# data[].attributes.body
JOSEPH ANAK PHILIP

JAMES RANGGA ANAK PETER

GUSTIN NGALAMBONG ANAK MANGGI

MOHD. FADZWAN BIN JUNAIDI

STANLEY AMSNOV ANAK GASAH

CHARLES BAYANG ANAK ALBERT NYAWIN

AZELIN BINTI ABDUL MAJID

SYLVIA SEGURA ANAK JEFFERY KOH

# data[].attributes.body
Melanau merupakan bangsa penduduk asal asli Sarawak dan dikategorikan Austronesia. Kaum Melanau juga merupakan penduduk pedalaman sarawak terawal. Morris (1991) mendakwa mereka mempunyai hubungan linguistik dan sosial dengan suku Kajang. Daripada kosa ilmu ini, dapat dirumuskan bahawa suku Melanau adalah dari kawasan hulu, tinggal berjiran dengan suku Kayan, Kenyah, Kajang, Bidayuh dan kesemua bahasa ini adalah berkerabat. Selepas berpindah dari kawasan hulu, hubungannya semakin menipis. Maka ini menelusuri hubungan Melanau dengan orang ulu daripada perspektif linguistik dan kebudayaan. Hasil pernelitian dan perbincangan menemukan bahawa Batang Mukah dan Oya adalah jalur migrasi purba untuk suku Melanau ke kawasan hilir. Selepas gelombang migrasi berhenti, komuniti ini menghadapi dua kali perubahan identiti. Pertukaran pada kali pertama membabitkan identiti kebudayaan dan berlaku selepas mereka berpindah ke pesisir pantai. Mereka telah meninggalkan identiti lama tersebut agar bersesuaian dengan persekitaran baru di kawasan pantai. Setelah beberapa generasi di kawasan baru, golongan ini kelihatan berdepan dengan perubahan identiti buat kali kedua. Oleh kerana faktor Islamisasi, sebahagian daripada mereka telah menukar amalan hidup mengikut agama Islam. Dahulunya, kaum Melanau mempunyai reka bentuk rumah yang unik, iatu rumah yang dibina tinggi tiga tingkat, yang dimana ruang tamu terletak diantara bilik ruang rumah tersebut, pintu bilik bertentangan antara satu sama lain. Pembinaan rumah yang tinggi ini bertujuan untuk memudahkan mereka mempertahankan diri serta membalas serangan musuh. Namun, masyarakat Melanau pada masa kini telah mengubah cara kehidupan mereka dengan tinggal di dalam rumah berasingan mengikut peredaran zaman. Kaum Melanau dikategorikan sebagai Austronesia berdasarkan penggunaan bahasa Yang tergolong dalam Malayo-Polynesian, sama seperti kaum Kayan, Kenyah, Bidayuh, Iban, Melayu dan lain-lain. Perkampungan orang melanau Kebanyakannya dibina di tepi sungai dan berdekatan dengan pantai. Pada masa kini hampir keseluruhan masyarakat Melanau menganuti agama Islam dan segelintir menganuti agama Kristian namun terdapat juga yang mempercayai tuhan laut iaitu "inah'' ataupun juga dikenali sebagai "ipok"

Bangsa Suku Kaum etnik-ektnik Melanau berkumpul di kawasan persisiran pantai seperti kawasan lembah utara Sungai Rajang, Igan, Roban, Kabong, Matu-Daro, Pulau Bruit, Mukah, Gua Niah, Taman Negara Mulu, Dalat, Oya, dan Bintulu, tetapi terdapat juga populasi mereka di bandar-bandar lain seperti Kuching, Sibu dan Miri.

# data[].attributes.attachment_link.title
Melanau Culture in Mukah | Episode 3 - Take Me To Sarawak

# data[].attributes.body
Makanan tradisional kaum Melanau mencerminkan warisan budaya mereka yang unik, dengan pengaruh kuat daripada gaya hidup masyarakat nelayan dan petani sagu. Berikut adalah beberapa makanan tradisional utama kaum Melanau

1. Umai

Umai adalah hidangan terkenal yang dianggap sebagai "sashimi versi Melanau".

Ia terdiri daripada ikan mentah yang dihiris nipis dan dicampur dengan bawang merah, cili, limau kasturi, garam, dan kadang-kadang cuka atau asam limau nipis.

Jenis ikan yang sering digunakan termasuk ikan bawal, ikan tenggiri, dan ikan pari.

Hidangan ini sangat popular dalam kalangan nelayan kerana ia mudah disediakan di atas bot.

2. Linut (Ambuyat versi Melanau)

Linut diperbuat daripada tepung sagu yang dicampur dengan air panas sehingga menjadi tekstur likat dan kenyal.

Dimakan dengan mencelupkannya ke dalam kuah atau sambal belacan, sambal ikan bilis, atau sup ikan.

Ia biasanya dimakan menggunakan "candat" (sejenis penyepit khas yang diperbuat daripada batang kayu kecil).

3. Sagu (Sago)

Kaum Melanau terkenal dengan penghasilan sagu, yang menjadi makanan ruji mereka selain nasi.

Sagu boleh diproses dalam pelbagai bentuk, termasuk bebola sagu (sago pearl), sagu goreng, dan linut.

Ia juga digunakan dalam pembuatan makanan ringan seperti kuih sagu dan tebaloi.

4. Tebaloi

Sejenis biskut tradisional Melanau yang diperbuat daripada tepung sagu, kelapa parut, telur, dan gula.

Dohnya diuli, ditekan nipis, kemudian dibakar sehingga rangup.

Ia mempunyai rasa manis dan sering dijadikan snek atau ole-ole dari Sarawak.

5. Penganan Jala

Sejenis kuih tradisional berbentuk seperti sarang lebah, dibuat daripada tepung beras, gula, dan santan.

Adunan ini digoreng dengan teknik khas menggunakan acuan berlubang-lubang untuk mendapatkan bentuk jala.

Ia mempunyai tekstur rangup dan sering dihidangkan dalam majlis keramaian.

7. Sagu Lemantak/ Tumpik

Sejenis makanan ruji yang dibuat daripada sagu yang dikeringkan dan kemudian dimasak menjadi seperti nasi.

Ia boleh dimakan dengan lauk seperti ikan panggang dan sambal belacan.

8. Ikan Salai & Udang Salai

Masyarakat Melanau terkenal dengan kaedah pengawetan makanan menggunakan salai, khususnya ikan dan udang.

Ikan atau udang disalai menggunakan kayu api sehingga kering dan beraroma.

Ia boleh dimakan terus atau digunakan dalam masakan seperti sambal dan sup.

9. Kelupis

Sejenis kuih yang diperbuat daripada pulut yang dikukus bersama santan dan dibungkus dalam daun nipah atau daun palas.

Ia sering dihidangkan dalam majlis perkahwinan dan perayaan.

# data[].attributes.body
Lelaki

Pakaian lelaki Melanau dari satin berwarna gelap dipadankan dengan kain songket bunga tabor dan pakaian kepala sengkulon dari Jawa. Lelaki menggayakan baju potongan moden bersamping broked oren keemasan, pinggang berikat selendang sifon berkopiah Jawa.

Wanita

Wanita Melanau menggayakan baju baldu hitam dengan sarung songket Brunei tenunan Sarawak, bertali pinggang pending besar, diserikan dokoh dan perhiasan kepala kepih sanggul.Wanita Melanau menggayakan Baju Baban asal pakaian pengantin Melanau. Baju kurung pendek warna hitam dipadankan dengan kain songket. Di dada memakai sehelai selendang merah dan perhiasan diri kepih dada dan kepih sanggul.

# data[].attributes.headline
Mukah Syurga Makanan Melanau | Jelajah Cardock 

# data[].attributes.subject
Mukah Syurga Makanan Melanau | Jelajah Cardock 

# data[].attributes.attachment_link.title
Mukah Syurga Makanan Melanau | Jelajah Cardock | Episod 4 | TVS Entertainment

# data[].attributes.body
Kaul Festival – Perayaan tradisional masyarakat Melanau yang diadakan sekitar bulan April untuk memohon kesejahteraan dan kesuburan hasil laut.

Upacara ini melibatkan bermukun (tarian tradisional), permainan tradisional, dan upacara memberi persembahan kepada roh penjaga laut.

# data[].attributes.attachment_link.title
Pesta Kaul 2015 Mukah Sarawak Malaysia Melanau Dalat travel borneo.JPG

# data[].attributes.attachment_link.title
Khazanah Kita (Episod 14): Baju Lelaki Melanau

# data[].attributes.attachment_link.title
Khazanah Kita (Episod 15): Baju Wanita Melanau

# data[].attributes.attachment_link.title
THE UMAI | Makanan Tradisional Melanau Sarawak

# data[].attributes.attachment_link.title
Kak manis komersialkan pipus makanan tradisi Melanau

# data[].attributes.body
1. SENI TARI DAN MUZIK

a)Tarian Alu-Alu

Merupakan tarian tradisional Melanau yang melibatkan gerakan tangan dan kaki yang lemah gemalai.

Biasanya dipersembahkan semasa majlis keramaian seperti perkahwinan atau sambutan Kaul.

Diiringi dengan muzik tradisional seperti gendang dan seruling.

b)Tarian Tibau

Sejenis permainan tradisional yang menyerupai aksi akrobatik menggunakan tali gantung.

Popular semasa Pesta Kaul, di mana pemain akan melompat dari satu tali ke tali yang lain.

Melambangkan semangat keberanian dan kekuatan.

c) Alat Muzik Tradisional

Sape – Alat muzik bertali yang mirip gitar, dimainkan untuk hiburan atau semasa upacara tertentu.

Beduk dan Gendang – Digunakan untuk iringan muzik dalam tarian atau perayaan.

Seruling Buluh – Diperbuat daripada buluh dan dimainkan untuk hiburan.

2. Kraf Tangan dan Pertukangan

Ukiran Kayu

Kaum Melanau mahir dalam seni ukiran kayu, yang sering digunakan dalam pembinaan rumah dan perabot.

Ukiran kayu ini dihiasi dengan motif tradisional seperti bentuk haiwan dan tumbuhan yang dipercayai membawa perlindungan.

Tenunan dan Anyaman

Tikar Pandan & Tikar Rumbia – Ditenun daripada daun pandan atau rumbia, digunakan sebagai alas duduk atau tidur.

Bakul dan Tudung Saji – Dihasilkan melalui anyaman buluh atau rotan dan digunakan untuk menyimpan makanan atau barang harian.

Terendak Melanau – Sejenis topi besar berbentuk kerucut yang diperbuat daripada daun sagu dan digunakan oleh petani serta nelayan untuk perlindungan daripada panas matahari.

# data[].attributes.attachment_link.title
Terendak Dalat "Menarik Di Mukah Dan Dalat"

# data[].attributes.attachment_link.title
Ukiran unik ulat sagu angkat budaya Melanau (Awas! Tidak boleh dimakan)

# data[].attributes.body
Masyarakat Melanau, yang berasal dari Sarawak, Malaysia, mempunyai adat kematian yang unik dan kaya dengan elemen budaya serta kepercayaan tradisional. Berikut adalah beberapa aspek penting dalam adat kematian masyarakat Melanau:

1. Kepercayaan Tentang Kematian

Masyarakat Melanau, terutama yang masih berpegang pada kepercayaan animisme atau Liko, percaya bahawa roh seseorang yang meninggal akan melalui perjalanan ke alam selepas kematian. Dalam kepercayaan lama, roh si mati perlu dijaga agar tidak mengganggu yang masih hidup.

2. Upacara Kematian

Upacara kematian dalam masyarakat Melanau berbeza mengikut kepercayaan agama—sama ada Islam, Kristian, atau animisme. Bagi yang masih mengamalkan adat lama, beberapa ritual khas dijalankan:

Pengebumian di dalam kubur atau tiang tinggi
Dahulu, golongan bangsawan Melanau dikebumikan di dalam jerunai, iaitu tiang kayu tinggi sebagai lambang status mereka. Namun, amalan ini telah pupus, dan kini masyarakat Melanau mengebumikan jenazah mengikut agama masing-masing.

Berkabung dan Ritual Miring
Dalam kepercayaan tradisional, keluarga si mati akan mengadakan ritual miring, iaitu upacara memberi persembahan makanan dan doa kepada roh si mati untuk memastikan perjalanan yang baik ke alam lain.

Tempoh Berkabung
Masyarakat Melanau lama berkabung untuk jangka masa tertentu, biasanya antara beberapa hari hingga 100 hari, bergantung kepada status si mati.

3. Pantang Larang dan Adat Berkaitan

Keluarga si mati dilarang membuat bising atau bergembira sepanjang tempoh berkabung.

Dalam kepercayaan lama, dipercayai roh si mati boleh kembali mengganggu jika upacara tidak dilakukan dengan betul.

Masyarakat Melanau yang telah menerima Islam atau Kristian kini mengamalkan adat pengebumian mengikut ajaran agama masing-masing, namun masih mengekalkan elemen tertentu dalam adat berkabung.

4. Perubahan dalam Zaman Moden

Kini, adat kematian Melanau telah banyak berubah mengikut pengaruh agama dan budaya luar. Walaupun masih ada elemen tradisional yang dikekalkan, kebanyakan masyarakat Melanau mengikuti adat Islam atau Kristian dalam pengurusan jenazah.

# data[].attributes.attachment_link.title
Masyarakat Melanau di Sarawak adalah salah satu et

# data[].attributes.body
1. Lelaki = A Lai

2. Perempuan = A Mahao

3. Ayah = Apak/Tamam/Tama

4. Ibu = Tinam/Tina

5. Adik = Tadei

6. Pakcik = Tuak Alai

7. Makcik = Tuak Mahao

8. Nenek = Mak Ayeng/Makyeng

9. Datuk = Pak Ayeng/Pakyeng

10. Aku = Akou/Kou

11. Kau = Ka’au

12. Kita = Telo

13. Kami = Melo

14. Mereka = Lo ien

15. Kacak/Cantik = Jinih

16. Bagus = Diak

17. Jahat = Ja’et

18. Hari = Lau

19. Malam = Malem

20. Tengah Hari = Tengah Lau

21. Pagi/Subuh = Badek

22. Petang = Abei

23. Air = Nga’am

24. Api = Apui

25. Asap = Tugun

26. Tanah = Tanak

27. Tangan = Pa’a

28. Kaki = Buduok

29. Perut = Pa’it

30. Lutut = Buko

31. Kepala = Ulou

32. Hidung = Udung

33. Mata = Mata

34. Mulut = Mujun

35. Telinga = Telinga

36. Dahi = Belieng

37. Bahu = Kapei

38. Pinggang = Betong

39. Rambut = Buok

40. Paha = Beteh

41. Jari = Tujok

42. Kuku = Silou

43. Belakang = Buta

44. Leher = Tengok

45. Badan = Biyaih

46. Muka = Jawai

47. Dada = Usuok

48. Mulut = Bebak

49. Tapak tangan/tapak kaki = Tap pa’a/ Tap betih

50. Kebawah = Ba’ai

51. Keatas = Bawai

52. Lurus = Tigah/Luruih

53. Seberang = Dipah

54. Di depan = Jawai

55. Sana = Ginan

56. Sini = Gitou

57. Dekat = Segak

58. Jauh = Jauk

59. Kiri = Ulai

60. Kanan = Ta’o

61. Tunggu = Atek

62. Jalan = Makau

63. Lari = Biyah

64. Berdiri = Mekat

65. Duduk = Kudok

66. Sepak = Supek

67. Angkat = Tugak

68. Letak = Sek

69. Bangun = Migak/ Mekat

70. Tidur = Tudui

71. Baring = Patieng

72. Baju = Bajou

73. Seluar = Seluah

74. Topi = Tupi

75. Meja = Mija

76. Kerusi = Keresik

77. Makan = Keman

78. Ayam = Siau

79. Ikan = Jekan

80. Daging = Dagieng

81. Babi = Babui

82. Berselerak = Pekekai

83. Mandik = Temok

84. Kering = Wieng

85. Basah = Basak

86. Panjang = Alo

87. Pendek = Adik

88. Luas = Luwaih

89. Kecik = Umit

90. Besar = Nyat/ Ayeng

91. Berak = Manek

92. Kencing = Sinek

93. Cuci = Usok

94. Jemur = Wei

95. Ambil = Igek

96. Bagi = Juah

97. Tilam = Tilem

98. Bantal = Ulan

99. Selimut = Uwok

100. Tingkap = Teraweng

101. Pintu = Benaweng

102. Pinggan = Jalok

103. Mangkuk = Mangkuok

104. Cawan = Gelaih

105. Sudu = Sidok

106. Garfu = Garpu

107. Lubang = Bebuk

108. Jambatan = Gertek

109. Hutan = Guun

110. Kawan = Sakai

111. Tempat = Gian

112. Makanan = Wak kan

113. Kereta = Ketak

114. Kapal = Salui

115. Luka = Palek

116. Saudara = Jipou

117. Adik-beradik = Janiek

118. Tarik = Suwek

119. Tolak = Tuliek

120. Tingkap = Teraweng

121. Rumput = Sek

122. Hijau = Gaduong

123. Hitam = Bilem

124. Putih = Apuk

125. Merah = Siek