# data[].attributes.body
Zumaiako flixhean Oier Bartolome surflariak

grabatutako bideoa.

# data[].attributes.attachment_link.title
Plastikoak Deba eta Zumaia arteko labarretan

# data[].attributes.body
Kontsumobideren kontzientziazio bideoa

mikroplastikoen inguruan.

# data[].attributes.body
Ur agentziaren bideoa plastikoak itsasora

nola iristen diren kontzientziatzeko.

# data[].attributes.attachment_link.title
14.kapitulua. Plastiko puska bat lurrera eroriz gero urak ibaira eramango du

# data[].attributes.body
Berria aldizkariko albistea.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Toconao izeneko itsasontziak 26,3 tona plastikozko pinporta galdu zituen abendu hasieran, Portugal parean, eta gehienak Galiziako kostaldera ailegatu dira azken asteetan, ingurumen krisi larria eraginez. Erakunde publikoek esan zuten Bizkaiko hondartzetan halako bolatxo batzuk agertu zirela joan den astean, baina, AZTIk egindako ikerketen arabera, ez dira Toconao- koak. "Horrelakoak topatzea oso ohikoa da; urteetan egon dira. Baina hemen ikusten ditugunak ez dira Galizian ikusitakoen modukoak, zuriak eta egin berriak: Bizkaiko hondartzetan daudenek kolorea galduta daukate, degradatuta daude, denbora luzea eman baitute itsasoan hona ailegatu aurretik", esan du Olas Sin Plastico elkarteko Olatz Ortega Vidalesek. Adituen arabera, degradatutako horiek are kutsagarriagoak dira, degradatu ahala substantzia toxikoak askatzen dituztelako.

Hemengo irudiek ere ez dute zer ikusirik hedabideetan agertu diren Galiziakoekin: esaterako, pinporta kopuruan aldea itzela da. Hala ere, Bizkaiko kostaldean plastikoa "arazo larria" dela ohartarazi du, eta kezka eragin beharko luketen irudiak ez dira ezohikoak izaten. Berbarako, Ortegak kontatu duenez, iazko Sopelako jaietatik astebetera, Barrikako hondartza zaborrez beteta agertu zen. "Jakin genuen Sopelakoak zirela, katxietan 'Sopelako jaiak' zegoelako idatzita. Itsasoak bota ziotena itzuli zuen bueltan lehorrera". 2022ko uztailean ere, hautsak harrotu zituzten Madalena egunaren biharamunean Elantxobeko portuan egindako argazkiek. Arazo horri konponbidea jartzeko, Olas Sin Plastiko elkarteak eta herrialdeko beste hainbat eragilek herrietako jaietan puntu berdeak izenekoak jartzeko eskatu dute. "Puntu moreen antzekoak lirateke, baina ingurumen kontzientzia sortzeko asmoarekin". Ortegak azaldu duenez, diputazioari egin diote eskaera, eta hainbat udalekin ipini dira harremanetan. Oraingoz, Gautegiz-Arteagakoak bat egin du, eta Gorlizkoarekin hartu-emanetan dabiltza.

"Duela lau urte inguru, hegaluzearen kanpaina betean, uztailean, egun bakarrean, zazpiehun botila bildu genituen".
JON HIDALGO Lurgaia fundazioko presidentea

Dena den, jaietako hondakinak ez dira izaten kostaldean gehien agertzen direnak. Lurgaia fundazioko presidente Jon Hidalgoren arabera, itsasora bertara botatako hondakinak topatzen dituzte batez ere itsasertzean. Urtero, Gaztelugatxe inguruan bilketa bat egiten dute, Bermeoko Udalarekin elkarlanean; garai batean, Bizkaiko kostaldeko inguru gehiagotan ibiltzen ziren. "Azken bilketa bi goizetan egin genuen, eta guztira 2.000 kilo batu genituen. Dena zen plastikozkoa. Plastikozko pinportekin 2.000 kilo batzeko milaka ordu beharko genituzke", egin du konparazioa, plastikozko hondakinen arazoa egunotakoa baino larriagoa dela erakusteko asmotan. Haiek bildutako 2.000 kiloak asko diren arren, hilabetera joanez gero beste horrenbeste bilduko luketela azpimarratu du. "Itsasoa plastikoz beteta dugu".

Itsasontzietatik itsasora

Topatzen dituzte arrantzarako sareak, arraina pilatzeko kutxak, plastikozko botilak... "Duela lau urte inguru, hegaluzearen kanpaina betean, uztailean, egun bakarrean, zazpiehun botila bildu genituen. Itsasoan, arrantza guneetara gerturatu ahala, berehala hasten zara uretan ikusten ur botilak, freskagarri latak eta zuku tetrabrikak". Hidalgoren esanetan, aisialdi arrantzan ibiltzen direnek, arrantzale profesionalek eta merkataritza ontziditakoek "hondakinak itsasora botatzen jarraitzen dute".

Zehaztu du arrantzale profesionalak aipatzen dituenean ez dela soilik Euskal Herrikoez ari. Arazoa mundu osokoa da, haren esanetan: "Ezagutzen ditut latitude tropikaletan arrantzan dabiltzanak, eta, kontatzen didatenez, portuetara ez da hondakin gramorik ere ailegatzen; dena botatzen dute zuzenean itsasora". Lurgaiako presidenteak ohartarazi du itsasoarekiko harremana aldatu behar dela, "baliabideak lortzeko biltegi eta hondakinak botatzeko zabortegi" modura erabili izan delako.

Hidalgok zaila ikusten du kontzientziazio kanpainekin arazoari aurre egin ahal izatea. "Nahiz eta zuk plastikoa edukiontzira bota, haizete batek zabaldu dezake". Haren esanetan, arazoaren abiapuntua kontsumo ereduan dago, eta, batik bat, plastikoaren erabileran. Iruditzen zaio, lehenengo eta behin, premiazkoa dela erabilera bakarreko plastikoak debekatzea. "Europako Batasunak legedi on bat egitea ezinbestekoa da". Portugal parean galdutako pinportak istripu baten ondorio izan dira, eta halakoak beti gerta daitezke, baina Hidalgok esan du itsas garraiorako segurtasun neurriak legez zorroztea ere komeniko litzatekeela, horrelakoak gertatzea zailago bihurtzeko.

"Diputazioak egunero egiten du garbiketa makinekin, baina baheek ez dituzte plastiko txikiak biltzen, eta, gainera, makinak gainetik pasatzen direnean, hondoratu egiten dira".
OLATZ ORTEGA VIDALES Olas Sin Plastico elkarteko kidea

Lurgaiako kideek egiten duten hondakin bilketaren helburua hezitzailea da bereziki. Baita Olas Sin Plastico elkarteak egiten dituenena ere. Hilean behin, Bizkaiko hondartza batera joaten dira izena ematen duten boluntarioekin. Elkarteko kide Ortegak zehaztu duenez, topatzen dutena ezberdina izaten da urte sasoiaren arabera. Negu partean hondakin handiagoak biltzen dituzte, eta udan txikiagoak izaten dira. Esaterako, aipatu du hondartza garaian oso ohikoa izaten dela eguzkitarako kremen edukiontziei lehenengoz zabaltzeko kendu behar izaten zaien plastikozko aseguruak topatzea. "Diputazioak egunero egiten du garbiketa makinekin, baina baheek ez dituzte plastiko txikiak biltzen, eta, gainera, makinak gainetik pasatzen direnean, hondoratu egiten dira". Hidalgok ere txarretsi du makina bidezko garbiketa hori, eta uste du selektiboagoa izan beharko litzatekeela, makinek hondartzetako ekosistema kaltetzen dutelako. "Horren ondorioz, gaur egun hondartzek ez dute batere balio ekologikorik gurean".

Hondartzen garbiketa

Bizkaiak urte osoan garbitzen ditu hondartzak. Hain zuzen ere, egunotan garbiketa horretaz arduratzen diren langileak ari dira zaintza lanak egiten Portugaldik pinportarik ailegatzen den ikusteko. Zerbitzu hori indartu egin du, gainera: ehun lagun inguru dabiltza Bizkai osoan. Dena den, Olas Sin Plastico elkarteak "urri" iritzi izan dio ohiko neguko garbiketari, eta diputazioari eskatu izan dio zerbitzua indartu dezala, elkartekoek egiten dituzten bilketetan hondakin asko topatzen dituztelako. Berbarako, Ortegaren esanetan, "oso ohikoa" izaten da neguan pneumatikoak-eta topatzea.

Hidalgok ohartarazi duenez, gizarte osoak egin behar du aldaketa, "nahiz eta kostaldetik urrunago bizi". Bera durangarra da, eta, azaldu duenez, bere eskualdeko industrialdeen inguruko ibaietan "oso ohikoa" da plastiko asko ikustea, baita arboletatik zintzilik ere, eta horiek guztiek itsasoan amaitzen dute. "Plastikoak onura handiak ekarri dizkigu, baina eragiten duen kaltea ere ez da edonolakoa. Berandu baino lehen, egiten dugun erabileraz gogoeta egin eta aldatu egin beharko dugu".

# data[].attributes.attachment_link.description
Berria - Euskal Herriko euskarazko egunkaria

# data[].attributes.body
Berria aldizkariko albistea.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Toconao izeneko itsasontziak 26,3 tona plastikozko pinporta galdu zituen abendu hasieran, Portugal parean, eta gehienak Galiziako kostaldera ailegatu dira azken asteetan, ingurumen krisi larria eraginez. Erakunde publikoek esan zuten Bizkaiko hondartzetan halako bolatxo batzuk agertu zirela joan den astean, baina, AZTIk egindako ikerketen arabera, ez dira Toconao- koak. "Horrelakoak topatzea oso ohikoa da; urteetan egon dira. Baina hemen ikusten ditugunak ez dira Galizian ikusitakoen modukoak, zuriak eta egin berriak: Bizkaiko hondartzetan daudenek kolorea galduta daukate, degradatuta daude, denbora luzea eman baitute itsasoan hona ailegatu aurretik", esan du Olas Sin Plastico elkarteko Olatz Ortega Vidalesek. Adituen arabera, degradatutako horiek are kutsagarriagoak dira, degradatu ahala substantzia toxikoak askatzen dituztelako.

Hemengo irudiek ere ez dute zer ikusirik hedabideetan agertu diren Galiziakoekin: esaterako, pinporta kopuruan aldea itzela da. Hala ere, Bizkaiko kostaldean plastikoa "arazo larria" dela ohartarazi du, eta kezka eragin beharko luketen irudiak ez dira ezohikoak izaten. Berbarako, Ortegak kontatu duenez, iazko Sopelako jaietatik astebetera, Barrikako hondartza zaborrez beteta agertu zen. "Jakin genuen Sopelakoak zirela, katxietan 'Sopelako jaiak' zegoelako idatzita. Itsasoak bota ziotena itzuli zuen bueltan lehorrera". 2022ko uztailean ere, hautsak harrotu zituzten Madalena egunaren biharamunean Elantxobeko portuan egindako argazkiek. Arazo horri konponbidea jartzeko, Olas Sin Plastiko elkarteak eta herrialdeko beste hainbat eragilek herrietako jaietan puntu berdeak izenekoak jartzeko eskatu dute. "Puntu moreen antzekoak lirateke, baina ingurumen kontzientzia sortzeko asmoarekin". Ortegak azaldu duenez, diputazioari egin diote eskaera, eta hainbat udalekin ipini dira harremanetan. Oraingoz, Gautegiz-Arteagakoak bat egin du, eta Gorlizkoarekin hartu-emanetan dabiltza.

"Duela lau urte inguru, hegaluzearen kanpaina betean, uztailean, egun bakarrean, zazpiehun botila bildu genituen".
JON HIDALGO Lurgaia fundazioko presidentea

Dena den, jaietako hondakinak ez dira izaten kostaldean gehien agertzen direnak. Lurgaia fundazioko presidente Jon Hidalgoren arabera, itsasora bertara botatako hondakinak topatzen dituzte batez ere itsasertzean. Urtero, Gaztelugatxe inguruan bilketa bat egiten dute, Bermeoko Udalarekin elkarlanean; garai batean, Bizkaiko kostaldeko inguru gehiagotan ibiltzen ziren. "Azken bilketa bi goizetan egin genuen, eta guztira 2.000 kilo batu genituen. Dena zen plastikozkoa. Plastikozko pinportekin 2.000 kilo batzeko milaka ordu beharko genituzke", egin du konparazioa, plastikozko hondakinen arazoa egunotakoa baino larriagoa dela erakusteko asmotan. Haiek bildutako 2.000 kiloak asko diren arren, hilabetera joanez gero beste horrenbeste bilduko luketela azpimarratu du. "Itsasoa plastikoz beteta dugu".

Itsasontzietatik itsasora

Topatzen dituzte arrantzarako sareak, arraina pilatzeko kutxak, plastikozko botilak... "Duela lau urte inguru, hegaluzearen kanpaina betean, uztailean, egun bakarrean, zazpiehun botila bildu genituen. Itsasoan, arrantza guneetara gerturatu ahala, berehala hasten zara uretan ikusten ur botilak, freskagarri latak eta zuku tetrabrikak". Hidalgoren esanetan, aisialdi arrantzan ibiltzen direnek, arrantzale profesionalek eta merkataritza ontziditakoek "hondakinak itsasora botatzen jarraitzen dute".

Zehaztu du arrantzale profesionalak aipatzen dituenean ez dela soilik Euskal Herrikoez ari. Arazoa mundu osokoa da, haren esanetan: "Ezagutzen ditut latitude tropikaletan arrantzan dabiltzanak, eta, kontatzen didatenez, portuetara ez da hondakin gramorik ere ailegatzen; dena botatzen dute zuzenean itsasora". Lurgaiako presidenteak ohartarazi du itsasoarekiko harremana aldatu behar dela, "baliabideak lortzeko biltegi eta hondakinak botatzeko zabortegi" modura erabili izan delako.

Hidalgok zaila ikusten du kontzientziazio kanpainekin arazoari aurre egin ahal izatea. "Nahiz eta zuk plastikoa edukiontzira bota, haizete batek zabaldu dezake". Haren esanetan, arazoaren abiapuntua kontsumo ereduan dago, eta, batik bat, plastikoaren erabileran. Iruditzen zaio, lehenengo eta behin, premiazkoa dela erabilera bakarreko plastikoak debekatzea. "Europako Batasunak legedi on bat egitea ezinbestekoa da". Portugal parean galdutako pinportak istripu baten ondorio izan dira, eta halakoak beti gerta daitezke, baina Hidalgok esan du itsas garraiorako segurtasun neurriak legez zorroztea ere komeniko litzatekeela, horrelakoak gertatzea zailago bihurtzeko.

"Diputazioak egunero egiten du garbiketa makinekin, baina baheek ez dituzte plastiko txikiak biltzen, eta, gainera, makinak gainetik pasatzen direnean, hondoratu egiten dira".
OLATZ ORTEGA VIDALES Olas Sin Plastico elkarteko kidea

Lurgaiako kideek egiten duten hondakin bilketaren helburua hezitzailea da bereziki. Baita Olas Sin Plastico elkarteak egiten dituenena ere. Hilean behin, Bizkaiko hondartza batera joaten dira izena ematen duten boluntarioekin. Elkarteko kide Ortegak zehaztu duenez, topatzen dutena ezberdina izaten da urte sasoiaren arabera. Negu partean hondakin handiagoak biltzen dituzte, eta udan txikiagoak izaten dira. Esaterako, aipatu du hondartza garaian oso ohikoa izaten dela eguzkitarako kremen edukiontziei lehenengoz zabaltzeko kendu behar izaten zaien plastikozko aseguruak topatzea. "Diputazioak egunero egiten du garbiketa makinekin, baina baheek ez dituzte plastiko txikiak biltzen, eta, gainera, makinak gainetik pasatzen direnean, hondoratu egiten dira". Hidalgok ere txarretsi du makina bidezko garbiketa hori, eta uste du selektiboagoa izan beharko litzatekeela, makinek hondartzetako ekosistema kaltetzen dutelako. "Horren ondorioz, gaur egun hondartzek ez dute batere balio ekologikorik gurean".

Hondartzen garbiketa

Bizkaiak urte osoan garbitzen ditu hondartzak. Hain zuzen ere, egunotan garbiketa horretaz arduratzen diren langileak ari dira zaintza lanak egiten Portugaldik pinportarik ailegatzen den ikusteko. Zerbitzu hori indartu egin du, gainera: ehun lagun inguru dabiltza Bizkai osoan. Dena den, Olas Sin Plastico elkarteak "urri" iritzi izan dio ohiko neguko garbiketari, eta diputazioari eskatu izan dio zerbitzua indartu dezala, elkartekoek egiten dituzten bilketetan hondakin asko topatzen dituztelako. Berbarako, Ortegaren esanetan, "oso ohikoa" izaten da neguan pneumatikoak-eta topatzea.

Hidalgok ohartarazi duenez, gizarte osoak egin behar du aldaketa, "nahiz eta kostaldetik urrunago bizi". Bera durangarra da, eta, azaldu duenez, bere eskualdeko industrialdeen inguruko ibaietan "oso ohikoa" da plastiko asko ikustea, baita arboletatik zintzilik ere, eta horiek guztiek itsasoan amaitzen dute. "Plastikoak onura handiak ekarri dizkigu, baina eragiten duen kaltea ere ez da edonolakoa. Berandu baino lehen, egiten dugun erabileraz gogoeta egin eta aldatu egin beharko dugu".

# data[].attributes.attachment_link.description
Berria - Euskal Herriko euskarazko egunkaria

# data[].attributes.body
Euskadi.eus web guneko mikro plastikoen

inguruko informazioa.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Itsasoa plastikoz beteta dago. Seguru ez dela entzuten duzun lehen aldia, edo, kasu honetan, irakurtzen duzula. Plastikoa oso material ezaguna da bere moldakortasunagatik, baina degradatzen denean mikroplastiko bihurtzen da, hau da, material plastikoko zati txikietan, faunari eta itsas ekosistemei larriki eragiten dietenak. Itsas animaliek irensten dituzte eta gure urdailean amaitzen dira elikadura-katearen bidez.

Une honetan, gainera, plastikoen arazoari gehitzen zaien arazo global bat dago: ozeanoan amaitzen ari den maskara-kopuru handia. Maskara horiek 450 urte beharko dituzte deskonposatzeko, eta mikroplastiko bihurtuko dira baita ere, horrek dakarren guztiarekin. Kalkuluen arabera, dagoeneko 1.560 milioi maskara inguru ozeanoetan bukatu dute 2020an, OceansAsia itsas kontserbazioko erakundearen araberaren arabera. Plastikoen kutsadura hau suntsitzailea da: "Urtero 100.000 ugaztun eta itsas dortoka inguru hiltzen ditu, milioi bat itsas hegazti baino gehiago, baita arrain, ornogabe eta beste animalia gehiago ere. Arrantzari eta turismoaren industriari ere eragiten die ".
Eta zuk zer egiten duzu maskararekin?
Geure burua babesteaz gain, gure ingurunea eta ingurumena ere babestu behar ditugu, hondakinen kudeaketa egokia eginez. Gogoratu maskarak errefusaren edukiontzian (grisean) botatzen direla. Hori egiten duzunean, moztu gomak, horrela animaliak bertan harrapatuta gera ez daitezen.
Gure ohiturak aldatzea posible da.
Ezinbestekoa da arazo larri baten aurrean gaudela eta gure ohiturak aldatu behar ditugula kontzientziatzea. Izan ere, plastiko gehiegi dago (kasu gehienetan erabilera bakarrekoa) gure bizitzan sartuta: produktuen ontzietan, eraikuntza-materialetan, arroparen ehungintzan, zenbait establezimenduk eskaintzen dituzten poltsetan, kalean... Eta kontsumoa murrizten badugu eta aukera berrerabilgarriak eta jasangarriak aukeratzen baditugu? Erakutsiko dizugu nola egin, eta ikusiko duzu uste duzuna baino errazagoa dela:

Erabili poltsa berrerabilgarriak, hala nola oihalezkoak edo landare-materialez osatutakoak.

Erosi solteko produktuak eta saihestu gehiegi paketatuta dauden produktuak. Paketatuta badaude, kartoia bezalako materialez egina izan dadila, adibidez. Zer zentzu du platano paketatuak erosteak, babesten dituen azala badute?

Berrerabili, ahal den guztietan. Ez erabili erabili eta botatzekoak diren produktuak, hala nola plastikozko edalontziak edo platerak; erabili zureak. Zure ontzi edo tupper propioa (beirazkoa edo altzairu herdoilgaitzezkoa) ere eraman dezakezu, plastikoan bilduta entregatzen dizkizuten elikagaiak erostera zoazenean.

Edan iturriko ura, plastikoan botilaratuta hartu beharrean.

Norberaren higienerako eta zaintzarako produktuak plastikoan ontziratuta egon gabe ere eros ditzakezu. Adibidez, eskuetarako edo gorputzerako xaboi-pilulak erabil ditzakezu. Banbuzko hortzetako eskuila eta pastilletan saltzen den hortzetako pasta ere eros ditzakezu.

Saihestu jasangarritasun-maila baxua duten establezimenduak, hala nola jateko edariak eta elikagaiak erabili eta botatzeko material plastikoan jartzen dizkizutenak.

Zure ustez hondatuta dagoen plastikozko objektu bat bota aurretik, saiatu konpontzen. Ezinezkoa bada, pentsatu beste erabilera bat eman diezaiokezun.

Birziklatu hondakinak dagokion edukiontzian.

Keinu txikiek ere kontatzen dute
Kalean, mendian edo hondartzan plastikozko objektu bat lurrean ikusten baduzu, jaso eta edukiontzi horira bota dezakezu. Ikusten zaituzten pertsonei mezu positiboa emateaz gain, ekosistema babesten laguntzen ari zara.
Kontsumo arduratsu eta kontzientea behar dugu plastikoen kutsadura murrizteko. Apuntatuko al zara?

# data[].attributes.attachment_link.description
Itsasoa plastikoz beteta dago. Seguru ez dela entzuten duzun lehen aldia, edo, kasu honetan, irakurtzen duzula. Plastikoa oso material ezaguna da bere moldakortasunagatik, baina degradatzen denean mikroplastiko bihurtzen da, hau da, material plastikoko zati txikietan, faunari eta itsas ekosistemei larriki eragiten dietenak. Itsas animaliek irensten dituzte eta gure urdailean amaitzen dira elikadura-katearen bidez.

# data[].attributes.body
Mater blogean dagoen talde jarduera

itsasoan inguruko ezagutza eta

kontzientziazioa lantzeko.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ozeanoa babesteko 5 ohitura erraz edonon bizita ezar ditzakezunak - MATER

# data[].attributes.attachment_link.description
Ozeanoak milioika itsas espezieren bizileku dira, klima erregulatzen dute eta milaka milioi pertsonari elikagaiak eta baliabideak ematen dizkiete. Hala ere, kutsadurarengatik, gehiegizko arrantzarengatik, klima-aldaketarengatik mehatsatuak daude, haiek osasuna eta gurea arriskuan jarriz. Horregatik, garrantzitsua da haiek babesten laguntzea.

# data[].attributes.body
Oarsoaldeako Hitza aldizkariko albistea

mikroplastikoen inguruan.

# data[].attributes.attachment_link.description
Pellet edo mikroplastikoen aferak berria badirudi ere, aspaldiko arazoa dela berretsi du ‘Mater’ Ontzi Museo Ekoaktiboak. Itsasoko plastikoaren kontrako borrokan keinu txikiak «erraldoi» bilaka daitezkeela argi dute.

# data[].attributes.body
Mater blogean dagoen talde jarduera

itsasoan inguruko ezagutza eta

kontzientziazioa lantzeko.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ozeanoa babesteko 5 ohitura erraz edonon bizita ezar ditzakezunak - MATER

# data[].attributes.attachment_link.description
Ozeanoak milioika itsas espezieren bizileku dira, klima erregulatzen dute eta milaka milioi pertsonari elikagaiak eta baliabideak ematen dizkiete. Hala ere, kutsadurarengatik, gehiegizko arrantzarengatik, klima-aldaketarengatik mehatsatuak daude, haiek osasuna eta gurea arriskuan jarriz. Horregatik, garrantzitsua da haiek babesten laguntzea.

# data[].attributes.body
Itsasoan dauden plastikozko 5 irla

erraldoien inguruko bideoa.

# data[].attributes.attachment_link.title
Las cinco islas de plástico que manchan el océano y ningún país quiere limpiar

# data[].attributes.body
Plastikoak animaliengan izan dezakeen

eraginaren inguruko laburmetraila

# data[].attributes.body
Zumaiako flixhean Oier Bartolome surflariak

grabatutako bideoa.

# data[].attributes.attachment_link.title
Plastikoak Deba eta Zumaia arteko labarretan

# data[].attributes.body
#Kinka podcastaren hamabigarren atala.

# data[].attributes.attachment_link.title
Kinka podcasta: mikroplastikoak | 🟢 Dagoeneko entzungai da #Kinka podcastaren hamabigarren atala, eta, hiztegiaren atalean, mikroplastikoez eta hauek topatu dituzten toki bitxiez mintzatu... | By berriaFacebook

# data[].attributes.attachment_link.description
🟢 Dagoeneko entzungai da #Kinka podcastaren hamabigarren atala, eta, hiztegiaren atalean, mikroplastikoez eta hauek topatu dituzten toki bitxiez mintzatu...

# data[].attributes.body
Zumaiako flixhean Oier Bartolome surflariak

grabatutako bideoa.

# data[].attributes.attachment_link.title
Plastikoak Deba eta Zumaia arteko labarretan

# data[].attributes.body
Berria aldizkariko albistea.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Toconao izeneko itsasontziak 26,3 tona plastikozko pinporta galdu zituen abendu hasieran, Portugal parean, eta gehienak Galiziako kostaldera ailegatu dira azken asteetan, ingurumen krisi larria eraginez. Erakunde publikoek esan zuten Bizkaiko hondartzetan halako bolatxo batzuk agertu zirela joan den astean, baina, AZTIk egindako ikerketen arabera, ez dira Toconao- koak. "Horrelakoak topatzea oso ohikoa da; urteetan egon dira. Baina hemen ikusten ditugunak ez dira Galizian ikusitakoen modukoak, zuriak eta egin berriak: Bizkaiko hondartzetan daudenek kolorea galduta daukate, degradatuta daude, denbora luzea eman baitute itsasoan hona ailegatu aurretik", esan du Olas Sin Plastico elkarteko Olatz Ortega Vidalesek. Adituen arabera, degradatutako horiek are kutsagarriagoak dira, degradatu ahala substantzia toxikoak askatzen dituztelako.

Hemengo irudiek ere ez dute zer ikusirik hedabideetan agertu diren Galiziakoekin: esaterako, pinporta kopuruan aldea itzela da. Hala ere, Bizkaiko kostaldean plastikoa "arazo larria" dela ohartarazi du, eta kezka eragin beharko luketen irudiak ez dira ezohikoak izaten. Berbarako, Ortegak kontatu duenez, iazko Sopelako jaietatik astebetera, Barrikako hondartza zaborrez beteta agertu zen. "Jakin genuen Sopelakoak zirela, katxietan 'Sopelako jaiak' zegoelako idatzita. Itsasoak bota ziotena itzuli zuen bueltan lehorrera". 2022ko uztailean ere, hautsak harrotu zituzten Madalena egunaren biharamunean Elantxobeko portuan egindako argazkiek. Arazo horri konponbidea jartzeko, Olas Sin Plastiko elkarteak eta herrialdeko beste hainbat eragilek herrietako jaietan puntu berdeak izenekoak jartzeko eskatu dute. "Puntu moreen antzekoak lirateke, baina ingurumen kontzientzia sortzeko asmoarekin". Ortegak azaldu duenez, diputazioari egin diote eskaera, eta hainbat udalekin ipini dira harremanetan. Oraingoz, Gautegiz-Arteagakoak bat egin du, eta Gorlizkoarekin hartu-emanetan dabiltza.

"Duela lau urte inguru, hegaluzearen kanpaina betean, uztailean, egun bakarrean, zazpiehun botila bildu genituen".
JON HIDALGO Lurgaia fundazioko presidentea

Dena den, jaietako hondakinak ez dira izaten kostaldean gehien agertzen direnak. Lurgaia fundazioko presidente Jon Hidalgoren arabera, itsasora bertara botatako hondakinak topatzen dituzte batez ere itsasertzean. Urtero, Gaztelugatxe inguruan bilketa bat egiten dute, Bermeoko Udalarekin elkarlanean; garai batean, Bizkaiko kostaldeko inguru gehiagotan ibiltzen ziren. "Azken bilketa bi goizetan egin genuen, eta guztira 2.000 kilo batu genituen. Dena zen plastikozkoa. Plastikozko pinportekin 2.000 kilo batzeko milaka ordu beharko genituzke", egin du konparazioa, plastikozko hondakinen arazoa egunotakoa baino larriagoa dela erakusteko asmotan. Haiek bildutako 2.000 kiloak asko diren arren, hilabetera joanez gero beste horrenbeste bilduko luketela azpimarratu du. "Itsasoa plastikoz beteta dugu".

Itsasontzietatik itsasora

Topatzen dituzte arrantzarako sareak, arraina pilatzeko kutxak, plastikozko botilak... "Duela lau urte inguru, hegaluzearen kanpaina betean, uztailean, egun bakarrean, zazpiehun botila bildu genituen. Itsasoan, arrantza guneetara gerturatu ahala, berehala hasten zara uretan ikusten ur botilak, freskagarri latak eta zuku tetrabrikak". Hidalgoren esanetan, aisialdi arrantzan ibiltzen direnek, arrantzale profesionalek eta merkataritza ontziditakoek "hondakinak itsasora botatzen jarraitzen dute".

Zehaztu du arrantzale profesionalak aipatzen dituenean ez dela soilik Euskal Herrikoez ari. Arazoa mundu osokoa da, haren esanetan: "Ezagutzen ditut latitude tropikaletan arrantzan dabiltzanak, eta, kontatzen didatenez, portuetara ez da hondakin gramorik ere ailegatzen; dena botatzen dute zuzenean itsasora". Lurgaiako presidenteak ohartarazi du itsasoarekiko harremana aldatu behar dela, "baliabideak lortzeko biltegi eta hondakinak botatzeko zabortegi" modura erabili izan delako.

Hidalgok zaila ikusten du kontzientziazio kanpainekin arazoari aurre egin ahal izatea. "Nahiz eta zuk plastikoa edukiontzira bota, haizete batek zabaldu dezake". Haren esanetan, arazoaren abiapuntua kontsumo ereduan dago, eta, batik bat, plastikoaren erabileran. Iruditzen zaio, lehenengo eta behin, premiazkoa dela erabilera bakarreko plastikoak debekatzea. "Europako Batasunak legedi on bat egitea ezinbestekoa da". Portugal parean galdutako pinportak istripu baten ondorio izan dira, eta halakoak beti gerta daitezke, baina Hidalgok esan du itsas garraiorako segurtasun neurriak legez zorroztea ere komeniko litzatekeela, horrelakoak gertatzea zailago bihurtzeko.

"Diputazioak egunero egiten du garbiketa makinekin, baina baheek ez dituzte plastiko txikiak biltzen, eta, gainera, makinak gainetik pasatzen direnean, hondoratu egiten dira".
OLATZ ORTEGA VIDALES Olas Sin Plastico elkarteko kidea

Lurgaiako kideek egiten duten hondakin bilketaren helburua hezitzailea da bereziki. Baita Olas Sin Plastico elkarteak egiten dituenena ere. Hilean behin, Bizkaiko hondartza batera joaten dira izena ematen duten boluntarioekin. Elkarteko kide Ortegak zehaztu duenez, topatzen dutena ezberdina izaten da urte sasoiaren arabera. Negu partean hondakin handiagoak biltzen dituzte, eta udan txikiagoak izaten dira. Esaterako, aipatu du hondartza garaian oso ohikoa izaten dela eguzkitarako kremen edukiontziei lehenengoz zabaltzeko kendu behar izaten zaien plastikozko aseguruak topatzea. "Diputazioak egunero egiten du garbiketa makinekin, baina baheek ez dituzte plastiko txikiak biltzen, eta, gainera, makinak gainetik pasatzen direnean, hondoratu egiten dira". Hidalgok ere txarretsi du makina bidezko garbiketa hori, eta uste du selektiboagoa izan beharko litzatekeela, makinek hondartzetako ekosistema kaltetzen dutelako. "Horren ondorioz, gaur egun hondartzek ez dute batere balio ekologikorik gurean".

Hondartzen garbiketa

Bizkaiak urte osoan garbitzen ditu hondartzak. Hain zuzen ere, egunotan garbiketa horretaz arduratzen diren langileak ari dira zaintza lanak egiten Portugaldik pinportarik ailegatzen den ikusteko. Zerbitzu hori indartu egin du, gainera: ehun lagun inguru dabiltza Bizkai osoan. Dena den, Olas Sin Plastico elkarteak "urri" iritzi izan dio ohiko neguko garbiketari, eta diputazioari eskatu izan dio zerbitzua indartu dezala, elkartekoek egiten dituzten bilketetan hondakin asko topatzen dituztelako. Berbarako, Ortegaren esanetan, "oso ohikoa" izaten da neguan pneumatikoak-eta topatzea.

Hidalgok ohartarazi duenez, gizarte osoak egin behar du aldaketa, "nahiz eta kostaldetik urrunago bizi". Bera durangarra da, eta, azaldu duenez, bere eskualdeko industrialdeen inguruko ibaietan "oso ohikoa" da plastiko asko ikustea, baita arboletatik zintzilik ere, eta horiek guztiek itsasoan amaitzen dute. "Plastikoak onura handiak ekarri dizkigu, baina eragiten duen kaltea ere ez da edonolakoa. Berandu baino lehen, egiten dugun erabileraz gogoeta egin eta aldatu egin beharko dugu".

# data[].attributes.attachment_link.description
Berria - Euskal Herriko euskarazko egunkaria

# data[].attributes.body
Euskadi Irratiko Faktoria Magazina saioan

"mikroplastikoen kale-itsua"

# data[].attributes.attachment_link.title
Mikroplastikoak | Oihane Cabezas eta Garbiñe Manterola | Azti & BRTA | Faktoria Magazina

# data[].attributes.body
Euskadi Irratiko Faktoria Magazina saioan

"mikroplastikoen kale-itsua"

# data[].attributes.attachment_link.title
Mikroplastikoak | Oihane Cabezas eta Garbiñe Manterola | Azti & BRTA | Faktoria Magazina

# data[].attributes.body
Oarsoaldeako Hitza aldizkariko albistea

mikroplastikoen inguruan.

# data[].attributes.attachment_link.description
Pellet edo mikroplastikoen aferak berria badirudi ere, aspaldiko arazoa dela berretsi du ‘Mater’ Ontzi Museo Ekoaktiboak. Itsasoko plastikoaren kontrako borrokan keinu txikiak «erraldoi» bilaka daitezkeela argi dute.