# data[].attributes.body
Określenie gatunku, tematu i wskazanie charakterystycznych cech średniowiecznego wizerunku śmierci na podstawie utworu "Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią" i „Tańca śmierci”. (Przypomnienie wiadomości z lekcji poprzedniej)

# data[].attributes.attachment_link.title
ROZMOWA MISTRZA POLIKARPA ZE ŚMIERCIĄ - opracowanie

# data[].attributes.body
Biskup i rycerz. La Danse macabre, Guy Marchant, 1486, Paryż , domena publiczna

# data[].attributes.headline
Taniec śmierci (z fr. danse macabre) – alegoryczny taniec, którego przedstawianie rozwinęło się w kulturze późnego średniowiecza (XIV i XV wiek), korowód ludzi wszystkich stanów z kościotrupem na czele, wyrażający równość wszystkich ludzi w obliczu śmierć

# data[].attributes.subject
Taniec śmierci (z fr. danse macabre) – alegoryczny taniec, którego przedstawianie rozwinęło się w kulturze późnego średniowiecza (XIV i XV wiek), korowód ludzi wszystkich stanów z kościotrupem na czele, wyrażający równość wszystkich ludzi w obliczu śmierć

# data[].attributes.body
Wczesne tańce śmierci przedstawiają koło taneczne, w którym rozradowane trupy tańczą z przestraszonymi ludźmi. Później krąg taneczny rozpada się na podwójne pary. Tak też przedstawia swój Taniec Śmierci Hans Holbein.

# data[].attributes.headline
Hans Holbein (młodszy), Taniec śmierci (1523-25)

# data[].attributes.subject
Hans Holbein (młodszy), Taniec śmierci (1523-25)

# data[].attributes.body
domena publiczna

# data[].attributes.headline
Peter Breughel Starszy, Triumf Śmierci (około 1562 r.)

# data[].attributes.subject
Peter Breughel Starszy, Triumf Śmierci (około 1562 r.)

# data[].attributes.body
domena publiczna

# data[].attributes.body
Czy myśl o śmierci zawsze musi budzić grozę i lęk ?

# data[].attributes.body
Stanisław Korab Brzozowski - polski poeta i tłumacz, przedstawiciel fin de siècle’u w literaturze Młodej Polski. Uważany za jednego z najwybitniejszych twórców dekadentyzmu.

# data[].attributes.body
Śmierć w wierszu „O przyjdź” to młoda, piękna kobieta o czarnych włosach, ubrana w lekką białą szatę, o delikatnych dłoniach, obiekt pożądania, wyczekiwana kochanka.
Przystań, ucieczka ostateczna od cierpienia, choroby, starości.
Nadzieja na ukojenie, wyzwolenie od bólu istnienia, którego nie zagłusza
oddanie się rozkoszom życia i namiętna miłość.

# data[].attributes.headline
Jacek Malczewski, Śmierć, domena publiczna

# data[].attributes.subject
Jacek Malczewski, Śmierć, domena publiczna

# data[].attributes.body
Jacek Malczewski - polski malarz, jeden z głównych przedstawicieli symbolizmu przełomu XIX i XX wieku.

# data[].attributes.body
Śmierć w obrazie Jacka Malczewskiego to młoda, silna, zdrowa chłopka, żniwiarka z kosą w ręku, zamykająca oczy klęczącemu starcowi.

Dla estetyki modernistycznej typowa jest waloryzacja śmierci i nicości;
U Jacka Malczewskiego śmierć bywa ukojeniem, ale jest jednocześnie uosobieniem siły, decyzji, konieczności i majestatu.

# data[].attributes.body
1. Wizerunek śmierci ma związek z epoką, w której powstał, jej ideologią i celami, które realizujemy.

2. Wizerunek średniowieczny ma przerazić człowieka, wywołać lęk przed śmiercią, pokazać jej grozę, przypomnieć o marności dóbr doczesnych, przemijaniu i konieczności zasłużenia na życie wieczne.

3. Hasła epoki to: memento mori, vanitas vanitatum et omnia vanitas.

4. Idea epoki: teocentryzm.

5. Makabryczna wizja śmierci (w średniowieczu) oznacza ziemskie podejście     do faktu. Nie jest to smutek z powodu utraty bliskich, lecz lęk wywołany zbliżaniem się śmierci własnej. To ona stanowi źródło nieszczęścia i grozy.   /J. Huizinga/

6. Wizerunek młodopolski (XX w. ) przekonuje, że śmierć nie musi być straszna, może być wybawieniem od starości, choroby, cierpienia, dowodzi, iż życie może być gorsze od śmierci, jest świadectwem lęku przed życiem.

7. Odmienność ujęcia wynika z innego stosunku do życia.

8. Nie ma nic oprócz bólu i przerażenia, rozpaczy i rozczarowania - źródła młodopolskiej ucieczki w śmierć:

pesymizm, ból istnienia;

dostrzeżenie zła życia doczesnego, utrata ideałów, wiary, sensu życia, lęk przed życiem;

filozofia Schopenhauera

# data[].attributes.body
Wykorzystanie „Słownika mitów i tradycji kultury” W. Kopalińskiego dla przypomnienia postaci greckiego boga Tanatosa i proroctwa św. Jana.

# data[].attributes.body
Tanatos (także Śmierć) – w mitologii greckiej bóg i uosobienie śmierci.
W sztuce przedstawiany jest zwykle jako młodzieniec z czarnymi skrzydłami         u ramion , ze zgaszoną i odwróconą pochodnią w ręce , w towarzystwie Hypnosa.
[...] zlatuje na czarnych skrzydłach, wchodzi niepostrzeżony do pokoju i złotym nożem odcina konającemu pukiel włosów. W ten sposób, niby kapłan umarłych, poświęca człowieka na ofiarę bóstwom podziemnym i na zawsze odrywa od ziemi
[W:] Jan Parandowski: Mitologia. Wierzenia i podania Greków i Rzymian. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1989, s. 119–120.

# data[].attributes.body
Proroctwo św. Jana.

Czterej jeźdźcy Apokalipsy – postacie z Apokalipsy św. Jana. Mają wyruszyć
na koniach przed Sądem Ostatecznym.
Apokalipsa wymienia z imienia tylko czwartego jeźdźca – Śmierć i jego towarzyszkę Otchłań.

Fragment z Apokalipsy w tłumaczeniu Biblii Gdańskiej:
Śmierć:

A gdy otworzył czwartą pieczęć, słyszałem głos czwartego zwierzęcia mówiący: Chodź, a patrzaj!
I widziałem, a oto koń płowy, a tego, który siedział na nim, imię było Śmierć,             a Otchłań mu towarzyszyła; i dana im jest moc nad czwartą częścią ziemi,           aby zabijali mieczem i głodem, i morem, i przez zwierzęta ziemskie.
(Ap 6, 1-8)

# data[].attributes.headline
Obecności tradycji średniowiecznej we współczesnym języku polskim

# data[].attributes.subject
Obecności tradycji średniowiecznej we współczesnym języku polskim

# data[].attributes.body
Wypisanie ze słownika frazeologicznego związków wyrazowych będących świadectwem trwania  we współczesnym języku polskim średniowiecznego wyobrażenia śmierci, np.:
śmierć = kosa, kostucha
śmierć macha kosą, stoi z kosą
śmierć wszystkich kosi
zblednąć jak śmierć

# data[].attributes.body
Znajdź przykłady obecności wyobrażeń średniowiecznych w kulturze ludowej.

# data[].attributes.body
https://pl.wikipedia.org/wiki/Triumf_śmierci_(obraz_Pietera_Bruegla_starszego) (dostęp 31.07.2020)
https://pl.wikipedia.org/wiki/Hans_Holbein_(młodszy) (dostęp 31.07.2020) https://pl.wikipedia.org/wiki/Śmierć_(obraz_Jacka_Malczewskiego_1902) (dostęp 31.07.2020)
https://pl.wikipedia.org/wiki/Czterej_jeźdźcy_Apokalipsy (dostęp 31.07.2020)
https://pl.wikipedia.org/wiki/Tanatos_(mitologia) (dostęp 31.07.2020)
https://www.youtube.com/watch?v=ibV35He4YHI (dostęp 31.07.2020)
https://pl.wikipedia.org/wiki/Taniec_śmierci (dostęp 31.07.2020)
https://www.youtube.com/watch?v=_dU_Au4d_CE (dostęp 31.07.2020)