# data[].attributes.body
ERLIJIOA

# data[].attributes.body
SCAPE ROOMS:

Elcanoren Bidaiak.

Bidaiatzeko prest?

Munduari Bira

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
MUNDU BIRA by Izaskun Erauzkin Barrenetxea

Lehen Hezkuntza Berrikuntza Minorreko ikasleak (2016-2020 promozioa) Bilboko Hezkuntza Fakultatea Euskal Herriko Unibertsitatea, UPV/EHU

ESCAPE ROOMak...

FERNANDO DE MAGALLANES

MAGALLANES "ITSASARTEA"

Fernando de Magallanes(1480-1521) nabigatzailea, marinela, militarra eta esploratzaile portugaldarra izan zen.

Mundu birako badaian, Magallanesek bere izena daraman itsasartea deskubritu zuen Amerikan, Txilen. Itxasarte honek, Ozeano Atlantikoa eta Barea lotzen zituen.

IMUNDU BIRA by Izaskun Erauzkin Barrenetxea

JUAN SEBASTIÁN ELKANO

"Primus circumdedisti me", hik inguratu nauk lehen aldiz

Juan Sebastián, Getarian jaio zen, 1447an.

Bere aita Domingo Sebastián Elkano izan zen eta bere ama Catalina del Puerto.

Itsasoarekin lotura handia zuen familia zen, izan ere semeetatik lau, horien artean Juan Sebastian, itsasgizonak ziren, eta gutxienez arrebetako bat itsasgizon batekin ezkondu zen.

Elkano Concepción ontziko maestre gisa itsasoratu zen, espedizio hartan parte hartu zuen bost itsasontzietako bat.

MUNDU BIRA by Izaskun Erauzkin Barrenetxea

Sevillatik atera ziren.

1519/08/10

Sanlúcar de Barramedara heldu ziren.

Tenerifera heldu ziren.

Brasilen daude.

1519/11/29

Río de Janeiro.

1519/12/13

KRONOLOGIA

ESCAPE ROOM

MUNDU BIRA by Izaskun Erauzkin Barrenetxea

Río de La Plata.

1520/01/12

Puerto San Julián.Patagoniako hegoaldean.

1520/03/31

Estrecho de Magallanes

1520/10/21

San Antonio naoak espedizioa bertan behera utzi zuen.

1520/11/01

Hiru hilabetean zehar ez zuten lehorreratzeko egokia zen lurrek aurkitu.

1520/11/28

KRONOLOGIA

MUNDU BIRA by Izaskun Erauzkin Barrenetxea

Azkenik Marianas uharteetara iritsi eta geldialdia egin ahal izan zuten.

1521/03/06

Filipinetara iritsi zen.

1521/03/16

Cebura iritsi ziren. Magallanes hil egin zan.

1521/04/07

Moluketara iritsi ziren.

1521/11/08

Elkanok zuzendutako ontziak berak bakar-bakarrik Indiako Ozeano osoa zeharkatu baitzuen lehorrik jo gabe.

1522/01/25
KRONOLOGIA
MUNDU BIRA by Izaskun Erauzkin Barrenetxea

Munduaren inguruko lehen itzulia burutu zuen lehen itsasgizona!!!!

1522ko irailaren 6an, 18 itsasgizon iritsi ziren Sanlucarrera Vitoria naoan!!!

MUNDU BIRA by Izaskun Erauzkin Barrenetxea

Los hechos que realizó esta expedición marítima y que quedaron reflejados en el diario que uno de los sobrevivientes de la expedición escribió (el italiano Antonio De Pigafetta), confirmaron la teoría de Aristóteles, demostraron que el diámetro de la esfera terrestre era mucho mayor de lo que se creía, determinó la grandeza y magnitud del Océano Pacifico (es la tercera parte de la Tierra), se descubrió una nueva fauna (como el pingüino o los lobos marinos) y flora (entre otras la palmera, la jacaranda, la buganvilla), supuso el inicio de un intercambio en muchos aspectos (humano, biológico, agropecuario, cultural o económico), nos acercó definitivamente a muchos pueblos hermanos, comenzando esa tarea inacabada de lo que hoy conocemos como la "globalización".

Este hecho, comparable al primer paseo lunar (del que precisamente también en este año celebramos el 50 aniversario), esta aventura de la primera circunnavegación de Elcano, por la magnitud de su significado, la certidumbre de saber la redondez del globo, la ampliación del horizonte mental, las repercusiones en el comercio, la botánica, la zoología, la geografía, el tráfico marítimo, y no por último, menos importante, por el peso de su relevancia, que perdura hasta ahora, hacen merecedor de denominar, como pocos, a este hecho, a esta epopeya de la historia de la navegación, como un "acontecimiento histórico de proyección global".

1519. urtean, munduari bira ematera atera ziren??

Zertara bestela??

Jakin zuten nolakoa zen mundua??

Eta espeziak?? Zer dira?? Non zeuden?? Zertarako erabiltzen ziren??

Nortzuk ziren... Magallanes, Elkano, Akurio, Pagafetta....?????

Eta itxasontziak, zeintzuk eta nolakoak erabili zituzten balentria ikaragarri hori burutzeko???

MUNDU BIRA by Izaskun Erauzkin Barrenetxea

Zazpi itsasgizon bermeotar!!!

Juan de Aguirre

JUAN DE AKURIO MUNDU BIRAN

Juan Akurio Bermeokoa zen, Juan Pérez Akurioko eta Marina Berrizkoren semea.

25 urte zituen Mundu Bira hasi zenean eta eskarmentu handiko marinela zen.

Beste euskaldun batzuekin batera, Elkano barne, hainbat hilabetez Sevillan espediziorako ontziak prestatzen eta egokitzen aritu zen.

Espedizioa 1519ko abuztuaren 10ean abiatu zan Sevillatik. Bost naoak osatzen zuten: Concepción, Santiago, Trinidad, Vitoria eta San Antonio, azken hirurak euskal jatorrizkoak. Ontzietan 239 tripulatzaile zeuden; horietatik 33 euskaldunak.

Euskaldunen artean, 7 bermeotarrak ziren.

Juan Akuriorekin batera, beste bi bizkaitarrek lortu zuten Munduko Itzulia osatzea, Juan Zubiletako eta Juan Arratiako (Barakaldo eta Bilbo) hurrenez hurren.

AKURIO eta beste sei bermeotarrak!!!!

MUNDU BIRA by Izaskun Erauzkin Barrenetxea

La nao que tuvieron que sacrificar por la falta de tripulantes en Cebú.

Juan Sebastián Elcano, se embarcó como maestre en esta nao y navegó en ella hasta que finalmente fue quemada por los propios expedicionarios en Filipinas debido a la escasez de tripulantes para manejar tres naves.
Junto a la nao Vitoria, la única en alcanzar su objetivo: llegar a las Molucas. Una vez cargado de especias, no consiguió deshacer el camino de ída por el Océano Pacífico y regresar a España. Tras permanecer en la isla de Tidore cuatro meses para reparar una grave avería, la Trinidad reemprendió su viaje tratando de descubrir una ruta de retorno, navegando hacia Oriente por el Pacífico. Finalmente, debido a un enorme temporal y la falta de víveres, volvió a las Molucas donde sería apresada por los portugueses y desmantelada.
La nao que naufragó en las costas de Patagonia.
La Santiago, siendo la menor de las cinco naves, era la encargada de la exploración de la costa.Tenái capacidad para albergar 31 marineros y 75 toneles a bordo.
El 20 de mayo de 1520, en pleno cometido de sus funciones, chocó con las rocas de la desembocadura del Río de la Plata en Argentina y acabó naufragando.

La desertora de la expedición.

Explorando ya el estrecho pero debido a la desconfianza de si Magallanes sería o no capaz de encontrar una salida, la San Antonio deserta de la flota y regresa a Sevilla tras un viaje en solitario de más de cinco meses y medio a lo largo del Océano Atlántico.

La nao que dio la primera vuelta al mundo.
La nao Vitoria, protagonista de la primera circunnavegación de la Tierra entre 1519 y 1522, procedía de Ondarroa, y fue la única de las cinco naos que consiguió completar la expedición.
Originalmente llamada Santa Maria, era propiedad del armador y transportista ondarrutarra Domingo da Apalea, y fue rebautízala como Vitoria.

MUNDU BIRA by Izaskun Erauzkin Barrenetxea

Iltzearen zuhaitza landare bizikorra da, 10 eta 20 metro artean hazi daitekeena. Lore-begiak hasieran kolore argikoak dira eta gutxinaka berde bihurtzen dira, eta ondoren kolore gorrixka distiratsua hartzen dute, jaso behar diren seinale. 1,5 et 2cm arteko neurria dutenean bildu ohi dira.

Kanela kanelondoaren azala osatzen duen gai urrintsua da, hodi txikien eitea duena, janari gozoak ontzeko erabiltzen dena.

Kanela izen bereko zuhaitzaren azal edo oskola da. Azal hau zotzetan mozten da, ximenki lehortzen utzi eta tutu eran biltzen da.

Kanela Sri Lankan (garai bateko Zeilan), Seychelle uharteetan eta Madagaskarren ekoizten da. Txina, Indonesia eta Vietnamen "cassia" izeneko bestelako mota mingotsagoa lantzen da.

Intxaur muskatua

Intxaur muskatuaren zuhaitza ( Myristica fragrans) Indonesiako Moluka Uharteetakoa da izatez, BandaUharteetakoa hain zuzen ere. Egun Celebesen (Sulawesi uhartean) eta Granada Uhartean hazten da.

Intxaur muskatu edo banda fruitua, intxaur muskatu zuhaitzaren fruitu hazia da. Hazi hau, aldi berean, oso preziatua den mazis izeneko kolore gorrixkako azal lehor batez estalia dago. Behin fruitua jaso ondoren epelean lehortzen uzten da, pazientziaz oskol gogorra kendu eta mazisa bereizten zaio hazia gordez.

Indiar eta txinatarrek erakutsi zieten intxaur muskatua arabiarrei eta hauek izan ziren Europan zabaldu zutenak.

Piperbeltza

Piperbeltza ( Piper nigrum) espezia estimatua da, generoko zuhaitz baten fruitua. Fruitua drupa bat da (5mm-koa gutxi gorabehera), osorik edo hauts moduan erabil daitekeena. Piper ale hauek heltze prozesuaren arabera berdeak, beltzak edo zuriak izan daitezke.

Piperbeltz aleak Indian "piperbeltzaren kosta" izenez ezagutzen den Malabar eskualdean hazten den tropikoko landare baten baiak dira.

MUNDU BIRA by Izaskun Erauzkin Barrenetxea

# data[].attributes.attachment_link.description
MUNDU BIRA by Izaskun Erauzkin Barrenetxea Lehen Hezkuntza Berrikuntza Minorreko ikasleak (2016-2020 promozioa) Bilboko Hezkuntza Fakultatea Euskal Herriko Unibertsitatea, UPV/EHU ESCAPE ROOMak... FERNANDO DE MAGALLANES MAGALLANES "ITSASARTEA" Fernando de Magallanes(1480-1521) nabigatzailea, marinela, militarra eta esploratzaile portugaldarra izan zen. Mundu birako badaian, Magallanesek bere izena daraman itsasartea deskubritu zuen Amerikan, Txilen.

# data[].attributes.body
MOLUKETARA JOAN eta MUNDU BIRA BURUTU!!!

# data[].attributes.body
CALENDAR: Mundu Birako datu garrantzitsuenak kokatu.

DRIVE: Testu desberdinak egin: gutunak,  biografiak,  kartelak, egunerokoa...

# data[].attributes.body
MAGALLANES ITSASARTEA

# data[].attributes.body
NAOAK

# data[].attributes.body
INFORMAZIOA BILATZEKO

https://itsasmuseum.eus/j-s-elkano-tras-la-huella/

# data[].attributes.body
MUNDU BIRA pelikula