już ponad 1800 braci" (Opowieść wigilijna).

Nieokreślony (np. czas fantastyczny w niektórych utworach fantasy).

Czas akcji to określenie już jednego elementu spośród takich jak rok, miesiąc, dzień, godzina. Określeniem czasu są i takie przykłady: *Po obfitym obiedzie udał się do... *Kiedy miał pięć lat... *Po wylądowaniu na piątej planecie...

MIEJSCE WYDARZEŃ

4b.

Może być bardzo dokładnie oznaczone, np. Londyn, starożytny Rzym.

Przybliżone, np. gdzieś na Saharze, na północy Polski.

Bliżej nieokreślone, np. "Dziwny widok roztoczył się przed oczyma Ziemian, gdy wysiedli ze statku kosmicznego na tej planecie w odległej galaktyce..." (Wybawcy R. Topor).

OPIS

4c.

Opis dotyczy tych składników świata przedstawionego, które nie odnoszą się do zdarzeń. Są to przede wszystkim: *wygląd postaci (twarz, postawa, ubiór) *tło wydarzeń (np. opis przyrody, miasta, wnętrza)*opis przedmiotu*opis przeżyć wewnętrznych lub sytuacji

Przykładowy opis

Czym charakteryzuje się opis?

Opis charakteryzuje się nagromadzeniem rzeczowników i przymiotników (wyrazów określających). W opowiadaniu opis nie musi być długi - wystarczą dwa zdania.

CHARAKTERYSTYKA

4d.

BEZPOŚREDNIĄ, kiedy narrator i/lub bohater bezpośrednio nazywa cechy jakiejś postaci (opcja ławiejsza).

POŚREDNIĄ, kiedy narrator i/lub bohater opisuje jakieś zachowania, wypowiedzi bohatera, na podstawie których dowiadujemy się czegoś o jego charakterze, nawykach, upodobaniach itp. (opcja trudniejsza)

W opowiadaniu możemy zastosować charakaterystykę:

Przykład

Przykład

Na koniec wyrzucił mężczyzn z kantoru, obrzuciwszy ich wcześniej inwektywami.

Był to stary, zgryźliwy skąpiec, przed którym uciekały nawet psy.

4e.

DIALOG

Trzy poziomy trudności wprowadzania dialogu: Poziom podstawowy (najłatwiejszy)

Poziom ponadpodstawowy (trudniejszy)

Poziom masters (najtrudniejszy)

To zapis rozmowy bohaterów występujących w opowiadaniu.

Klikaj w obiekty latające, aby przeczytać przykłady!

4f.

MONOLOG

Monolog w opowiadaniu można wprowadzić na dwa sposoby: * jako monolog wewnętrzny, czyli myśli bohatera - opcja łatwiejsza, * jako monolog wypowiedziany, czyli słowa skierowane do rozmówcy (rozmówców), który jednak niczego nie odpowiada (gdyby odpowiedział, nie byłby to już monolog) - opcja trudniejsza.

Kliknij w żarówkę, aby sprawdzić, jak zapisać monolog w opowiadaniu.

„Teraz póki się wilki nie odezwą, to bęǳie cicho" - pomyślał Zbyszko. Teraz póki się wilki nie odezwą, to bęǳie cicho - pomyślał Zbyszko. WAŻNA JEST KONSEKWENCJA W ZAPISIE!

RETROSPEKCJA

4g.

RETROSPEKCJA - przywołanie wcześniejszych wydarzeń przez bohatera lub bohaterów. Mogą zostać przywołane w rozmowie bądź w formie monologu wewnętrznego bohatera.

Warto przywołać w nim jakieś wydarzenia z utworu, do którego nawiązujesz w opowiadaniu. Pochwalisz się w ten sposób znajomością treści lektury.

4h.

PUNKT KULMINACYJNYZWROT AKCJIPUENTA

PUNKT KULMINACYJNY - moment w fabule, kiedy jest największe natężenie emocji. ZWROT AKCJI - moment, w którym coś gwałtownie się zmienia.PUENTA - zaskakujące sformułowanie podkreślające sens wypowiedzi lub utworu literackiego umieszczone na końcu.

Funkcjonalne wykorzystaj lekturę obowiązkową i pamiętaj o poprawności rzeczowej

Na egzaminie opowiadanie twórcze będzie zawsze związane z treścią lektury obowiązkowej. To oznacza, że musisz wykazać się dobrą znajomością utworu.

5.

Ważne, by nie streszczać utworu, tylko wykorzystać go w sposób twórczy, możesz umieścić bohaterów lektury np. w nowej sytuacji, zmienić bieg wydarzeń (w zależności od tematu).

Pamiętaj jednak, że musisz zachować realia charakterystyczne dla utworu - to oznacza, że np. nie możesz wyposażyć bohaterów w zachowania dla nich nietypowe lub w cechy, ktorych nie posiadają w książce. Uważaj też na błędy rzeczowe - nie pomyl imion bohaterów czy innych faktów.

6.

PORADY DLA PISZĄCYCH

1. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 200 słów.2. Podziel opowiadanie na funkcjonalne akapity (przynajmniej trzy - wstęp, rozwinięcie i zakończenie, ale może być ich więcej).3. Twoje opowiadanie nie może być w całości dialogiem. Wprowadź partie narracyjne, po to, by zastosować minimum 6 elementów twórczych.4. Zapisz poprawnie dialog (od myślników!)5. Dbaj o poprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną.

ZAPAMIĘTAJ

CZAS NA ĆWICZENIA

1. W załączonym pod kluczem opowiadaniu odszukaj co najmniej 6 z 10 charakterystycznych dla tej formy wypowiedzi pisemnej elementów. Zaznacz je na różne kolory zakreślaczem (opisz je w legendzie).2. Sprawdź, czy lektura obowiązkowa została twórczo wykorzystana w opowiadaniu - odszukaj w tekście nawiązania do niej.

7.

CZAS NA ĆWICZENIA

1. Przeczytaj opowiadanie załączone pod piórkiem (temat z egzaminu próbnego GWO 2020). 2. Uzupełnij jego treść o elementy podane w nawiasach (opis, dialog, retrospekcja).3. Sprawdź, jakie inne elementy twórcze zostały wprowadzone do opowiadania. Znajdź je i nazwij.

8.

DZIĘKUJĘ :-)

# data[].attributes.attachment_link.description
OPOWIADANIE na egzaminie ósmoklasisty QUOTES "Lorem ipsum dolor sit amet, consecter adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt" "Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur" "Excepteur sint occaecat cupidatat non proident, sunt in culpa qui officia deserunt mollit anim esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur" oprac.

# data[].attributes.headline
powtórki do egzaminu - "Pan Tadeusz", "Balladyna"

# data[].attributes.subject
powtórki do egzaminu - "Pan Tadeusz", "Balladyna"

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Proponuję więc wziąć na warsztat raz jeszcze "Pana Tadeusza" (może w tym roku szanowne CKE oszczędzi uczniom tej traumy) oraz "Balladynę"i do znudzenia ćwiczyć argumentowanie i przywoływanie przykładów w funkcji argumentayjnej, przy okazji utrawalając treść lektur. W prezentacjach znalazło się też sporo zadań odwołujących się do innych lektur obowiązkowych.

Sprawdzian z PT można oczywiście potraktować ćwiczeniowo i wykorzystać np. do pracy w grupach.

# data[].attributes.attachment_link.description
Proponuję więc wziąć na warsztat raz jeszcze "Pana Tadeusza" (może w tym roku szanowne CKE oszczędzi uczniom tej traumy) oraz "Balladynę"i do znudzenia ćwiczyć argumentowanie i przywoływanie przykładów w funkcji argumentayjnej, przy okazji utrawalając treść lektur. W prezentacjach znalazło się też sporo zadań odwołujących się do innych lektur obowiązkowych.

# data[].attributes.headline
Streszczenie logiczne - ćwiczenia egzamin 8kl.

# data[].attributes.subject
Streszczenie logiczne - ćwiczenia egzamin 8kl.

# data[].attributes.attachment_link.title
STRESZCZENIE LOGICZNE na egzaminie ósmoklasisty

# data[].attributes.attachment_link.description
Jednym z zadań, które pojawiają się na egzaminie ósmoklasisty jest uzupełnienie zdań stanowiących streszczenie tekstu popularnonaukowego. Za...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Temat: Ambitny czy ograniczony? (Sławomir Mrożek "Artysta")

Przygotowała: Anna Stasiak

Poznajcie autora

SŁAWOMIR MROŻEK (1930-2013) - znakomity polski dramatopisarz, prozaik, rysownik. W latach 50. Mrożek został dziennikarzem krakowskiego „Przekroju" i „Dziennika Polskiego", prowadził kronikę miejską, pisał humorystyczne opowiadania. Stał się wówczas znany z niewinnych dziwactw (fajka pod krogulczym nosem, kożuch, wyraźna trudność nawiązania banalnej rozmowy - wspomina Jan Błoński, krytyk literacki). Sukces swego pierwszego dramatu Policja Mrożek świętował już w Warszawie, dokąd się przeprowadził. „Poczucie, że trzeba się ruszyć gdzieś dalej, towarzyszyło Mrożkowi przez niemal całe życie" - pisze dziennikarz Jacek Żakowski. Męczyła pisarza codzienność Polski komunistycznej, w której „o wszystkim decydują jacyś podejrzani faceci siedzący po ministerstwach, komitetach, wydziałach". W latach 60. wyjechał do Włoch, po pewnym czasie osiadł w Paryżu. Napisane wówczas dramaty, np. Tango, Emigranci, Garbus, są grane na wielu scenach świata. Podobnie jak opowiadania (najsłynniejsze to Moniza Clavier), są to najczęściej utwory pokazujące, jak dziwnie wygląda urządzony przez ludzi świat. Zawarta w tych utworach krytyka ludzkich zachowań, obyczajów, stylu życia, działań politycznych często przyjmuje postać absurdalnego humoru.Pod koniec lat 80. Mrożek osiedlił się w Meksyku (stamtąd pochodzi jego druga żona), skąd po siedmiu latach wygnała go niespokojna sytuacja polityczna. W 1996 roku Sławomir Mrożek wrócił do Polski i zamieszkał ponownie w Krakowie. W 2008 roku pisarz przeniósł się, jak twierdził - w poszukiwaniu spokoju, do Nicei we Francji, lecz co pewien czas odwiedzał Polskę. Dla wszystkich, może z wyjątkiem najbliższych, pozostał osobowością zamkniętą i nieco zagadkową.Mrożek o pisaniu dramatów: „Staram się pisać sztuki jednym tchem". O swoim życiu: „Miałem dużo szczęścia w życiu i mam nadzieję, że ono mnie nie opuści". O braku szczerości, pochlebstwach na pokaz: „Takie kiziu-miziu".

Zastanówcie się, jakie postawy ludzkie, obserwowane na co dzień w różnych sytuacjach, najbardziej Was irytują?Jak na nie reagujecie?Jak sobie z nimi radzicie?

Jak sobie radzi z nimi literatura?

Czy przypominacie sobie gatunek literacki, który ma na celu piętnowanie i ośmieszanie wad ludzkich?

Bajka - krótki utwór literacki zawierający morał (pouczenie), często jest wierszowany, czasem żartobliwy. Morał może znajdować się na początku lub na końcu utworu albo wynikać z jego treści. Istotną cechą bajki jest alegoryczność. Bohaterami bajek mogą być ludzie, a także zwierzęta, przedmioty i zjawiska, które uosabiają typy ludzkie, cechy charakteru lub przeciwstawne poglądy i stanowiska. Jest jedną z odmian epiki, choć bajka epigramatyczna ma dużo cech lirycznych.

Zapoznajcie się z powiastką autorstwa Sławomira Mrożkapt. "Artysta"

Scharakteryzujcie poszczególne zwierzęta. Zastanówcie się, czy odgrywają one podobną rolę jak w bajkach (czy uosabiają jakieś stałe cechy)?

tradycyjnie

siły, odwagi i potęgi

w "Artyście"

siły, odwagi i potęgi

ALEGORIE

tradycyjnie

sprytu i podstępu

w "Artyście"

szyderstwa

ALEGORIA

tradycyjnie

ten, który budzi

w "Artyście"

?

ALEGORIA

Jakie zauważyliście podobieństwa do bajki, a jakie różnice?

Zanotujcie wnioski

Czego alegorią jest w tej powiastce kogut? Jakie postawy ludzkie uosabia?

Przeczytajcie bajkę Ignacego Krasickiego pt. "Lew i zwierzęta"

Czy widzicie jakieś powiązania między obydwoma tekstami?

Zastanówcie się, skąd się bierze w człowieku potrzeba reklamowania siebie i udawania kogoś, kim się nie jest?

Czym jest groteska?

Groteska jest szczególnym rodzajem komizmu. Elementy świata ukazuje niczym w krzywym zwierciadle. Wyolbrzymia je i deformuje. Posługuje się absurdem i sprzecznością.

W „Artyście" chore ambicje cechują Koguta, który nie ma ani talentu, ani nawet uroku osobistego. Jest miernotą, zadufanym w sobie pretensjonalnym gburem z wielkimi oczekiwaniami. Jest śmieszny a nawet żałosny, lecz kompletnie tego nieświadomy.

Na czym polega groteskowy charakter utworu Mrożka?

Sprawdźcie, ile zapamiętaliście

Praca domowa

Przeczytajcie opowiadanie Sławomira Mrożka pt. "Śpiąca królewna".Zapiszcie w kilku zdaniach, jakie emocje wzbudza w Was twórczość tego pisarza.

Przyjemnej lektury!

Dziękuję za uwagę!

# data[].attributes.attachment_link.description
Temat: Ambitny czy ograniczony? (Sławomir Mrożek "Artysta") Przygotowała: Anna Stasiak Poznajcie autora SŁAWOMIR MROŻEK (1930-2013) - znakomity polski dramatopisarz, prozaik, rysownik. W latach 50. Mrożek został dziennikarzem krakowskiego „Przekroju" i „Dziennika Polskiego", prowadził kronikę miejską, pisał humorystyczne opowiadania. Stał się wówczas znany z niewinnych dziwactw (fajka pod krogulczym nosem, kożuch, wyraźna trudność nawiązania banalnej rozmowy - wspomina Jan Błoński, krytyk literacki).

# data[].attributes.attachment_link.title
Adam Mickiewicz i II część "Dziadów" - kl. 7

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Każdy z nas chciałby coś po sobie pozostawić i dobrze zapisać się w pamięci innych. Świadectwem naszego życia są różne dokonania, sukcesy, rodzina, wspomnienia bliskich, z którymi spędzaliśmy czas. Twórcy zapisują się w pamięci także poprzez swoje dzieła. To one stają się najważniejszą spuścizną i pomnikiem na cześć artysty. Poetyckie słowa wypowiedziane dziesiątki lat wcześniej trwają niezmienne, jak zapisany głos, którego nie zdoła zatrzeć czas.

Wiersz został napisany na przełomie 1839 i 1840 roku przez chorego poetę (Słowacki był człowiekiem bardzo słabym, odziedziczył po ojcu gruźlicę - z tego właśnie powodu nie wziął udziału w powstaniu listopadowym, uległ woli matki i w marcu 1831 roku wyjechał na Zachód), jakby w przeczuciu bliskiej śmierci.

poeta na emigracji był bardzo samotny

kolejne wydania jego poezji przyjęte były chłodno i nie znalazły uznania wśród polskiej emigracji; z listów Słowackiego do matki wiemy tylko, jak bardzo czekał na odzew krytyki

niepochlebne opinie o jego twórczości wypowiadali: Zalewski, Garczyński, Siemieński, Januszkiewicz;

Adam Mickiewicz określił jego poezję jako piękny kościół, w którym nie ma Boga; (kiedy w III cz. Dziadów Mickiewicz epizodycznie umieszcza jego ojczyma dr Becu( jako uosobienie służalczości, rozgoryczony poeta opuszcza Paryż)

zlekceważone i przemilczane zostały takie późniejsze, znakomite dzieła jak: Balladyna, Anhelli, Kordian, Lila Weneda

zjadliwą krytyką darzy go pismo "Pszonka", lekceważące sądy o poecie wypowiada wyróżniający się krytyk "Młodej Polski" St. Ropelewski

słynna uczta u Januszkiewicza

Utwory stylizowane na testament zawierają najczęściej pożegnanie artysty ze światem oraz wyrażają jego uczucia i życzenia skierowane do współczesnych i potomnych. Gatunek ten był szczególnie popularny w średniowieczu, ale powracał także w kolejnych epokach. W literaturze polskiej jednym z pierwszych tego typu utworów jest renesansowe Żegnanie się ze światem Mikołaja Reja. Do testamentów należą także utwory realizujące motyw exegi monumentum (Horacjańskie „wybudowałem pomnik").

Testament mój Juliusza Słowackiego to rozrachunek ze światem utrzymany w romantycznym stylu. Osobisty ton wiersza - podkreślony już w tytule zaimkiem „mój" - sprawia, że wyraża on myśli czy postulaty, które można uznać za „ostatnią wolę". Mimo że tytuł wiersza budzi jednoznaczne skojarzenie, utwór wykracza poza ramy testamentu i ukazuje skomplikowany obraz poety, jego myślenia o sobie, świecie i poezji.

Juliusz Słowacki zmarł 3 kwietnia 1849 roku - dziesięć lat po napisaniu poetyckiego testamentu. Został pochowany na paryskim cmentarzu Montmartre. W XX wieku powstała idea sprowadzenia prochów poety do Polski. Pomysł ten zrealizowano w roku 1927. Trumna z prochami poety po przybyciu do kraju płynęła statkiem w górę Wisły, z Gdańska do Warszawy. Statek zatrzymywał się w portach na trasie do stolicy, gdzie ludność składała hołd prochom wieszcza. Uroczysty pogrzeb poety odbył się 28 czerwca 1927 roku. Prochy Juliusza Słowackiego zostały złożone obok Adama Mickiewicza w Krypcie Wieszczów Narodowych w katedrze na Wawelu.
Recytacja
Juliusz Słowacki

Testament mój

Żyłem z wami, cierpiałem i płakałem z wami,

Nigdy mi, kto szlachetny, nie był obojętny,

Dziś was rzucam i dalej idę w cień - z duchami -

A jak gdyby tu szczęście było - idę smętny.

Nie zostawiłem tutaj żadnego dziedzica

Ani dla mojej lutni, ani dla imienia -

Imię moje tak przeszło jako błyskawica

I będzie jak dźwięk pusty trwać przez pokolenia.

Lecz wy, coście mnie znali, w podaniach przekażcie,

Żem dla ojczyzny sterał moje lata młode;

A póki okręt walczył - siedziałem na maszcie,

A gdy tonął - z okrętem poszedłem pod wodę...

Ale kiedyś - o smętnych losach zadumany

Mojej biednej ojczyzny - przyzna, kto szlachetny,

Że płaszcz na moim duchu był nie wyżebrany,

Lecz świetnościami dawnych moich przodków świetny.

Niech przyjaciele moi w nocy się zgromadzą

I biedne serce moje spalą w aloesie,

I tej, która mi dała to serce, oddadzą -

Tak się matkom wypłaca świat, gdy proch odniesie...

Niech przyjaciele moi siądą przy pucharze

I zapiją mój pogrzeb - oraz własną biedę:

Jeżeli będę duchem, to się im pokażę,

Jeżeli Bóg [mię] uwolni od męki - nie przyjdę...

Lecz zaklinam - niech żywi nie tracą nadziei

I przed narodem niosą oświaty kaganiec;

A kiedy trzeba, na śmierć idą po kolei,

Jak kamienie przez Boga rzucane na szaniec!...

Co do mnie - ja zostawiam maleńką tu drużbę

Tych, co mogli pokochać serce moje dumne;

Znać, że srogą spełniłem, twardą bożą służbę

I zgodziłem się tu mieć - niepłakaną trumnę.

Kto drugi tak bez świata oklasków się zgodzi

Iść... taką obojętność, jak ja, mieć dla świata?

Być sternikiem duchami napełnionej łodzi,

I tak cicho odlecieć, jak duch, gdy odlata?

Jednak zostanie po mnie ta siła fatalna,

Co mi żywemu na nic... tylko czoło zdobi;

Lecz po śmierci was będzie gniotła niewidzialna

Aż was, zjadacze chleba - w aniołów przerobi.

Źródło: Juliusz Słowacki, Testament mój, [w:] tegoż, Wiersze i poematy, Warszawa 1974, s. 43-44.

exegi monumentum

(łac. „wybudowałem sobie pomnik") - motyw zaczerpnięty z pieśni antycznego poety Horacego; wyraża przekonanie, że twórca zapewnia sobie nieśmiertelność poprzez swoje dokonania

non omnis moriar

(łac. „nie wszystek umrę") - motyw zaczerpnięty z pieśni antycznego poety Horacego; wyraża przekonanie o wyjątkowości artysty: jego ciało jest śmiertelne, lecz jego twórczość zapewnia nieśmiertelną sławę

testament poetycki

utwór liryczny stylizowany na testament
ZADANIA
Przeczytaj podany fragment wypowiedzi na temat testamentu poetyckiego, a następnie wykonaj polecenia.

Katarzyna Wyrwas

Testament poetycki jako wtórny gatunek mowy

Akt zapisywania, konstytuujący testament prawny, w testamencie poetyckim zostaje zastąpiony aktami napominania. Badacze literatury, wskazując na przewodnią rolę romantycznego poety i na szczególny przywilej poezji w stosunku do rzeczywistości, podkreślali, że poezja rości sobie pretensje, aby odmieniać rzeczywistość, pouczać odbiorców. [...] Testament, przeniesiony na grunt literatury, zostaje wyrwany z kontekstu prawnego, umiejscowiony w odmiennej sytuacji komunikacyjnej, pozbawiony obwarowań prawnych odnoszących się do jego formy i składników, przestaje także wywoływać skutki prawne, wyraźnie zmieniają się jego forma oraz funkcja. Forma poetycka nie jest jednak wyłącznie grą z odbiorcą świadomym korzeni testamentu, lecz bywa częstokroć istotnym nośnikiem przesłania duchowego dla następnych pokoleń. Wraz z przeniesieniem formy testamentu do literatury stopniowej modyfikacji ulegało również samo słowo testament, które od najdawniejszych czasów oznaczało 'przymierze' (np. Stary Testament), później w sferze prawa 'ostatnią wolę' [...]. Od początku XX wieku obserwować już można kształtowanie się nowego, przenośnego znaczenia, najpierw w połączeniu testament polityczny 'słowa zawierające program dla zwolenników odchodzącego lub umierającego męża stanu' [...], a współcześnie odnotowywanego jako nazwa dzieła literackiego lub filmowego, zawierającego przesłanie dla potomnych [...]. Mamy więc nadal do czynienia ze spuścizną - nie materialną, lecz duchową.

Źródło: Katarzyna Wyrwas, Testament poetycki jako wtórny gatunek mowy, [w:] Gatunki mowy i ich ewolucja, t. 5: Gatunek a granice, red. D. Ostaszewska, J. Przyklenk, Kraków 2015, s. 224-228.

1. Podaj trzy odmienne znaczenia słowa testament.

2. Wymień jedno podobieństwo i jedną różnicę zachodzące pomiędzy testamentem prawnym i literackim.

Uzupełnij schemat:

Do kogo zwraca się nadawca? Znajdź w tekście apostrofy pozwalające określić odbiorcę wypowiedzi lirycznej.

Co oznacza spalenie serca w aloesie? Czego poeta oczekuje od przyjaciół? W odpowiedzi wykorzystaj informacje o roślinie.

Jaka rolę osoba mówiąca przypisuje matce?

Kogo podmiot liryczny czyni swoim spadkobiercą i co mu pozostawia? W odpowiedzi zwróć uwagę na metafory „ta siła fatalna" i „zjadacze chleba".

Określ odczucia osoby mówiącej. Z czego wynikają?

Jaki nastrój panuje w wierszu. Czym jest wywołany?

Jak siebie charakteryzuje podmiot liryczny? Nazwij wartości, którymi się kieruje.

Jak siebie charakteryzuje podmiot liryczny? Nazwij wartości, którymi się kieruje.

Jaką funkcję pełni w utworze topos ojczyzny jako okrętu. Jaką określa postawę podmiotu lirycznego.

DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ!

Wszystkie materiały są własnością intelektualna wydawnictw: GWO, WSiP, Nowa Era, Operon i Stentor. Zebrane w jednym miejscu służą tylko i wyłącznie do celów edukacyjnych.

# data[].attributes.attachment_link.description
Każdy z nas chciałby coś po sobie pozostawić i dobrze zapisać się w pamięci innych. Świadectwem naszego życia są różne dokonania, sukcesy, rodzina, wspomnienia bliskich, z którymi spędzaliśmy czas. Twórcy zapisują się w pamięci także poprzez swoje dzieła. To one stają się najważniejszą spuścizną i pomnikiem na cześć artysty.

# data[].attributes.attachment_link.description
domenie publicznej albo pochodzą ze stron:

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
KAMIENIE NA SZANIEC

Aleksnader Kamiński

pedagog, wychowawca, profesor nauk humanistycznych, współtwórca metodyki zuchowej, instruktor harcerski, harcmistrz, żołnierz Armii Krajowej oraz jeden z ideowych przywódców Szarych Szeregów, przewodniczący Prezydium Rady Naczelnej Związku Harcerstwa Polskiego.
AUTOR druh "Kamyk"
„Kamienie na szaniec" powstały w ciągu kilku dni w maju 1943 roku. Treść książki Kamiński oparł na swojej prywatnej wiedzy na temat Rudego, Alka i Zośki, ale wykorzystał również pamiętnik napisany przez Tadeusza Zawadzkiego.

T.ytuł jest nawiązaniem do utworu Juliusza Słowackiego „Testament mój".

W 1996 roku powstał film dokumentalny w reżyserii Benedykty Gliszczyńskiej

W tym dokumencie usłyszeć możesz relacje znajomych bohaterów „Kamieni na szaniec", którzy wspominają wydarzenia z okresu wojny. O Alku i Zośce opowiadają również ich siostry. Najbardziej wzruszające są jednak słowa matki Janka Bytnara, która, pomimo upływu wielu lat, doskonale zapamiętała swoje ostatnie spotkanie z umierającym synem.
Harcerstwo w Polsce opierało się na wzorcu skautingu, jednak wypracowano własne tradycje oraz symbolikę.
LILIJKA HARCERSKA

Najważniejsze symbole harcerskie

KRZYŻ HARCERSKI

nazwa Związku Harcerstwa Polskiego w okresie II wojny światowej

Nazwa ta stanowiła rodzaj konspiracji dla ZHP. "Szare Szeregi" są nawiązaniem do koloru mundurów noszonych wtedy przez harcerzy, ale określnie powstało w związku z akcją informacyjną prowadzoną przez harcerzy na terenie Poznania. Roznoszone ulotki, w celu zmylenia hitlerowców, podpisano skrótowcem SS

Szare Szeregi powołano do życia pod koniec września 1939 r.

Organizacja współpracowała z Delegaturą Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na Kraj oraz Komendą Główną Armii Krajowej.

Szare Szeregi

1. Harcerz sumiennie spełnia swoje obowiązki wynikające z Przyrzeczenia Harcerskiego.

2. Na słowie harcerza polegaj jak na Zawiszy.

3. Harcerz jest pożyteczny i niesie pomoc bliźnim.

4. Harcerz w każdym widzi bliźniego, a za brata uważa każdego innego harcerza.

5. Harcerz postępuje po rycersku.

6. Harcerz miłuje przyrodę i stara się ją poznać.

7. Harcerz jest karny i posłuszny rodzicom i wszystkim swoim przełożonym.

8. Harcerz jest zawsze pogodny.

9. Harcerz jest oszczędny i ofiarny.

10. Harcerz pracuje nad sobą, jest czysty w myśli, mowie i uczynkach; jest wolny od nałogów.

Mam szczerą wolę całym życiem pełnić służbę Bogu i Polsce, nieść chętną pomoc bliźnim i być posłusznym Prawu Harcerskiemu.
Każdy harcerz składający przysięgę

deklarował stosowanie się do zasad ustalonych

Jan Bytnar ur. 6 maja 1921 w Kolbuszowej, zm. 30 marca 1943 w Warszawie

Maciej Aleksy Dawidowski ur. 3 listopada 1920 w Drohobyczu, zm. 30 marca 1943 w Warszawie

Tadeusz Zawadzki ur. 24 stycznia 1921 w Warszawie, zm. 20 sierpnia 1943 w Sieczychach

młodzieńcza, piegowata twarz i rudawe włosy,

drobna, szczupła sylwetka,niewysoki

* wszechstronne zdolności

* skłonność do filozofowania

wysoki, szczupły, o niebieskich oczach i płowej czuprynie, zawsze uśmiechnięty i żywo gestykulujący

* uczuciowość , wrażliwość

* umiejętność panowania nad sobą

* skłonność do ryzyka, odwaga granicząca

delikatna cera, regularne rysy, „jasnoniebieskie

spojrzenie i włosy złociste", „uśmiech zupełnie dziewczęcy", ręce o długich, subtelnych palcach

* wybitna inteligencja teoretyczna i praktyczna

* wszechstronność zainteresowań

* typ zamkniętego w sobie samotnika

* uczuciowość , wrażliwość

* odpowiedzialność , upór

MAŁY SABOTAŻ

# data[].attributes.attachment_link.description
KAMIENIE NA SZANIEC Aleksnader Kamiński pedagog, wychowawca, profesor nauk humanistycznych, współtwórca metodyki zuchowej, instruktor harcerski, harcmistrz, żołnierz Armii Krajowej oraz jeden z ideowych przywódców Szarych Szeregów, przewodniczący Prezydium Rady Naczelnej Związku Harcerstwa Polskiego. AUTOR druh "Kamyk" „Kamienie na szaniec" powstały w ciągu kilku dni w maju 1943 roku.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1. O ludziach, którzy potrafili wcielić w życie dwa wspaniałe ideały: braterstwo i służbę ojczyźnie!

2. W okupowanej Warszawie.

3. O ludziach, których czyny wycisnęły piętno na stolicy.
W służbie Małego Sabotażu.

4. O ludziach, którzy umieli pięknie żyć... Dni powszednie herosów.

5. O ludziach, których czyny rozeszły się echem po kraju...
Akcje dywersyjne.

7. "Jakaż to wielka była gra!". Pokolenie Kolumbów.

6. W imię braterstwa i służby. Akcja pod Arsenałem.

Temat: O ludziach, którzy potrafili wcielić w życie dwa wspaniałe ideały: braterstwo i służbę ojczyźnie!

Wskażcie najważniejsze tematy przedstawione w lekturze.

2 3 4 5 6 7 8 9 − wojnie
Autor, Aleksander Kamiński, jako działacz harcerski, organizator Szarych Szeregów, osobiście znał bohaterów swojej książki, był świadkiem ich działań; łączyła go z nimi przyjaźń.

ALEKSANDER KAMIŃSKI (1903-1978) - pedagog, instruktor harcerski, żołnierz Armii Krajowej, pisarz, wspaniała postać polskiego harcerstwa.Dzieciństwo i młodość spędził na terenach Rosji, dokąd z Warszawy przeniosła się jego rodzina (Polska była wówczas pod zaborami). W II Rzeczypospolitej (1918-1939) uczył historii, opracowywał własne metody wychowawcze i poświęcał czas harcerstwu, w którego szeregach znalazł się już we wczesnym dzieciństwie.Był komendantem hufca i chorągwi, potem Szkoły Instruktorów Zuchowych (opracował własną metodę szkolenia zuchów). W Kwaterze Głównej Związku Harcerstwa Polskiego zajmował się kształceniem starszyzny harcerskiej. Jego powieści dla młodzieży (Antek Cwaniak, Książka wodza zuchów, Krąg rady) były jednocześnie podręcznikami dla instruktorów harcerskich.Podczas II wojny światowej, jako jeden z przywódców Szarych Szeregów (konspiracyjny kryptonim harcerstwa polskiego współdziałającego z Armią Krajową), założył Organizację Małego Sabotażu „Wawer"1, brał udział w jej akcjach, pisał artykuły do podziemnych pism, redagował Biuletyn Informacyjny AK. W 1943 roku, w tajnym wydawnictwie, pod pseudonimem Juliusz Górecki ukazały się jego Kamienie na szaniec, najsłynniejsza książka o okupowanej Warszawie. Jeszcze podczas wojny autor rozszerzał opowieść, która w 1946 roku uzyskała ostateczny kształt.Po wojnie komunistyczne władze Polski odsunęły Aleksandra Kamińskiego od pracy w harcerstwie. Skupił się wtedy na działalności naukowej, jako pedagog, psycholog, znawca procesu wychowania. Po roku 1956 uczestniczył w życiu środowiska harcerskiego nawiązującego do dawnych ideałów.

ALEKSANDER KAMIŃSKI (1903-1978) - pedagog, instruktor harcerski, żołnierz Armii Krajowej, pisarz, wspaniała postać polskiego harcerstwa.
Dzieciństwo i młodość spędził na terenach Rosji, dokąd z Warszawy przeniosła się jego rodzina (Polska była wówczas pod zaborami).
W II Rzeczypospolitej (1918-1939) uczył historii, opracowywał własne metody wychowawcze i poświęcał czas harcerstwu, w którego szeregach znalazł się już we wczesnym dzieciństwie.
Był komendantem hufca i chorągwi, potem Szkoły Instruktorów Zuchowych (opracował własną metodę szkolenia zuchów). W Kwaterze Głównej Związku Harcerstwa Polskiego zajmował się kształceniem starszyzny harcerskiej. Jego powieści dla młodzieży (Antek Cwaniak, Książka wodza zuchów, Krąg rady) były jednocześnie podręcznikami dla instruktorów harcerskich.
Podczas II wojny światowej, jako jeden z przywódców Szarych Szeregów (konspiracyjny kryptonim harcerstwa polskiego współdziałającego z Armią Krajową), założył Organizację Małego Sabotażu „Wawer", brał udział w jej akcjach, pisał artykuły do podziemnych pism, redagował Biuletyn Informacyjny AK. W 1943 roku, w tajnym wydawnictwie, pod pseudonimem Juliusz Górecki ukazały się jego Kamienie na szaniec, najsłynniejsza książka o okupowanej Warszawie. Jeszcze podczas wojny autor rozszerzał opowieść, która w 1946 roku uzyskała ostateczny kształt.
Po wojnie komunistyczne władze Polski odsunęły Aleksandra Kamińskiego od pracy w harcerstwie. Skupił się wtedy na działalności naukowej, jako pedagog, psycholog, znawca procesu wychowania. Po roku 1956 uczestniczył w życiu środowiska harcerskiego nawiązującego do dawnych ideałów.

Posłuchajcie słów otwierających lekturę.

Jaki jest sens przywołanego tekstu, zawierającego autorską intencję dotyczącą książki?

Kolejne lekcje będą rozwijać te poszczególne aspekty życia bohaterów.

ALEKSANDER KAMIŃSKI (1903-1978) - pedagog, instruktor harcerski, żołnierz Armii Krajowej, pisarz, wspaniała postać polskiego harcerstwa.
Dzieciństwo i młodość spędził na terenach Rosji, dokąd z Warszawy przeniosła się jego rodzina (Polska była wówczas pod zaborami).
W II Rzeczypospolitej (1918-1939) uczył historii, opracowywał własne metody wychowawcze i poświęcał czas harcerstwu, w którego szeregach znalazł się już we wczesnym dzieciństwie.
Był komendantem hufca i chorągwi, potem Szkoły Instruktorów Zuchowych (opracował własną metodę szkolenia zuchów). W Kwaterze Głównej Związku Harcerstwa Polskiego zajmował się kształceniem starszyzny harcerskiej. Jego powieści dla młodzieży (Antek Cwaniak, Książka wodza zuchów, Krąg rady) były jednocześnie podręcznikami dla instruktorów harcerskich.
Podczas II wojny światowej, jako jeden z przywódców Szarych Szeregów (konspiracyjny kryptonim harcerstwa polskiego współdziałającego z Armią Krajową), założył Organizację Małego Sabotażu „Wawer", brał udział w jej akcjach, pisał artykuły do podziemnych pism, redagował Biuletyn Informacyjny AK. W 1943 roku, w tajnym wydawnictwie, pod pseudonimem Juliusz Górecki ukazały się jego Kamienie na szaniec, najsłynniejsza książka o okupowanej Warszawie. Jeszcze podczas wojny autor rozszerzał opowieść, która w 1946 roku uzyskała ostateczny kształt.
Po wojnie komunistyczne władze Polski odsunęły Aleksandra Kamińskiego od pracy w harcerstwie. Skupił się wtedy na działalności naukowej, jako pedagog, psycholog, znawca procesu wychowania. Po roku 1956 uczestniczył w życiu środowiska harcerskiego nawiązującego do dawnych ideałów.

Na pierwszym miejscu autor wymienia trzy postacie głównych bohaterów, dopiero potem wspomina o czasach wojny. W drugim zdaniu dokonuje jakby skróconej charakterystyki - jego bohaterowie zostali nazwani ludźmi, którzy:

2. dokonali wielkich czynów;

Karta pracy

− Aleksy Dawidowski (ps. Alek , Glizda , Kopernicki ); − Tadeusz Zawadzki (ps. Zośka ) ;
Szanse, które chłopcy dostali do rąk.

Przedstawcie środowisko, w którym trzej bohaterowie dorastali i zdobywali doświadczenie. Notatkę zapiszcie do zeszytu.

Gimnazjum im. Stefana Batorego przed II wojną światową

Wysłuchajcie piosenki harcerskiej.

ojciec, też Aleksy, jako dyrektor fabryki karabinów odmówił współpracy z Niemcami i został rozstrzelany
w listopadzie 1939 r.; matka Janina aresztowana w 1942 r., przeżyła obóz koncentracyjny

ojciec Stanisław Bytnar urodził się w chłopskiej rodzinie, był harcerzem, żołnierzem I Brygady Legionów Piłsudskiego (kultywował w rodzinie tradycje patriotyczne), pełnił funkcję kierownika Szkoły Specjalnej dla dzieci niepełnosprawnych; matka też pracowała w szkolnictwie

ojciec był profesorem Politechniki Warszawskiej, wybitnym uczonym i inżynierem, działał w Radzie Wychowawczej Szarych Szeregów, przyjaźnił się z Aleksandrem Kamińskim

Zapoznajcie się z dodatkowymi informacjami o rodzinach chłopców.

Kiedy rozpoczyna się właściwa akcja "Kamieni na szaniec"?

Jest to przełomowy moment w życiu bohaterów:

koniec szkoły (dzieciństwa) = wejście w dorosłość

Przytoczcie fragmenty tekstu dotyczące planów bohaterów na przyszłość, dokonajcie analizy urywków, zapiszcie w zeszycie notatkę.

Zapiszcie notatkę:

Właściwa akcja rozpoczyna się po zdaniu przez chłopców matury. Pierwsze wydarzenie to wycieczka

Plany bohaterów nie były sprecyzowane. Myśleli przede wszystkim o pracy dla Polski, dla rozwoju kraju i poprawienia warunków życia ludzi - jako np. inżynierowie, wychowawcy. Zamierzali dalej się doskonalić, kształtować swoje charaktery. Mieli też nadzieję na szczęśliwe, spełnione i spokojne życie.

Co oznacza francuski zwrot noblesse oblige ?

Przez kogo i w jakich okolicznościach został on przywołany?

Czy taka postawa jest aktualna, jakimi ideałami kierują się młodzi Polacy żyjący w XXI wieku planując swoją przyszłość?

Wymieńcie takie elementy postawy bohaterów, które mogłyby być dla Was wzorem.

Ta maksyma jest dobrym podsumowaniem postawy bohaterów, ich poczucia odpowiedzialności za kraj, w którym żyli, wychowali się i wykształcili. Ojczyzna była przedmiotem ich świadomej troski

- planowanie swojej przyszłości, stawianie sobie celów;

- pielęgnowanie prawdziwej przyjaźni;

- zacieśnianie więzi międzyludzkich.

Temat: W okupowanej Warszawie.

Zwróćcie uwagę na metaforyczne tytuły rozdziałów. Przywołują one skojarzenia ze słowami: słońce, burza, mgła. Wyjaśnijcie ich znaczenie.

Pogodne, radosne, przyjemne czasy dzieciństwa i wczesnej młodości przed wojną.

Tą grą jest życie, wielką - ważną, o najwyższą stawkę.

Jaką zmianę w życiu bohaterów spowodowała wojna?

Słoneczne dni zginęły w burzy i we mgle...

Uczyniła dawne plany na przyszłość nieaktualnymi.

Zmusiła do wypracowania nowej postawy, zajęcia stanowiska wobec wydarzeń rozgrywających się na ich oczach.

Jak chłopcy myśleli o nadciągającej wojnie? Dokonajcie analizy fragmentu kończącego rozdział pierwszy:

„- Ale, słuchajcie, cóż to z tą wojną będzie? Zacznie się czy nie zacznie? Gotowa nam pokiełbasić wszystkie plany.

Początek II wojny światowej, agresja Niemiec i ZSRR na Polskę

Zapoznajcie się z przebiegiem działań wojennych dzień po dniu (do 17 września). W tym celu obejrzyjcie 3 pierwsze filmy z kalendarium zamieszczonego na stronie www.1wrzesnia39.pl

Możecie też obejrzeć fragment filmu fabularnego pt. "Katyń" (fragment 2:55 - 4:50).

Zapoznajcie się również z wydarzeniami związanymi z Warszawą, w której mieszkali bohaterowie książki.

(oś czasu 8-28 września 1939 r.)

Zanotujcie najważniejsze fakty

Reakcje Polaków na klęskę wrześniową:

Fakty z życia bohaterów we wrześniu 1939 r.:

* ewakuacja drużyn harcerskich z Warszawy;

* bombardowanie tłumu uchodźców;

* pomoc rannym z pociągu (chcieli być pomocni, przydatni, robić coś pożytecznego, „Dlaczego nie dostali jakiejś pożytecznej roboty? Czemu im nie wyznaczono jakichś zadań, które mogliby wypełniać?");

* powrót do Warszawy;

* aresztowanie i rozstrzelanie ojca Alka.

Klęska wrześniowa była dla bohaterów czymś wstrząsającym, zaskakującym, nierzeczywistym, jednak nie załamała ich. Postanowili jak najszybciej podjąć dalszą walkę, wypracować nowe formy działań przeciw okupantowi. Uznali, że mimo przegranej bitwy wojna trwa nadal. „Być zwyciężonym i nie ulec - to zwycięstwo".

gruzy, dymiące zgliszcza, barykady, domy bez szyb, ślady wybuchów bomb

tłumy na ulicach, pierwsi handlarze

Uzupełnijcie notatkę na podstawie dodatkowych informacji, które zamieszczone zostały na końcu książki.

Lorem ipsum dolor sit amet

„W marcu 1941 roku trafili wreszcie na właściwy tor. Związali się z akcją małego sabotażu, prowadzoną przez organizację podziemną Wawer, która stanowiła wówczas czoło otwartej walki z okupantem w kraju na odcinku szczególnie istotnym - odcinku oddziaływania niezależnej polskiej myśli na najszersze rzesze narodu.W okresie szczytowych powodzeń Niemiec, w okresie największego wzrostu ich potęgi - udany dowcipny pomysł propagandowy wytwarzał ten szczególny nastrój Warszawy, który ją będzie charakteryzował przez całą okupację, nastrój niczym nie zmąconej wiary w słuszność własnej sprawy i kpiarskiego stosunku do tak zwanych 'tymczasowych'. Nowa robota otworzyła chłopcom okazję do prawdziwie czynnej służby w pracy niepodległościowej".

Każdą z nich zapiszcie w zeszycie.

Po kilku miesiącach fotografie niemieckich żołnierzy zniknęły z wystaw. Przymilający się Niemcom fotografowie zostali ukarani i zniechęceni.

Akcja zniechęcająca Polaków do chodzenia do kina.

- pisanie na murach hasła „Tylko świnie siedzą w kinie" i rozlepianie ulotek;

Mimo różnorodnych działań Polacy nadal chodzili do kina, akcje były nawet dla nich dodatkową atrakcją.

Ulotkę wydano w celu zniechęcenia młodzieży do chodzenia do kina, w którym wyświetlane były niemieckie filmy propagandowe. Napisana była w formie „urzędowego obwieszczenia" szefa propagandy Ohlenbuscha, który wzywał w niej Polaków do chodzenia do kin, gdyż dochód idzie na dozbrajanie armii niemieckiej. Mieszkańcy Warszawy śmiali się z tego tekstu, ale nie przestali chodzić do kina.

PAPROCKI - właściciel restauracji pośredniczący w prenumeracie niemieckich propagandowych gazet.

1. Posyłanie perswazyjnych listów.

3. Rozlepianie ogłoszeń o sprzedawaniu słoniny.

5. Ogłoszenia o sprzedawaniu węgla.

6. Wypisywanie obelg na murach domów.

7. Nalepienie klepsydry żałobnej o zgonie Paprockiego.

8. Kolejne rozbicie szyb.

Działania harcerzy przyniosły skutek - Paprocki zaprzestał niegodnej działalności.
Znaki malowane na murach przez członków organizacji "Wawer".

Rekordzistą w rysowaniu żółwi był Rudy. Miał zdolności artystyczne, wymyślił schemat żółwia „łączący w sobie [...] ekspresję wyrazu i szybkość pociągnięcia kredą".

(rozpoczęta we wszystkich okupowanych krajach)

pisanie na murach litery V (Victory = zwycięstwo)

odpowiedź Niemców - propagowanie litery V jako nadchodzącej „Victorii" Niemiec

reakcja Wawra - uzupełnianie V napisem DeutschlandVerloren (Niemcy zgubione)

Deutschland sieght an allen Fronten (Niemcy zwyciężają na wszystkich frontach).

Deutschland lieght an allen Fronten (Niemcy leżą na wszystkich frontach).

Jedźcie z nami do Niemiec.

Jedźcie sami do Niemiec.

Stempel kotwicy
z poduszką nasączoną farbą

System blokowy
wciągania flag na latarnie

Pieczątki z trupią czaszką

Jajka (wydmuszki) z farbą

Z jakimi wydarzeniami jest związana podobizna Mikołaja Kopernika?

W 1940 w czasie okupacji niemieckiej dokonano zasłonięcia napisów wyrytych na cokole.
W miejscu NICOLAO COPERNICO GRATA PATRIA umieszczono tablicę z napisem STA SOL NE MOVEARE (Stój, Słońce, powstrzymaj swój bieg), a napis MIKOŁAYOWI KOPERNIKOWI RODACY zasłonięto tablicą z napisem w języku niemieckim DEM GROSSEN ASTRONOMEN NIKOLAUS KOPERNIKUS (Wielkiemu astronomowi Mikołajowi Kopernikowi).

11 lutego 1942 Maciej Aleksy Dawidowski „Alek" z Organizacji Małego Sabotażu „Wawer" zdjął
z pomnika tablicę z niemieckim napisem i ukrył ją w pobliskiej zaspie śniegu. Warto zwrócić uwagę, że monument znajduje się na otwartej przestrzeni, na wprost budynku, w którym swoją siedzibę miała granatowa policja.

Akcja sabotażowa Alka - zdjęcie niemieckiej tablicy z pomika Mikołaja Kopernika.

Zastanówcie się, co pomogło w skutecznym przeprowadzeniu akcji, jakich umiejętności, cech charakteru wymagały od bohaterów?

Jakie były skutki działań Małego Sabotażu?

SKUTKI DZIAŁAŃ MAŁEGO SABOTAŻU

- piętnowanie niewłaściwych zachowań (np. chodzenie do kin, kolaboracja).

- wprowadzenie poczucia niepewności,

Temat: O ludziach, którzy umieli pięknie żyć... Dni powszednie herosów.

Gdzie wybierali się na wycieczki?

Jakie zajęcia zarobkowe
podejmowali?

Na jakie tematy toczyli dyskusje?

Gdzie uczyli się i co studiowali?

Szkoła Budowy Maszyn im. Hipolita Wawelberga (szkoła techniczna znana z wysokiego poziomu)

Tajne komplety matematyki, fizyki, historii

Te działania były pożyteczne, służyły rozwojowi bohaterów, dawały im poczucie spełnionego obowiązku, jednak do końca ich nie satysfakcjonowały - oni rwali się do działania, do walki.

„była szczupłą brunetką, miała delikatną cerę [...] rozważna, zrównoważona, skupiona, zwarta w swych myślach i zamierzeniach. Potrafiła wytworzyć wokół Alka atmosferę ciepła, serdeczności i spokoju".

„Jakżeż cudownie się czuli. Na długie popołudnia, a czasem o wczesnym świcie szli na spacery do lasu i tam gadali, gadali. Dziewczyna, las i ciekawa rozmowa - czyż może być przyjemniejszy odpoczynek? Rozmawiali o wszystkim. O książkach i życiu. [...] Często też rozmawiali o przyszłości Alka".

* poznali się na początku wojny * Basia (Barbara Sapińska) była młodsza od Alka o 4 lata

* w Warszawie byli zbyt zajęci, żeby często się spotykać (oboje działali w konspiracji)

* mieli dla siebie więcej czasu, kiedy poszukiwany przez Gestapo Alek wyjechał na wieś do posiadłości jej rodziców w Olesinku pod Górą Kalwarią

Rozpoznajecie, o jaką sytuację chodzi?

Nazwijcie uczucia osób uczestniczących w zdarzeniu.

Opiszcie sposób działania agresorów.

Lorem ipsum dolor sit amet

łapanka - stosowana w czasie II wojny światowej w krajach okupowanych przez hitlerowców obława na ludzi, łapanie ludzi w celu uwięzienia, wysłania ich do obozów czy na przymusowe roboty.

Opowiedzcie o przygodach bohaterów książki związanych z łapankami.

W jaki sposób bohaterowie "Kamieni na szaniec" zostali ukazani przez autora?

odważni wyjątkowi

Porównajcie życie nastolatków w czasie II wojny światowej i dzisiaj, w XXI wieku.

Wskażcie podobieństwa i różnice.

Napisz charakterystykę wybranego bohatera "Kamieni na szaniec".

W 1942 r. nastąpiła zmiana sytuacji na wojnie.

Wysłuchajcie fragmentu powieści.
Zwróćcie uwagę na wspomniane tam wydarzenia historyczne, np. przełomowy charakter listopada 1942, koniec zwycięstw Niemców, w Polsce: wzmożenie akcji dywersyjnych, utworzenie kierownictwa Dywersji, późniejszego Kedywu.

Chłopcy dorośli, wykazali się, sprawdzili się w czasie akcji, dowództwo powierzyło im bardziej odpowiedzialne zadania: „Teraz nadchodziły inne czasy. Walka pod okupacją miała nabrać ostrzejszego wyrazu. Jej znamieniem stawał się pistolet, granat i dynamit . Nadchodziły czasy dywersji i dywersyjne oddziały miały teraz wystąpić w pierwszej linii podziemnego polskiego frontu".

Każdą z nich zapiszcie w zeszycie.

Karta pracy

brak kilofów - zamarznięta ziemia, pijany przypadkowy przechodzień, zacięcie się zapalnika

spóźnienie się pociągu o około 3 godziny; zatrzymanie się w pobliżu pociągu wojskowego; wyskoczenie gestapowca z pociągu wprost na Maćka - początkowa dezorientacja i chaotyczna strzelanina

strata samochodu przed akcją, spóźnienie się Zośki, przepuszczenie pociągu, wysadzenie tylko części mostu, problemy podczas powrotu - wypadek samochodu, pościg żandarmów, śmierć uczestników

Cechy bohaterów, które uwidoczniły się w akcjach dywersyjnych:

Dzięki nim bohaterowie mogli rozwijać nowe umiejętności, wykorzystać swoje zdolności, zostali skierowani do dowodzenia.

Dla chłopców wychowanych według chrześcijańskich wartości zabijanie było sprawą trudną; sytuacja walki zmuszała ich do przekroczenia przykazania: „Nie zabijaj"; wiedzieli, że wróg był przecież także człowiekiem.

W jakich okolicznościach bohaterowie spojrzeli w oczy wrogom, których za chwilę mieli zabić?
Jak w swoich sumieniach rozstrzygali problem pozbawiania innych życia?

Największy moralny problem z zabijaniem miał Alek. Wróg nie przestawał być dla niego człowiekiem. Pomagało mu przywoływanie w pamięci zbrodni hitlerowców. Ale i tak czuł niepokój, napadając z zaskoczenia.

Temat: W imię braterstwa i służby.

Okoliczności aresztowania Rudego:

zdobycie przez gestapo adresu Rudego
wtargnięcie o 4:30 rano do mieszkaniu Rudego sześciu Niemców z pistoletami maszynowymi
przeszukanie domu, aresztowanie Rudego i jego ojca

Przedstawcie okoliczności, w jakich Rudy został aresztowany oraz reakcje jego przyjaciół na towydarzenie.

Jak zachowywał się Rudy w czasie przesłuchań?

Do dziś zachowałsię napis znaleziony na ścianie celi nr 6 na Szucha. Skomentujcie słowa zapisane przez więźnia:

Warta podkreślenia jest bohaterska, nieugięta postawa mimo tortur i zadawanego Rudemu niewyobrażalnego cierpienia. Należy również z wrócić uwagę na postawy innych więźniów Pawiaka wobec maltretowanego Rudego, którzy ofiarowali mu swą pomoc, ojciec dyżurował przy nim w nocy , czuli jednak bezradność).

Obejrzyj prezentację

Temat: "Jakaż to wielka była gra!". Pokolenie Kolumbów.

„Rudy i Alek umarli tego samego dnia".
30 III 1943 r.
Po wojnie pochowano ich obok siebie, dziś mają wspólny grób i wspólny krzyż.

* ranny w brzuch w czasie akcji pod Arsenałem

* natychmiastowa operacja nie przyniosła skutku

* był coraz słabszy, poprosił o odczytanie modlitwy, którą miał przy sobie w portmonetce: "Kto się w opiekę odda Panu swemu, a całym sercem szczerze ufa Jemu, śmiele rzec może: mam obrońcę Boga, nie przyjdzie na mnie żadna straszna trwoga..." (jest to fragment Psalmu 91 z Psałterza Dawidów Jana Kochanowskiego).

* leżał na Mokotowie, wśród przyjaciół, Zośka był z nim cały czas

* mówienie bardzo go męczyło

* ból był coraz mocniejszy

Jakie wrażenie na przyjaciołach wywarła śmierć Rudego i Alka?

* byli wstrząśnięci, zrozpaczeni

* śmierć Alka była „normalnym losem żołnierskim", ale „nie kryła w sobie grozy piekieł"

* cierpienie i śmierć Rudego przerażały towarzyszy, poprzysięgli zemstę (wyrok śmierci na Schultza i Langego wykonano w miesiąc po śmierci Rudego)

Co pamiętacie o okolicznościach śmierci Zośki?

"Jak cuglami szarpnięty koń, wpiera się Zośka stopami w deski werandy i powoli skręca półobrotem. Słania się ku ścianie. [...] Głosy stają się coraz dalsze, coraz cichsze...
W głowie wzmaga się szum, przed oczyma blaski i cienie.Czy to się zbliża postać zwycięskiego Maćka, czy też idzie szaleniec Alek? [...] Rudy! Rudy! To na pewno on... Złocista, rozwichrzona czupryna - to on! Nareszcie znów razem, w walce. [...] Bezsilne, omdlałe ciało osuwa się spod ściany ku ziemi..."

Bohater zginął podczas w ataku na strażnicę Grenzschutzpolizei w Sieczychach koło Wyszkowa.

- pokolenie młodych polskich poetów i literatów, urodzonych około roku 1920, wchodzących w dorosłość w latach II wojny światowej (przeżycie kształtujące ich tożsamość), pierwsze pokolenie urodzone w niepodległej Polsce po 123 latach niewoli, nazywane też „ pokoleniem straconym ", „ pokoleniem bez przyszłości ", „ pokoleniem czasu burz " oraz „ pokoleniem apokalipsy spełnionej "; do najwybitniejszych przedstawicieli pokolenia zalicza się m.in.: Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Mirona Białoszewskiego, Tadeusza Borowskiego, Romana Bratnego, Tadeusza Gajcego, Gustawa Herlinga - Grudzińskiego, Tadeusza Różewicza pokolenie Kolumbów

„Alek gasł. [...] Rozumiał już, że gra jego życia dobiega końca. Rozumiał i nie przestawał się uśmiechać. Jakaż to wielka była gra".

Bohaterowie określili swoje życie jako „wielką grę". Wiedzieli, że składają swoje życie w ofierze dla przyszłych pokoleń. Zdawali sobie sprawę, że wiele trzeba takich ofiar, aby wywalczyć wolność („kamienie składane na szaniec"). Byli dumni ze wszystkiego, co udało im się zrobić dla innych.

Podajcie daty ważnych wydarzeń w życiu bohaterów "Kamieni na szaniec".

Jakie wspólne doświadczenia mieli rówieśnicy bohaterów książki?

Dlaczego w tytule książki Romana Bratnego pojawia się określenie Kolumbowie?

Wędrowali do trudnego, niewiadomego celu brawurowo, odważnie, nieustępliwie broniąc ideałów i wartości, w które wierzyli (jak historyczny Kolumb).

Juliusz Słowacki "Testament mój":

„Lecz zaklinam, niech żywi nie tracą nadziei(...)

A kiedy trzeba, na śmierć idą po kolei,

Jak kamienie przez Boga rzucane na szaniec..."

Bohaterowie podjęli wezwanie, byli gotowi do wielu wyrzeczeń, poświęceń dla ojczyzny, złożyli dla niej ofiarę z własnego życia. Swoją postawą dali przyszłym pokoleniom nadzieję na wolność.

Powieść "Kamienie na szaniec" podaje się jako przykład literatury faktu, powieści reportażowej, anawet - gawędy harcerskiej. Wpiszcie do tabeli te elementy utworu, które potwierdzają przypisanie go do przywołanych gatunków.

* forma opowieści o czynach bohaterów

* autor pisze o wydarzeniach, w których brał udział lub znał ich uczestników

I wydanie "Kamieni na szaniec" ukazało się w lipcu 1943 pod pseudonimem Juliusz Górecki jako „Opowiadanie o Wojtku i Czarnym" (ze względów konspiracyjnych pseudonimy wszystkich bohaterów zostały zmienione, Rudy był Czarnym, Alek - Wojtkiem, Zośka - Staśką).

Dalsze losy harcerskich Grup Szturmowych Aleksander Kamiński przedstawił w książce "Zośka i Parasol".

Dziękuję za uwagę!

# data[].attributes.attachment_link.title
"Kamienie na szaniec"- cykl lekcji kl. 8

# data[].attributes.attachment_link.description
1. O ludziach, którzy potrafili wcielić w życie dwa wspaniałe ideały: braterstwo i służbę ojczyźnie! 2. W okupowanej Warszawie. 3. O ludziach, których czyny wycisnęły piętno na stolicy.W służbie Małego Sabotażu. 4. O ludziach, którzy umieli pięknie żyć... Dni powszednie herosów. 5. O ludziach, których czyny rozeszły się echem po kraju...Akcje dywersyjne.

# data[].attributes.attachment_link.title
Allegro Lektury 2.0 | Julia Wieniawa w interpretacji "Świtezianki" Adama Mickiewicza

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
świtezianka

Adam Mickiewicz

Ilustracja pochodzi z wydania „Ballad i romansów" Adama Mickiewicza opatrzonych komentarzem Emilii Kiereś, która snuje opowieść o swojej fascynacji tajemnym światem ballad. Tłumaczy archaizmy, okrasza historię wątkami biograficznymi Mickiewicza, proweniencją utworów. Autorką ilustracji jest Marianna Sztyma.

"świtezianka"

Ilustracja pochodzi z wydania „Ballad i romansów" Adama Mickiewicza opatrzonych komentarzem Emilii Kiereś, która snuje opowieść o swojej fascynacji tajemnym światem ballad. Tłumaczy archaizmy, okrasza historię wątkami biograficznymi Mickiewicza, proweniencją utworów. Autorką ilustracji jest Marianna Sztyma.

Krótkometrażowy sióstr Bui - Julii i Mai - zafascynowanych twórczością Mickiewicza.

Film jest utrzymany w charakterze romantycznego thrillera. Świat rzeczywisty przeplata się w nim ze światem baśniowym, nasyconym magią, tajemniczością, niejednoznacznością przyrody.

Otwiera pole do dyskusji:

- uniwersalizm - kim jest filmowy młodzieniec i świtezianka? Kogo uosabiają?

- rola natury - sposób przedstawienia przyrody - Absolutu

- narzędzia budowy obrazu filmowego, porównanie obu tekstów kultury

tekst

WSPÓŁCZEŚNIE

KŁAMSTWO, ZDRADA, GRANICE WOLNOŚCI WIAROŁOMSTWO

1. Czy istnieje kłamstwo usprawiedliwione?

2. Czy istnieją sytuacje, w których można złamać daną obietnicę?

3. Czy niepowiedzenie prawdy jest równoznaczne z kłamstwem?

MEM

Afisz: Świtezianka. Balet Opery Warszawskiej

Elżbieta Kowalska: Świtezianka

Julian Fałat: Świteź

Kazimierz Alchimowicz: Świtezianka

Analiza i interpretacja wspólnych motywów, sposobu obrazowania, przeniesienia tekstu literackiego na inny znak.

Mural w Częstochowie na osiedlu Trzech Wieszczów.

Deformacja?

Poeta Krzysztof Kościelski ogłosił swego czasu konkurs na dwuwiersz uwspółcześniający historię Świtezianki i Strzelca.

Oto kilka twórczych efektów.

Pole do dyskusji:

- uniwersalizm historii

- sposób uwspółcześnienia

- kim jest współczesny Młodzieniec i Dziewczyna?

Autorski film animowany Anny Dudek inspirowany utworem Fryderyka Chopina pt. Ballada op. 23 nr 1 w wykonaniu Artura Rubinsteina i motywami z ballady Adama Mickiewicza „Świtezianka".

Wizualizacja za pomocą ręcznie malowanych ekolinami barw i kształtów.

- sposób przekładu tekstu literackiego

- sposób ukazania roli natury

KORELACJA

ŚWITEZIANKA

JAKO NAZWA/zjawisko W KULTURZE MASOWEJ

zainspirowani?

Wybierz jedno wyzwanie:

1. Wykonaj zdjęcie inspirowane tekstem "Świtezianki". Może w tym celu wybierzesz się na spacer...

2. Zaprojektuj okładkę najnowszego wydania "Świtezianki".

3. Korzystając z generatorów memów, przygotuj mem, dla którego bazę stanowić będzie "Świtezianka".

4. Ballada "Świtezianka" obfituje w złote myśli, aforyzmy. Wybierz jeden i zaprojektuj gadżet z cytatem - aforyzmem - kubek, t-shirt, etui na telefon, pudełko... (foto poglądowe: gadżety z cytatami filozoficznymi) dełko

# data[].attributes.attachment_link.description
świtezianka Adam Mickiewicz "świtezianka" Krótkometrażowy sióstr Bui - Julii i Mai - zafascynowanych twórczością Mickiewicza. Film jest utrzymany w charakterze romantycznego thrillera. Świat rzeczywisty przeplata się w nim ze światem baśniowym, nasyconym magią, tajemniczością, niejednoznacznością przyrody. Otwiera pole do dyskusji: - uniwersalizm - kim jest filmowy młodzieniec i świtezianka? Kogo uosabiają?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"Świtezianka"

Spis treści

Najważniejsze cechy gatunku:

przenikanie się świata rzeczywistego (postać strzelca) i fantastycznego (nimfa wodna),

nastrój tajemniczości i grozy,

akcja skoncentrowana wokół gwałtowynych wydarzeń (zdrada, zemsta),

ludowość (ludowe wierzenia - nimfy mieszkające w jeziorze; ludowa moralność - nie ma winy bez kary,

połączenie elementów epiki (narrator), liryki (podział na zwrotki, emocje bohaterów) i dramatu (dialogi).

Po tych słowach dziewczyna odchodzi. Strzelec próbuje ją odszukać, jednak mu się to nie udaje. Podczas poszukiwań zauważa, że ze wzburzonych wód jeziora wyłania się nimfa wodna. Namawia go ona, aby zapomniał o ukochanej, która do zostawiła. Strzelec ulega pokusie i łamie dane słowo. Kiedy zbliża się do rusałki, rozpoznaje w niej swoją ukochaną - w obie dziewczyny wcieliła się Świtezianka, nimfa z jeziora Świteź. Zdradzona kochanka wymierza strzelcowi karę - pochłaniają go wody jeziora, a jego dusza błąka się obok modrzewia, pod którym się spotykali.

WYDARZENIA

Młody strzelec co noc spotyka się nad brzegiem jeziora Świteź z tajemniczą dziewczyną. Prosi ją, aby z nim zamieszkała. Dziewczyna ma obawy, czy chłopak będzie jej wierny. Zakochany strzelec przysięga jej dozgonną miłość i wierność. Dziewczyna przestrzega go, że

"(...) kto przysięgę naruszy,

Ach, biada jemu, za życia biada

I biada jego złej duszy!".

Kadr z filmu "Świtezianka", reż. siostry Bui

MIEJSCE WYDARZEŃ

Akcja utworu rozgrywa się nad brzegami jeziora Świteź (obecnie Białoruś)

Zdjęcia pochodzą ze strony: Globtroter.pl

MOTYW WINY I KARY

Utwór Adama Mickiewicza podkreśla, że należy się liczyć z konsekwencjami popełnianych czynów. Zasady panujące w świecie bohaterów odwołują się do ludowej moralności - zgodnie z nimi każdy, kto zawini, zostanie ukarany.

Złamanie przysięgi jest zbrodnią, która zaśługuje na najsurowszy wyrok.

Kadr z filmu "Świtezianka", reż. siostry Bui

Przyroda ukazana w balladzie Mickiewicza jest niezwykła, mroczna i tajemnicza. Buduje nastrój niesamowitości i grozy, tworzy tło dramatycznych wydarzeń.

Natura jest także potężną siłą, która ma wpływ na ludzkie losy. Zapowiada niektóre wydarzenia, wykonuje wyrok.

BOHATEROWIE

Nimfa wodna, mieszkająca w jeziorze Świteź. Posiada nadprzyrodzone moce. Przybiera postać pięknej dziewczyny, aby poddać strzelca próbie.
Młody chłopak, myśliwy z boru. Łatwo ulega pokusom. Niezbyt odpowiedzialnie traktuje uczucia oraz własną przysięgę. Nie dotrzymuje słowa danego Świteziance, za co spotyka go surowa kara.
W "Świteziance" Mickiewicz odwołuje się do ludowych wyobrażeń. Przywołuje ludową wiarę w to, że w jeziorze mieszkają nimfy.

Ballada pokazuje także ludową moralność, zgodnie z którą nie ma winy bez kary. Każde przewinienie zostanie kiedyś ukarane.

# data[].attributes.attachment_link.description
"Świtezianka" Spis treści Najważniejsze cechy gatunku: przenikanie się świata rzeczywistego (postać strzelca) i fantastycznego (nimfa wodna), nastrój tajemniczości i grozy, akcja skoncentrowana wokół gwałtowynych wydarzeń (zdrada, zemsta), ludowość (ludowe wierzenia - nimfy mieszkające w jeziorze; ludowa moralność - nie ma winy bez kary, połączenie elementów epiki (narrator), liryki (podział na zwrotki, emocje bohaterów) i dramatu (dialogi).

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
T: W świecie utworu Juliusza Słowackiego.

Jakie jest Twoje zdanie o lekturze?

Jak Ci się ją czytało?

baśniowy, legendarny (czasy panowania Popiela)

okolice Jeziora Gopło, chatka Wdowy, chatka Pustenika, Gniezno

władza - główny motyw postępowania bohaterki

zbrodnia - Balladyna zabija, by zdobyć władzę; wpada w wir - każda zbrodnia pociąga za sobą kolejną

miłość - ślepa miłość Wdowy do Balladyny, miłość Goplany do Grabca, Balladyny do władzy

kara, sprawiedliwość - Balladyna wydaje na sioebie wyrok za zbrodnie, musi ponieść konsekwencje swoich czynów

Rodzaj i gatunek literacki

- podział na akty i sceny,

- obecność tekstu głównego (wypowiedzi bohaterów) i didaskaliów (wskazówek autora)

Rodzaj i gatunek literacki

- podział na akty i sceny,

- obecność tekstu głównego (wypowiedzi bohaterów) i didaskaliów (wskazówek autora)

- pojawia się konflikt jednostki z siłami wyższymi,

- wszystkie zdarzenia prowadzą do klęski bohatera

"Balladyna" w teatrze

Jak twórca plakatu nawiązał do utworu Juliusza Słowackiego?

Wytłumacz związek poszczególnych elementów graficznych z tekstem dramatu.

Zadanie

Wybierz plakat, który najbardziej Ci się podoba i wyjaśnij związek jego elementów graficznych z akcją dramatu.

T: Skomplikowane relacje rodzinne - historia Wdowy i jej córek.

Określ stosunek obu córek do matki.

kocha matkę, dba o nią, chce, aby odpoczęła po pracy, pragnie jej szczęścia.

jest oschła w stosunku do matki, traktuje ją ozięble, jest obojętna, w ogóle się nią nie interesuje.

a) Wyjaśnij, co oznacza związek frazeologiczny "być czymś oczkiem w głowie".

Frazeologizm "być czyimś oczkiem w głowie" oznacza, że ktoś jest dla nas najważniejszy.

b) Która z dziewcząt była w ten sposób traktowana przez matkę?

Wdowa w ten sposób traktowała Balladynę.

c) Podaj odpowiednie przykłady na poparcie swojego wyboru.

Matka chciała, aby to Balladyna odpoczęła kolejnego dnia od pracy. Pomyślała też o starszej córce jako pierwszej, gdy Kirkor oznajmił, że pragnie poślubić jedną z dziewczyn.

Odpowiedz jednym zdaniem za pytania.

1. Jakiej żony szukał Kirkor?

Kirkor szukał ubogiej i cnotliwej żony.

2. Którą z córek zasugerowała mu Wdowa?

Wdowa zasugerowała księciu na żonę Balladynę.

3. Czy sugestia matki była trafna? Dlaczego?

Sugestia matki nie była trafna, ponieważ Balladyna była leniwą i egoistyczną dziewczyną.

4. Czy druga z dziewcząt byłaby lepszą kandydatką na żonę dla Kirkora? Uzasadnij swoją opinię.

Alina byłaby lepszą żoną dla Kirkora, ponieważ cechowała ją dobroć, pracowitość i troskliwość.

W imieniu Balladyny i Kirkora napisz zaproszenie na ich wesele. Podaj dwa argumenty, zachęcające do przyjścia.

T: Alina i Balladyna - próba charakterystyki.

źródło: Galeria Postaci Literackich

starsza córka Wdowy, ma wyjątkowe imię

młodsza córka Wdowy, jej imię jest zwykłe, pospolite

źródło: Galeria Postaci Literackich

czarnowłosa, ciemnooka, z bladą cerą; bardzo dba o swój wygląd

jasnowłosa, z niebieskimi oczami, o różanej cerze; nie przywiązuje wagi do swojego wyglądu

źródło: Galeria Postaci Literackich

namiętna i zmysłowa, leniwa, nieporadna, zakłamana, fałszywa, bezwzględna, egoistka, zła, ambitna, żądna władzy

niewinna i delikatna, pracowita, sprawna, szczera, naiwna, altruistka, dobra, pobożna, skromna

źródło: Galeria Postaci Literackich

wykorzystuje miłość do matki, jest wobec niej obojętna; gdy trafia do zamku, źle traktuje Wdowę

kocha matkę, chce jej szczęścia i dobra, nie wstydzi się jej

źródło: Galeria Postaci Literackich

nie kocha Kirkora, ślub z nim to dla niej szansa na lepsze życie i władzę

szczerze kocha Kirkora, obiecuje mu wierność

źródło: Galeria Postaci Literackich

Bohaterki dramatu Słowackiego są zestawione ze sobą na zasadzie kontrastu (zarówno jeśli chodzi o wygląd, jak i zachowanie oraz cechy charatkeru)

1. Wykonaj w zeszycie notatkę graficzną dotyczącą Aliny i Balladyny. Uwzględnij wszystkie kryteria, które pojawiły się na lekcji.

2*. Wybierz po trzy cechy charakteru każdej z bohaterek i uzasadnij je, odwołując się do konkretnych sytuacji przedstawionych w dramacie.

T: Oblicza zbrodni Balladyny.

Uwaga!

Doszło do szeregu okrutnych zbrodni!

Potrzebujemy zespołu śledczych, którzy znajdą odpowiedzialnych za te makabryczne czyny.

Alina została zamordowana podczas konkursu zbierania malin. Ciało zostało porzucone w lesie. Na czole morderczyni pojawił się krwawy ślad.

pragnienie zmiany statusu i stylu życia, pragnienie zostania królową

Gralon przyniósł do zamku skrzynię od Kirkora, która nie mogła być otworzona. Zabójczyn, w obawie, że król odkrył jej poprzednią zbrodnię, zabiła posłańca.

strach przed wyjawieniem prawdy.

uwięzienie w wieży, a potem wygnanie Wdowy z zamku

Po przeprowadzce do zamku, Wdowa została zamknięta w wieży. Przybyła jednak na zamkową ucztę w łachmanach, miała żal o zamknięcie w odosobnieniu.

wstyd, niechęć do swojej przeszłości i swojego pochodzenia

Grabiec wszedł w posiadanie korony Lecha, która miała zagwarantować jej posiadaczowi władzę.

Ciało mężczyzny zostało znalezione powieszone na drzewie.

zatuszowanie poprzednich zbrodni

Chleb został pokrojony zatrutym nożem i podany rycerzowi.

żądza wyłącznej władzy, niechęć do dzielenia się nią

Co robi Balladyna, gdy zostaje królową?

Kto przychodzi do Balladyny i o jakich zbrodniach opowiada?

Kogo faktycznie sądzi królowa?

Wszystkich zbrodni, o których mowa, dokonała Balladyna.

Balladyna trzykrotnie wydaje na siebie wyrok śmierci.

Jak ten wyrok zostaje wykonany?

Zbrodniarka zostaje ukarana za swoje czyni - uderza w nią piorun, przez co bohaterka ginie.

Dramat Słowackiego pokazuje, że nie ma zbrodni bez kary. Świat utworu jest rządzony przez sprawiedliwość. Balladyna popełniła zbrodnie i została przez nie naznaczona - nosi znak na czole. Jako królowa osądza samą siebie i trzykrotnie wydaje wyrok śmierci. Jej śmierć to zasłużona kara, która świadczy o sprawiedliwości Boga i natury.

T: "Balladyna" - zadania egzaminacyjne.

# data[].attributes.attachment_link.description
T: W świecie utworu Juliusza Słowackiego. Jakie jest Twoje zdanie o lekturze? Jak Ci się ją czytało?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Do kraju tego, gdzie kruszynę chleba
Podnoszą z ziemi przez uszanowanie
Dla d a r ó w Nieba...
Tęskno mi, Panie...

*

Do kraju tego, gdzie winą jest dużą
Popsować gniazdo na gruszy bocianie,
Bo wszystkim służą...
Tęskno mi, Panie...

*

Do kraju tego, gdzie pierwsze ukłony
Są - jak odwieczne Chrystusa wyznanie:
„B ą d ź p o c h w a l o n y !"
Tęskno mi, Panie...

*

Tęskno mi jeszcze i do rzeczy innej,
Której już nie wiem, gdzie leży mieszkanie,
Równie niewinnej...
Tęskno mi, Panie...

*

Do bez-tęsknoty i do bez-myślenia,
Do tych, co mają t a k za t a k - n i e za n i e -
Bez światło-cienia...
Tęskno mi, Panie...

*

Tęskno mi owdzie, gdzie któż o mnie stoi?
I tak być musi, choć się tak nie stanie
Przyjaźni mojej!...
Tęskno mi, Panie...

Poznaj sylwetkę autora:

CYPRIAN NORWID (1821-1883) - twórca wszechstronny - poeta, dramaturg, prozaik, malarz, rzeźbiarz. Urodził się pod Warszawą, lecz jego ojciec pochodził z rodziny litewskiej, matka zaś z rodu króla Jana III Sobieskiego. Wcześnie osierocony (ojciec zmarł w więzieniu za długi), wyjechał z Polski w wieku 21 lat. Do kraju już nie wrócił.

Florencja, Rzym, Berlin, Paryż - to kolejne etapy jego emigracyjnego życia. Poznał Juliusza Słowackiego, Fryderyka Chopina, Adama Mickiewicza. Stylu pisania autora nie cenił. Był dla niego zbyt śpiewny, uczuciowy, rzewny i malowniczy. Patriotyzm Pana Tadeusza nazywał „kapuścianym".

Norwid marzył o stworzeniu nowego stylu pisania poezji, całkowicie odmiennego od stylu Mickiewicza. Mówił, że „po mężu, który ukształca smak (tu: gust literacki) swojego narodu najgenialniejszym bywa ten, który go psuje". Norwid chciał być tym geniuszem. Rzeczywiście stworzył nowy język poezji - zrezygnował z barwnych opisów krajobrazu, wprowadzał do wierszy archaizmy*, neologizmy* (częściej niż współcześni mu poeci), zwroty zaczerpnięte z mowy potocznej. Posługiwał się symbolami*, alegoriami*, ironią*. Pisał językiem oszczędnym i wieloznacznym. Zmuszał tym odbiorców do twórczego wysiłku.

Współcześni mu czytelnicy tego wysiłku nie podjęli. Twórczość Norwida została przez nich odrzucona. Za życia poety niemal nic z jego utworów się nie ukazało. Żył więc, i to bardzo nędznie, ze sprzedaży swoich prac malarskich i rzeźbiarskich. Nie powiódł się poecie również wyjazd „za chlebem" do Stanów Zjednoczonych. Żadna z jego miłości nie okazała się szczęśliwa. Zmęczony życiem, skrajnie ubogi i chory Norwid zamieszkał w końcu w zakładzie opiekuńczym św. Kazimierza pod Paryżem. Zmarł niemal w całkowitym zapomnieniu.

Niełatwa twórczość literacka Norwida czekała pół wieku na odkrycie. Dziś uważa się tego twórcę za poetę wielkiego, wręcz genialnego, lecz nadal trudnego i wymagającego.
2 3 4 5
Wysłuchaj recytacji wiersza:

Temat: Inny odcień tęsknoty - "Moja piosnka (II)" Cypriana Kamila Norwida.

Podaj skojarzenia ze słowem Polska

Okoliczności, w jakich podmiot liryczny mówi słowa wiersza:

Zastanów się za czym tęskni podmiot liryczny? Poszukaj słów kluczy w poszczególnych strofach.

Scharakteryzuj podmiot liryczny.

DO KRAJU TEGO, GDZIE...

... okazuje się szacunek dla darów bożych, np. dla kruszyny chleba.

DO KRAJU TEGO, GDZIE...

... szanuje się przyrodę (nie niszczy się bocianich gniazd).

DO KRAJU TEGO, GDZIE...

... ludzie okazują głęboką wiarę i codzienną pobożność, przestrzega się chrześcijańskich obyczajów (powitanie odbywa się w imię boże: „Bądź pochwalony!").

DO RZECZY INNEJ...
- do uczciwości, prostoty - przejrzystego systemu wartości.
Wniosek:
Czyli do Polski, ale wyidealizowanej, ukazanej poprzez rozpoznawalne symbole (szacunek dla chleba, bocianie gniazda, pozdrowienie „Bądź pochwalony!").

DO RZECZY INNEJ...
- do czyjejś troski, opieki, miłości, przyjaźni - do poczucia, że komuś na nas zależy.
Wniosek:
Czyli do świata porządku moralnego.

bez-tęsknota, bez-myślenie - poczucie wyciszenia, uspokojenia, wewnętrzna harmonia;

bez światło-cienia - przejrzystość moralna, uporządkowany system wartości.

* człowiek pozbawiony ojczyzny, emigrant;
* człowiek wyobcowany;
* ktoś, kto nie chce (nie potrafi) zaakceptować reguł rządzących światem, który go otacza;
* wieczny wędrowiec, podróżnik, tułacz.

Podsumuj wiadomości:

# data[].attributes.attachment_link.title
"Moja piosnka (II)" Cypriana Kamila Norw

# data[].attributes.attachment_link.description
Do kraju tego, gdzie kruszynę chlebaPodnoszą z ziemi przez uszanowanieDla d a r ó w Nieba...Tęskno mi, Panie... * Do kraju tego, gdzie winą jest dużąPopsować gniazdo na gruszy bocianie,Bo wszystkim służą...Tęskno mi, Panie... * Do kraju tego, gdzie pierwsze ukłonySą - jak odwieczne Chrystusa wyznanie:„B ą d ź p o c h w a l o n y !"Tęskno mi, Panie...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Lorem Ipsum Dolor Sit Amet

Adam Mickiewicz

W głuchEj puszczy, przed chatką leśnika,

Rota strzelców stanęła zielona;

A u wrót stoi straż Pułkownika,

Tam w izdebce Pułkownik ich kona.

Z wiosek zbiegły się tłumy wieśniacze:

Wódz to był wiélkiej mocy i sławy,

Kiedy po nim lud prosty tak płacze

I o zdrowie tak pyta ciekawy.

Kazał konia Pułkownik kulbaczyć,

Konia w każdéj sławnego potrzebie;

Chce go jeszcze przed śmiercią obaczyć,

Kazał przywieść do izby - do siebie.

Kazał przynieść swój mundur strzelecki,

Swój kordelas i pas i ładunki;

Stary żołnierz, - on chce, jak Czarniecki,

Umierając, swe żegnać rynsztunki

A gdy konia już z izby wywiedli,

Potem do niéj wszedł ksiądz z Panem Bogiem;

I żołnierze od żalu pobledli,

A lud modlił się klęcząc przed progiem.

Nawet starzy Kościuszki żołnierze,

Tyle krwi swéj i cudzéj wylali,

Łzy ni jednéj - a teraz płakali,

I mówili z księżami pacierze.

Z rannym świtem dzwoniono w kaplicy;

Już przed chatą nie było żołnierza,

Bo już Moskal był w téj okolicy.

Przyszedł lud widzieć zwłoki rycerza.

Na pastuszym tapczanie on leży -

W ręku krzyż, w głowach siodło i burka,

A u boku kordelas, dwururka.

Lecz ten wódz, choć w żołnierskiéj odzieży,

Jakie piękne dziewicze ma lica?

Jaką pierś? - Ach, to była dziewica,

To Litwinka, dziewica-bohater,

Wódz Powstańców - Emilija Plater!

https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/smierc-pulkownika.html

Emilia Plater

Tytułowy Pułkownik to EMILIA PLATER, postać autentyczna, litewska szlachcianka. Brała udział w walkach powstańczych. Kapitan Wojska Polskiego w czasie powstania listopadowego.

Motywy w utworze:

-bohaterstwo, męstwo, odwaga,

-wzór patriotyzmu, żołnierza,

-poświęcenie życia dla ojczyzny.

Emilia

- Utwór przedstawia ostatnie chwile życia dowódcy powstańców, który umiera
w chacie leśnika.

- Przed śmiercią prosi o przyniesienie munduru, szabli i przyprowadzenie osiodłanego konia. Żegna się ze swoim rynsztunkiem - jak dawni rycerze.

- Umiera w otoczeniu wzruszonych żołnierzy i prostego ludu.

- Dopiero w zakończeniu utworu podmiot liryczny ujawnia kim jest tytułowy pułkownik. To wódz powstańców - Emilia Plater.

# data[].attributes.attachment_link.description
Lorem Ipsum Dolor Sit Amet Adam Mickiewicz W głuchEj puszczy, przed chatką leśnika, Rota strzelców stanęła zielona; A u wrót stoi straż Pułkownika, Tam w izdebce Pułkownik ich kona. Z wiosek zbiegły się tłumy wieśniacze: Wódz to był wiélkiej mocy i sławy, Kiedy po nim lud prosty tak płacze I o zdrowie tak pyta ciekawy.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
poetycka legenda

"Śmierć Pułkownika"

Adam Mickiewicz

Piotr Wysocki - jeden z pułkowników powstania listopadowego (Wikipedia)

Adam Mickiewicz, "Śmierć Pułkownika"

W głuchéj puszczy, przed chatką leśnika,

Rota strzelców stanęła zielona;

A u wrót stoi straż Pułkownika,

Tam w izdebce Pułkownik ich kona.

Z wiosek zbiegły się tłumy wieśniacze:

Wódz to był wiélkiej mocy i sławy,

Kiedy po nim lud prosty tak płacze

I o zdrowie tak pyta ciekawy.

Kazał konia Pułkownik kulbaczyć,

Konia w każdéj sławnego potrzebie;

Chce go jeszcze przed śmiercią obaczyć,

Kazał przywieść do izby - do siebie.

Kazał przynieść swój mundur strzelecki,

Swój kordelas i pas i ładunki;

Stary żołnierz, - on chce, jak Czarniecki,

Umierając, swe żegnać rynsztunki.

A gdy konia już z izby wywiedli,

Potém do niéj wszedł ksiądz z Panem Bogiem;

I żołnierze od żalu pobledli,

A lud modlił się klęcząc przed progiem.

Nawet starzy Kościuszki żołnierze,

Tyle krwi swéj i cudzéj wylali,

Łzy ni jednéj - a teraz płakali,

I mówili z księżami pacierze.

Z rannym świtem dzwoniono w kaplicy;

Już przed chatą nie było żołnierza,

Bo już Moskal był w téj okolicy.

Przyszedł lud widzieć zwłoki rycerza.

Na pastuszym tapczanie on leży -

W ręku krzyż, w głowach siodło i burka,

A u boku kordelas, dwururka.
ZADANIE
Na kolejnej stronie znajdziesz 4 zwrotki wiersza oraz zdania zawierające ich opis. Dopasuj informacje do treści strof.

KULBACZYĆ - osiodłać

STEFAN CZARNIECKI - hetman polny koronny, wojewoda ruski, kijowski. W czasie potopu szwedzkiego (1655) wsławił się odważnymi działaniami przeciw wojskom króla Szwecji Karola X Gustawa. Postać uwieczniona w hymnie Polski. (polskieradio.pl)

ROTA - oddział piechoty zwykle złożony z 300 żołnierzy.

KORDELAS - długi, prosty lub zakrzywiony, jedno- lub dwusieczny nóż myśliwski.

Wikipedia

DWURURKA - dubeltówka, strzelba o dwóch gładkich lufach.

BURKA - długie, obszerne okrycie wierzchnie w postaci peleryny z kapturem (epodręczniki.pl).

W głuchéj puszczy, przed chatką leśnika,

Rota strzelców stanęła zielona;

A u wrót stoi straż Pułkownika,

Tam w izdebce Pułkownik ich kona.

Z wiosek zbiegły się tłumy wieśniacze:

Wódz to był wiélkiej mocy i sławy,

Kiedy po nim lud prosty tak płacze

I o zdrowie tak pyta ciekawy.

A gdy konia już z izby wywiedli,

Potém do niéj wszedł ksiądz z Panem Bogiem;

I żołnierze od żalu pobledli,

A lud modlił się klęcząc przed progiem.

Nawet starzy Kościuszki żołnierze,

Tyle krwi swéj i cudzéj wylali,

Łzy ni jednéj - a teraz płakali,

I mówili z księżami pacierze.

Konia w każdéj sławnego potrzebie;

Chce go jeszcze przed śmiercią obaczyć,

Kazał przywieść do izby - do siebie.

Kazał przynieść swój mundur strzelecki,

Swój kordelas i pas i ładunki;

Stary żołnierz, - on chce, jak Czarniecki,

Umierając, swe żegnać rynsztunki.

Z rannym świtem dzwoniono w kaplicy;

Już przed chatą nie było żołnierza,

Bo już Moskal był w téj okolicy.

Przyszedł lud widzieć zwłoki rycerza.

Na pastuszym tapczanie on leży -

W ręku krzyż, w głowach siodło i burka,

A u boku kordelas, dwururka.

Widzimy chatkę w leśnej głuszy.

Oddział piechoty i warta przy drzwiach.

Na wieść, że w chatce umiera dowódca, wiele osób płacze.

Zbiegli się ludzie ze wsi.

To sławny człowiek o wielkim duchu do walki.

Pułkownik kazał osiodłać konia i przyprowadzić do izby

Umierający prosi swój mundur i ekwipunek z nożem myśliwskim, pasem i ładunkami.

Chce umrzeć jak sławny hetman.

Przyszedł ksiądz z ostatnim namaszczeniem i hostią.

Nawet najstarsi żołnierze wielokrotnie widzący śmierć towarzyszy, zaczęli płakać i odmawiać pacierze.

Gdy nastał świt, zadzwoniły dzwony w kaplicy.

Żołnierzy już nie było, ponieważ oddalili się przed armią Moskali.

Ludzie przybywali odwiedzać zwłoki żołnierza, leżacego na prostym, chłopskim posłaniu.

Wykorzystałam informacje ze strony: KLIK

Poszczególne obrazy poetyckie przedstawiono także w tym filmie. Wykorzystano animacje, więc może będzie Wam łatwiej wyobrazić sobie sytuację.

Lecz ten wódz, choć w żołnierskiéj odzieży,

Jakie piękne dziewicze ma lica?

Jaką pierś? - Ach, to była dziewica,

To Litwinka, dziewica-bohater,

Wódz Powstańców - Emilija Plater!

EMILIA PLATER - Gustav Schlick. Cecilie (Emilie) Graefin von Plater. Lipsk, lata 40. XIX w.

Wysłuchaj jeszcze raz całego utworu.

POETYCKI OBRAZ BOHATERKI

Adam Mickiewicz po raz kolejny buduje poetycką legendę.

Poetycką - bo przedstawia Emilię Plater w określony sposób. W jaki? W odpowiedzi na to pytanie pomoże Ci słownictwo z ilustracji.

Dlaczego legendę? O tym na kolejnej lekcji.

fragm. karty pracy pani Sylwii Oszczyk

POETYCKI OBRAZ BOHATERKI

Aby uzyskać efekt zaprezentowany na poprzedniej stronie, poeta sięgnął po szereg środków stylistycznych, które razem stworzyły obraz niezwykłej kobiety.

Czy potrafisz nazwać te środki?

Sprawdź poprawność swoich odpowiedzi, umieszczając kursor na polu z cytatami.

pytania retoryczne, anafora

Wódz (...)wielkiej mocy i sławy

lud prosty/ mundur strzelecki/ starzy Kościuszki żołnierze/ zwłoki rycerza/ pastuszym tapczanie/ żołnierskiej odzieży/ piękne dziewicze (...) lica

Stary żołnierz - on chce jak Czarniecki,

Umierając, swe żegnać rynsztunki

mundur strzelecki, s wój kordelas i pas, i ładunki/ w ręku krzyż, w głowach siodło i burka, a u boku kordelas, dwururka

Ach, to była dziewica,

To Litwinka, dziewica‑bohater,

Wódz Powstańców - Emilija Plater!

Jakie piękne dziewicze ma lica?

wszedł ksiądz z Panem Bogiem

Z życia dawnej wojowniczki...

Emilia Plater

prawda historyczna

Kim one są?

Anandi Gopal Joshi (ur. 31 marca 1865, zm. 26 lutego 1887) - hinduska lekarka. W wielu źródłach jest określana jako pierwsza lekarka w Indiach. Była pierwszą kobietą pochodzącą z Prezydencji Bombaju, która ukończyła zachodnie studia medyczne.

Kei Okami (11 września 1859 - 2 września 1941) była japońską lekarką. Była pierwszą Japonką, która uzyskała dyplom z medycyny zachodniej na zachodnim uniwersytecie ( Women's Medical College of Pennsylvania , USA).

Sabat M. Islambouli (1867 - 1941) była jedną z pierwszych kurdyjskich lekarek z Syrii. Studiowała w Woman's Medical College of Pennsylvania w USA.

Temat do dyskusji...

Przeczytajcie artykuł. Na podstawie jego treści uzupełnijcie poniższy schemat.

W swoim artykule autorka rozważa kwestię... i próbuje odpowiedzieć na pytanie...

Karolina Łapińska zauważa, że...

Autorka twierdzi także, że...

Na koniec dochodzi do wniosku, że...

Nastolatka z XIX wieku
Kliknij w obrazek, by zapoznać się z tekstem na temat wychowania dziewcząt w XIX wieku. Kliknij w obrazek i zajrzyj do autentycznego pamiętnika dziewczyny z XIX wieku Wychowanie XIX-wiecznych dziewcząt. Jak robiono z nich posłuszne i uległe żony? Oczekiwano, że panna z dobrego domu będzie skromna, delikatna, uległa i niewinna. Całą jej młodość organizowano tak, by sprawdziła się w roli matki. I by nigdy nie sprzeciwiła się swojemu mężowi.
fragmenty artykułu, całość tutaj: KLIK

Kilkuletnia dziewczynka była w rozumieniu ludzi XIX stulecia dzieckiem. Ale kilkunastoletnia - już materiałem na przyszłą żonę i matkę, który należało właściwie ukształtować.

Podczas gdy jej bracia zaprzątali sobie w szkołach (lub pod okiem tutorów) głowy łaciną, matematyką, geografią i innymi dyscyplinami nauki, młoda panienka - kształcona w zaciszu domowym - miała edukację zdecydowanie ułatwioną i raczej niespieszną.
Książki szkodzą kobiecie
Przez większość XIX stulecia, w domach szlacheckich czy mieszczańskich, od dziewczęcia oczekiwano, że nauczy się ładnie i składnie pisać oraz prowadzić najprostsze z rachunków. Oprócz tego panna miała posiąść trochę wiadomości z historii ojczystej, niewiele z historii powszechnej, historii naturalnej, co nieco z geografii. Wypadało też, by nauczyła się szczebiotać w językach obcych.
Chemia, fizyka i matematyka... w wersjach dla panienki
Zalecano, by panienka nie czytała zbyt wiele. Broń Boże nie należało dopuszczać jej do książek o tematyce medycznej (mogły zawierać wyrażenia nieodpowiednie dla dziewczęcia!) ani do romansów (te budzą przecież namiętności, a ich lektura zagraża przyszłemu stadłu). Właściwe były co najwyżej bajki, przyzwoite powieści, mowy okolicznościowe i żywoty świętych.

Jeśli chodzi o rachunki (bo mówienie o nauce matematyki byłoby tu doprawdy przesadą), panienka musiała się zadowolić znajomością czterech działań: dodawania, odejmowania, mnożenia i dzielenia. Zalecano, by przeliczała wszystko na przykładach przydatnych później w gospodarstwie: miarach, wagach, pensjach służby i budżecie domowym.
Skromna i gospodarna
Do edukacji wprowadzano także elementy chemii, oczywiście w wymiarze odpowiadającym potrzebom pani domu (farbowanie płócien, czy produkcja świec), fizyki (uczono o cieple, ogniu, elektryczności, świetle, kolorach) czy prawa (podstawowe pojęcia, jak testament czy mienie).

Bardzo ważne było praktyczne kształcenie dziewczynki. Obiegowa opinia głosiła, że pomoc matce w obowiązkach pani domu jest dla nastolatek wręcz pożądaną rozrywką. Właśnie rodzicielka miała czuwać nad „kobiecą" edukacją dorastającej córki. Oczekiwano, że od niej dziewczynka nauczy się skromności, gospodarności, dobrych obyczajów, manier, tradycji i miłości do bliźnich. W praktyce córka musiała towarzyszyć matce w wielu obowiązkach domowych, uczyć się robótek, gotowania, rozplanowywania czasu i pieniędzy, naprawiania garderoby, szycia sukienek, rozsądnego czynienia zapasów, zawiadywania służbą i tak dalej i tak dalej...

Do ojca zawsze z pokorą
A gdzie tu jeszcze czas na naukę gry na instrumencie, tańca, lekcje rysunku? Rzecz jasna rzadkie chwile przeznaczone na zabawę były nagrodą, a nie prawem dziecka i młodej dziewczyny.

Dziewiętnastowieczni autorzy podręczników dla kobiet uważali, że dama powinna być łagodna, akuratna, skromna, delikatna, zdolna do poświęceń, pracowita, silna, prawa, uległa, cierpliwa i niewinna. Żeby wtłoczyć w młodą główkę taki zestaw cech, trzeba było zacząć jak najwcześniej, wszak czym skorupka za młodu...
Nie daj się dotknąć, nie uśmiechaj się
Od najmłodszych lat kształtowano przyszłą żonę i matkę. Uczono dziewczynki, by do rodziców zwracały się z pokorą i miłością, zawsze grzecznie i łagodnie. W każdej sytuacji miały być posłuszne, pielęgnować bliskich w trakcie choroby, zwracać się do rodziców o rady i wyszukiwać coraz to nowsze sposoby, by im się przypodobać.

Panienka z dobrego domu miała być w swym zachowaniu powściągliwa i tego samego wymagać od mężczyzny w towarzystwie którego przebywała. Wobec panów dziewczęta miały się zachowywać nade wszystko skromnie. Wręcz nie do pomyślenia było śmiałe patrzenie mężczyźnie, zwłaszcza obcemu, prosto w oczy. Gdy kawaler zagalopował się nieco i na przykład wziął ją za rękę, natychmiast winna odsunąć się od niego, a najlepiej z oziębłą miną odejść, w innym wypadku mogłaby zostać uznana za próżną, zalotną, wręcz źle wychowaną.
Bibliografia

1. Kowecka Elżbieta, W salonie i w kuchni. Opowieść o kulturze materialnej pałaców i dworów polskich w XIX w., Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2008.

2. Stawiak-Ososińska Małgorzata, Ponętna, uległa, akuratna... Ideał i wizerunek kobiety polskiej pierwszej połowy XIX wieku (w świetle ówczesnych poradników), Impuls, Kraków 2009.

3. Sauvan P., Przestrogi i rady przydatne matkom i nauczycielkom, Warszawa 1843.

4. „Bluszcz", nr 21-22 (1892).

Zalecano też, by się nie uśmiechała, bo przecież nie chce, by nękali ją natrętni i nieodpowiedni dla niej chłopcy.

CAŁY PAMIĘTNIK W BIBLIOTECE CYFROWEJ: KLIK

NA SKRÓTY:

Tutaj znajdziesz ekranizację powieści pt. "Godzina pąsowej róży". Opowiada on o nastolatce z XX wieku, która przenosi się w czasie do wieku XIX. Mamy tutaj co prawda do czynienia z drugą połową dziewiętnastego stulecia, niemniej warto zerknąć, jak mniej więcej wyglądało wychowanie dziewcząt w tamtych czasach (oczywiście nieco z przymrużeniem oka).

Poznaj niezwykłą historię niezwykłej kobiety
Kliknij w obrazek., przenieś się na stronę Polskiego Radia. Aby wysłuchać audycji, kliknij w "pulsy" znajdujące się obok tytułów.
artykuł i audycje radiowe

Na fotografii obok - Emilia Plater. Reprodukcja fotograficzna portretu nieznanego autora. Polska, lata 60. XIX w.

program telewizyjny

Z zebranych tutaj materiałów dowiesz się, że jedną z idolek Emilii Plater była Joanna d'Arc. Młoda Emilka podziwiała jednak jeszcze jedną kobietę, niejaką Bubulinę. W ramach dodatkowej pracy dowiedz się, kim były Joanna d'Arc i Bubulina, a potem wykorzystaj tę wiedzę, kiedy będziesz wykonywać zadanie, o którym mowa później.

Oświadczenie Emilii Plater dotyczące jej uczestnictwa w powstaniu listopadowym, 25 marca 1831 roku

Zapoznaj się z informacjami na temat życia Emilii Plater, wykorzystując źródła podane na poprzednich stronach.

Stwórz profil Emilii Plater podobny do tych, które proponuje Facebook.

Twoje zadanie

informacje o postaci (data i miejsce urodzenia, informacje o rodzinie, zainteresowaniach i poglądach - okienko powiększy się w miarę dodawania tekstu),

imiona i nazwiska co najmniej trzech znajomych (zdjęcia nieobowiązkowe, bo będziecie mieli problem z ich znalezieniem),

Zawartość profilu

Profil powinien zawierać:

co najmniej 3 posty dotyczące różnych etapów życia bohaterki,

każdy post powinien być opatrzony co najmniej 1 komentarzem znajowemgo,

każdy post powinien składać się z co najmniej 3 zdań, komentarz z 1 - złożonego.

1. Możesz wydrukować kartę pracy i uzupełnić ręcznie.
2. Możesz uzupełnić kartę pracy elektronicznie i wydrukować.

3. Możesz uzupełnić kartę pracy elektronicznie i przesłać nauczycielowi.

JESZCZE JEDNA LEGENDA

Podczas obrony Warszawy w 1831 roku, bitwy, którą znacie już z utworu pt. "Reduta Ordona", w dziele nr 56 miał miejsce inny dramatyczny epizod, który także został opisany w wierszu.

Jaki to epizod i w jakim wiersu go przedstawiono?

Obrona reduty nr 56 na obrazie Wojciecha Kossaka (Wikipedia).

# data[].attributes.attachment_link.description
poetycka legenda "Śmierć Pułkownika" Adam Mickiewicz Piotr Wysocki - jeden z pułkowników powstania listopadowego (Wikipedia) Adam Mickiewicz, "Śmierć Pułkownika" W głuchéj puszczy, przed chatką leśnika, Rota strzelców stanęła zielona; A u wrót stoi straż Pułkownika, Tam w izdebce Pułkownik ich kona.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
reduta ordona

Adam Mickiewicz

1. Geneza utworu

7. Treść w formie planu.

2. Czas i miejsce wydarzeń

9. Przesłanie utworu

6. Treść utworu

8. Czym jest reduta?

10. Najważniejsze motywy.

11. Ciekawostki

5. Julian Konstanty Ordon

12. Tekst utworu

"Redutę Ordona" możemy nazwać poematem opisowo-refleksyjnym, ponieważ łączy w sobie cechy epiki i liryki. Jest tzw. gatunkiem synkretycznym.

Elementy epickie: fabuła - narrator - dialogi - opisy.

Elementy liryczne: środki stylistyczne - emocjonalość - refleksyjność.

narrator

Narratorem w "Reducie Ordona" jest Stefan Garczyński - adiutant generała Jana Umińskiego, dowodzący obroną Warszawy.

Narrator jest bezpośrednim świadkiem wydarzeń i opowiada o nich w pierwszej osobie.

konstanty julian ordon

Oficer Wojska Polskiego, powstaniec listopadowy.

ur. 15 października 1810 r. w Warszawie

zm. 4 maja 1887 r. we Florencji

W czasie powstania listopadowego, podczas obrony Warszawy, dowodził baterią artylerii w reducie
nr 54, która została wysadzona w powietrze
6 września 1831. W wierszu Reduta Ordona jego rzekomą śmierć opisał Adam Mickiewicz, mimo że podczas wybuchu Ordon został jedynie mocno poparzony.

REDUTA to zamknięte polowe umocnienie ziemne; rodzaj szańca, wału obronnego, otoczonego wałem ziemnym.

Reduta Ordona (fort nr 54), zlokalizowana na Woli, była fortyfikacją ziemną na planie sześcioboku. Posiadała słabe zabezpieczenia - płytka fosa, słabe palisady i praktycznie brak ochrony dla dział kanonierów. Reduta uzbrojona była w sześć dział starego typu (tzw. dział wałowych) o niewielkiej skuteczności, które obsługiwała kilkudziesięcioosobowa obsada.

Czym jest reduta?

„Reduta Ordona" pokazuje niezwykłe bohaterstwo i odwagę Polaków podczas obrony Warszawy w czasie powstania listopadowego.

Postawa i zachowanie wroga - wojsk moskiewskich - zostały przedstawiony bardzo krytycznie, przez stosowanie licznych epitetów o zabarwieniu negatywnym (lawa błota, robactwo, sępy czarne).

Dowodzący oddziałem polskim Ordon został przedstawiony jako wzór powstańca, którego zachowanie należy naśladować.

Wydarzenia opisane w utworze Mickiewicza miały miejsce 6 września 1831 roku w Warszawie (dzielnica Wola).
Czas i miejsce akcji
treść utworu

Oddziały rosyjskie nacierają na redutę, której broni dowódca artylerii Julian Konstanty Ordon. Rosjan jest zdecydowanie więcej niż Polaków, ponadto mają aż dwieście armat, podczas gdy Polacy - jedynie sześć. Dlatego polscy żołnierze starają się strzelać celnie.

Opowieść adiutanta o ciężkim losie zwykłych żołnierzy, carze tyranie, który wydaje okrutne rozkazy. Przez jego decyzje ludzie zsyłani są na Sybir. Boi się go cała Europa, jedynie Polska odważnie staje do walki. Rosjanie wygrywają.
Z reduty padł ostatni wystrzał armatni. Kiedy Rosjanie wdzierają się na redutę, Ordon wbiega do podziemi i wysadza znajdujące się tam składy amunicji. Giną obrońcy reduty, napastnicy i sam Ordon.

motyw żołnierzy

wzór patrioty

najważniejsze motywy

Polacy i Rosjanie zostali pokazni w utworze na zasadzie przeciewieństwa. Różnice dotyczą zarówno liczebności wojsk, jak i postaw oraz motywacji żołnierzy do walki.

OBRAZ ŻOŁNIERZY

Polscy żołnierze stają do walki w małej grupie. Ich jedyną bronią jet sześć armat. Uważają, że walka o wolność ojczyzny jest ich obowiązkiem, dlatego walczą z własnej woli. Są mężni, odważni, ofiarni; wyróżnia ich duma i heroizm

Rosyjscy żołnierze uczestniczą w walce jako liczne wojsko, wyposażone w dwieście armat. Moskale służalczo spełniają wolę cara - biorą udział w wlace ze strachu przed mściwym władcą
Dzięki zastosowaniu różnorodnych środków wyrazu przedstawiona w utworze bitwa jest platyczna i dynamiczna W tekście występują m.in.:
porównania - "jak sępy/Czarne chorągwie na śmierć prowadza zastępy",

animizacje i personifikacje - "kula jak boa śród kolumn się zwija, /Pali piersią, rwie zębem, oddechem zabija",

wyrazy dźwiękonaśladowcze - "Tak kula, lecąc, z dala grozi, szumi, wyje./Ryczy jak byk przed bitwą"

WZÓR PATRIOTY

Ordon został przedstawiony w wierszu jako wzór mężnego żołnierza i patrioty poświęcającego życie w obronie ojczyzny. Kiedy przegrana stała się faktem, dowódca zdecydował o eksplozji reduty, choć wiązało się to z pewną śmiercią.

W ten sposób fortyfikacja za cenę życia patriotów została obroniona. Mickiewicz, ukazując heroizm oraz niezwykłą determinację i ofiraność Ordona, uwznioślił jego czyn.

opis wojsk rosyjskich

opis wojsk polskich

wybuch granatu

spustoszenie wśród żołnierzy

życie pod rządami cara

"...biała, wąska, zaostrzona,
Jak głaz, bodzący morze, reduta Ordona.

Sześć tylko miała harmat. Wciąż dymią i świecą".

Treść w formie planu

"Patrz, tam granat w sam środek kolumny się nurza, Jak w fale bryła lawy, pułk dymem zachmurza".

"Car gniewa się - ze strachu mrą jego dworzany; Ale sypią się wojska, których Bóg i wiara
Jest Car. - Car gniewny: umrzem, rozweselim Cara!"

"...dwieście armat grzmiało.
Artyleryji ruskiéj ciągną się szeregi, Prosto, długo, daleko, jako morza brzegi".

"Pęka śród dymu granat, szyk pod niebo leci I ogromna łysina śród kolumny świeci".

Obraz Walk

atak na redutę

wysadzenie reduty przez ordona

upadek reduty

"Gdy godzinę wołano dwa słowa: pal, nabij; Gdy oddechy dym tłumi, trud ramiona słabi".

Tu blask, - dym, - chwila cicho - i huk jak stu
gromów!
Zaćmiło się powietrze od ziemi wyłomów".

"Ura! ura! Patrz, blisko reduty, już w rowy Walą się, na faszynę kładąc swe tułowy".

"Na koniec rzekł: „Stracona". - Spod lunety jego Wymknęło się łez kilka".

opis wspólnej mogiły

"Tam zagrzebane tylu set ciała, imiona: Dusze gdzie? nie wiem"

Geneza utworu

Adam Mickiewicz w sierpniu 1831 r. przybył do Wielkopolski i tu, po upadku powstania, spotkał się z liczną grupą uchodźców z kraju. Jednym z nich był Stefan Garczyński. W czasie powstania listopadowego pełnił on funkcję adiutanta generała Jana Umińskiego, dowódcy obrony Warszawy. Opowiedział on Mickiewiczowi epizod dotyczący obrony Fortu numer 54 na Woli. Artylerią tej placówki dowodził kapitan Julian Konstanty Ordon.
6 września, tuż po zdobyciu reduty przez Rosjan, nastąpił w niej wybuch amunicji. Wszyscy sądzili, że dokonał tego sam Ordon, jednocześnie ginąc pod gruzami budowli, okazało się jednak, że udało mu się ujść z życiem.

Wiersz został napisany przez Adama Mickiewicza w roku 1832 w Dreźnie, po klęsce powstania listopadowego. Wydano go w Paryżu w 1833 r.

O wydarzeniu przedstawionym w wierszu opowiedział Mickiewiczowi jego przyjaciel Stefan Garczyński, który był jednocześnie adiutantem dowódcy obrony Warszawy.

„Reduta Ordona" była recytowana przez Bernarda Zygiera w powieści Stefana Żeromskiego pt. „Syzyfowe prace".

W 2009 r. powstała hip-hopowa wersja „Reduty Ordona" w wykonaniu zespołu Trzeci Wymiar.

ciekawostki

# data[].attributes.attachment_link.description
reduta ordona Adam Mickiewicz 1. Geneza utworu 7. Treść w formie planu. 2. Czas i miejsce wydarzeń 9. Przesłanie utworu 6. Treść utworu 8. Czym jest reduta? 10. Najważniejsze motywy. 11. Ciekawostki 5. Julian Konstanty Ordon 12. Tekst utworu "Redutę Ordona" możemy nazwać poematem opisowo-refleksyjnym, ponieważ łączy w sobie cechy epiki i liryki.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Heroizm, czyli bohaterstwo, męstwo, poświęcenie i odwaga w walce to pojęcia, które występują w wielu tekstach literackich i historycznych. Historia XIX‑wiecznych powstań i walk przeciwko zaborcom dostarczyła wielu przykładów heroizmu. Bohaterowie tamtych czasów walczyli z poświęceniem życia o wolność ojczyzny.

czas i miejsce akcji

kim był Ordon?

ważne motywy

plan wydarzeń

co to jest reduta?

"Reduta Ordona" Adam Mickiewicz.
tEMAT
Kliknij w ikonkę ręki i sprawdź elementy multimedialne!

geneza

Otwórz podręcznik na stronie 318 i przeczytaj utwór "Reduta Ordona. Opowiadanie adiutanta"

Czas akcji: 6 września 1831 r.
Miejsce akcji: Wola, Warszawa

Julian Konstanty Ordon (16 października 1805 we Lwowie - 15 stycznia 1887) - polski wojskowy

W czasie powstania listopadowego w 1831 roku w czasie obrony Warszawy dowodził baterią artylerii w forcie nr 54, który został wysadzony w powietrze. Jego rzekomą śmierć opisał Adam Mickiewicz w swoim wierszu "Reduta Ordona".

Widząc nieuchronną klęskę swojego oddziału, Ordon wysadził skład amunicji, aby nie oddać jej w ręce wroga. Ginie razem z rosyjskimi żołnierzami, których postanowił za wszelką cenę nie dopuścić do obleganego szańca. Celowym zabiegiem Mickiewicza było uśmiercenie Ordona pod gruzami reduty (w rzeczywistości Ordon nie zginął). Przedstawił nieugiętą postawę człowieka - patrioty, zdolnego do oddania życia za ojczyznę. Ordon miał być wzorem patriotyzmu, bohaterstwa, męstwa.

źródło klp.pl

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Motywy

1.Walka

Walka ukazana jest w bardzo dynamiczny i plastyczny sposób. Dobrze opisane są jej odgłosy: „kula lecąc (...) grozi, szumi, wyje". Jest ciężka i pochłania wiele ofiar. Jej okrucieństwo podkreślają określenia: „po walaniu się trupów, po ranionych jęku". Opisy żołnierzy i ich uzbrojenia jednoznacznie wskazują, iż siły są nierówne:

Artyleryi ruskiej ciągną się szeregi,
Prosto, długo, daleko, jako morza brzegi

Z drugiej strony uzbrojenie obrońców reduty nie przedstawia się imponująco:

„reduta Ordona

/ Sześć tylko miała armat (...)". Jednak odwaga i poświęcenie obrońców reduty znaczą więcej niż najlepsza broń:

(...) nieraz widziałem
Garstkę naszych walczącą z Moskali nawałem
(...)
Gdy oddechy dym tłumi, trud ramiona słabi,
A wciąż grzmi rozkaz wodzów, wre żołnierza czynność,
(...)
Na koniec bez rozwagi, bez czucia, pamięci,
Żołnierz jako młyn palny nabija, - grzmi, - kręci (...)
Polacy i Rosjanie zostają przedstawieni na zasadzie przeciwieństwa. Różnice dotyczą zarówno liczebności wojsk, jak i postaw oraz motywacji żołnierzy do udziału w walce.
2.Ojczyzna

Utwór opiewa postawę Ordona, obrońcy reduty, który w obliczu klęski (padły wszystkie armaty, do broni ręcznej skończyła się amunicja), przy przeważającej sile wroga, nie waha się poświęcić swego życia dla ojczyzny. Ordon skacze do lochów, gdzie jest proch i decyduje się wysadzić ją - i siebie - w powietrze. Pod murami reduty giną więc zarówno obrońcy, jak też napastnicy, a dzięki bohaterskiej postawie dowódcy, reduta nie dostała się w ręce wroga.
3.Wzór patrioty Ordon zostaje przedstawiony jako wzór mężnego żołnierza i patrioty poświęcającego swoje życie w obronie ojczyzny. źródło klp.pl
Reduta Ordona (fort nr 54), zlokalizowana na Woli, była fortyfikacją ziemną na planie sześcioboku. Ze względów taktycznych (polskie dowództwo spodziewało się ataku od strony Mokotowa) placówka posiadała nikłe zabezpieczenia - płytka fosa, słabe palisady i praktycznie brak ochrony dla dział kanonierów. Reduta uzbrojona była w sześć dział starego typu (tzw. dział wałowych) o niewielkiej skuteczności, które obsługiwała kilkudziesięcioosobowa obsada.

źródło kpl.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Heroizm, czyli bohaterstwo, męstwo, poświęcenie i odwaga w walce to pojęcia, które występują w wielu tekstach literackich i historycznych. Historia XIX‑wiecznych powstań i walk przeciwko zaborcom dostarczyła wielu przykładów heroizmu. Bohaterowie tamtych czasów walczyli z poświęceniem życia o wolność ojczyzny. czas i miejsce akcji kim był Ordon?

# data[].attributes.attachment_link.title
Wypowiedź o charakterze argumentacyjnym - kl. 7

# data[].attributes.attachment_link.title
Potrawy szlacheckie w poemacie "Pan Tadeusz"

# data[].attributes.attachment_link.description
„I ja tam byłem, miód i wino piłem" - kończy kulinarnie „Pana Tadeusza" Adam Mickiewicz. Autor najznakomitszego dzieła literatury polskiej sam był smakoszem. W „Dziadach" jeden z opisów największych męczarni filomatów, więzionych w klasztorze Bazylianów, brzmi: "Tydzień nie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"(...) grupa malownicza!

Głowy charakterowe!
z kontrastem oblicza!"

"Wpadam do Soplicowa (...)
tam się człowiek (...) nadysze Ojczyzny" "

- uważa Telimenę za siostrę,

- stary kawaler, bezdzietny,

- kiedyś zaręczony z córką Wojskiego - Martą Hreczeszanką (dziewczyna młodo zmarła),

- w młodości przez 10 lat był dworzaninem Wojewody, ojca Podkomorzego oraz retorem w jezuickiej szkole,

- pielęgnuje szlacheckie obyczaje i tradycje,

- za młodu niemało świata objechał (ks. III, w. 398-401),

- nosił okulary,

- w politykę się nie wdawał,

- w szable nie był zbyt tęgi,

- ma wąsy ("Sędzia wąs kręcąc" ks. VIII, w. 397)

- bratanek Sędziego,

- wrócił z Wilna ze szkoły,

- zakochał się w Zosi i z nią się zaręczył,

- podkochiwał się w Telimenie (pomylił ją z Zosią),

- imię otrzymał po Tadeuszu Kościuszce, ponieważ urodził się w czasie wojny,

- miał za dozorcę księdza, który go pilnował,

- był przystojny, czuł się rześki i młody,

- jako Soplica był krzepki, otyły i silny, do żołnierki jedyni, w naukach mniej pilni,

- dobrze jeździł konno, pieszo dzielnie chodził,

- tępy nie był, lecz w naukach mało postąpił,

- lubił strzelać z flinty, szablą "robić",

- pierwszą noc spędza razem z młodzieżą w stodole na sianie,

- zaspał na polowanie na zająca (obudził go ks. Robak),

- od Telimeny w Świątyni dumania dostał kluczyk i liścik,

- zaspał na polowanie na niedźwiedzia (obudziła do Zosia),

- prostaczek, poczciwy chłopczyna, prawie dziecko,

- nazwał Telimenę głupią,

- zakochał się w Zosi ( "taka piękna, taka miła"),

- chciał się utopić w błotnistym stawie (ks. VIII, w. 559 - 565),

- policzkuje majora Płuta,

- dobrze strzelał z dubeltówki,

- w trakcie walk z Moskalami zostaje trafiony w środek kapelusza przez Gonta na polecenie Płuta,

- dostał od Zosi obrazek świętej Genowefy i relikwijarzyk z suknią świętego Józefa,

- od dziecka Gerwazy bardzo go lubił, mimo że Tadeusz pochodził z Sopliców,

- urodził się pod szczęśliwą gwiazdą,

- prawą rękę miał na temblaku (ranny),

- ma zostać instruktorem na Litwie,

- podczas biesiady zaręczynowej zgodnie z obyczajem usługiwał ludowi razem z Zosią

- dawny krewny pański (daleki krewny) i przyjaciel domu,

- znawca polowań,

- odmawia udziału w polowaniu na zająca, ponieważ jako szlachcicowi nie przystoi mu polować na taką drobną zwierzynę ("Nazywam się Hreczecha, a od króla Lecha/ Żaden za zającami nie jeździł Hreczecha" - ks. I, w. 816-817),

- nosił skórzaną plackę, którą zabijał muchy,

- zbierał muchomory,

- był znawcą polowań,

- to on zarządzał polowaniem na niedźwiedzia,

- grał na rogu bawolim,

- po polowaniu przygotował bigos,

- staruszek szanowny, wesoły i bardzo rozmowny,

- gawędziarz, gaduła,

- życie spędził na biesiadach, polowaniach, zajazdach, sejmikach,

- nieprzyjaciel fajki,

- milczenie budziło go ze snu,

- był mistrzem w rzucaniu nożem,

- ma córkę Teklę, która nosiła okulary i zapraszała kobiety na kabałę (wróżby z kart), która zaręczyła się z Asesorem,

- w rękawie nosił nóż,

- był odpowiedzialny za wyprawienie biesiady zaręczynowej,

- korzysta z książki "Kucharz doskonały"

- wnuczka Stolnika Horeszki,

- wychowywana przez Telimenę,

- na jej opiekę i wychowanie pieniądze dawał Jacek Soplica,

- ma 14 lat w 1811 r., "wszak to dziś zaczynasz rok czternasty" (ks. V, w.104-105),

- zakochana w Tadeuszu,

- mieszka w dawnym pokoju Tadeusza,

- białe ubranie, aż do piersi kryje, odsłaniając ramiona i łabędzią szyję (w takim Litwinka tylko chodziła z rana i nigdy nie pokazywała się w nim mężczyzną),

- wysmukła postać,

- włos w pukle nierozwity, lecz w węzełki małe pokręcony, schowany w drobne strączki białe,

- zdawała się dziewczynką małą,

- opiekowała się drobiem,

- błękitne oczęta (ks. III, w. 143),

- twarz ładna,

- kibić wysmukła, ale nieskładna,

- pulchne lica (policzki) i rumieniec,

- widać, że serce jeszcze nieczynne,

- ma wiano w kapitałach z łaski Jacka,

- Jacek dawał pieniądze na jej wychowanie oraz wyznaczył dla niej małą roczną pensję,

- budzi Tadeusza na polowanie na niedźwiedzia,

- palce drobne,

- ząbki jak perły,

- niebogata: lecz za to urodzeniem równa, Z domu senatorskiego, jest dygnitarzówna,

- kochana przez Telimenę,

- opaliła się (czysta Cyganka),

- według Telimeny chodzi i rusza się jak parafijanka (prowincjuszka, osoba nieobyta towarzysko),

- od dwóch lat mieszka w Soplicowie,

- strój Zosi na "wyprowadzenie w świat" - pokropiona perfumami, włos namaszczony gumą, pończoszki białe, ażurowe, trzewiki warszawskie białe, atłasowe, sznurowany stanik - gorset, z włosów zdjęto papiloty i uwito w dwa sploty, zostawiając na czole i skroniach włos gładki, ze świeżych bławatków zrobiono plecionkę i przyczepiono,

- blade włosy (blondynka),

- biała sukienka,

- w ręku chusteczka batystową,

- według Telimeny nogi rozstawia jak chłopak i ma rozbiegany wzrok,

-tajny kwestarz - zakonnik zbierający datki,

- zna łacinę (zmówił krótki pacierz po łacinie - ks. I w. 305),

- nad prawym uchem, nieco wyżej skroni miał bliznę wyciętej skóry ma szerokość dłoni, w brodzie ślad niedawny lancy lub postrzału,

- ruch i głos miał żołnierskie,

- świadomy był spraw politycznych,

- człowiek stary, lecz krępy i bardzo pleczysty,

- właściciel tabakiery, (z niej gen. Dąbrowski zażył cztery razy), (opis tabakierki - ks. IV, w. 386- 397 - maleńka armia, w środku człowiek na rumaku, cesarz w kapocie),

- tabakę miał z Jasnej Góry od księży paulinów z Częstochowy,

- zastrzelił niedźwiedzia z broni Gerwazego, ratując życie Tadeusza i Hrabiego,

- zakrywa Hrabiego swym ciałem podczas walk z Moskalami, ratując mu życie i dostając za niego postrzał,

- podcina nogi Gerwazemu, ratując mu życie gdy dziewięć rur w niego mierzyło,

- nie wyznaje Tadeuszowi prawdy kim jest

- syn Wojewody, u którego Sędzia w młodości był dworzaninem,

- miał córki: Różę,

- właściciel złotej tabakiery, oprawionej w brylanty, w środku portret króla Stanisława ( ojciec Podkomorzego dostał tę tabakierę od króla Poniatowskiego),

- jego psy to: Sprawnik (pies), Strapczyna (suka),

- opis stroju - ks. XI, w. 219-225 - żupan złotem szyty, kontusz gredyturowy z frędzlą i pas lity, karabela z głównią jaszczurową, na szyi szpinka brylantowa, konfederatka biała z pękiem grubych piórek,

- został konfederackim marszałkiem,

- reprezentuje województwa władzę,

- najwyższe miejsce "zabierał" przy stole,

- tańczył poloneza z Zosią w pierwszej parze

- niewiasta w latach dojrzała (ks .I, w. 613)

- przystojna i młoda (ks. I, w. 534),

- wysoka, ramiona silne, pierś szeroka,

- wszyscy ją znali,

- kibić miała wysmukłą, kształtną, pierś powabną,

- w ręku kręciła wachlarz dla zabawy,

- włosy krucze, długie zwijały się w sploty,

- znała język francuski ( "pierwsza z nim po francusku zaczęła rozmowę" - ks. I, w. 654),

- żyła w stolicy długi czas,

- Sędzia zwał ją siostrą, jednak nie łączyło ich pokrewieństwo (tak ich kiedyś wspólni rodzice nazwali),

- Sędzia ją szanował i przed światem lubił,

- sprawowała opiekę na Zosią,

- to Jacek dał Zosię Telimenie na wychowanie,

- adorowała Tadeusza i Hrabiego,

- dawniej mieszkała w Petersburgu i tam miała psa bolończyka (dostała go od księcia Sukina), którego zagryzł chart,

- w biurku chowała różne pamiątki, np. plan domu znajdującego się na rzeką Newą,

- to ona zaproponowała, żeby udać się na grzybobranie,

- często chowała się w lesie w miejscu nazwanym Świątynią dumania,

- miejscowa piękność,

- skąpa w pochwały, lecz nie szczędziła zachętu,

- podarowała Hrabiemu kwiatek niezabudek (ks. III, w. 671),

- rozum i wielkie doświadczenie miała,

- obeszły ją mrówki w Świątyni dumania (ks. IV, w.261- 281),

- naróżowana, grubsza płeć = zniszczona cera, piegi, brakuje dwóch zębów, na czole i na skroni zmarszczki,

- według ks. Robaka - kokietka i trzpiotka, mąci, intryguje,

- uchodziła za osobę dobrą, świat znającą,

- według Tadeusza - miała dobre serce,

- Tadeusz nazwał ją głupią,

- mdlała (np. podczas zajazdu),

- rozpuszczone włosy (podczas zajazdu),

- płaczem próbowała przebłagać majora Płuta,

- podarowała Hrabiemu wstążkę ze swojej sukni, z której zrobiła kokardę,

- zaręcza się z Rejentem,

- właściciel charta Kusego,

- mniej krzykliwy, mniej ruchawy,

- szczuplejszy i mały z postawy,

- ma żądło w języku, tak dowcipne żarciki umiał komponować,

- dawniej żył w dostatku, ale spadek roztrwonił,

- teraz w służbie rządu, by znaczyć w powiecie,

- bardzo lubił myślistwo,

- mówca wielki,

- jego nóż to tasak sanguszkowski,

- strzelba - niewielka fuzyjka, ptaszyna od księcia Sanguszki, Sanguszkówka,

- zazdrosny o Telimenę,

- Hrabia uderzył go w twarz podczas zajazdu,

- zaręczył się z Teklą Hreczeszanką

- Rejent Bolesta, zwany kaznodzieją ("lubił gesta" - ks. I, w. 687),

- dawniej był adwokatem,

- właściciel charta Sokoła,

- mówca wielki,

- strzelba Sagalasówka,

- zaręcza się z Telimeną,

- dał się przebrać po francusku

- paliwoda i kłótnik,

- zwany Wojewodą i Wąsalem,

- wiele znaczył w województwie,

- dowodził rodziną Sopliców i ich trzystu kreskami (głosami w sejmie),

- nic nie posiadał prócz kawałka roli, szabli i wielkich wąsów od ucha do ucha,

- zakochał się z wzajemnością w córce Stolnika - Ewie,

- podano mu czarną polewkę (znak, że rodzic nie oddaje swoje córki za żonę konkurentowi),

- zastrzelił Stolnika Horeszkę,

- wiódł życie hajdamackie (zbójeckie, hultajskie),

- zawadyjaka słynny w całej Litwie,

- ożenił się z pierwszą ubogą dziewczyną, którą napotkał,

- nie kochał swojej żony, a matki Tadeusza, która zmarła z żalu,

- był zły, zemsty opętany biesem,

- wpadł w alkoholizm

- Żyd stary, powszechnie znany z poczciwości,

- zarządzał dwiema karczami po obu stronach drogi, w jednej rej wodził Gerwazy, w drugiej Protazy,

- miał dobre trunki do wyboru,

- rachował się ostrożnie i nie oszukiwał,

- nie cierpiał pijaństwa,

- wielki miłośnik zabaw,

- muzykę znał i słynął muzycznym talentem,

- pięknie grał na cymbałach,

- dość czystą miał polską wymowę,

- szczególnie lubił pieśni narodowe,

- w pobliskim mieście był podrabinkiem (rabinem),

- wszędzie go goszczono i słuchano jego rad,

- znał się na handlu zbożem,

- miał sławę dobrego Polaka,

- brodę ma aż do pasa,

- na głowie nosił kołpak lisi i jarmułkę,

- był powszechnie lubiany,

- bardzo lubił Zosię,

- na prośbę Zosi zagrał podczas biesiady zaręczynowej na cymbałach,

"Ja, niegdyś dumny z rodu, ja, com był junakiem,

Spuściłem głowę, kwestarz, zwałem się Robakiem,

Trzeba było odkupić dobrymi przykłady,

Krwią, poświęceniem się..."

(ks. X, w. 829-834)

Zasługi Jacka Soplicy: (ks. XI, w. 237 - 263)

Przeniósł od Kniaziewicza listy Ryszpansowi

Donoszące, że nasi biorą tył wrogowi.

Obok Kozietulskiego był ranny dwa razy!

Towarzystwa tajemne wiązać i zakładać;

Na koniec w Soplicowie, w swym ojczystym gnieźǳie,

Gdy gotował powstanie zginął na zajeźǳie.

Właśnie o jego śmierci nadeszła wiadomość

Do Warszawy w tę chwilę, gdy cesarz jegomość

Raczył mu dać za dawne czyny bohaterskie

Legĳi Honorowej znaki kawalerskie.

- Protazy Baltazar Brzechalski

- ostatni w Litwie Woźny Trybunału,

- zwany przez Gerwazego - Brzechaczu,

- po kryjomu przeniósł wieczerzę do zamku, co nie podobało się Wojskiemu,

- pomagał rozbierać się Sędziemu, to on umiał pas słucki odwiązywać i składać,

- nosił przy sobie "trybunalską wokandę" - książeczkę, w której spisane były wszystkie sprawy jakie przed laty wywoływał z wokandy,

- był kłótliwy,

- strój podróżny: szerokie rajtuzy i kurta, której poły podpięte były na guzy, można ją było zakasać lub opuścić do kolan, czapka z uszami, sznurkiem na wierzchu związana,

- nosił pałkę,

- przed procesem jak szpieg musiał się kryć pod różną postacią i strojem,

- miał dostarczyć pozew Hrabiemu,

- człek śmiały,

- w kapustę buchnął - uciekł z zajazdu

- nazywany Grafem,

- krewny Stolnika po matce Łowczynie, która urodziła się z drugiej córki Kasztelana, który był wujem Stolnika (krewny po kądzieli) - dziesiąta woda po kisielu,

- panicz bogaty, krewny Horeszków daleki, wielkiego domu dziedzic,

- nigdy nigdzie nie może stawić się w naznaczonej porze,

- strój ( surdut angielski, biały, długi),

- słudzy zwani dżokejami, ubrani w kapelusze jak grzybki, czarne, lśniące, w kurtkach, w butach stryflastych, w pantalonach - spodniach białych,

- lubił widoki niezwykłe i nowe, zwał je romansowemi,

- był wielkim dziwakiem,

- miał dziwne zwyczaje ( często bez pasa, bez strzelby błąkał się po gaju, często siedział nieruchomy przy ruczaju - strumyku),

- szanowano go,

- pan z prapradziadów,

- dobry dla chłopów, ludzki dla sąsiadów i Żydów,

- lubił rysować, nosił przy sobie papier i ołówek,

- lubił myślistwo,

- bardzo dobrze zna się na polowaniach,

- od dzieciństwa chował się w obcych krajach,

- piękny pan, słusznej urody, twarz miał pociągłą, blade policzki, oczy modre, łagodne, włos długi, białawy,

- nosił kapelusz,

- nie znał zwyczaju grzybobrania,

- wg Robaka - pyszałek, głupiec,

- wg Robaka - dziwak, fanatyk, ale młody, poczciwy, dobry Polak, (w rewolucjach bardzo potrzebne dziwaki),

- ma u szlachty wielkie zachowanie,

- nosił orzechowy płaszcz włoskiego kroju, szeroki bez rękawów,

- Gerwazy zakrywa go swym ciałem podczas walk z Moskalami, ratując mu życie i dostając za niego postrzał,

- Telimena podarowała ma wstążkę, którą oderwała od swojej sukienki, z której zrobiła kokardkę,

- wąsik poczerniony i bródka hiszpańska,

- Telimena "zdradziła" go z Rejentem,

- na złość Telimenie zaczął adorować Podkomorzankę

- Nikita Nikitycz Ryków,

- rotny kapitan, miał osim medalów i trzy krzyże,

- gość ("Pan Sędzia go przez grzeczność prosił na wieczerzę"),

- stary żołnierz, mieszkał na kwaterze w pobliskiej wiosce,

- "jadł smaczno, mało wdawał się w rozmowę"

- zuch na szpady,

- poddaje się (oddaje Podkomorzemu swoją nagą szpadę),

- lubi Polaków,

- obiecuje obronić Sopliców podczas ewentualnego śledztwa, a całą winę zrzuci na Płuta,

- nie przyjmuje od Sopliców pieniędzy

- pseudonimy: Półkozic, Mopanku, Szczerbiec, Klucznik,

- ostatni z Horeszki dworzanów,

- wysoki, siwy, twarz miał czerstwą, zdrową, pooraną zmarszczkami, posępną, surową,

- kiedyś słynął z wesołości, po śmierci Stolnika zmienił się (nie chodził na kiermasze, ani wesela, nie opowiadał dowcipów, nie uśmiechał się),

- zawsze nosił liberyję dawną Horeszków ( kurtę z żółtymi połami, dawniej zapewne złotą, wkoło szyte jedwabiem herbowe klejnoty),

- ulubione powiedzenie - Mopanku,

- łysinę miał w szczerbach,

- nosił wielki pęk kluczy za pasem, uwiązany na taśmie "srebrnym kutasem",

- jego rapier to Scyzoryk (rapier sążnistej długości, szeroki na całą piędź, sieczny na dwa boki, miecz teutoński - niemiecki, krzyżacki, z norymberskiej stali),

- mścił się na rodzie Sopliców za śmierć Stolnika (ks. II, w. 347-354),

- skory do bijatyk ("Gerwazy groźny ręką" - ks. IV, w. 272),

- wiedział o sposobie rwania węzów,

- był bardzo silny,

- uratował mu życie ks. Robak,

- zabija majora Płuta, (przyznaje się do tego w ks. X, w. 178-179, 186), czyniąc to "pro publico bono" czyli dla dobra powszechnego,

- ma wąsy ( wąsy najeżał - ks. X, w. 464),

- bardzo lubił Tadeusza,

- oddaje swój Scyzoryk generałowi Kniaziewiczowi

- pierwszy pan w powiecie,

- familijant (człowiek spokrewniony z wieloma wpływowymi osobami),

- miał jedną córkę Ewę,

- został zastrzelony przez Jacka Soplicę podczas napadu Moskali za czasów Kościuszki,

- miał łysą głowę,

- nosił brylantową spinkę,

- podkręcał wąs,

- wzrok dumny miotał,

- umierając wykonał znak krzyża, co symbolizowało, że przebaczył zabójcy - Jackowi Soplicy

Maciej (Matyjasz) Dobrzyński:

- nie działo się w Dobrzynie nic bez rady Maćka,

- wpływów nie szukał, rady udzielał rzadko i nie lada komu,

- wyrzekł zdanie i w niewielu słowach (małomówny),

- zwany był Kurkiem na kościele, Zabokiem, Królikiem, Maćkiem nad Maćkami,

- jego szabla to Rózeczka - pochodziła z Damaszku (damaskowana krzywa karabela),

- starzec dziarski,

- niskiego wzrostu,

- konfederat barski, potem stronnik królewski, trzymał z podskarbim litewskim, leczy gdy król przyjął uczestnictwo w Targowicy Maciej opuścił królewskie stronnictwo ( stąd przydomek Kurek na kościele, bo jak kurek za wiatrem chorągiewkę zwracał),

- lubił wojnę,

- bystry polityk,

- szedł tam, gdzie Ojczyzny dobro upatrywał,

- teraz siedzi w domu jak niedźwiedź, gdy ssie łapę w borze,

- prostak ubogi, był najwięcej czczony,

- wiedział sekreta strzelców i lekarstwa,

- za młodu lubił bijatykę,

- był nieprzyjacielem moskiewskiego rodu,

- nucił piosenkę "Kiedy ranne wstają zorze",

- siwy (biały jak królik),

- Zabok, bo na lewym boku nosił szablę i często ją tam dotykał,

- rozpoznał w ks. Robaku Jacka Soplicę ("bies księżyna")

- mści się na Dobrzyńskim (ks. IX, w. 140-150),

- chce od Sędziego po tysiąc rubli gotówką za głowę każdego, kto wziął udział w zajeździe,

- dał się spić Soplicom, stał się napastliwy względem Telimeny (zachęcał Telimenę do tańca),

- zostaje spoliczkowany przez Tadeusza,

- tchórz, każe Rykowowi walczyć zamiast siebie,

- mówi Gontowi, że jeżeli zastrzeli Tadeusza (wsadzi mu kulę pod piątym żebrem) dostanie od niego cztery ruble srebrem,

- znaleziono go nieżywego w krzakach pokrzywy

- ginie od miecza Gerwazego (ks. IX, w. 730-731),

- według ogólnej opinii zaginął bez śladu, jak gdyby wpadł w wodę

- córka Stolnika Horeszki,

- w niej z wzajemnością kochał się Jacek Soplica,

- wg Jacka Soplicy - piękny, łagodny gołąbek,

- wzrok miała uprzejmy i pogodny, anielski,

- tak ją rodzice pieścili (wychowywali), że była słaba, lękliwa jak robaczek motyli, jak wiosenna gąsieniczka,

- została żoną Wojewody,

- w dniu ślubu mdlała i miała gorączkę,

- miała suchoty (gruźlicę),

- wywieziona na Sybir, tam umarła młodo

""Tak, tak, mój Protazeńku" rzekł Klucznik Gerwazy.

"Tak, tak, mój Gerwazeńku" rzekł Woźny Protazy.

"Tak to, tak!" powtórzyli zgodnie kilka razy,

Kiwając w takt głowami"

A szlachta ciągle pĳe i wiwaty wznosi (...)

# data[].attributes.attachment_link.title
Pan Tadeusz, galeria postaci, kto jest kim, #Oszczyk

# data[].attributes.attachment_link.description
"(...) grupa malownicza! Głowy charakterowe!z kontrastem oblicza!" "Wpadam do Soplicowa (...)tam się człowiek (...) nadysze Ojczyzny" " - uważa Telimenę za siostrę, - stary kawaler, bezdzietny, - kiedyś zaręczony z córką Wojskiego - Martą Hreczeszanką (dziewczyna młodo zmarła), - w młodości przez 10 lat był dworzaninem Wojewody, ojca Podkomorzego oraz retorem w jezuickiej szkole, - pielęgnuje szlacheckie obyczaje i tradycje, - za młodu niemało świata objechał (ks.

# data[].attributes.headline
Materiały pomocnicze do omawiania "Pana Tadeusza"

# data[].attributes.subject
Materiały pomocnicze do omawiania "Pana Tadeusza"

# data[].attributes.attachment_link.title
Jan Kochanowski - sylwetka poety - kl. 7

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wprowadzenie

Przypomnijcie sobie fragment wiersza "Lokomotywa" Juliana Tuwima i na podstawie tego cytatu powiedzcie, jak rozumiecie znaczenie słowa fraszka:

Gładko tak, lekko tak toczy się w dal
Jak gdyby to była piłeczka, nie stal,
Nie ciężka maszyna zziajana, zdyszana,
Lecz fraszka, igraszka, zabawka blaszana.

Głośno odczytajcie fraszki epigramatyczne Jana Kochanowskiego. Spróbujcie odpowiedzieć na pytanie: Czy te utwory rzeczywiście poruszają błahe tematy?

EPIGRAMAT - krótki utwór poetycki, zwykle dwuwersowy (o długiej, sięgającej antyku tradycji) z wyraźnie podkreśloną puentą.
Najsłynniejszym twórcą epigramatów był Symonides z Keos.

Jeśli nie grzeszysz, jako mi powiadasz,
Czego się, miła, tak często spowiadasz?
NA nabozna
, .

Niniejszy liryk buduje pytanie retoryczne, skierowane do tytułowej nabożnej. Pytanie ujawnia sprzeczność w postawie kobiety, która musi być grzeszna, skoro tak często czuje potrzebę spowiedzi, choć sama nie chce się do tego przyznać. Utwór ośmiesza fałszywą pobożność. W kontekście postawy bohaterki tytuł wiersza ma charakter ironiczny.

Jakoby też rok bez wiosny mieć chcieli,
Którzy chcą, żeby młodzi nie szaleli.
NA MlODOsc , , ,
Fraszka ta przedstawia konflikt pokoleń. Starzy życzą sobie, by młodzi zachowywali się rozważnie - pewnie dlatego że zbyt szybko zapomnieli swoje wczesne lata. Ich oczekiwania są niemożliwe do spełnienia. Dorastanie bez szaleństw zostaje porównane do cyklu rocznego bez wiosny, która stanowi symbol młodości.

Wiosna, czyli okres młodości ze swoimi prawami, jest czymś naturalnym, nieodzownym.

Młodość musi się wyszaleć, to jej naturalne prawo.
Na palcu masz dyjament, w sercu twardy krzemięń,
Pierścień mi, Hanno, dajesz, już i serce przemięń.
Podmiotem lirycznym jest kochanek. Ujawnia się on w pierwszej osobie liczby pojedynczej, na co wskazuje zaimek mi. Mężczyzna skarży się na obojętność i oziębłość kobiety. Patrząc na diament z jej pierścienia, stwierdza, że jej serce jest twarde jak krzemień.

Hanna gotowa jest oddać partnerowi pierścień. Można to interpretować dwojako: postanowiła zerwać z ukochanym albo chce ofiarować mu coś drogocennego jako substytut miłości. Jednak mężczyzna pragnie uczuć Hanny.

Oznaką miłości nie są materialne atrybuty, lecz otwarte serce.

Związek dwojga ludzi powinien opierać się na szczerym uczuciu.

krótki utwór wierszowany, zwykle żartobliwy, misternie skonstruowany, oparty na zaskakującym pomyśle, zawierający puentę.

Fraszki moje (coście mi dotąd zachowały),

Nie chcę, żebyście kogo źle wspominać miały.

Lecz jeśli wam nie g myśli cudze obyczaje,

Niechaj karta występom, nie personom łaje!

Chcecieli chwalić kogo, chwalciesz, ale skromnie,
By pochlebstwa jakiego nie uznano po mnie.
To też wiedzcie, że drudzy swej się chwały wstydzą
Podobno, że chwalnego w sobie nic nie widzą.

Utwór należy potraktować jako deklarację ideowo - artystyczną Kochanowskiego. Poeta twierdzi, że nie chce swoimi wierszami nikogo krzywdzić, nikomu nie chce wyrządzić żadnej szkody. Nie atakuje we fraszkach konkretnych ludzi, nie wymienia nikogo z imienia i nazwiska. Celem autora jest ukazanie ludzkich wad i złych czynów.

Fraszki to wszytko, cokolwiek myślemy,
Fraszki to wszytko, cokolwiek czyniemy.
Nie masz na świecie żadnej pewnej rzeczy,
Próżno tu człowiek ma co mieć na pieczy.

Zacność, uroda, moc, pieniądze, sława,

Wszystko to minie jako polna trawa.

Naśmiawszy sie nam i naszym porządkom,
Wemkną nas w mieszek, jako czynią łądkom.

W tej fraszce poeta podejmuje problematykę filozoficzną, zastanawia się nad życiem, miejscem i rolą człowieka w otaczającym go świecie. Pojawia się tu pełna zadumy refleksja nad losem ludzkim - autor porównuje w zakończeniu utworu życie ludzkie do teatru lalek, kukiełkowego przedstawienia. Człowiek jest więc jak marionetka - nie ma wpływu na swoje losy, nie ma mocy sprawczej, podlega sile wyższej.

Dzięki temu podkreślił, wzmocnił wymowę swojego stwierdzenia.

Oceńcie, co wpływa na rytm przeczytanych dotąd utworów.
Zwróćcie uwagę na rymy i liczbę sylab w poszczególnych wersach.

wiersz regularny, w którym wszystkie wersy mają jednakową liczbę sylab (zgłosek), stały rytm.
Wprowadził go do polskiej poezji
Jan Kochanowski.
Najpopularniejsze typy polskiego wiersza sylabicznego to: 8-zgłoskowiec, 11-zgłoskowiec
i 13-zgłoskowiec.

Ślachetne zdrowie,
Nikt się nie dowie,
Jako smakujesz,

Tam człowiek prawie
Widzi na jawie
I sam to powie,

Perły, kamienie,
Także wiek młody
I dar urody,
Mieśca wysokie,
Władze szerokie

Najwyższą wartością w życiu człowieka zawsze pozostaje zdrowie - to przekonanie zostało podkreślone we fraszce z całą mocą. Zdrowie, do którego adresowany jest utwór, najczęściej doceniamy dopiero wtedy, gdy zaczynamy chorować. Od zdrowia nie ma niczego cenniejszego, człowiekowi choremu cały świat staje się niemiły, choćby zgromadził całe bogactwo, był młody, zajmował wysoką pozycję społeczną. Nic zatem dziwnego, że fraszka kończy się prośbą, by zdrowie zawsze panowało i w domu ubogim poety, było w nim najwspanialszym klejnotem, stanowiło niemożliwy do zastąpienia niczym innym fundament szczęścia.

Podmiot liryczny używa apostrofy - zwraca się bezpośrednio do zdrowia nazywając je „szlachetnym".
APOSTROFA

Ważne: zdrowie

Mniej ważne: bogactwo, pozycja społeczna, młodość, władza, uroda

Wartości ważne i mniej ważne
we fraszce "Na zdrowie"

+

W utworach wielu pisarzy i poetów pojawiają się wątki autobiograficzne, czyli odwołania do własnych doświadczeń życiowych, wspomnienie najbliższych ludzi lub ulubionych miejsc. Przykładem takiego utworu jest fraszka "Na lipę" Jana Kochanowskiego, w której poeta upamiętnił drzewo rosnące w pobliżu jego domostwa. Dzięki pracy biografów i rycinom uwieczniającym wizerunek mistrza z Czarnolasu wiadomo, że poeta spędzał czas w cieniu ulubionego drzewa.

Karol Miller Jan Kochanowski i kanclerz Zamoyski w Czarnolesie (XX w.)

Gościu, siądź pod mym liściem, a odpoczni sobie,

Nie dojdzie cię tu słońce, przyrzekam ja tobie,

Choć się nawysszej wzbije, a proste promienie

Ściągną pod swoje drzewa rozstrzelane cienie.

Tu zawżdy chłodne wiatry z pola zawiewają,

Tu słowicy, tu szpacy wdzięcznie narzekają.

Z mego wonnego kwiatu pracowite pszczoły

Biorą miód, który potym szlachci pańskie stoły.
A ja swym cichym szeptem sprawić umiem snadnie,

Że człowiekowi łacno słodki sen przypadnie.

Jabłek wprawdzie nie rodzę, lecz mię pan tak kładzie

Jako szczep napłodniejszy w hesperyskim sadzie.

Fraszka stanowi wielką pochwałę lipy, drzewa pospolitego w polskim krajobrazie. Przyroda jest w tym prostym utworze źródłem poetyckiego natchnienia, piękna, drzewo zapewnia także spokój i chłód w upalny dzień, rzuca miły cień. Lipa okazuje się przyjazna nie tylko ludziom, daje również schronienie ptakom, a pszczoły zbierają nektar z jej kwiatów.

„Gość" to każdy z czytelników, człowiek zmęczony, potrzebujący wytchnienia.

w mitologicznym ogrodzie bogów, w którym rosły złote jabłka, podarunek ślubny matki Zeusa, Gai, dla jego przyszłej żony, Hery; ogród był strzeżony przez nimfy Hesperydy

Gościu, siądź pod mym liściem, a odpoczni sobie,

Nie dojdzie cię tu słońce, przyrzekam ja tobie,

Choć się nawysszej wzbije, a proste promienie

Ściągną pod swoje drzewa rozstrzelane cienie.

Tu zawżdy chłodne wiatry z pola zawiewają,

Tu słowicy, tu szpacy wdzięcznie narzekają.

Z mego wonnego kwiatu pracowite pszczoły

Biorą miód, który potym szlachci pańskie stoły.
A ja swym cichym szeptem sprawić umiem snadnie,

Że człowiekowi łacno słodki sen przypadnie.

Jabłek wprawdzie nie rodzę, lecz mię pan tak kładzie

Jako szczep napłodniejszy w hesperyskim sadzie.

Utwór jest poetycką pochwałą piękna przyrody, które pozwala człowiekowi zapomnieć o codziennych troskach.

By uzyskać żywy, plastyczny i wielowymiarowy obraz poetycki, autor wprowadził do wiersza słowa, które oddziałują na wszystkie zmysły odbiorcy. To dzięki zagęszczeniu epitetów odczuwamy przedstawione miejsce jako przestrzeń sielską, swojską, bezpieczną.

Napisz krótki zabawny utwór, któremu nadasz tytuł
"Na brak internetu".

# data[].attributes.attachment_link.description
Wprowadzenie Przypomnijcie sobie fragment wiersza "Lokomotywa" Juliana Tuwima i na podstawie tego cytatu powiedzcie, jak rozumiecie znaczenie słowa fraszka: Gładko tak, lekko tak toczy się w dalJak gdyby to była piłeczka, nie stal,Nie ciężka maszyna zziajana, zdyszana,Lecz fraszka, igraszka, zabawka blaszana. Głośno odczytajcie fraszki epigramatyczne Jana Kochanowskiego.

# data[].attributes.attachment_link.title
J. Kochanowski - "Fraszki" cz.II - kl. 7

# data[].attributes.attachment_link.description
When you visit any website, it may store or retrieve information on your browser, mostly in the form of cookies. This information might be about you, your preferences or your device and is mostly used to make the site work as you expect it to. The information does not usually directly identify you,…