# data[].attributes.headline
7 LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG LÂU ĐỜI Ở QUẢNG BÌNH

# data[].attributes.subject
7 LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG LÂU ĐỜI Ở QUẢNG BÌNH

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
7 làng nghề truyền thống lâu đời ở Quảng Bình - Du lịch Chào Việt Nam

# data[].attributes.attachment_link.title
7 làng nghề truyền thống lâu đời ở Quảng Bình - Du lịch Chào Việt Nam

# data[].attributes.attachment_link.description
Vùng đất nơi đây cũng có nhiều làng nghề truyền thống đặc trưng cũng như có nhiều nét văn hóa giống với mọi miền trong cả nước. Hãy cùng tìm hiểu 7 làng nghề truyền thống lâu đời ở Quảng Bình dưới đây nhé.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Làng Tân An từ xưa có tên gọi khác là làng Ba Phường, cũng có người gọi là Lộc Điền hay là phường bún bánh, đến nay vẫn mang những nét độc đáo của một làng quê truyền thống Việt Nam gắn liền với nghề làm bánh tráng. Làng Tân An nằm nép mình bên dòng sông Gianh thơ mộng, phong cảnh rất thanh bình, đây chính là tiềm năng và thế mạnh rất lớn để phát triển du lịch làng nghề Quảng Bình.

Nếu có dịp du lịch Quảng Bình, bạn hãy đến xã Quảng Thanh để tìm hiểu cách làm bánh của người dân địa phương và nếm thử món bánh tráng thương hiệu Tân An, giòn tan, thơm nồng đặc trưng cái nắng cái gió của vùng đất Quảng Bình. Đừng quên mua bánh tráng Tân An làm quà cho gia đình, người thân và bạn bè. Bánh tráng Tân An không chỉ mang hương vị đậm đà, dân dã của gạo, của vừng, mà kết tinh trong đó là cả tình yêu và niềm tự hào của một miền quê.

Để làm ra những chiếc bánh đậm đà hương vị quê hương, thoạt nhìn rất giản đơn nhưng các nghệ nhân làm bánh đã phải trải qua khá nhiều công đoạn phức tạp và đòi hỏi có sự khéo léo, công phu, tỉ mỉ. Nguyên liệu chính để làm bánh là loại gạo ngon, được ngâm trong nước và sàng lọc, vo kỹ trước khi đem xay nhuyễn thành bột. Chất lượng và vẻ ngoài hấp dẫn của mỗi chiếc bánh mè xát phụ thuộc rất nhiều vào lớp mè đã xát vỏ.

Làng chiếu cói An Xá (Lệ Thủy)

Làng An Xá là quê hương của đại tướng Võ Nguyên Giáp, nằm ở xã Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình từ bao đời nay đẫ nổi tiếng với nghề sản xuất chiếu cói truyền thống. Nghề làm chiếu cói xuất hiện tại An Xá cách đây khoảng trên 600 năm về trước. Người dân làng trước đây chủ yếu là làm ruộng, vào buổi nông nhàn thì chính nghề dệt chiếu cói đã giúp cho làng An Xá hằng năm lại thêm màu ngói mới.

Cả làng hiện tại có khoảng 80 hộ giữ nghề truyền thống, 100% trong số đó vẫn sử dụng phương pháp thử công để sản xuất chiếu cói.Để cho ra một manh chiếu hoàn thiện thì phải trải qua rất nhiều công đoạn và không ít nhọc nhằn. Người làng vẫn thường quen với việc 5 năm trồng một lứa cói, mỗi năm bứt cói 2 lần, rồi thì phân loại, chẻ, phơi hong... Tiếp đó đưa vào khung dệt mới ra được sản phẩm cuối cùng. Qua bàn tay chai sần nhưng khéo léo của bao thế hệ nối tiếp nhau ở làng quê này, những tấm chiếu mộc mạc nhưng cũng không kém phần tinh xảo đã ra đời. Mặc dù hiện nay, nhiều làng nghề truyền thống đang đứng trước nguy cơ bị mai một, nhưng nghề sản xuất chiếu cói An Xá vẫn tồn tại với thời gian, bởi người dân nơi đây yêu thích và luôn có ý thức lưu giữ nghề mà cha ông mình đã chọn.

Làng Quy Hậu là làng chằm nón lá nổi danh của vùng đất chiêm trũng Lệ Thủy, Quảng Bình, nơi đây có nghề làm nón rất phát triển và thịnh vượng đặc biệt trong những năm đầu thế kỷ 20. Nón Quy Hậu không được thanh mảnh, nhẹ nhàng, nhưng nó có vẻ đẹp riêng: chắc chắn, sắc sảo, thanh lịch, khỏe khoắn, ẩn dấu trong mình một vẻ đẹp bền chắc, có tuổi thọ gấp đôi nón ở nhiều nơi khác.

Để làm được một chiếc nón đẹp, nhẹ, bền đòi hỏi sự khéo tay, đam mê của những người làm nón. Ở mỗi công đoạn đều có sự chuyên môn hóa cao. Nón lá Quy Hậu dù trải qua nhiều thăng trầm, nhưng ngày nay vẫn nổi tiếng vì bền và đẹp. Ngày nay cùng với sự phát triển du lịch, những sản phẩm nón không còn đơn sơ như ngày nào, mà đã khoác lên mình những đường vẽ, nét thêu miêu tả hình ảnh, văn hóa, con người Quảng Bình.

Làng nón Thổ Ngọa

Thổ Ngọa nằm ở phường Quảng Thuận, TX Ba Đồn là mảnh đất có bề dày văn hóa, lịch sử có gần 40% số hộ dân tham gia vào nghề truyền thống làm nón. Tuy là nghề phụ nhưn nghề làm nón nơi đây rất phát triển, mang lại cho người dân nguồn thu nhập khá ổn định.

Sản phẩm nón lá Thổ Ngọa được xem như một thứ phục trang luôn gắn bó với người phụ nữ. Nón Thổ Ngọa luôn được cải tiến mẫu mã, nâng cao chất lượng nhằm hướng tới mục đích làm đẹp và tăng vẻ duyên dáng của người phụ nữ. Đã hàng trăm năm nghề nón truyền thống gắn bó thiết thân với đời sống của người dân Thổ Ngọa, nên dẫu hôm nay, những phường làm nón không còn rộn rã như thuở trước, thì nghề nón vẫn làm nên nét đặc trưng riêng có của mảnh đất này.

Nước mắm Bảo Ninh

Xã Bảo Ninh là một xã vùng biển của thành phố Đồng Hới - Quảng Bình, có nghề truyền thống làm nước mắm lâu đời. Người Bảo Ninh tự hào có nhiều đặc sản biển. Nhưng họ tự hào nhất vẫn là nước mắm từ con cá nục. Nục là loài cá nhỏ bằng 2 ngón tay, toàn thân là thớ thịt nạc mềm mại. Lúc làm nước mắm, chỉ mới trộn muối thôi đã thấy rỉ nước huyết đỏ hồng ra ngập cả cá. Loại nước mắm này vừa thơm, vừa ngọt, màu sắc sánh như mật ong thượng hạng.

Nước mắm Bảo Ninh nức tiếng, nó được nhận xét là dòng nước mắm cho hàm lượng đạm rất cao. Bởi theo các nhà nguyên cứu, con cá nục như kết hợp các tinh chất của biển. Con cá tuy nhỏ nhưng những phù du nhỏ bé nhiều năng lượng của biển được nó tiêu thụ một cách hoàn hảo... để con người khai thác, chế biến nó trong cái nắng đượm của vùng đất nhỏ của Trung phần.

Làng nghề rèn đúc Mai Hồng

Làng nghề Mai Hồng thuộc thôn 8 xã Đồng Trạch , huyện Bố Trạch từ lâu đã nổi tiếng với nghề rèn truyền thống. Từ những năm giữa thế kỷ 20, nghề rèn đúc ở đây đã được xây dựng và phát triển với loại hình sản xuất kinh doanh hợp tác xã.

Hiện tại, người dân nơi đây đã mạnh dạn áp dụng các thành tựu khoa học vào sản xuất, từng bước cơ khí hoá nghề rèn truyền thống để tăng năng suất lao động. Nhiều hộ đã tự trang bị máy cán thép, máy mài, máy đột dập, máy búa, cắt... Từ chỗ chỉ sản xuất các sản phẩm nông nghiệp thì nay sản phẩm đã đa dạng hóa theo nhu cầu thị trường, và nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng cường tính chính xác của sản phẩm, tiết kiệm chi phí lao động, tăng doanh thu và lợi nhuận. Vượt qua những thăng trầm của thời gian, làng nghề Mai Hồng ngày nay vẫn giữ được ngọn lửa đúc rèn.

Làng nghề đan lát mây tre Thọ Đơn

Làng Thọ Đơn nằm ở xã Quảng Thọ, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình xưa nay được biết đến bởi những sản phẩm đan lát làm từ vật liệu mây tre nứa. nghề đan lát xuất hiện ở Thọ Đơn gần 400 năm trước. Trải qua hàng chục năm với nhiều thay đổi, nhất là của cơ chế kinh tế thị trường, nhưng làng nghề vẫn đứng vững và phát triển.

Từ những nan tre, thanh nứa rất đỗi gần gũi qua đôi bàn tay chai sần vì cầm cuốc, cầm cày, quanh năm quen việc đồng áng của người dân nơi đây đã cho ra đời những sản phẩm hữu ích, phục vụ cho đời sống.Trước đây, sản phẩm chính của làng Thọ Đơn chủ yếu là nong nia, thúng, mủng... phục vụ sản xuất nông nghiệp. Nay, nắm bắt nhu cầu thị trường, làng Thọ Đơn đã tạo sự chuyển biến mới bằng cách tạo ra được nhiều sản phẩm dùng trong sản xuất ngư nghiệp. Với tay nghề cao, sản phẩm của làng nghề Thọ Đơn đều bán rất chạy trong và ngoài tỉnh, được nhiều khách hàng tín nhiệm.

# data[].attributes.attachment_link.description
LNV - Quảng Bình không chỉ được biết đến với nhiều phong cảnh hữu tình, nền văn hóa truyền thống phong phú, đa dạng mà còn nổi tiếng với nhiều làng nghề truyền thống lâu đời, lưu giữ các giá trị đặc trưng.

# data[].attributes.headline
LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG DỆT CHIẾU CÓI AN XÁ – LỆ THỦY

# data[].attributes.subject
LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG DỆT CHIẾU CÓI AN XÁ – LỆ THỦY

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Lệ Thủy là vùng đất "Địa linh, nhân kiệt", có địa hình đa dạng, hội đủ các yếu tố rừng núi, sông suối, đồng bằng và bờ biển, còn lưu giữ nhiều di tích lịch sử của nền văn hóa truyền thống lâu đời gắn kết với làn điệu hò khoan, Lễ hội bơi, đua thuyền truyền thống trên sông Kiến Giang, Lễ hội chùa Hoằng Phúc ... Đó là điều kiện thuận lợi phát triển các loại hình du lịch đặc biệt là du lịch văn hóa, lịch sử gắn liền với tâm linh, tín ngưỡng và du lịch sinh thái kết hợp du lịch trải nghiệm. Lệ Thủy còn có những làng nghề thủ công truyền thống như: chiếu cói ở An Xá, đan lát ở Xuân Bồ, chổi đót Lệ Bình... Trong đó có làng Quy Hậu - Làng chằm nón lá nổi danh của vùng đất chiêm trũng Lệ Thủy, Quảng Bình.

Nghề làm nón tại Quy Hậu xuất hiện khoảng những năm đầu thế kỷ 20. Theo lời các cụ già kể lại, người đầu tiên đem nghề nón về với Quy Hậu là hai ông Nguyễn Văn Dỵ (thường gọi là ông Bộ Chiêm), và ông Đỗ Bá Mỡn (thường gọi là ông thợ Giồng) vào khoảng năm 1905 - 1906. Hai ông vốn làm nghề thợ may, vì giỏi nghề may nên đã rủ nhau ra thị trấn Ba Đồn (Quảng Trạch) may thuê. Chợ phiên Ba Đồn cứ bảy ngày nhóm một lần. Hàng hóa từ các vùng lân cận, cả tận ngoài Hà Tĩnh dồn về, nên rất phong phú. Chỗ làm nghề may của các cụ được thuê gần chợ Ba Đồn, ngay làng Thổ Ngọa nay thuộc Quảng Thuận.

Nơi đây có sẵn nghề làm nón rất phát triển, đời sống khá hơn các làng khác. Thấy đây là nghề có thể giúp ích cho dân làng vào thời vụ nông nhàn, hai ông trở về nhà vận động thêm ba người bạn thân là Lê Quang Mạc (Hường Mạc), Nguyễn Văn Tranh và Nguyễn Quang Suyền cùng ra Ba Đồn học nghề nón, đem về truyền dạy cho bà con quê mình. Trong nhóm có ông Bộ Chiêm, vợ mất đã lâu, để lại hai người con gái là Chiêm và Hạnh. Cảnh gà trống nuôi con, may nhờ được người quen mai mối, ông Bộ Chiêm lấy bà Nga - một người phụ nữ có tay nghề giỏi của làng Thổ Ngọa. Sau ngày cưới, ông đưa vợ về quê. Bà Nga giúp ông truyền nghề nên từ đó nghề nón bắt đầu được lan truyền về Quy Hậu.

Nón của làng ngoài tính thẩm mỹ thì yếu tố bền chắc được đặt lên hàng đầu để phù hợp với điều kiện kinh tế thuần nông và thời tiết khắc nghiệt, thường xuyên mưa bão, lũ lụt. Làng được công nhận là làng nghề truyền thống vào năm 2008. Nhiều năm trở lại đây, trong khi không ít nghề truyền thống bị mai một thì nghề làm nón lá ở làng Quy Hậu vẫn tiếp tục phát triển. Đây là sự duy trì và kế thừa nét đặc sắc văn hóa của ông cha ta để lại đến hôm nay.

Làng cách trung tâm thành phố Đồng Hới khoảng 45km, cách trung tâm thị trấn huyện lỵ Kiến Giang không xa. Hỏi thăm Quy Hậu, ai cũng sẵn sàng chỉ đường. Dọc theo tuyến đường liên xã, làng nghề nón lá Quy Hậu nằm dọc bên dòng Kiến Giang thơ mộng. Đến nơi, khách lạ cảm nhận như đây là một "đại công trường" chằm nón. Từ già đến trẻ, bất kể gái trai ai ai cũng đang chằm nón kiếm thêm thu nhập.

Để làm ra một chiếc nón lá đòi hỏi phải trải qua nhiều công đoạn liên kết với nhau, hoàn toàn nhờ vào bàn tay khéo léo của người thợ. Bắt đầu quá trình sản xuất là công đoạn tìm tre. Cây tre phải đảm bảo được yếu tố khoảng cách giữa các mắt tre sao cho càng dài càng tốt. Sau đó cây tre được vót thành từng vành nhỏ để áp khít vào 16 vành khuôn theo thứ tự từ hình chóp nón.

Xong công đoạn này, người thợ bắt đầu chuyển sang việc làm lá, công phu và cần sự cẩn thận cao hơn. Cây lá nón sau khi lấy về phải được phơi qua nắng cho đủ độ khô và dai, rồi từng chiếc lá được bắt ra thành những bẹ lớn sau đó được đem đi "ủi" phẳng. Tùy vào kích thước của từng chiếc lá mà người thợ sắp xếp sao cho hợp lí nhất, lá được kết lên chiếc khuôn đã được vót tre sẵn trước đó rồi chuyển sang công đoạn chằm nón (hay còn gọi là may nón). Họ chọn những sợi cước - sợi gấc phù hợp, gửi vào từng đường kim mũi chỉ. Thoăn thoắt, nhẹ nhàng, họ ngồi bên nhau túm năm, tụm ba, vừa chằm nón vừa trò chuyện. Công đoạn khó nhất để tạo ra được một chiếc nón là công đoạn chằm, đòi hỏi người thợ phải thật kiên trì , khéo léo và tỉ mỉ chỉ cần sơ ý một chút là lá nón sẽ bị nhăn và rách. Vì thế từng tay kim và những sợi chỉ trong suốt , thoăn thoắt cứ đưa lên đưa xuống làm cho những tấm lá trắng xanh như được dán vào bộ vành bằng một thứ keo vô hình. Khâu xong nón, đánh quai, chải dầu. Lớp dầu bóng bằng nhựa thông pha cồn làm cho nón thêm sáng, đẹp và chống thấm nước. Từ đây, chiếc nón bắt đầu cuộc hành trình của mình đến với người tiêu dùng gần - xa.

Tùy vào từng loại nón như: nón dừa hay nón lá... thời gian để làm ra một chiếc nón sẽ khác nhau và mức giá cũng khác nhau. Bình thường mỗi người làm được từ 2 - 3 chiếc nón/ngày. Chiếc nón lá Quy Hậu nổi tiếng mỏng nhẹ, dáng vẻ xinh xắn, màu sắc nhã nhặn, thật sự rất hài hòa. Chiếc nón lá trắng tròn trịa chỉ cần thêm một dải lụa mềm buộc làm quai nón đã tôn lên vẻ dịu dàng cho bao cô gái. Ngày nay cùng với sự phát triển du lịch, sản phẩm không còn đơn sơ như ngày nào, mà đã khoác lên mình những đường vẽ, nét thêu miêu tả hình ảnh, văn hóa, con người Quảng Bình.

Du lịch Quảng Bình, đến Quy Hậu trải nghiệm các công đoạn chằm nón, du khách cảm thấy rất hấp dẫn. Ắt hẳn bạn sẽ không hối tiếc khi tự thiết kế cho mình một tour Quảng Bình về Lệ Thủy thăm nhà lưu niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp (tại xã Lộc Thủy) rồi ghé thăm làng nghề chằm nón Quy Hậu, sau đó đến di tích lịch sử chùa Hoằng Phúc (xã Mỹ Thủy), ngược lên thăm đền thờ tưởng niệm liệt sĩ Phà Long Đại ... Đừng quên mua vài chiếc nón làm quà lưu niệm nhé. . Nón lá của người Quy Hậu được lưu giữ bao đời nay, nghề nón xưa và nay vẫn một lòng sắt son, thủy chung, nhẫn nại, chịu thương chịu khó với quê hương. Đặc biệt, đến bất cứ nơi đâu trên mảnh đất này, bạn cũng sẽ được nghe văng vẳng điệu hò khoan trữ tình, rộn rã.

# data[].attributes.attachment_link.title
Thăm làng nghề nón lá Quy Hậu trăm tuổi ở Lệ Thủy - Quảng Bình

# data[].attributes.attachment_link.description
Làng Quy Hậu - Làng chằm nón lá nổi danh của vùng đất chiêm trũng Lệ Thủy, Quảng Bình. Làng nghề nón lá Quy Hậu xuất hiện khoảng những năm đầu thế kỷ 20, được công nhận là làng nghề truyền thống vào năm 2008.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Theo người dân địa phương thì nghề làm nón tại Quy Hậu xuất hiện khoảng những năm đầu thế kỷ 20. Người đầu tiên đem nghề nón về với Quy Hậu là hai ông Nguyễn Văn Dỵ (thường gọi là ông Bộ Chiêm) và ông Đỗ Bá Mỡn (thường gọi là ông thợ Giồng) vào khoảng năm 1905- 1906. Hai ông vốn làm nghề thợ may, vì giỏi nghề may nên đã rủ nhau ra thị trấn Ba Đồn (Quảng Trạch) may thuê. Chợ phiên Ba Đồn cứ bảy ngày nhóm một lần. Hàng hóa từ các vùng lân cận, cả tận ngoài Hà Tĩnh dồn về, nên rất phong phú. Chỗ làm nghề may của các cụ được thuê gần chợ Ba Đồn, ngay làng Thổ Ngọa nay thuộc Quảng Thuận.

Nơi đây có sẵn nghề làm nón rất phát triển, đời sống khá hơn các làng khác. Thấy đây là nghề có thể giúp ích cho dân làng vào thời vụ nông nhàn, hai ông trở về nhà vận động thêm ba người bạn thân là Lê Quang Mạc (Hường Mạc), Nguyễn Văn Tranh và Nguyễn Quang Suyền cùng ra Ba Đồn học nghề nón, đem về truyền dạy cho bà con quê mình. Trong nhóm có ông Bộ Chiêm, vợ mất đã lâu, để lại hai người con gái là Chiêm và Hạnh. Cảnh gà trống nuôi con, may nhờ được người quen mai mối, ông Bộ Chiêm lấy bà Nga- một người phụ nữ có tay nghề giỏi của làng Thổ Ngọa. Sau ngày cưới, ông đưa vợ về quê. Bà Nga giúp ông truyền nghề nên từ đó nghề nón bắt đầu được lan truyền về Quy Hậu.

Nón của làng ngoài tính thẩm mỹ thì yếu tố bền chắc được đặt lên hàng đầu để phù hợp với điều kiện kinh tế thuần nông và thời tiết khắc nghiệt, thường xuyên mưa bão, lũ lụt. Làng được công nhận là làng nghề truyền thống vào năm 2008. Nhiều năm trở lại đây, trong khi không ít nghề truyền thống bị mai một thì nghề làm nón lá ở làng Quy Hậu vẫn tiếp tục phát triển. Đây là sự duy trì và kế thừa nét đặc sắc văn hóa của ông cha ta để lại đến hôm nay.

Để làm ra một chiếc nón lá đòi hỏi phải trải qua nhiều công đoạn liên kết với nhau, hoàn toàn nhờ vào bàn tay khéo léo của người thợ. Bắt đầu quá trình sản xuất là công đoạn tìm tre. Cây tre phải đảm bảo được yếu tố khoảng cách giữa các mắt tre sao cho càng dài càng tốt. Sau đó cây tre được vót thành từng vành nhỏ để áp khít vào 16 vành khuôn theo thứ tự từ hình chóp nón. Xong công đoạn này, người thợ bắt đầu chuyển sang việc làm lá, công phu và cần sự cẩn thận cao hơn. Cây lá nón sau khi lấy về phải được phơi qua nắng cho đủ độ khô và dai, rồi từng chiếc lá được bắt ra thành những bẹ lớn sau đó được đem đi "ủi" phẳng. Tùy vào kích thước của từng chiếc lá mà người thợ sắp xếp sao cho hợp lí nhất, lá được kết lên chiếc khuôn đã được vót tre sẵn trước đó rồi chuyển sang công đoạn chằm nón (hay còn gọi là may nón). Họ chọn những sợi cước - sợi gấc phù hợp, gửi vào từng đường kim mũi chỉ. Thoăn thoắt, nhẹ nhàng, họ ngồi bên nhau túm năm, tụm ba, vừa chằm nón vừa trò chuyện. Công đoạn khó nhất để tạo ra được một chiếc nón là công đoạn chằm, đòi hỏi người thợ phải thật kiên trì , khéo léo và tỉ mỉ chỉ cần sơ ý một chút là lá nón sẽ bị nhăn và rách. Vì thế từng tay kim và những sợi chỉ trong suốt , thoăn thoắt cứ đưa lên đưa xuống làm cho những tấm lá trắng xanh như được dán vào bộ vành bằng một thứ keo vô hình. Khâu xong nón, đánh quai, chải dầu. Lớp dầu bóng bằng nhựa thông pha cồn làm cho nón thêm sáng, đẹp và chống thấm nước. Từ đây, chiếc nón bắt đầu cuộc hành trình của mình đến với người tiêu dùng gần- xa trong nước và cả khách du lịch nước ngoài.

Tùy vào từng loại nón như: Nón dừa hay nón lá... thời gian để làm ra một chiếc nón sẽ khác nhau và mức giá cũng khác nhau. Bình thường mỗi người làm được từ 2 - 3 chiếc nón/ngày. Chiếc nón lá Quy Hậu nổi tiếng mỏng nhẹ, dáng vẻ xinh xắn, màu sắc nhã nhặn, thật sự rất hài hòa. Chiếc nón lá trắng tròn trịa chỉ cần thêm một dải lụa mềm buộc làm quai nón đã tôn lên vẻ dịu dàng cho bao cô gái. Ngày nay cùng với sự phát triển du lịch, sản phẩm không còn đơn sơ như ngày nào, mà đã khoác lên mình những đường vẽ, nét thêu miêu tả hình ảnh, văn hóa, con người Quảng Bình.

# data[].attributes.attachment_link.description
LNV - Lệ Thủy, Quảng Bình nổi tiếng với những làng nghề thủ công truyền thống như: Chiếu cói ở An Xá, đan lát ở Xuân Bồ, chổi đót Lệ Bình... Trong đó có làng Quy Hậu- làng chằm nón lá nổi danh của vùng đất chiêm trũng này.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Đan lát gắn liền với cuộc sống cư dân của hơn 54 dân tộc Việt Nam. Hầu như làng nào cũng có nhiều người biết đan lát. Nhưng đan lát trở thành nghề để sinh sống và trở thành làng nghề thì ở Lệ Thủy chỉ có làng Xuân Bồ (xã Xuân Thủy). Nghề đan ở Xuân Bồ ra đời từ lúc nào chưa ai khẳng định chính xác, nhưng đã rất lâu đời, ở làng này, hầu hết mọi người đều biết nghề đan lát.

Hò khoan Lệ Thủy đã mô tả nhịp sống của gười dân Xuân Bồ ngày trước:

"Vợt mây tre chằm tơi, thắt gióng, chẻ hóp xỏ kiềng, vót tre đan sàng giần thúng mủng ..."

Từ nguồn nguyên liệu mây, tre, lồ ô, hóp và lá, người dân Xuân Bồ làm bằng thủ cụng đã tạo nên những vật dụng phục vụ cho sản xuất và sinh hoạt trong đời sống hàng ngày hết sức thiết yếu. Có thể liệt kê từ trong bếp trở ra đồng ruộng gồm rế (đựng soong, nồi, bát, chảo); kiềng (đựng bát đũa); thúng, mũng, giần, sàng, nong (nống), nẻn (nia), oi gà (lồng nhốt gà); rọ mồm (bịt mồm trâu bò); oi cỏ (oi đựng cỏ); gióng (dùng để gánh), khau, tròng (dùng để tát nước), nơm, chẹp (dùng để bắt cá) và tơi (dùng để che mưa, nắng cho người). Mỗi một sản phẩm có cách đan khác nhau mà quen gọi là lóng, có thể lóng mốt, lóng hai, lóng thúng, lóng nẻn, lóng khau...

"Khéo tay thì đan lóng mốt", câu tục ngữ này chỉ rõ rằng dù lóng mốt là một nan cất lên một nan đè xuống rất đơn giản, nhưng lại phải khéo tay mới có sản phẩm đẹp, bởi đòi hỏi nan tre phải đều về độ dày, độ mỏng. Bởi vậy từ cái rổ sưa (dùng để rửa rau), đến cái nôi cho con trẻ đòi hỏi sự khéo tay của người thợ.

Các công đoạn của đan khá đơn giản: tre lồ ô, hóp chẻ theo yêu cầu của sản phẩm, vót rồi đan. Đòi hỏi khắt khe của nghề đan là giữa đan và nức phải phù hợp để sản phẩm đảm bảo chắc bền và đẹp. Sản phẩm hình tròn hay ô van phụ thuộc vào vành, lận và nức (buộc).

Sản phẩm của nghề đan lát cũng phân chia thành nhóm loại. Rẻ tiền mau hỏng (loại này không cần đẹp, ví như rọ mồm, rọ heo...); loại bền đẹp (như giần, sàng, thúng, mủng). Riêng loại thúng cũng có hai loại: thúng thường dùng và thúng gạt. Thúng thường thì đan nan to, nức thưa; thúng gạt thường dùng để đong lúa gạo khi trao đổi. Để làm đẹp cho dụng cụ thường dùng như giần, sàng, thúng gạt, mủng, ngoài vành (cạp) người ta vót một thanh tre nhỏ, nhỉnh hơn que tăm một tý ghép vào trong quá trình nức, gọi là nức liến.

Có thể nói rằng, nghề đan và làng đan Xuân Bồ đáp ứng mọi nhu cầu thiết yếu cho đời sống của cư dân sản xuất nông nghiệp, từ nhà ra đồng. Trong đó, cái mủng là một sáng tạo khá độc đáo. Ngày trước, việc giỗ chạp, cưới xin, đình đám không phải là phong bì tiền như bây giờ mà tuỳ gia chủ tổ chức cách nào và khả năng của mình, nên người ta thường dùng mủng (một kiểu đan nức như thúng gạt thu nhỏ) để đựng nếp (hay gạo), rượu đến chung vui hay chia buồn.

Tơi (vật dụng che mưa) cũng là sản phẩm gần như "độc quyền" của người Xuân Bồ. Ngày trước, chưa có ni lông, áo mưa thì tơi vừa che mưa, lại vừa che nắng. Lại nữa, đi mưa mang tơi lá gió mưa chiều nào xoay tơi che chiều ấy vừa ấm vừa khỏi bị mưa tạt. Nắng tháng 7, tháng 8 với gió Lào bỏng rát, lại mưa bất chợt, người làm đồng thường mang tơi để tránh nắng đốt, lại phòng mưa khỏi phải cảm lạnh. Lá tơi và mây ở rừng, người Xuân Bồ đã tạo nên vật dụng hết sức thiết yếu cho con người. Khác với loại tơi cũng có tiếng như tơi Hà Tĩnh chủ yếu để che nắng nên mỏng và thưa, chỉ là một tấm lá đan che vòng quanh thân người, tơi lá ở Xuân Bồ có vai, thân tơi đan dày và kín, nhìn qua có dạng như một cái áo giáp. Một cái tơi có thể dùng đến dăm mùa mưa nắng mới hỏng.

Từ nghề đan mà nhà nào ở Xuân Bồ cũng có trồng hàng tre, hàng hóp. Tre hóp thành luỹ đã góp phần chở che bộ đội, làm nên chiến thắng Xuân Bồ lừng danh trong kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong kháng chiến chống Mĩ xâm lược, Xuân Bồ trở thành trạm trung chuyển của bộ đội Trường Sơn (Đoàn 559).

Nói Xuân Bồ là làng nghề đan lát bởi là người dân Xuân Bồ, nam, phụ, lão ấu đều đan nhanh và đẹp. Người thợ đan Xuân Bồ giỏi từ cách chẻ tre (đều, ít tốn công vót) đến đan, lận, nức trở thành kỹ xảo. Mặc dù hiện nay, thời vật dụng và phổ biến của đồ nhựa, đồ nhôm nhưng nghề đan ở Xuân Bồ vẫn tồn tại. Từ cái rế lót soong nồi, đôi gióng đến giần, sàng... vẫn là những vật dụng không thể thiếu trong từng gia đình. Tuy nhiên, với thế mạnh nam, phụ, lão, ấu đều làm được nhưng nghề đan ở Xuân Bồ đang đứng trước nguy cơ mai một. Hiện tại nghề đan bằng nguyên liệu tre, hóp, lồ ô đang phải đối phó với những mặt hàng cùng loại sản xuất bằng nhựa. Muốn khách hàng ưa chuộng... trước hết, người Xuân Bồ cần phải chú trọng để phát triển để có hàng hoá mây tre mỹ nghệ, hàng đan phải thật đẹp, bền và sáng tạo; sau nữa, sự quan tâm phát triển làng đan, nghề đan để tạo việc làm, tăng thu nhập cho người lao động cũng cần được chú ý và quan tâm.

Nghề đan, nghề làm nón, dệt chiếu... có thế mạnh giống nhau. Vật liệu sẵn có, ai cũng làm được và dù mưa nắng, bão lụt, ngày, đêm đều làm được, có thu nhập.

Ngàn đời nay người Xuân Bồ gắn liền với nghề đan lát, làng đan lát Xuân Bồ vẫn đang được bảo tồn. Nhưng sự tồn tại của nghề đan lát Xuân Bồ chỉ gói gọn trong một số hộ dân. Nghề đan ngày nay chỉ thỏa mãn sự yêu nghề của người gìn giữ nó, chứ để phát triển được thành nghề truyền thống, mở rộng thành làng nghề để sản phẩm cạnh tranh ra thị trường xem chừng còn lắm gian nan. Vẫn còn đó những nghệ nhân thạo nghề, vẫn còn đó những bờ tre, nhưng một sự thờ ơ với nghề xưa đang hiện hữu.

Theo Ngô Quang Văn

# data[].attributes.attachment_link.description
Đan lát gắn liền với cuộc sống cư dân của hơn 54 dân tộc Việt Nam. Hầu như làng nào cũng có nhiều người biết đan lát. Nhưng đan lát trở thành nghề để sinh sống và trở thành làng nghề thì ở Lệ Thủy chỉ có làng Xuân Bồ (xã Xuân Thủy).

# data[].attributes.headline
LÀNG NGHỀ CHỔI ĐÓT LỆ BÌNH – LỆ THỦY – QUẢNG BÌNH

# data[].attributes.subject
LÀNG NGHỀ CHỔI ĐÓT LỆ BÌNH – LỆ THỦY – QUẢNG BÌNH

# data[].attributes.attachment_link.description
(QBĐT) - Làng mộc Quảng Cư (thị trấn Kiến Giang, huyện Lệ Thủy) từng có một thời vàng son khi mang lại cuộc sống no ấm cho người dân. Tuy nhiên, những năm trở lại đây, làng mộc này đang đứng trước nguy cơ mai một do nguồn nguyên liệu, nhu cầu sử dụng đồ gỗ của người dân giảm dần.