# data[].attributes.headline
6604602 จิราวรรณ เพิ่มพูนเจริญยศ

# data[].attributes.subject
6604602 จิราวรรณ เพิ่มพูนเจริญยศ

# data[].attributes.headline
6603932 ประภาพร ปานเม่ง

# data[].attributes.subject
6603932 ประภาพร ปานเม่ง

# data[].attributes.headline
การดำรงตำแหน่งนายยกเเละประวัติคราวๆ

# data[].attributes.subject
การดำรงตำแหน่งนายยกเเละประวัติคราวๆ

# data[].attributes.body
1. ข้อมูลเกี่ยวกับผลงาน การดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี
wiki.kpi.ac.th/index.php?title=เสนีย์_ปราโมช

2. รายละเอียดของข้อมูลทเมื่อสงครามโลกครั้งที่ 2 สิ้นสุด หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช อัครราชทูตไทย ณ กรุงวอชิงตัน ในฐานะ หัวหน้าเสรีไทย สายสหรัฐอเมริกา ได้รับเชิญให้ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ต่อจาก ทวี บุณยเกตุ เพื่อเจรจากับประเทศอังกฤษ เกี่ยวกับสถานะของประเทศไทย ที่เป็นฝ่ายเดียวกับสัมพันธมิตร ภายหลังการประกาศสันติภาพ โดยรัฐบาลควง อภัยวงศ์ เมื่อวันที่ 16 สิงหาคม พ.ศ. 2488 ให้การประกาศสงคราม กับฝ่ายสัมพันธมิตร ของรัฐบาล จอมพล แปลก พิบูลสงคราม เป็นโมฆะ โดยเดินทางกลับมารับตำแหน่ง นายกรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 17 กันยายน พ.ศ. 2488

3. สาระสำคัญ

ความตกลงสมบูรณ์แบบเพื่อยุติภาวะสงคราม ระหว่างไทยกับบริเตนใหญ่และอินเดีย

เมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2489 มีใจความสำคัญคือ ไทยต้องคืนดินแดนในมลายู และรัฐฉาน ที่ได้มาระหว่างสงครามให้แก่อังกฤษ และต้องชดใช้ค่าเสียหายแก่ทรัพย์สินของอังกฤษ ที่ถูกไทยยึดครองระหว่างสงคราม เป็นข้าวสาร 1.5 ล้านตัน

ยังได้เปิดสัมพันธ์ทางการทูตกับ สหภาพโซเวียด และทำสนธิสัญญาทางไมตรีกับประเทศจีน เพื่อไม่ให้คัดค้านการเข้าเป็นสมาชิก องค์การสหประชาชาติของไทย และในที่สุดไทยได้เข้าเป็นสมาชิกองค์การสหประชาติ เมื่อวันที่ 16 ธันวาคม พ.ศ. 2489 เป็นสมาชิกลำดับที่ 55

4. เหตุผลที่เลือก

ประวัติของท่านน่าสนใจรวมถึงการเมืองและการปกครองท่านได้พาประเทศเข้าสู่นานๆ ชาติและใด้กเอตั้งพรรคประชาธิปัตย์

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ศาสตราจารย์ นายกองใหญ่ หม่อมราชวงศ์ เสนีย์ ปราโมช (26 พฤษภาคม พ.ศ. 2448 - 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2540) เป็น นักการเมือง นักกฎหมาย นักการทูต และ นักวิชาการ ชาวไทย นายกรัฐมนตรีไทยคนที่ 6 (ดำรงตำแหน่ง 4 สมัย 2488-2489, 2518, 2519) ผู้ร่วมก่อตั้งและอดีตหัวหน้า พรรคประชาธิปัตย์ ก่อนเข้าสู่วงการเมือง เคยเป็นผู้พิพากษา และเคยดำรงตำแหน่ง เอกอัครราชทูตไทย ประจำสหรัฐอเมริกา มาก่อน

หม่อมราชวงศ์เสนีย์ เกิดเมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม พ.ศ. 2448 ณ ค่ายทหาร ใน อำเภอเมือง จังหวัดนครสวรรค์ เวลาใกล้รุ่ง เป็นโอรสใน พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าคำรบ กับหม่อมแดง (บุนนาค) ชื่อ "เสนีย์" หมายถึง ทหาร หรือ เสนาบดี ได้รับพระราชทานนามนี้จาก สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส สันนิษฐานว่า เนื่องจากเสด็จพ่อ (พระองค์เจ้าคำรบ) เป็นทหาร

ชีวิตครอบครัวสมรสกับ ท่านผู้หญิงอุศนา ปราโมช มีบุตรชาย-หญิง 3 คน บุตรชาย ได้แก่ หม่อมหลวงเสรี ปราโมช, หม่อมหลวงอัศนี ปราโมช และ บุตรี ได้แก่ หม่อมหลวงนียนา ปราโมช

เริ่มศึกษาที่ โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย, เข้าเรียนชั้น ม.3ก. เลขประจำตัว ส.ก.๓๒๓๕ เมื่อ พ.ศ. 2460 จากนั้นได้เดินทาง ไปศึกษาต่อที่ โรงเรียนเทรนต์ (Trent College) ในเมือง นอตทิงแฮม ประเทศอังกฤษ และศึกษาต่อ ปริญญาตรี สาขานิติศาสตร์ ที่ วิทยาลัยวอร์สเตอร์ (Worcester College) แห่ง มหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด (University of Oxford) เมือง ออกซฟอร์ด ประเทศอังกฤษ แล้วสำเร็จการศึกษาด้วยคะแนนระดับ เกียรตินิยมอันดับสอง

หลังจากนั้น ก็เข้าศึกษาต่อที่สำนักเนติบัณฑิตอังกฤษ ณ สำนักเกรย์อินน์ ใน กรุงลอนดอน ได้คะแนนเป็นที่หนึ่ง ได้รับรางวัลเป็นเงิน 300 กีนีย์ จากสำนักกฎหมายอังกฤษ (เกียรติประวัตินี้ ได้เล่าลือมาถึงเมืองไทย จนมีการเข้าใจว่า ได้รับเงินรางวัลพระราชทาน จากพระเจ้าแผ่นดินอังกฤษ ซึ่งไม่เป็นความจริง แต่คนส่วนใหญ่ก็ยังเข้าใจอย่างนั้น) และทางโรงเรียนเทรนด์ ได้ประกาศให้นักเรียน หยุดเรียนหนึ่งวัน เพื่อเป็นการระลึกถึง และได้เรียกวันนั้นว่า "วันเสนีย์" (Seni Day)

เมื่อเดินทางกลับมายังประเทศไทย หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช ได้ศึกษาวิชากฎหมายไทยเพิ่มเติม จนกระทั่งได้รับ เนติบัณฑิตไทย และเข้าฝึกงานที่ศาลฎีกาเป็นเวลา 6 เดือน จึงได้เป็นผู้พิพากษาและได้รับพระราชทานยศเป็น รองอำมาตย์เอก เมื่อวันที่ 8 พฤศจิกายน 2473 เนื่องในวันเฉลิมพระชนมพรรษา พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว

ได้รับปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขานิติศาสตร์และรัฐศาสตร์ จาก มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พ.ศ. 2503 และปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขามนุษยศาสตร์ จาก มหาวิทยาลัยแห่งชาติไทเป พ.ศ. 2525

เสนีย์ ปราโมช

เมื่อสงครามโลกครั้งที่ 2 สิ้นสุด หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช อัครราชทูตไทย ณ กรุงวอชิงตัน ในฐานะ หัวหน้า สายสหรัฐอเมริกา ได้รับเชิญให้ดำรงตำแหน่ง นายกรัฐมนตรี ต่อจาก ทวี บุณยเกตุ เพื่อเจรจากับประเทศอังกฤษ เกี่ยวกับสถานะของประเทศไทย ที่เป็นฝ่ายเดียวกับ สัมพันธมิตร ภายหลังการประกาศสันติภาพ โดยรัฐบาลควง อภัยวงศ์ เมื่อวันที่ 16 สิงหาคม พ.ศ. 2488 ให้การประกาศสงคราม กับฝ่ายสัมพันธมิตร ของรัฐบาล จอมพล แปลก พิบูลสงคราม เป็นโมฆะ โดยเดินทางกลับมารับตำแหน่ง นายกรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 17 กันยายน พ.ศ. 2488

ในการดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ท่านได้ใช้ความรู้ความสามารถทางภาษา ตลอดจนความเข้าใจในขนบธรรมเนียมประเพณี และระบบกฎหมายตะวันตก เจรจากับ ฝ่ายสัมพันธมิตร ที่ในครั้งแรก ประเทศอังกฤษ ได้ยื่นข้อเรียกร้องให้ประเทศไทย เป็นเมืองในอาณัติ แต่ หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช สามารถเจรจาให้ไทย หลุดพ้นจากการเป็น เมืองในอาณัติอังกฤษได้สำเร็จ โดยอังกฤษและไทยได้ลงนามใน "ความตกลงสมบูรณ์แบบเพื่อยุติภาวะสงคราม ระหว่างไทยกับบริเตนใหญ่และอินเดีย" ที่สิงคโปร์ เมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2489 มีใจความสำคัญคือ ไทยต้องคืนดินแดนในมลายู และรัฐฉาน ที่ได้มาระหว่างสงครามให้แก่อังกฤษ และต้องชดใช้ค่าเสียหายแก่ทรัพย์สินของอังกฤษ ที่ถูกไทยยึดครองระหว่างสงคราม เป็นข้าวสาร 1.5 ล้านตัน

จากนั้นไทยได้ทำการตกลงกับฝรั่งเศส มีจุดประสงค์เพื่อขอเข้าเป็นสมาชิกสหประชาชาติ โดยได้ตกลงคืนดินแดนที่ได้มาจากกรณีพิพาทอินโดจีน เมื่อปี พ.ศ. 2483 ให้กับฝรั่งเศส แต่ฝรั่งเศสยังเรียกร้องให้ไทยมอบ พระแก้วมรกตและ พระบาง ให้แก่ฝรั่งเศส โดยอ้างว่าเคยอยู่ในลาวมาก่อนถึง 200 กว่าปี ก่อนจะมาอยู่ที่กรุงเทพฯ และเมื่อลาวเป็นดินแดนในอาณัติของฝรั่งเศสแล้ว ไทยก็ควรคืนพระแก้วมรกตให้แก่ลาวด้วย แต่ฝ่ายไทยได้อ้างว่า พระแก้วมรกต ค้นพบครั้งแรกในประเทศไทย การที่ต้องอยู่ในลาวถึง 200 กว่าปีนั้น เป็นเพราะพระไชยเชษฐาได้นำพระแก้วมรกตจากเมืองเชียงใหม่ ไปไว้ที่เมืองหลวงพระบาง และเมืองเวียงจันทน์ ดังนั้นการที่สมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก ได้อัญเชิญพระแก้วมรกต มาไว้ยังกรุงธนบุรีและกรุงเทพฯ ตามลำดับนั้น จึงเป็นการนำกลับคืนสู่สถานที่เดิม ทำให้ข้อเรียกร้องของฝรั่งเศสข้อนี้ต้องตกไป ส่วนพระบางนั้นไทยได้ส่งคืนลาวไปตามข้อเรียกร้อง

นอกจากนี้ไทยยังได้เปิดสัมพันธ์ทางการทูตกับ สหภาพโซเวียด และทำสนธิสัญญาทางไมตรีกับประเทศจีน เพื่อไม่ให้คัดค้านการเข้าเป็นสมาชิก องค์การสหประชาชาติของไทย และในที่สุดไทยได้เข้าเป็นสมาชิกองค์การสหประชาติ เมื่อวันที่ 16 ธันวาคม พ.ศ. 2489 เป็นสมาชิกลำดับที่ 55

รัฐบาล หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ได้ประกาศ พระราชบัญญัติอาชญากรสงคราม เพื่อลงโทษผู้นำ หรือหัวหน้ารัฐบาล ที่ร่วมก่อให้เกิดสงคราม ที่ทำให้ประเทศเป็นฝ่ายปราชัย ซึ่งหากรัฐบาลไม่ตราพระราชบัญญัตินี้ ฝ่ายสัมพันธมิตรก็จะนำผู้ต้องหา ไปดำเนินคดีในต่างประเทศในฐานะ อาชญากรสงคราม

หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช ได้ตำแหน่งนายกรัฐมนตรี 4 ครั้ง โดยในครั้งสุดท้ายได้เกิด เหตุการณ์ 6 ตุลา 2519 ที่ตำรวจและกองกำลังติดอาวุธ เข้าปิดล้อม มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ซึ่งมีนักศึกษา และประชาชนหลายพันคนชุมนุมประท้วง การกลับประเทศไทยของ จอมพล ถนอม กิตติขจร ที่ถูกประชาชนขับไล่ ออกจากประเทศไปเมื่อ 3 ปีก่อน ในวันเดียวกัน พลเรือเอก สงัด ชลออยู่ ได้จัดตั้ง คณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน เข้ายึดอำนาจจาก รัฐบาล หม่อมราชวงศ์เสนีย์

หลังจากพ้นตำแหน่งแล้ว หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช ได้ลาออกจากตำแหน่ง หัวหน้า พรรคประชาธิปัตย์ และวางมือทางการเมือง ใช้ชีวิตสงบเงียบตลอดมา และได้ถึงแก่อสัญกรรมด้วยโรคถุงลมโป่งพอง ณ โรงพยาบาลกรุงเทพ เมื่อวันที่ 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2540 สิริอายุได้ 92 ปี 63 วัน และในวันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2540 พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรและ พระบรมวงศานุวงศ์ เสด็จพระราชดำเนินในการพระราชทานเพลิงศพ ณ เมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาส

ระยะเวลาดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี

1. สมัยที่ 1 : คณะรัฐมนตรีคณะที่ 13 ของไทย : 17 กันยายน 2488 - 31 มกราคม 2489

2. สมัยที่ 2 : คณะรัฐมนตรีคณะที่ 35 ของไทย : 15 กุมภาพันธ์ 2518 - 13 มีนาคม 2518

3. สมัยที่ 3 : คณะรัฐมนตรีคณะที่ 37 ของไทย : 20 เมษายน 2519 - 25 กันยายน 2519

4. สมัยที่ 4 : คณะรัฐมนตรีคณะที่ 38 ของไทย : 25 กันยายน 2519 - 6 ตุลาคม 2519

หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช ดำเนินการจัดตั้ง พรรคประชาธิปัตย์ ร่วมกับ ควง อภัยวงศ์ ขึ้นในวันศุกร์ที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2489 โดยชื่อ "ประชาธิปัตย์" นั้น ท่านเป็นผู้บัญญัติขึ้น โดยมีความหมายว่า "ผู้บำเพ็ญประชาธิปไตย" โดยมีจุดมุ่งหมายคือ ต่อต้านการกระทำอันเป็นเผด็จการไม่ว่าวิธีการใด ๆ โดยมีควง อภัยวงศ์ เป็นหัวหน้าพรรคคนแรก หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช เป็นรองหัวหน้าพรรค หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช ที่ยุบ พรรคก้าวหน้า มารวมกับพรรคประชาธิปัตย์ เป็นเลขาธิการพรรค และชวลิต อภัยวงศ์ เป็นรองเลขาธิการพรรค

หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช เข้ารับตำแหน่งหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์สืบต่อจากควง อภัยวงศ์ ที่ถึงแก่อสัญกรรมไปในปี พ.ศ. 2511 หลังจากได้ยุติบทบาททางการเมืองของตนเองไปตั้งแต่ปี พ.ศ. 2494 หลังจากที่ จอมพล แปลก พิบูลสงคราม ได้ยึดอำนาจตนเองเมื่อวันที่ 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2494 โดยไม่ลง เลือกตั้งใน การเลือกตั้งเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2495 และ การเลือกตั้งเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2500 ระหว่างการเป็นหัวหน้าพรรคนั้น หม่อมราชวงศ์สนีย์ ปราโมช ได้ชื่อว่าเป็นนักการเมืองที่เป็นสุภาพบุรุษ เล่นการเมืองด้วยความบริสุทธิ์ โปร่งใส มาตลอด แต่ หม่อมราชวงศ์เสนีย์ มักประสบปัญหาความวุ่นวายในพรรค เนื่องจากสมาชิกพรรคมักสร้างปัญหาโดยการต่อรองขอตำแหน่งทางการเมือง และบางส่วนก็จะออกจากพรรคไปตั้งพรรคใหม่ จนเกิดความวุ่นวาย ไม่สามารถควบคุมพรรคได้ จึงได้ฉายาจากสื่อมวลชนว่า "ฤๅษีเลี้ยงลิง" หรือ "พระเจ้าตา" เพราะถูกมองว่าอ่อนแอ ไม่สามารถควบคุมบริหารพรรคและรัฐบาลได้ จนเกิด เหตุการณ์ 6 ตุลา

ภาพวาดเทคนิคสีน้ำของหม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช รูปเขาไกรลาศ หัวหิน

หลังจาก เหตุการณ์ 6 ตุลาคม พ.ศ. 2519 แล้ว คณะปฏิรูปการปกครองที่นำโดย พลเรือเอก สงัด ชลออยู่ ต้องการจะให้ท่านดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีต่อไป แต่ท่านได้ปฏิเสธ หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช จึงได้วางมือจากการรับตำแหน่งทางการเมืองอย่างถาวร แต่ยังรักษาการหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ต่อไปอีกระยะ จนกระทั่งเมื่อปี พ.ศ. 2522 จึงได้หัวหน้าคนใหม่ (พันเอกพิเศษ ถนัด คอมันตร์) ชีวิตหลังจากนี้ หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช ใช้ชีวิตอยู่ที่บ้านเอกมัย ใช้เวลาไปกับการอ่านหนังสือ และรวบรวมงานประพันธ์ต่าง ๆ ที่เคยแต่งไว้ก่อนหน้านี้และแต่งเพิ่มเติม เช่น ประชุมสารนิพนธ์, แปลกวีนิพนธ์, ชีวลิขิต เป็นต้น รวมทั้งการวาดรูป ทั้งรูปสีน้ำ สีน้ำมัน รูปสเก็ตซ์ เล่นดนตรี แต่งเพลงและปลูกไม้ดอก โดยเฉพาะกุหลาบ ซึ่งล้วนเป็นงานอดิเรกที่ทำเป็นประจำ และยังคงให้สัมภาษณ์แสดงความคิดเห็นต่อเหตุการณ์บ้านเมืองเป็นระยะ ๆ รวมทั้งยังให้คำปรึกษากับพรรคประชาธิปัตย์ ในฐานะที่เป็นปูชนียบุคคลสำคัญในพรรคด้วย ซึ่งในปี พ.ศ. 2548 อันเป็นวาระครบรอบ 100 ปี ของท่าน ทางพรรคได้ก่อตั้ง มูลนิธิ หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช ขึ้นตามเจตนารมณ์ของท่านและทายาท และให้ชื่ออาคารที่ทำการของพรรคหลังที่สองว่า อาคาร หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช

ศาสตราจารย์ หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช ได้รับพระราชทานยศ กองอาสารักษาดินแดน เป็น นายกองใหญ่

ศาสตราจารย์ หม่อมราชวงศ์ เสนีย์ ปราโมช ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ดังนี้

# data[].attributes.attachment_link.title
หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช - วิกิพีเดีย

# data[].attributes.attachment_link.description
ศาสตราจารย์ นายกองใหญ่ หม่อมราชวงศ์ เสนีย์ ปราโมช (26 พฤษภาคม พ.ศ. 2448 - 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2540) เป็น นักการเมือง นักกฎหมาย นักการทูต และ นักวิชาการ ชาวไทย นายกรัฐมนตรีไทยคนที่ 6 (ดำรงตำแหน่ง 4 สมัย 2488-2489, 2518, 2519) ผู้ร่วมก่อตั้งและอดีตหัวหน้า พรรคประชาธิปัตย์ ก่อนเข้าสู่วงการเมือง เคยเป็นผู้พิพากษา และเคยดำรงตำแหน่ง เอกอัครราชทูตไทย ประจำสหรัฐอเมริกา มาก่อน หม่อมราชวงศ์เสนีย์ เกิดเมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม พ.ศ.

# data[].attributes.headline
สมาชิกในกลุ่ม

# data[].attributes.subject
สมาชิกในกลุ่ม

# data[].attributes.body
พิมพ์ชื่อสมาชิกในกลุ่มเรียงตามลำดับรหัส
1.6603484 นันทิกานต์ บัวลอย
2.6603932 ประภาพร ปานเม่ง
3.6604602 จิราวรรณ เพิ่มพูนเจริญยศ (หัวหน้ากลุ่ม)

# data[].attributes.headline
การเลือกศึกษา Idol

# data[].attributes.subject
การเลือกศึกษา Idol

# data[].attributes.body
1. สมาชิกแต่ละคนเปลี่ยนชื่อส่วน (1, 2, ...) โดยเขียน รหัส และ ชื่อ-สกุล ตามลำดับ พร้อมกับแนบรูป (portfolio)
2. แต่ละคนหาข้อมูลเกี่ยวกับ Idol ทั้งสองคน แล้วปรึกษากันว่า จะศึกษาใคร ในประเด็นไหน
3. แนบรูป Idol บอกเหตุผลว่า ทำไมจึงตัดสินใจเลือกศึกษา Idol คนนั้น และเปรียบเทียบว่า การหาข้อมูลของทั้งสองคน ยากง่ายต่างกันอย่างไร
4. จัดทำบรรณานุกรมของบุคคลที่เลือกศึกษา (8-10 รายการ) ที่มีลักษณะหลากหลาย
5. สมาชิกแต่ละคนเลือกรีวิวข้อมูล (แนะนำข้อมูลที่เลือกใช้) ใส่ในกล่องข้อมูลใต้ชื่อตนเอง
6. ประมวลข้อมูลที่ได้ เพื่อเขียนข้อเสนอโครงการ (งานของคาบ 5)

# data[].attributes.body
1. ข้อมูลเกี่ยวกับผลงาน เขียนในรูปแบบการเขียนบรรณานุกรม
2. รายละเอียดของข้อมูล
3. สาระสำคัญ
4. เหตุผลที่เลือก

# data[].attributes.headline
ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช  หาข้อมูลง่ายกว่า

# data[].attributes.subject
ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช  หาข้อมูลง่ายกว่า

# data[].attributes.body
เพราะเป็นบุคคลสำคัญ นักปราชญ์ นักเขียน นักการเมือง และศิลปินแห่งชาติ มีผลงานหลากหลายเเละมีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักในวงกว้าง จะศึกษาในประเด็นการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศ

# data[].attributes.headline
1.) สยามรัฐออนไลน์ (

# data[].attributes.body
1.) สยามรัฐออนไลน์ (20 เมษายน 2566). “ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช” ผู้วางรากฐานพัฒนา ศก.ไทย ท่ามกลางความวุ่นวาย “การเมือง-เศรษฐกิจโลก”

2.)บุคคลสำคัญในแวดวงเศรษฐกิจที่ถือว่ามีบทบาทสำคัญในขับเคลื่อนเศรษฐกิจประเทศในอดีต เพื่อวางรากฐานที่สำคัญต่อการพัฒนาในอนาคต ทั้งความเป็นอยู่ รายได้ อาชีพ และระบบสาธารณูปโภคที่จำเป็นในชนบท เพื่อปรับปรุงสภาพความเป็นอยู่ และสร้างงานชนบทให้ดียิ่งขึ้น

ท่านผู้นั้นคือ “ศาสตราจารย์ พลตรี หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์  ปราโมช” นายกรัฐมนตรีคนที่ 13 ของประเทศไทย

3.)บุคคลสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจประเทศในอดีต

4.) สามารถอ่านแล้วนำไปปรับใช้กับชีวิตได้

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
บุคคลสำคัญในแวดวงเศรษฐกิจที่ถือว่ามีบทบาทสำคัญในขับเคลื่อนเศรษฐกิจประเทศในอดีต เพื่อวางรากฐานที่สำคัญต่อการพัฒนาในอนาคต ทั้งความเป็นอยู่ รายได้ อาชีพ และระบบสาธารณูปโภคที่จำเป็นในชนบท เพื่อปรับปรุงสภาพความเป็นอยู่ และสร้างงานชนบทให้ดียิ่งขึ้น

ท่านผู้นั้นคือ "ศาสตราจารย์ พลตรี หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช" นายกรัฐมนตรีคนที่ 13 ของประเทศไทย

ทั้งนี้ "ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช" เกิดเมื่อวันพฤหัสบดี ที่ 20 เมษายน พ.ศ.2454 เริ่มต้นเรียนหนังสือที่บ้านกับ ม.ร.ว.บุญรับ ปราโมช (พี่สาวใหญ่) จนสามารถอ่านหนังสือภาษาไทยได้เมื่ออายุ 4 ปี เป็นลูกศิษย์แหม่มโคลที่โรงเรียนวังหลัง (ปัจจุบันคือโรงเรียนวัฒนาวิทยาลัย) เมื่ออายุ 6 ปี และได้เข้าเรียนที่โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย ตั้งแต่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 จนจะขึ้นชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 8 จึงเดินทางไปศึกษาต่อระดับมัธยมฯที่โรงเรียน Trent ประเทศอังกฤษ จบปริญญาตรีเกียรตินิยมสาขาปรัชญา การเมือง และเศรษฐศาสตร์(P.P.E.) จากมหาวิทยาลัย อ๊อกฟอร์ด

เมื่อ พ.ศ.2486 ได้เริ่มงานที่ธนาคารแห่งประเทศไทย ในตำแหน่งหัวหน้าฝ่าย สำนักผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย ขณะเดียวกันก็ได้รับเชิญเป็นอาจารย์พิเศษสอนวิชาการธนาคาร วิชาบัญชีและวิชาเศรษฐศาสตร์ของมหาวิทยาลัยธรรมศาสาตร์และการเมือง และจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ก่อนจะเริ่มเข้าสู่วงการเมืองเมื่อ พ.ศ. 2489

สำหรับผลงานสำคัญของ ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช ที่เป็นที่จดจำ อาทิ โครงการผันเงินชนบท เพื่อปรับปรุง และสร้างสิ่งสาธารณูปโภค ที่จำเป็นในชนบท เพื่อปรับปรุงสภาพความเป็นอยู่ และสร้างงานชนบท โดยการสร้างในงบประมาณรายจ่ายเพื่อปรับปรุงและสร้างสิ่งสาธารณูปโภคที่จำเป็นต่อชนบท มีผลให้ประชาชนในชนบทมีงานทำ และมีรายได้ เป็นการยกฐานเศรษฐกิจของชาวชนบทให้ดีขึ้น ,ส่งเสริมการพัฒนาสภาตำบลอย่างจริงจัง รวมทั้งจัดให้มีโครงการช่วยเหลือ ผู้มีรายได้น้อย และการซื้อสัมปทานเดินรถของเอกชนรวมเป็นของรัฐบาล ภายใต้การดำเนินงานขององค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ (ขสมก.)

ยกตัวอย่าง "โครงการผันเงิน" ที่ตั้งต้นโดยรัฐบาล "คึกฤทธิ์ ปราโมช" บนเป้าประสงค์เพื่อสร้างเสถียรภาพในชนบท ต่อสู้กับ "สงครามความยากจนของราษฎร" โดยโครงการนี้แบ่งออกเป็น 2 ระยะ โดยระยะแรกคือ โครงการผันเงิน มูลค่า 2,500 ล้านบาท ซึ่งเป็นโครงการเร่งรัดให้ทุกตำบลจัดทำโครงการพัฒนาตามหลักเกณฑ์ และลักษณะที่ทางรัฐบาลได้กำหนดไว้ได้แก่ โครงการที่ต้องใช้เงินให้เสร็จสิ้นภายในช่วง เดือนเมษายนถึงกรกฎาคม ปี 2518 ไม่ผูกพันกับงบประมาณปีถัดไป และต้องเป็นโครงการที่ใช้แรงงานได้ทั้งหมด หรือเป็นส่วนใหญ่ โดยส่วนใหญ่ที่ว่านั้นต้องเป็นแรงงานท้องถิ่น และไม่ซ้ำกับงานในโครงการที่ได้รับการอนุมัติไปก่อนหน้า

ระยะที่สองคือ โครงการผันเงิน มูลค่า 3,500 ล้านบาท ซึ่งเป็นนโยบายที่เป็นส่วนต่อขยายจากโครงการผันเงินในระยะแรก ไม่ได้มีดำเนินการ เนื่องจากความขัดแย้งภายในพรรคร่วมรัฐบาล จนนำไปสู่การประกาศยุบสภาในที่สุด

ผลการดำเนินงาน "โครงการผันเงิน" เนื่องจากระยะเวลาในการทำงานของรับบาลชุดนี้นั้นค่อนข้างสั้น หรือเพียงประมาณ 10 เดือน จึงมีแค่ผลการดำเนินงานของโครงการในระยะแรกเท่านั้น

จากข้อมูลในปี 2518 พบว่า มีการดำเนินงานโครงการพัฒนาต่างๆ เช่น คลอง ถนน และสะพาน เป็นต้น จำนวน 41,267 โครงการ ครอบคลุมสภาตำบล 5,023 แห่ง รวมเงินเบิกจ่ายทั้งสิ้น 2,421.97 ล้านบาท ประชาชนนับสิบล้านมีงานและรายได้ และจากการประเมินในหลังจากนั้น พบว่า ได้รับความพึงพอใจจากประชาชนถึงร้อยละ 96

ขณะที่นักวิชาการ "เกริกเกรียรติ พิพัฒน์เสรีธรรม" ได้วิเคราะห์ไว้เมื่อปี 2518 ว่า โครงการผันเงิน มีจุดมุ่งหมายทางเศรษฐกิจเป็นประการแรก คือ การเพิ่มรายได้ให้แก่ประชาชน การสร้างงานให้กับประชาชนในฤดูแล้ง และส่งเสริมการขยายตัวทางเศรษฐกิจ แต่ก็มีจุดมุ่งหมายทางการเมืองรวมอยู่ด้วย คือ การกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่น

นอกจากนั้นยังมีการวิเคราะห์ถึงจุดมุ่งหมายที่แฝงเร้น อย่างการสร้างเสถียรภาพทางการเมืองในชนบท และการหาเสียงของพรรครัฐบาล เพื่อสนับสนุนความเปลี่ยนแปลงในทางการเมืองอย่างค่อยเป็นค่อยไปของ ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช ผู้นำรัฐบาลในเวลานั้น การนำการพัฒนาเข้าไปยังชนบทก็เพื่อยับยั้งการแผ่อิทธิพลของ "ลัทธิคอมมิวนิสต์" อีกทั้งเป็น "การลดความอยากจน" ของคนในชนบท ถือเป็นการป้องกันไม่ให้มีสาเหตุที่จะนำไปสู่การสนับสนุนขบวนการคอมมิวนิสต์ เสริมสร้างความมั่นคงของประเทศชาติ เนื่องจากคอมมิวนิสต์ถูกนับว่าเป็นภัยของชาติและสถาบันพระมหากษัตริย์ ฉะนั้นความยากจนของผู้คน จึงเป็นกุญแจสำคัญหนึ่งในการต่อสู้กับภัยคอมมิวนิสต์ จนถูกยกให้เป็น "สงครามความยากจนของราษฎร"

ขณะเดียวกันโครงการผันเงิน ยังเป็นการแสดงถึงการนำสังคมสู่การเป็น "ประชาธิปไตย" ผ่านการ "กระจายอำนาจสู่ท้องถิ่น" ลดทอนความรุนแรงจากข้อเรียกร้องที่ต้องการให้มีการเปลี่ยนแปลงสังคมอย่างถอนรากถอนโคน และรัฐบาลในชุดนี้ยังประนีประนอมกับคนกลุ่มต่างๆ เพื่อหวังสร้าง "การเมืองทางสายกลาง" หลีกเลี่ยงการนำสังคมไทยสู่การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองอย่างสุดขั้วตามกระแส "สงครามเย็น"

อย่างไรก็ตามยังมีการวิเคราะห์อีกว่า โครงการนี้ไม่ได้ประสบความสำเร็จ เนื่องจากมีข้อบกพร่องในการออกแบบโครงการและการเบิกจ่าย ยกตัวอย่าง การออกแบบให้แต่ละตำบลได้รับเงินในจำนวนเท่ากัน โดยไม่ได้คำนึงถึงขนาดและประชากรในตำบลนั้นๆ เป็นต้น ทำให้ผลทางเศรษฐกิจออกมาในรูปแบบที่ยังไม่น่าพึงพอใจ เกิดการสูญเปล่าจากการใช้เงิน เนื่องจากเงินที่เบิกจ่ายไปมีผลต่อการเพิ่มผลผลิตทางการเกษตรโดยรวมที่ต่ำมาก การเพิ่มขึ้นของรายได้ไม่ได้มากพอที่จะนำไปเป็นทุน ทำให้เงินที่เพิ่มขึ้นจึงกลายเป็นส่วนของการบริโภคที่เพิ่มขึ้น ทำให้โครงการดังกล่าวไม่ต่างอะไรกับ "การหว่านเงิน"

อีกเรื่องหนึ่งทางเศรษฐกิจที่ "ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช" ดํารงตําแหน่งนายกรัฐมนตรี ขณะนั้นเป็นเวลาที่ระบบทุนนิยมโลกกําลังประสบภาวะถดถอยทางเศรษฐกิจ ทั้งนี้เป็นผลจาก "วิกฤติการณ์นํ้ามัน" ในปี พ.ศ.2516-2517 อันเกิดจากการรวมหัวกันขึ้นราคานํ้ามันดิบของประเทศกลุ่มโอเปค ระบบเศรษฐกิจไทยต้องประสบกับภาวะเงินเฟ้ออย่างรุนแรง

ในปี พ.ศ.2517 ค่าครองชีพถีบตัวขึ้นอย่างมาก และสร้างความเดือดร้อนแก่ประชาชนโดยถ้วนหน้าสภาวการณ์ทางเศรษฐกิจในขณะที่ ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ขึ้นดํารงตําแหน่งนายกรัฐมนตรี จึงมิใช่สภาวะการณ์ที่ดี ทําให้รัฐบาลต้องดําเนินการแก้ปัญหาเฉพาะหน้ามากกว่าที่จะดําเนินนโยบายเศรษฐกิจที่หวังผลระยะยาว อีกทั้งในการรักษาเสถียร์ภาพของราคาด้วยการตรึงราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมภายในประเทศให้ตํ่ากว่าราคาตลาดโลก ไม่เพียงแต่จะสร้างภาระทางการคลังแก่รัฐบาลอย่างมากเท่านั้น ยังสร้างผลกระทบทางเศรษฐกิจ โดยปรากฏว่า เมื่อรัฐบาลไม่สามารถให้เงินอุดหนุนแก่บริษัทนํ้ามัน เพื่อขายนํ้ามันในราคาถูกต่อไปอีกแล้ว ก็ต้องปรับราคานํ้ามันให้ตรงต่อสภาพความเป็นจริง

และเรื่อง "การซื้อสัมปทานเดินรถของเอกชนรวมเป็นของรัฐบาล ภายใต้การดำเนินงานขององค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ (ขสมก.)" นั้น หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ทางราชการได้มีการขายรถบรรทุกให้เอกชน เป็นจำนวนมาก ซึ่งเอกชนได้นำรถบรรทุก มาดัดแปลงเป็นรถ โดยสารประจำทาง มีการเลือกเส้นทางเดินรถเอง โดยไม่ให้ซ้ำกับ เส้นทางที่มีรถรางวิ่งอย่างเสรี จึงก่อให้เกิดการแข่งขันกันขึ้น รัฐบาลจึงได้ออก พระราชบัญญัติการขนส่ง ในปี พ.ศ.2497 มาควบคุม โดยกำหนดให้ผู้ประกอบการรถ โดยสารประจำทาง ต้องขอรับใบอนุญาตประกอบการขนส่งและ ในระยะหลังๆการให้บริการรถเมล์ชักจะเกิดความสับสน มีการเดินรถทับเส้นทางกันบ้าง แก่งแย่งผู้โดยสารกันบ้าง การให้บริการของแต่ละบริษัทก็ไม่เป็นมาตรฐานเดียวกัน ปล่อยให้มีการเดินรถอย่างเสรี ทำให้เกิดปัญหาความคับคั่งของการจราจร เนื่องจากจำนวนรถในท้องถนนมีมากกว่าที่ควรจะเป็น ซึ่งผลเสียทั้งหมดตกอยู่กับผู้ใช้บริการทั้งสิ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ประกอบการได้ประสบปัญหาค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้น เนื่องจากราคาน้ำมันในตลาดโลกได้เพิ่มสูงขึ้นอย่างฉับพลัน ตั้งแต่ปี พ.ศ.2516 เป็นต้นมา แต่ผู้ประกอบการ ไม่สามารถจะปรับอัตราค่าโดยสารให้เพิ่มขึ้นในอัตราสมดุลกับราคาน้ำมันได้ และค่าใช้จ่ายอื่นๆ ที่เพิ่มขึ้นจึงเป็นผลให้ หลายบริษัทเริ่มประสบกับปัญหาการขาดทุน บางบริษัทก็มีฐานะทรุดลงจนไม่สามารถ จะรักษาระดับบริการที่ดี แก่ประชาชนต่อไปได้ ด้วยเหตุนี้จึงเป็นที่มาของการรวมรถ โดยสารประจำทางต่างๆให้เหลือเพียงหน่วยงานเดียว

ครั้งในเดือนกันยายน พ.ศ.2518 ในสมัยรัฐบาล หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช เป็นนายกรัฐมนตรี จึงได้มีมติของคณะรัฐมนตรี ให้รวมรถโดยสารประจำทางในกรุงเทพมหานคร เป็นบริษัทเดียว เรียกว่า "บริษัทมหานครขนส่ง จำกัด เป็นรูปรัฐวิสาหกิจประเภทบริษัท จำกัด มีรัฐถือหุ้นอยู่ 51% และเอกชนถือหุ้น 49% แต่การรวมและการจัดตั้งเป็นบริษัทมหานครขนส่ง จำกัด ในขณะนั้นมีปัญหาบางประการในเรื่องของกฎหมายการจัดตั้งในรูปแบบของการประกอบกิจการขนส่ง ดังนั้นต่อมาในสมัยรัฐบาลของหม่อมราชวงศ์ เสนีย์ ปราโมช จึงได้ออกพระราชกฤษฎีกาการจัดตั้งเป็นองค์การขอรัฐให้ชื่อว่า "องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ" เมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ.2519 โดยรวมกิจการรถโดยสารทั้งหมดจากบริษัทมหานครขนส่ง จำกัด มาขึ้นอยู่กับองค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ (ขสมก.) ซึ่งเป็นรัฐวิสาหกิจประเภทกิจการสาธารณูปโภค สังกัดกระทรวงคมนาคม มีภารกิจ และขอบเขตความรับผิดชอบ ในการจัดบริการรถโดยสารประจำทางวิ่งรับ-ส่งผู้โดยสาร ในเขตกรุงเทพมหานคร และจังหวัดใกล้เคียง 5 จังหวัด คือ นนทบุรี ปทุมธานี สมุทรปราการ สมุทรสาคร และนครปฐม มีผู้ใช้บริการ ประมาณกว่า 3 ล้านคนต่อวัน

นอกจากนี้ยังมีหน้าที่ในด้านประกอบการอื่นๆที่เกี่ยวกับหรือต่อเนื่องกับ การประกอบการขนส่งบุคคล เนื่องจากกิจการเดินรถโดยสารประจำทางจัดเป็นสาธารณูปโภค ชนิดหนึ่งของรัฐที่ให้บริการแก่ประชาชน ผู้มีรายได้น้อย และปานกลางเป็นหลัก การดำเนินการ จึงมุ่งสนองตอบนโยบายของรัฐบาลในด้านการให้ความช่วยเหลือ แก่ผู้มีรายได้น้อย โดยไม่หวังผลกำไร การจัดเก็บอัตราค่าโดยสาร จึงอยู่ในอัตราต่ำกว่าต้นทุนตามที่รัฐบาลเป็นผู้กำหนดนโยบายการให้บริการของ ขสมก. มุ่งในด้านความสะดวก รวดเร็ว ปลอดภัย ประหยัดค่าใช้จ่ายในการเดินรถของผู้โดยสารเป็นหลัก

สิ่งเหล่านี้เป็นเพียงบทบาทบางช่วงบางตอนของ "ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช" นายกรัฐมนตรีคนที่ 13 ของประเทศไทย ที่ได้นำมาซึ่งการวางรากฐานในการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศให้มีการเปลี่ยนแปลง และนำพาไปสู่ความยั่งยืนของประชาชน

# data[].attributes.attachment_link.title
"ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช" ผู้วางรากฐานพัฒนา ศก.ไทย ท่ามกลางความวุ่นวาย "การเมือง-เศรษฐกิจโลก"

# data[].attributes.attachment_link.description
บุคคลสำคัญในแวดวงเศรษฐกิจที่ถือว่ามีบทบาทสำคัญในขับเคลื่อนเศรษฐกิจประเทศในอดีต เพื่อวางรากฐานที่สำคัญต่อการพัฒนาในอนาคต ทั้งความเป็นอยู่ รายได้ อาชีพ และระบบสาธารณูปโภคที่จำเป็นในชนบท เพื่อปรับปรุงสภาพความเป็นอยู่ และสร้างงานชนบทให้ดียิ่งขึ้น ท่านผู้นั้นคือ "ศาสตราจารย์ พลตรี หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช" นายกรัฐมนตรีคนที่ 13 ของประเทศไทย ทั้งนี้ "ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช" เกิดเมื่อวันพฤหัสบดี ที่ 20 เมษายน พ.ศ.2454 เริ่มต้นเรียนหนังสือที่บ้านกับ ม.ร.ว.บุญรับ ปราโมช (พี่สาวใหญ่) จนสามารถอ่านหนังสือภาษาไทยได้เมื่ออายุ 4 ปี เป็นลูกศิษย์แหม่มโคลที่โรงเรียนวังหลัง (ปัจจุบันคือโรงเรียนวัฒนาวิทยาลัย) เม

# data[].attributes.body
1.)1.MGR Online.(20 เมษายน 2549).โขนธรรมศาสตร์ มรดกมีชีวิต.
2.)รายละเอียดข้อมูล:โขนธรรมศาสตร์ ก่อตั้งโดยศาสตราจารย์ พลตรี หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช หรือ "ท่านอาจารย์หม่อม" โดยมีเจตนารมณ์เพื่อ สอนให้นักศึกษาในมหาวิทยาลัยดูโขนเป็นและร่วมอนุรักษ์โขนให้คงอยู่กับสังคมไทยอย่างยั่งยืน

3.)สาระสำคัญ:เมื่อครั้งที่ท่านได้รับเชิญให้เป็นผู้บรรยายวิชาอารยธรรมไทยและศาสนาเปรียบเทียบ เมื่อ พ.ศ. 2505 และได้ปรารภเกี่ยวกับการสืบทอดวัฒนธรรมไทยด้านต่างๆกับนักศึกษาประกอบกับด้วยพื้นฐานอาจารย์หม่อมมีความชอบส่วนตัวในเรื่องโขนด้วยอยู่แล้ว จึงเกิดความคิดที่จะตั้งคณะโขนและการฝึกหัดโขนขึ้นในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ การตั้งคณะโขนธรรมศาสตร์นั้น ท่านอาจารย์หม่อมมีวัตถุประสงค์ในการสืบสานและการถ่ายทอดนาฏศิลป์ไทยแก่เยาวชน ดังนั้นเมื่อมีความใกล้ชิดกับนักศึกษาธรรมศาสตร์กว่าเยาวชนกลุ่มอื่น จึงได้เริ่มฝึกหัดโขนที่สถาบันแห่งนี้ อาจารย์หม่อมได้ใช้ความเป็นนักวิชาการ ซึ่งได้รับการยกย่องว่า "เป็นปราชญ์ของไทย”ถ่ายทอดความรู้ด้านศิลปวัฒนธรรมให้แก่นักศึกษาเพราะเหตุนี้เองถ้าปลูกฝังให้คนดูโขนเป็นจากการให้คนในมหาวิทยาลัยเล่นโขนก็จะสามารถนำโขนไปเผยแพร่ต่อไป การเล่นโขนและการซ้อมโขนมันไม่ใช่อาชีพของนักศึกษาหรือนักเรียน แต่อาจารย์หวังว่าการกระทำแบบนี้มันเป็นการปลูกฝังให้คนดูโขนเป็น เพราะถ้าคนดูโขนเป็น โขนก็จะไม่หายจากสังคมไทยไป เพราะลำพังแต่ให้กรมศิลปากรจัดเอง อีกหน่อยคนดูโขนก็จะลดน้อยลงทุกที เพราะว่ากระแสตะวันตกหรือสื่อต่างๆ วัยรุ่นก็อาจจะสนใจโขนน้อยกว่ากิจกรรมอื่นๆ เพราะเหตุนี้เองถ้าปลูกฝังให้คนดูโขนเป็นจากการให้คนในมหาวิทยาลัยเล่นโขน เป็นปัญญาชนเราเป็นผู้นำความคิดของสังคม ก็จะเอาโขนไปเผยแพร่ต่อไป ยิ่งเราสร้างนักศึกษาในมหาวิทยาลัยให้ดูโขนเป็นเท่าไร โขนก็จะยิ่งไม่หายไปจากสังคมไทย"

4.)เหตุผลที่เลือก:เพราะได้ทำการเผยแพร่และอนุรักษ์นาฏศิลป์ไทยให้อยู่คู่คนไทยจนถึงทุกวันนี้

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
โขนธรรมศาสตร์ ก่อตั้งโดยศาสตราจารย์ พลตรี หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช หรือ "ท่านอาจารย์หม่อม" โดยมีเจตนารมณ์เพื่อ สอนให้นักศึกษาในมหาวิทยาลัยดูโขนเป็น และร่วมอนุรักษ์โขนให้คงอยู่กับสังคมไทยอย่างยั่งยืน
* กำเนิดและความเป็นไปของโขนธรรมศาสตร์

จากคำบอกเล่าของท่านอาจารย์หม่อม ต้นกำเนิดของโขนธรรมศาสตร์ คือ เมื่อครั้งที่ท่านได้รับเชิญให้เป็นผู้บรรยายวิชาอารยธรรมไทยและศาสนาเปรียบเทียบ เมื่อ พ.ศ. 2505 และได้ปรารภเกี่ยวกับการสืบทอดวัฒนธรรมไทยด้านต่างๆ กับนักศึกษา กอปรกับด้วยพื้นฐานอาจารย์หม่อมมีความชอบส่วนตัวในเรื่องโขนด้วยอยู่แล้ว จึงเกิดความคิดที่จะตั้งคณะโขนและการฝึกหัดโขนขึ้นในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โดยการรวมตัวเป็นระยะๆ ของนักศึกษากลุ่มหนึ่ง จนมาเป็นรูปร่างและฝึกหัดอย่างจริงจัง และออกแสดงครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2509

การแสดงครั้งแรกเป็นการแสดงหน้าพระที่นั่งถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในชื่อตอนว่า "นาคบาศ" ซึ่งใช้เวลาฝึกซ้อมเพียงแค่ 3 เดือน ในการฝึกหัดโขนและตั้งคณะโขนธรรมศาสตร์นั้น ท่านอาจารย์หม่อมมีวัตถุประสงค์ในการสืบสานและการถ่ายทอดนาฏศิลป์ไทยแก่เยาวชน ดังนั้นเมื่อมีความใกล้ชิดกับนักศึกษาธรรมศาสตร์กว่าเยาวชนกลุ่มอื่น จึงได้เริ่มฝึกหัดโขนที่สถาบันแห่งนี้ อาจารย์หม่อมได้ใช้ความเป็นนักวิชาการ ซึ่งได้รับการยกย่องว่า "เป็นปราชญ์ของไทย" ถ่ายทอดความรู้ด้านศิลปวัฒนธรรมให้แก่นักศึกษาทั้งด้านทฤษฎีและปฏิบัติ

"การสร้างคนดูโขน" เป็นการถ่ายทอดที่เข้าถึงแก่นแท้ให้แก่นักศึกษาของท่านอาจารย์หม่อม โดยเป็นการสืบสานไปสู่นักศึกษารุ่นต่อรุ่นอย่างไม่ขาดสาย และอีกอย่างการแสดงโขนมีวิทยาลัยนาฏศิลป์ สังกัดกรม ศิลปากร เป็นหน่วยงานราชการที่รับผิดชอบอยู่แล้ว แต่ถ้าสร้างคนดูที่มีความรู้ความเข้าใจนาฏศิลป์ไทยถึงขั้นรู้ดีและวิจารณ์ได้ นั่นคือ นักศึกษาที่แสดงโขนสำเร็จเป็นบัณฑิตไปทำงานต่างๆและมีโอกาสเป็นผู้นำชุมชน ก็จะช่วยถ่ายทอดการแสดงโขนและการดูโขนไปสู่สังคมต่างๆ การอนุรักษ์ย่อมมีความสมบูรณ์ทั้งผู้แสดงและผู้ดูโขน

ดร.สมหมาย จันทร์เรือง ผู้ช่วยอธิการบดี มหาวิทยาลัยสยาม และโขนธรรมศาสตร์รุ่นที่ 2 ยังคงประทับใจในแนวคิดและยึดมั่นคำสอนจากอาจารย์หม่อม ที่ย้ำเสมอว่า "การเล่นโขนและการซ้อมโขนมันไม่ใช่อาชีพของนักศึกษาหรือนักเรียน แต่อาจารย์หวังว่าการกระทำแบบนี้มันเป็นการปลูกฝังให้คนดูโขนเป็น เพราะถ้าคนดูโขนเป็น โขนก็จะไม่หายจากสังคมไทยไป เพราะลำพังแต่ให้กรมศิลปากรจัดเอง อีกหน่อยคนดูโขนก็จะลดน้อยลงทุกที เพราะว่ากระแสตะวันตกหรือสื่อต่างๆ วัยรุ่นก็อาจจะสนใจโขนน้อยกว่ากิจกรรมอื่นๆ เพราะเหตุนี้เองถ้าเราปลูกฝังให้คนดูโขนเป็นจากการให้คนในมหาวิทยาลัยเล่นโขน เราเป็นปัญญาชนเราเป็นผู้นำความคิดของสังคม เราก็จะเอาโขนไปเผยแพร่ต่อไป ยิ่งเราสร้างนักศึกษาในมหาวิทยาลัยให้ดูโขนเป็นเท่าไร โขนก็จะยิ่งไม่หายไปจากสังคมไทย"

ปี พ.ศ. 2510 ถึง 2515 เป็นยุครุ่งเรืองของโขนธรรมศาสตร์ เนื่องจากผู้แสดงมีจำนวนมาก และฝีมือการแสดงก็ดีขึ้นเป็นลำดับ ประกอบกับประสบการณ์การแสดงที่สั่งสมมานาน ทำให้สามารถแสดงได้ไม่แพ้ศิลปินอาชีพ อีกทั้งยังได้รับการยอมรับจากสังคมมากขึ้นและมีงานแสดงเกือบทุกภาคการศึกษาทั่วประเทศไทย นอกจากนั้นยังออกไปแสดงที่ฮ่องกงอีกด้วย ซึ่ง ดร.สมหมายก็มีโอกาสเดินทางไปแสดงด้วย ปกติแล้วเขามักจะรับบทเป็นตัว 'นิลพัท' หรือหนุมานในบางครั้ง ซึ่งศิษย์เก่าโขนธรรมศาสตร์ยุคนั้นหลายท่านก็ยังกลับมาร่วมฝึกซ้อม และแสดงร่วมรุ่นน้อง

ส่วนการแสดงที่นับว่าโดดเด่นของโขนธรรมศาสตร์ ได้แก่ การแสดงเมื่อ พ.ศ. 2515 ในวาระสถาปนาองค์สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามกุฎราชกุมาร ในครั้งนั้นคณะโขนธรรมศาสตร์แสดงตอน "พิเภกสวามิภักดิ์" ซึ่งการแสดงโขนครั้งนี้มีการปรับปรุงหลายอย่าง ทำให้โขนตอนพิเภกสวามิภักดิ์แตกต่างไปจากโขนที่เคยแสดงกันมา แต่ในขณะเดียวกันก็ยังเป็นโขนที่สมบูรณ์ตามแบบแผน ถึงแม้จะมีการเปลี่ยนแปลง แต่ก็คงความเป็นโขนที่สมบูรณ์แบบอย่างลงตัว

ต่อมาเมื่อเกิดวิกฤตการณ์เรียกร้องความเป็นประชาธิปไตยเมื่อวันที่ 14 ตุลาคม 2516 สภาพแวดล้อมของบ้านเมืองไม่เอื้อต่อกิจกรรมของนักศึกษามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ทำให้โขนธรรมศาสตร์ต้องยุติการแสดงเป็นเวลายาวนานพอสมควร จนเมื่อ พ.ศ.2538 ดร.ชาญวิทย์ เกษตรศิริ อธิการบดีสมัยนั้น ดำริฟื้นฟูโขนธรรมศาสตร์ขึ้นมาอีกครั้ง โดยระดมความคิดจากโขนรุ่นพี่และนักศึกษาปัจจุบันจึงมีการแสดงโขนธรรมศาสตร์ตอน "ศึกพรหมาสตร์" เพื่อเฉลิมฉลองเนื่องในวาระที่ท่านอาจารย์หม่อมมีอายุ 7 รอบ ในวันที่ 20 เมษายน 2538

แต่แล้วในวันที่ 9 ตุลาคม 2538 ปีเดียวกันนั้นเอง ท่านอาจารย์หม่อมได้แก่อสัญกรรม ทำให้โขนธรรมศาสตร์ต้องยุติกิจกรรมและบทบาทที่มีต่อสังคมมายาวนานอย่างสิ้นเชิง เพราะขาดผู้อุปถัมภ์ หรือ "หัวหน้าคณะโขน"

จนถึง พ.ศ. 2543 โขนธรรมศาสตร์ได้หวนขึ้นเวทีอีกครั้ง ในสมัย รองศาสตราจารย์ ดร.นริศ ชัยสูตร เป็นอธิการบดี และการสนับสนุนจากผู้มีอุปการคุณอีกหลายท่าน การแสดงครั้งนี้จัดขึ้นเพื่อเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในวโรกาสทรงเจริญพระชนมพรรษาครบ 6 รอบ จัดแสดงรวม 3 ตอน "ถวายลิง ชูกล่อง ครองเมือง" โดยสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระกรุณาเสด็จพระราชดำเนินเป็นประธานการแสดง ยังความปลาบปลื้มแก่ชาวคณะโขนธรรมศาสตร์อย่างหามิได้

นับจากการอสัญกรรมของท่านอาจารย์หม่อมแล้ว โขนธรรมศาสตร์ขาดผู้นำและที่พึ่งคนสำคัญ ทำให้ไม่สามารถรวมโขนธรรมศาสตร์ให้มีการแสดงต่อเนื่องกันได้ มีเพียงบางโอกาส และการรวมตัวเพียงระยะหนึ่งหรือเฉพาะกิจเท่านั้น ได้แก่ วาระอันเป็นมงคลของประเทศ หรือเพื่อรำลึกถึงผู้เริ่มก่อตั้ง คือท่านอาจารย์หม่อม นั่นเอง

บรรดาศิษย์โขนธรรมศาสตร์รุ่นเก่าได้พยายามรวมตัวกันขึ้นใหม่ อีกครั้ง โดยร่วมมือกับนักศึกษามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ในปัจจุบัน จัดตั้ง "ชุมนุมโขนธรรมศาสตร์" ให้กลับฟื้นขึ้นมาอีกครั้งหนึ่ง โดยได้มีการเปิด ชุมนุมอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 12 สิงหาคม 2544 จึงเป็นนิมิตหมายอันดีที่ศิลปะทางโขนของไทยโดยฝีมือของเยาวชน จากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์จะได้หวนกลับมาสู่สายตาประชาชนอีกครั้ง เพื่อร่วมอนุรักษ์และเผยแพร่ศิลปะชั้นสูงของชาติ ประกาศความเป็นผู้นำทางด้านนาฏกรรม โดยมีสถาบันไทยคดีศึกษา สาขาวิชาการละคอน โครงการจัดตั้งคณะศิลปกรรมศาสตร์ และมูลนิธิคึกฤทธิ์ 80 เป็นผู้ดำเนินโครงการ

ปี 2546 โขนธรรมศาสตร์ได้เปิดการแสดงครั้งมโหฬาร ตอนจองถนนและยกรบ มีนักแสดงกิตติมศักดิ์ให้เกียรติร่วมแสดงกันคับคั่ง อาทิ ดร.วิษณุ เครืองาม, พงศ์เทพ เทพกาญจนา,สมชาย วงศ์สวัสดิ์, เสริมศักดิ์ พงษ์พานิช, บัญญัติ บรรทัดฐาน, วีระ มุสิกพงศ์ เป็นต้น เพื่อเป็นการเฉลิมฉลองสดุดีสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี ทรงเจริญพระชนมายุครบ 48 พรรษา โดยมีผู้แสดงทั้งหมดเกือบ 200 คน นับเป็นโขนโรงใหญ่ที่สุดเท่าที่จัดแสดงมา

อนึ่ง ดร.สมหมายได้สรุปภาพรวมการแสดงครั้งนี้ว่า "โขนธรรมศาสตร์ยังมีไฟที่จะแสดงต่อไป หากมีผู้ให้การสนับสนุน ไม่ว่าจะเป็นศิษย์เก่าศิษย์ปัจจุบัน หรือผู้ที่มีใจรักด้านศิลปวัฒนธรรม เฉพาะอย่างยิ่งผู้บริหารมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ทุกยุคทุกสมัย ควรรับไว้เป็นโครงการสำคัญที่มีการกำหนดนโยบายและแผนงานให้ชัดเจน เพื่อให้โขนธรรมศาสตร์คงความเป็นเอกลักษณ์ของมหาวิทยาลัยซึ่งส่งผลต่อเอกลักษณ์ของชาติด้วย"

*ข้อมูลส่วนหนึ่ง เรียบเรียงจากบทความของดร.สมหมาย จันทร์เรือง

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
โขนธรรมศาสตร์

# data[].attributes.attachment_link.title
โขนธรรมศาสตร์ มรดกมีชีวิต

# data[].attributes.attachment_link.description
กำเนิดและความเป็นไปของโขนธรรมศาสตร์โขนธรรมศาสตร์ ก่อตั้งโดยศาสตราจารย์ พลตรี หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช หรือ ท่านอาจารย์หม่อม โดยมีเจตนารมณ์เพื่อ สอนให้นักศึกษาในมหาวิทยาลัยดูโขนเป็น และร่วมอนุรักษ์โขนให้คงอยู่กับสังคมไทยอย่างยั่งยืนจากคำบ

# data[].attributes.headline
1.)นาย อรรถณพ พระเกต

# data[].attributes.body
1.)นาย อรรถณพ พระเกตุเมือง.(2548).ผู้นำที่เป็นประชาธิปไตย : ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช.งานค้นคว้าอิสระ,สถาบันพระปกเกล้า.https://kpi-lib.com/elib/cgi-bin/opacexe.exe?op=mmvw&db=Main&skin=s&mmid=2149&bid=8300
2.)รายละเอียดข้อมูล: หม่อมราชวงศ์ คึกฤทธิ์ ปราโมช เป็นผู้ริเริ่มจัดตั้งพรรคการเมืองพรรคแรก ในเมืองไทยชื่อ
" พรรคก้าวหน้า " เมื่อประมาณ พ.ศ. 2488 - 2489 ต่อจากนั้นได้ร่วมใน คณะผู้ก่อตั้งพรรคประชาธิปัตย์และได้ริเริ่มจัดตั้ง พรรคกิจสังคม ท่านได้เข้าไปมีบทบาทในการเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และสภานิติบัญญัติหลายครั้ง ในการเลือกตั้ง เมื่อวันที่ 26 มกราคม พ.ศ. 2518 ท่าน ลงสมัครรับเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรในเขตพระนคร ผลการเลือกตั้งครั้งนี้ พรรคประชาธิปัตย์ได้รับเสียงข้างมากในสภาผู้แทนราษฎร แต่ไม่สามารถเข้าบริหารประเทศได้ เนื่องจากสภาผู้แทนราษฎรไม่ให้ความเห็นชอบตามนโยบาย พรรคกิจสังคมซึ่งมีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 18 คน โดยการนำของท่านได้จัดตั้งรัฐบาลผสมขึ้นและได้เข้ารับตำแหน่งนายกรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 17 มีนาคม พ.ศ. 2518 นับเป็นนายกรัฐมนตรีคนที่ 13 และคณะรัฐมนตรีคณะที่ 36 ของประเทศไทย

3.)สาระสำคัญ: หม่อมราชวงศ์ คึกฤทธิ์  ปราโมช มีความรู้ความเข้าใจในหลักการของประซาธิปไตย โดยถือรัฐธรรมนูญซึ่งเป็นสัญญลักษณ์ของประชาธิปไตย และเห็นว่าการเลือกตั้ง เป็นรากฐานสำคัญของระบอบประชาธิปไตย เพราะ ระบอบประชาธิปไตย คือ อำนาจของประชาชน

4.)เหตุผลที่เลือก: เพราะหม่อมราชวงศ์ คึกฤทธิ์ ปราโมช มีบุคลิกและประวัติน่าสนใจ มีภาวะผู้นำสูง มีวิสัยทัศน์กว้างไกล รู้ถึงผลประโยชน์และกำลังความมั่นคงของประเทศชาติ รอบรู้ในศาสตร์และศิลปะอย่างลึกซึ้งหลากหลายสาขาและมีผลงานวรรณกรรมมากมายและมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับระบบประชาธิปไตย

# data[].attributes.body
1.)หลายชีวิต / ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช.(กรุงเทพ :สยามรัฐ,2530)หน้า260
2.)รายละเอียดของข้อมูล "หลายชีวิต" ของ "ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช" ได้เคยตีพิมพ์เป็นตอน ๆ ในนิตยสาร "สยามรัฐสัปดาห์วิจารณ์" และตีพิมพ์รวมเล่มอีกหลายครั้ง ได้รับความนิยมจากผู้อ่านด้วยดีเสมอมา นับจากระยะวลาที่ผู้ประพันธ์ได้ประพันธ์ขึ้นราว พ.ศ. 2494 ด้วยเนื้อหาอันทรงคุณค่า แฝงด้วยข้อคิดและคติสอนใจ หลายชีวิตจึงเปรียบเหมือนวรรณกรรมที่มีความเป็นอมตะอยู่ตลอดกาล
โดยบอกเล่าเรื่องราวชีวิตที่หลากหลายของผู้คน ซึ่งแตกต่างกันด้วยเพศ วัย และอาชีพ แต่ละคนมีภูมิหลังและทางเดินของชีวิตที่แตกต่างกัน คงมีสิ่งเดียวที่ตัวละครทุกตัวมีเสมอเหมือนกันนั่นคือ "กรรม" ตัวละครแต่ละตัวล้วนตกอยู่ภายใต้ "กฎแห่งธรรมชาติ" หรือ "สังสารวัฏ" อันมีกิเลสตัณหาเป็นเครื่องปรุงแต่งให้กับชีวิต ตัวละครบางตัวสร้างกรรมดี และตัวละครหลายตัวสร้างกรรมชั่ว แต่เพราะเหตุใด "หลายชีวิต" เหล่านี้จึงต้องวนเวียนมาบรรจบ ประสบชะตากรรม ณ สถานที่และอุบัติภัยในคราวเดียวกัน ซึ่งผู้ประพันธ์มุ่งหวังที่จะสร้างความแคลงใจทิ้งไว้ให้เป็นปริศนาธรรมหรือโศกนาฎกรรมให้ผู้อ่านได้ขบคิดอีกด้วย  หลายชีวิต เปิดเรื่องด้วยฉากเรือล่ม ซึ่งเรือลำนี้เป็นเรือโดยสารจากจังหวัดพระนครศรีอยุธยา มายังกรุงเทพมหานคร และฉากของเรื่องสั้นเรื่องนี้ก็เริ่มต้นขึ้นแต่ละชีวิตที่โดยสารอยู่ในเรือมีความเป็นมาอย่างไร ชีวิตของแต่ละคนที่แตกต่างกัน ถูกนำมารวมไว้ในคำว่า “หลายชีวิต”
3.)สาระสำคัญ เป็นหนังสือที่สะท้อนชีวิตคนที่ต้องต่อสู้กับโชคชะตาที่แตกต่างกัน ต่างที่มา ต่างฐานันดร
4.)เหตุผลที่เลือก เพราะว่าเป็นบทประพันธ์อันทรงคุณค่า แฝงข้อคิดและคติเตือนใจ สามารถนำไปปรับใช้ในชีวิตประจำวันได้

# data[].attributes.attachment_link.title
หลายชีวิต / ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช

# data[].attributes.attachment_link.description
สำนักงานวิทยทรัพยากร เป็นหอสมุดกลางของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยที่เพียบพร้อม สมบูรณ์ด้วยทรัพยากรสารสนเทศทุกประเภทที่มีมาตรฐาน สามารถให้บริการสนองความต้องการด้านการเรียน การสอน และการวิจัย

# data[].attributes.body
1.สี่แผนดิน
2.สี่แผ่นดิน แรกเริ่มถูกเขียนเป็นตอน ๆ ลงหนังสือพิมพ์สยามรัฐ รายวันระหว่างปี 2494–95 ติดต่อกันเป็นเวลาปีเศษ ต่อมาได้รวบรวมพิมพ์เป็นเล่มขึ้นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2496 จัดเป็นหนึ่งในหนังสือดี 100 เล่มที่คนไทยควรอ่าน ประเภทบันเทิงคดี ต่อมามีการดัดแปลงเป็นละครโทรทัศน์ ละครเวทีและละครวิทยุหลายครั้ง
เนื้อหาพรรณนาครอบครัวหนึ่งที่อาศัยอยู่ในรัชสมัยของพระมหากษัตริย์ 4 พระองค์ เริ่มจากสิ้นรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวในปี พ.ศ. 2453 จนถึงการสวรรคตของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดลในปี 2489
3.สี่แผ่นดิน เป็นนวนิยายของหม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช นายกรัฐมนตรีคนที่ 13 ของไทย เนื้อหาอิงประวัติศาสตร์ไทยในช่วงรัชกาลที่ 5 ถึงรัชกาลที่ 8 สี่แผ่นดินถูกจัดให้เป็นหนึ่งในหนังสือดี 100 เล่มที่คนไทยควรอ่าน โดยวิทยากร เชียงกูล และคณะ นอกจากนี้ ในสารานุกรมบริแทนนิการะบุว่า สี่แผ่นดินอาจเป็นนวนิยายไทยที่ขายดีที่สุดตลอดกาล
4.เป็นบทละครที่มีชื่อเสียงอย่างมากและเนื้อเรื่องมีความน่าสนใจ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
สี่แผ่นดิน เป็น นวนิยายของ หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช นายกรัฐมนตรีคนที่ 13 ของไทย เนื้อหาอิงประวัติศาสตร์ไทยในช่วง รัชกาลที่ 5 ถึง รัชกาลที่ 8 สี่แผ่นดินถูกจัดให้เป็นหนึ่งใน หนังสือดี 100 เล่มที่คนไทยควรอ่าน โดย วิทยากร เชียงกูล และคณะ นอกจากนี้ ใน สารานุกรมบริแทนนิกา ระบุว่า สี่แผ่นดินอาจเป็นนวนิยายไทยที่ขายดีที่สุดตลอดกาล

สี่แผ่นดิน แรกเริ่มถูกเขียนเป็นตอน ๆ ลงหนังสือพิมพ์ รายวันระหว่างปี 2494-95 ติดต่อกันเป็นเวลาปีเศษ ต่อมาได้รวบรวมพิมพ์เป็นเล่มขึ้นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2496 จัดเป็นหนึ่งใน หนังสือดี 100 เล่มที่คนไทยควรอ่าน ประเภทบันเทิงคดี ต่อมามีการดัดแปลงเป็นละครโทรทัศน์ ละครเวทีและละครวิทยุหลายครั้ง

เนื้อหาพรรณนาครอบครัวหนึ่งที่อาศัยอยู่ในรัชสมัยของพระมหากษัตริย์ 4 พระองค์ เริ่มจากสิ้นรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวในปี พ.ศ. 2453 จนถึงการสวรรคตของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดลในปี 2489 ตัวละครเอก ชื่อ "พลอย" เป็นหญิงในตระกูลขุนนางเก่าที่มีชีวิตอยู่แต่ในรั้ววัง และใกล้ชิดกับราชสำนัก ต่อมาออกมานอกวังแต่งงานกับ "เปรม" หลัง การปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2475 ค่านิยมแบบเก่าของพลอยถูกกระทบกระเทือน และเกิดความขัดแย้งทางการเมืองในบรรดาบุตรธิดาสามคน ต่อมารัฐบาลออกกฎหมาย ปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตให้เป็นแบบตะวันตก ในช่วงสงครามบ้านถูกระเบิดต้องย้ายกลับไปอยู่บ้านเกิด พลอยป่วยหนักเมื่อทราบว่าบุตรชายเสียชีวิต จนเสียชีวิตตามไปพร้อมกับรัชกาลที่ 8 นวนิยายเรื่องนี้ถือว่ามีอิทธิพลในการสร้างภาพลักษณ์เชิงบวกแก่สถาบันพระมหากษัตริย์

หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช ให้สัมภาษณ์กองบรรณาธิการนิตยสาร ถนนหนังสือ ฉบับวันที่ 1 กรกฎาคม 2528 เรื่องลักษณะของตัวละครว่า "แม่พลอยเป็นคนเชยมากนะครับ เป็นคนอยู่ในกรอบ ใจดี ถูกจับคลุมถุงชนแต่งงานก็หลงรักคุณเปรมได้ ตามคติโบราณนั้นไม่เป็นไรหรอก แต่งไปก่อนแล้วรักกันเองทีหลัง แม่พลอยเป็นอย่างนั้นทุกอย่าง ที่นี้คนอ่านคนไทย ปลื้มอกปลื้มใจ เห็นแม่พลอยเป็นคนประเสริฐเลิศลอย ก็เพราะคนไทยก็เป็นคนแบบนั้น สี่แผ่นดินถึงได้ดัง"

นวนิยายนี้มุ่งสร้างภาพถวิลหาอดีตและสังคมที่เสื่อมลงหลัง การปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2475 โดยนางเอกมีชีวิตสวยงามในระบอบเก่า แต่ชีวิตเผชิญความพลัดพรากและความโศกเศร้าหลังจากการปฏิวัติ และปิดเรื่องด้วยนางเอกเสียชีวิต

พลอยเกิดในรัชสมัยของ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว บิดาของ พลอย ชื่อ พระยาพิพิธ ฯ มารดา ชื่อ แช่ม เป็นเอกภรรยาของพระยาพิพิธ ฯ แต่ไม่ใช่ฐานะคุณหญิง เพราะคุณหญิงท่าน ชื่อ เอื้อม เป็นคนอัมพวา ได้กลับไปอยู่บ้านเดิมของท่านเสียตั้งแต่ก่อนพลอยเกิด เหลืออยู่แต่บุตรของคุณหญิง 3 คน อยู่ในบ้าน คือ คุณอุ่น พี่สาวใหญ่ อายุ 19 ปี คุณชิดพี่ชายคนรอง อายุ 16ปี คุณเชย พี่สาวคนเล็กแต่แก่กว่าพลอย 2 ปี พลอยมีพี่ชายร่วมมารดาหนึ่งคน ชื่อ เพิ่ม อายุ 12 ปี และมีน้องสาวคนละมารดาซึ่งเกิดจากแวว ภรรยาคนรองจาก แม่แช่ม ชื่อ หวาน อายุ 8 ปี ในบรรดาพี่น้องร่วมบิดา พลอยจะคุ้นเคยกับคุณเชยเป็นพิเศษ เพราะอายุรุ่นราวคราวเดียวกัน ส่วนคุณอุ่นพี่สาวใหญ่นั้น พลอยเห็นว่าเป็นผู้ที่น่าเกรงขาม เพราะเธออยู่บนตึกร่วมกับเจ้าคุณพ่อ ซึ่งเจ้าคุณพ่อก็ไว้วางใจว่าเป็นลูกสาวใหญ่ จึงให้ถือกุญแจแต่ผู้เดียว และจัดการกับการจับจ่ายใช้สอยทุกอย่างภายในบ้าน ส่วนคุณชิดและพ่อเพิ่ม พลอยเกือบจะไม่รู้จักเสียเลยเพราะคุณชิดไม่ค่อยอยู่บ้าน และพ่อเพิ่มนั้นดูจะสวามิภักดิ์คุณชิดมากกว่าพี่น้องคนอื่น ซึ่งพ่อเพิ่มต้องแอบไปมาหาสู่มิให้แม่แช่มเห็นเพราะถ้าแม่แช่มรู้ทีไรเป็นเฆี่ยนทุกที ส่วนหวานน้องคนละแม่ยังเด็กเกินไปที่พลอยจะให้ความสนใจเจ้าคุณพ่อได้ปลูกเรือนหลังหนึ่งให้แม่แช่มกับลูก ๆ อยู่ใกล้กับตัวตึกในบริเวณบ้าน มีบ่าวซึ่งแม่แช่มช่วยมาไว้ใช้ทำงานบ้านต่าง ๆ ชื่อ นางพิศ

ตั้งแต่พลอยจำความได้จนถึงอายุ 10 ขวบ พลอยมีความรู้สึกว่า แม่และคุณอุ่นมีเรื่องตึง ๆ กันอยู่เสมอ ซึ่งก่อนที่แม่พลอยจะออกจากบ้าน พลอยสังเกตเห็นว่ามีความตึงเครียดระหว่างแม่และคุณอุ่นมากกว่าปกติ จนกระทั่งคืนหนึ่งแม่ได้เข้ามาปลุกพลอยแล้วบอกว่าจะเอาพลอยไปถวายตัวกับเสด็จ ส่วนพ่อเพิ่มเจ้าคุณพ่อไม่ยอมให้เอาไป คืนนั้นแม่เก็บของอยู่กับนางพิศทั้งคืน พอรุ่งสางแม่ให้นางพิศขนของไปไว้ที่ศาลาท่าน้ำ และให้พลอยไปกราบลาเจ้าคุณพ่อ เมื่อพลอยลาเจ้าคุณพ่อเสร็จแล้วก็เดินมาที่ศาลาท่าน้ำ เพื่อลงเรือโดยมีพ่อเพิ่มนั่งร้องไห้อยู่ที่ศาลาท่าน้ำ พอเรือแล่นออกไป พลอยก็รู้สึกตื่นตาตื่นใจกับสิ่งต่าง ๆ ที่เห็น จนกระทั่งมาถึงที่ท่าพระ แม่แช่มก็พาพลอยขึ้นจากเรือแล้วเดินเลาะกำแพงวังไปสักครู่หนึ่งก็เลี้ยวเข้าประตูชั้นนอก พลอยนั้นตื่นตาตื่นใจยิ่งขึ้น เพราะภายในบริเวณวังนั้นเต็มไปด้วยตึกใหญ่โตมหึมา ผู้คนยักเยียดเบียดเสียดกันตลอด แล้วเดินเลาะกำแพงวังไปจนของที่วางขายก็มีมากมาย พอมาถึงกำแพงสูงทึบอีกชั้นหนึ่ง จะมีประตูบานใหญ่เปิดกว้างอยู่ คนที่เดินเข้าออกประตูล้วนเป็นผู้หญิงทั้งสิ้น แม่แช่มเดินข้ามธรณีประตูเข้าไปข้างในแล้ว แต่พลอยเดินข้ามธรณีประตูด้วยความพะว้าพะวัง จึงทำให้เท้าที่ก้าวออกไปยืนอยู่บนธรณีประตู พลอยตกใจมากวิ่งร้องไห้ไปหาแม่แช่ม แม่แช่มจึงพาพลอยไปกราบที่ธรณีประตูเสียก็หมดเรื่องพลอยได้รู้มาทีหลังว่า หญิงที่ทำหน้าที่เฝ้าประตูวังและดูแลความสงบเรียบร้อยในวังนั้น ชาววังทั่วไปเรียกกันว่า "โขลน"

แม่แช่มพาพลอยเดินไปเรื่อย ๆ ผ่านที่ต่าง ๆ มากมาย ในที่สุดก็มาถึงตำหนักของ เสด็จ แม่จะพาพลอยไปหา คุณสายก่อน ซึ่งเป็นข้าหลวงก้นตำหนักของเสด็จคุณสายเป็นข้าหลวงตั้งแต่เสด็จท่านยังทรงพระเยาว์ เสด็จจึงมอบให้คุณสายช่วยดูแลกิจการส่วนพระองค์ทุกอย่าง และดูแลว่ากล่าวข้าหลวงทุกคนในตำหนัก เมื่อพลอยได้พบกับคุณสายแล้ว พลอยก็รู้สึกว่าคุณสายเป็นคนใจดีมาก ไม่ถือตัวว่าเป็นคนโปรดของเสด็จ และยังคอยช่วยเหลือข้าหลวงตำหนักเดียวกันเสมอ คุณสายหาข้าวหาปลาให้แม่แช่มกับพลอยกิน แล้วคุณสายก็จัดการเย็บกระทงดอกไม้เพื่อให้พลอยนำไปถวายตัวกับเสด็จ เมื่อพลอยถวายตัวกับเสด็จเสร็จแล้ว คุณสายก็แนะนำให้พลอยรู้จักกับ ช้อย ซึ่งเป็นหลานของคุณสาย ช้อยอายุรุ่นราวคราวเดียวกันกับพลอย ช้อยเป็นลูกของพี่ชายของคุณสาย ชื่อ นพ มียศเป็นคุณหลวง แม่ของช้อย ชื่อ ชั้น ช้อยมีพี่ชายอยู่หนึ่งคน ชื่อ เนื่อง ช้อยนั้นเป็นเด็กที่ซุกซนและมีเพื่อนฝูงมาก พลอยจึงเข้ากับช้อยได้ดีทีเดียว พลอยอยู่ในวังได้หลายวันแล้ว ก็ได้รับความรู้ใหม่ ๆ ได้เห็นของใหม่ ๆ อย่างไม่มีที่สิ้นสุด

คุณสายให้พลอยเรียนหนังสือพร้อมกับช้อย ชื่อ มูลบทบรรพกิจ และคุณสายก็ได้สอนทำสิ่งต่าง ๆ ให้เสมอ เช่น การเจี่ยนหมากจีบพลูยาว ใส่เชี่ยนหมากเสวยของเสด็จ ตลอดจนดูแลเครื่องทรงต่าง ๆ ตอนกลางคืน คุณสายให้พลอยไปถวายงานพัดเสด็จตามปกติตอนกลางวันเป็นเวลาว่าง นอกจากคุณสายจะมีอะไรมาให้ทำเป็นพิเศษหรืออารมณ์ไม่ดี ซึ่งตอนกลางวันเป็นเวลาที่พลอยจะได้ติดตามช้อยออกไปเที่ยวนอกตำหนักไปหาเพื่อนฝูงหรือวิ่งเล่น ช้อยช่วยทำให้พลอยคลายเหงาและช่วยชักนำสิ่งที่น่าสนใจต่าง ๆ มาให้พบเห็นหรือได้รู้จักอยู่เสมอ ในที่สุดวันที่พลอยเฝ้าคอยด้วยความประหวั่นใจก็มาถึง เมื่อแม่แช่มจะออกจากวังและได้ทูลลาเสด็จแล้ว พลอยเสียใจอย่างมาก แต่เสด็จก็ทรงเมตตาพลอย ฝากให้คุณสายช่วยดูแลพลอย นอกจากนี้ยังมีช้อยที่คอยอยู่เป็นเพื่อนพลอย ทำให้พลอยรู้สึกดีขึ้น ในวันหนึ่งช้อยได้ชวนพลอยออกไปหาพ่อและพี่ชายของช้อย ซึ่งจะมาเยี่ยมทุกวันพระกลางเดือน ทำให้พลอยรู้สึกรักและผูกพันกับครอบครัวของช้อยไปโดยไม่รู้ตัว วันหนึ่งแม่แช่มได้มาเยี่ยมพลอยถึงในวังพร้อมกับของฝากมากมาย แม่บอกว่าแม่กำลังทำการค้าขายอยู่ที่ฉะเชิงเทรากับญาติห่าง ๆ ชื่อ ฉิม และต่อมาพลอย ก็รู้มาว่า แม่แช่มได้แต่งงานกับพ่อฉิมแล้ว ซึ่งแม่ก็ได้ตั้งท้องแล้ว คุณสายได้พาพลอยไปหาเจ้าคุณพ่อ เพื่อคุยเรื่องงานโกนจุกของพลอยที่เสด็จทรงเมตตาโกนจุกประทานให้ ซึ่งเจ้าคุณพ่อก็ไม่ได้ขัดข้องงานโกนจุกนั้นจะจัดขึ้นที่บ้านของช้อย และทั้งพลอยและช้อยก็ได้โกนจุกพร้อมกัน เจ้าคุณพ่อของพลอยก็มาร่วมงานนี้ด้วย งานโกนจุกนั้นผ่านไปได้ด้วยดี

เมื่อคุณสาย พลอย และช้อย เดินทางกลับจากบ้านช้อยมาถึงตำหนักของเสด็จ เสด็จก็มีรับสั่งให้คุณสายขึ้นไปเฝ้าบนตำหนักทันที เสด็จจึงบอกเรื่องที่แม่แช่มตายแล้วที่ฉะเชิงเทรา และมอบภาระให้คุณสายเป็นผู้บอกพลอยให้ทราบ ห้าปีให้หลังจากวันที่แม่แช่มตาย พลอยก็ยังอยู่ที่ตำหนักของเสด็จ พลอยอายุได้ 16 ปีเศษแล้ว นับว่าเป็นสาวเต็มตัว และถ้าใครเห็นก็ต้องชมว่า สวยเกินที่คาดไว้ ส่วนช้อยเมื่อเป็นสาวแล้วก็ไม่ได้ทำให้นิสัยของช้อยเปลี่ยนไปได้เลย ช้อยยังคงเป็นคนสนุกสนานร่าเริง และมีความคิดเป็นของตนเองอย่างแต่ก่อน ซึ่งทั้งพลอยและช้อยได้สละความเป็นเด็กย่างเข้าสู่ความเป็นผู้ใหญ่อย่างสมบูรณ์

การที่พลอยสนิทสนมกับช้อย ทำให้พลอยนั้นสนิทกับครอบครัวของช้อยด้วย พี่เนื่องซึ่งเป็นพี่ชายของช้อยได้หลงรักพลอยเข้า จึงทำให้พี่เนื่องมักจะตามพ่อนพมาเยี่ยมช้อยกับพลอย เมื่อพี่เนื่องเรียนทหารจบ พี่เนื่องจึงเปิดเผยความรู้สึกที่มีกับพลอยทำให้พลอยเขินอายไม่กล้าที่จะเจอหน้าพี่เนื่องอีก พลอยหลบหน้าพี่เนื่องอยู่พักใหญ่ จนกระทั่งพี่เนื่องถูกส่งตัวไปรับราชการที่นครสวรรค์ ทำให้พลอยยอมออกมาพบพี่เนื่องเพื่อร่ำลา พลอยจึงเตรียมผ้าแพรเพลาะที่พลอยเคยห่มนอนให้พี่เนื่อง ซึ่งพี่เนื่องได้ให้สัญญากับพลอยว่าจะกลับมาแต่งงานกับพลอย

นอกจากครอบครัวของช้อยแล้ว ญาติของพลอยที่ยังติดต่อกับพลอยอยู่ก็คือพ่อเพิ่ม ซึ่งตอนนี้ได้รับราชการอยู่ที่กรมพระคลัง หอรัษฎากรพิพัฒน์ และคุณเชยซึ่งหลังจากที่พี่เนื่องไปนครสวรรค์ได้ไม่กี่วัน คุณเชยก็แวะมาเยี่ยมพลอยที่วัง ซึ่งขณะนั้นในพระบรมมหาราชวังก็จัดให้มีงานขึ้นที่สวนศิวาลัยพอดี ซึ่งงานนี้ได้จัดขึ้นอย่างยิ่งใหญ่ เพราะพระเจ้าอยู่หัวเสด็จกลับจากประพาสยุโรป การจัดงานจึงเป็นไปตามแบบฝรั่ง พลอยจึงพาคุณเชยไปเที่ยวงานที่สวนศิวาลัย และในงานนี้เองทำให้พลอยได้พบกับ คุณเปรม ซึ่งคุณเปรมก็แอบมองพลอยตลอดเวลาจนทำให้พลอยรู้สึกไม่พอใจ หลังจากวันนั้นคุณเปรมก็ได้สืบเรื่องราวของพลอย จนรู้ว่าพลอยเป็นลูกสาวของพระยาพิพิธฯ มีพี่ชายก็คือ พ่อเพิ่ม

คุณเปรมได้ทำความรู้จักกับพ่อเพิ่มจนกลายเป็นเพื่อนกัน ซึ่งพ่อเพิ่มพยายามจะแนะนำคุณเปรมให้กับพลอย แต่พลอยปฏิเสธและไม่สนใจ จนกระทั่งวันหนึ่ง พลอยได้รับข่าวของพี่เนื่องมาว่า พี่เนื่องกำลังจะแต่งงานกับสมบุญ ลูกสาวแม่ค้าขายข้าวแกง พลอยรู้สึกเสียใจมาก แต่ก็สามารถทำใจได้ คุณเปรมได้พ่อเพิ่มช่วยเป็นพ่อสื่อให้ แต่พลอยก็ยังไม่สนใจคุณเปรม คุณเปรมจึงเข้าหาทางผู้ใหญ่ โดยให้พ่อเพิ่มพาไปเที่ยวที่บ้าน จึงได้พบกับพระยาพิพิธฯเจ้าคุณพ่อของพลอย และได้พูดคุยกันอย่างถูกคอ หลังจากนั้นไม่นานคุณอานุ้ยซึ่งเป็นญาติผู้ใหญ่ของคุณเปรมก็ได้มาทาบทามสู่ขอพลอยจากเจ้าคุณพ่อ ซึ่งท่านก็ไม่ได้ปฏิเสธคุณเปรม และนำเรื่องมาปรึกษากับคุณสายให้คุณสายไปทูลถามเสด็จ เสด็จก็ทรงอนุญาต แต่พลอยนั้นกลับปฏิเสธการแต่งงาน เพราะไม่รู้ว่าควรจะทำอย่างไรดี พลอยจึงนำเรื่องนี้ไปปรึกษาช้อย ซึ่งช้อยนั้นอยากให้พลอยแต่งงานตามที่ผู้ใหญ่ต้องการ เพราะช้อยเห็นว่าคุณเปรมนั้นรักพลอยจริง ๆ และอีกอย่างก็เพื่อให้พี่เนื่องรู้ว่า พลอยก็ไม่ใช่คนสิ้นไร้ไม้ตอกด้วยเหตุผลทั้งหมดนี้ จึงทำให้พลอยตัดสินใจยอมแต่งงานกับคุณเปรมตามที่ผู้ใหญ่ต้องการ

เมื่อพลอยแต่งงานกับคุณเปรมแล้ว ก็ได้ย้ายมาอยู่ที่บ้านคลองพ่อยมซึ่ง เป็นบ้านของคุณเปรม วันหนึ่งคุณเปรมพาพลอยไปพบกับ ตาอ้น ซึ่งเป็นลูกชายของคุณเปรมที่เกิดกับบ่าวในบ้านพลอยไม่ได้คิดโกรธคุณเปรมเลย และยังกลับนึกรักและเอ็นดูตาอ้น พลอยจึงขอคุณเปรมรับตาอ้นเป็นลูกของตน พลอยได้เลี้ยงดูตาอ้นเสมือนลูกของพลอยคนหนึ่ง หลังจากนั้นไม่นานพลอยก็ตั้งท้อง ตาอั้น ซึ่งเป็นผู้ชายและเป็นลูกคนแรกของพลอย แต่หลังจากพลอยคลอดตาอั้นได้ไม่นาน เจ้าคุณพ่อก็ตาย

เมื่อสิ้นเจ้าคุณพ่อแล้ว คุณเชยก็ทนอยู่กับคุณอุ่นที่บ้านคลองบางหลวงไม่ได้ จึงตัดสินใจหนีตาม หลวงโอสถไป ทำให้พลอยรู้สึกไม่สบายใจเลย เพราะเป็นห่วงคุณเชยเมื่อเสร็จงานศพของเจ้าคุณพ่อแล้ว พลอยจึงพาตาอั้นเข้าวังเพื่อไปถวายตัวต่อเสด็จ และขอประทานชื่อ เสด็จนั้นทรงตั้งชื่อให้ตาอั้นว่า ประพันธ์ พลอยจึงตั้งชื่อให้ตาอ้นว่า ประพนธ์

พอตาอั้นอายุได้ขวบกว่า ๆ พลอยก็ตั้งท้องลูกคนที่สอง แต่ช่วงที่พลอยตั้งท้องลูกคนที่สองอยู่นั้น พระเจ้าอยู่หัวก็ประชวรและเสด็จสวรรคตในเวลาต่อมา

ห้าปีต่อมา เมื่อตาอ้นอายุได้ 7 ขวบ ตาอั้นอายุได้ 5 ขวบ และ ตาอ๊อดลูกชายคนที่สองของพลอยอายุได้ 3 ขวบ พลอยก็คลอดลูกคนที่สาม เป็นผู้หญิงและตั้งชื่อว่า ประไพ ในช่วงนั้นก็มีเหตุการสำคัญคือสงครามโลกครั้งที่ 1 แต่ตัวพลอยเองก็ไม่ได้รู้เรื่องอะไรมาก นอกจากที่ว่าเป็นเรื่อง "ฝรั่งรบกัน" ที่ทำให้ข้าวของแพง

หลังจากนั้นวันหนึ่ง คุณอุ่นซึ่งไม่ได้ติดต่อกันตั้งแต่พ่อของพลอยเสียก็มีขอความช่วยเหลือ พลอยจึงรับปากช่วยเหลืออีกทั้งเสนอให้คุณอุ่นย้ายมาอยู่ด้วยกันทำให้คุณอุ่นซึ้งในน้ำใจและความไม่อาฆาตพยาบาทของพลอยมากจนถึงกับร้องไห้

สองปีต่อมาคุณเปรมก็ส่งอั้นและอ๊อดไปเรียนนอก ส่วนอ้นอยากเรียนทหารจึงไปเรียนโรงเรียนทหาร จากนั้นพลอยก็ได้แต่นั่งคอยที่จะรับจดหมายจากลูก ๆ ในช่วงรัชกาลใหม่นี้พลอยก็ได้สังเกตเห็นความเปลี่ยนแปลงหลาย ๆ อย่าง คุณเปรมนั้นแต่งตัวพิธีพิถันกว่าที่เคยในรัชกาลก่อน และมาวันหนึ่งก็ได้มาบอกให้พลอยไว้ผมยาว เพราะในหลวงท่านโปรด และต่อมาก็บอกให้แม่พลอยนุ่งผ้าซิ่นแทนผ้าโจงกระเบน ทำให้พลอยไม่กล้าออกจากบ้านอยู่นาน

จากนั้นไม่กี่ปี ตาอั้นก็เรียนจบ และกำลังจะกลับมาบ้าน ส่วนตาอ้นนั้นออกเป็นทหารต้องไปประจำหัวเมืองต่างจังหวัด แต่พลอยก็ต้องตกใจเมื่อตาอั้นกลับมาจริง ๆ พร้อมกันภรรยาแหม่มชื่อ ลูซิลล์

หลังจากนั้นในหลวงก็ประชวรอยู่ไม่นาน และเสด็จสวรรคตในที่สุด

หลังจาก รัชกาลที่ 6 เสด็จสวรรคต คุณเปรมก็ล้มป่วยอยู่หลายวัน และความสนใจต่อสิ่งต่าง ๆ ความกระหายที่เป็นแรงผลักดันของชีวิตก็ลดน้อยลง จนพลอยต้องเปลี่ยนมาเป็นฝ่ายชักชวนให้คุณเปรมสนใจสิ่งต่าง ๆ ผ่านไปไม่นาน ตาอ๊อดก็เรียนจบกลับมาเมืองไทย และไม่นานคุณเปรมก็ออกจากราชการ หลังจากนั้นก็เป็นคนหงุดหงิดง่าย สิ่งที่คุณเปรมพอจะสนใจอยู่อย่างเดียวก็คือการขี่ม้า และมาวันหนึ่งคุณเปรมก็ตกม้าและเสียชีวิตลง

ตั้งแต่ที่ตาอั้นกลับมาก็มีความคิดอย่างหนึ่งที่ทำให้แม่พลอยตกใจ ซึ่งก็คือความคิดเกี่ยวกับบ้านเมืองของตาอั้น ซึ่งก็คือความคิดเสรีนิยมและเกี่ยวกับการปกครองแบบประชาธิปไตยที่ได้ไปเรียนรู้ตอนไปเรียนเมืองนอก ในช่วงนั้นผู้คนก็ต่างพูดกันเรื่องเกี่ยวกับคำทำนายที่ว่าพระมหากษัตริย์จะสิ้นพระราชอำนาจ หลังจากนั้นไม่นาน ประเทศไทยก็ได้เปลี่ยนระบอบการปกครองเป็นระบอบประชาธิปไตย

พอเปลี่ยนการปกครองได้สองเดือนเศษ ตาอ้นก็กลับมาเยี่ยมบ้าน และก็มีเรื่องให้พลอยกลุ้มใจ เพราะตาอ้นนั้นมีความเห็นตรงข้ามกับการเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครองอย่างรุนแรง และคิดว่าตาอั้นเป็นพวก กบฏ ไม่มีความจงรักภักดี จนถึงกับทำให้สองพี่น้องทะเลาะกันใหญ่โตและไม่คุยกัน จากนั้นไม่นาน ตาอ้นก็ไปรบร่วมกับฝ่ายที่ต่อต้านคณะราษฎร และถูกจับ เป็นนักโทษประหาร และ รัชกาลที่ 7 ก็สละราชสมบัติ

ประไพหมั้นกับ คุณเสวี ซึ่งเป็นเพื่อนของตาอั้น และแต่งงานกัน หลังจากนั้นตาอ้นก็ถูกส่งตัวไปอยู่เกาะตะรุเตา ตาอ๊อดก็ถูกกดดันโดยพี่น้องทำให้ต้องออกไปทำงานรับราชการ แต่ก็ทำอยู่ได้ไม่นานแล้วก็ลาออก แล้วจึงตัดสินใจไปทำงานที่เหมืองกับเพื่อนที่ปักษ์ใต้

จากนั้นไม่นาน ก็เกิด สงครามโลกครั้งที่สอง แต่พลอยก็ยังไม่รู้สึกว่าเป็นเรื่องใกล้ตัว จนกระทั่งวันหนึ่งที่ทหารญี่ปุ่นเริ่มเข้ามาในเมืองไทย เมืองไทยจึงเจรจาและตกลงเป็นฝ่ายญี่ปุ่น

อยู่มาวันหนึ่ง รัฐบาลก็ได้ ออกกฎให้ทุกคนใส่หมวกเวลาออกจากบ้าน และห้ามกินหมากพลู รวมทั้งให้เริ่มมีการกล่าวคำว่า "สวัสดี" เป็นคำทักทาย และใช้คำว่า "ฉัน ท่าน จ๊ะ จ๋า" เมื่อพูดกับคนอื่น โดยบอกว่าเป็นการมี "วัฒนธรรม" เพื่อให้ชาติเจริญ

ต่อมาไม่นาน พลอยก็ได้รู้ว่าตาอั้นได้หย่ากับลูซิลส์แล้วและกำลังไปมีเมียแล้วชื่อสมใจ และมีลูกสองคนคือแอ๊ดและแอ๊วโดยที่ไม่กล้าบอกแม่พลอยเพราะกลัวแม่จะไม่ถูกใจ แม่พลอยจึงดีใจและรีบไปรับหลานและลูกสะใภ้มาอยู่ที่บ้าน แต่พอมาอยู่บ้านก็อยู่อย่างสงบได้เพียงไม่นานก็เริ่มมีเครื่องบินมาทิ้งระเบิด ทำใหบ้านของแม่พลอยต้องขุดหลุมหลบภัยและต้องคอยระวังตื่นมากลางดึกและไปหลบในหลุมเมื่อได้ยินเสียงเครื่องบิน จนมาครั้งหนึ่งที่พลอยหลบอยู่ในหลุมและรู้สึกถึงความสั้นสะเทือนรุนแรงมาก เมื่อพอพลอยออกมาจากหลุมแล้วก็ได้เห็นว่าบ้านของพลอยเองได้โดนระเบิดเข้าเสียแล้ว จากนั้นพลอยจึงต้องย้ายไปอยู่ที่บ้านคลองบางหลวงซึ่งเป็นบ้านเกิด พอย้ายบ้านมาได้ไม่นานพลอยก็ได้ข่าวว่าตาอ๊อดเจ็บหนักด้วยโรคมาลาเรีย ตาอ้นที่เพิ่งได้รับการปล่อยตัวจึงไปอยู่ดูแลตาอ๊อดและยังไม่ได้กลับบ้าน จากนั้นไม่นานตาอ้นก็กลับมาบ้านพร้อมกลับข่าวร้ายว่าตาอ๊อดได้ตายเสียแล้ว อ้นจึงตัดสินใจบวชให้แก่อ๊อด

หลังจากนั้นพลอยก็เจ็บอยู่นานหลายเดือน จนกระทั่ง รัชกาลที่ 8 สวรรคตอย่างกะทันหัน เมื่อได้ทราบข่าวการสวรรคตพลอยก็สิ้นใจไปด้วย

ตัวละครรุ่นพลอย

คุณหญิงบทมาลย์บำรุง/พลอย บทมาลย์บำรุง (แม่พลอย) เป็นตัวละครสำคัญของนวนิยายเรื่อง สี่แผ่นดิน งานประพันธ์ของ ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช แม่พลอยเกิดเมื่อปี 2425 เป็นลูกสาวคนเล็กของพระยาพิพิธฯ กับแม่แช่ม มีพี่ชาย คือ พ่อเพิ่ม แม่พลอยเสียชีวิตเมื่อวันที่ 9 มิถุนายน พ.ศ. 2489 ตรงกับวันที่พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดลสวรรคต รวมอายุได้ 64 ปีเศษ

พระยาบทมาลย์บำรุง/เปรม บทมาลย์บำรุง (คุณเปรม) สามีของแม่พลอย ข้าราชบริพารผู้จงรักภักดี โดยแรกเริ่มได้เข้ารับราชการเป็นนายมหาดเล็กเวรศักดิ์ ต่อมาย้ายมาเป็นข้าราชการกรมวังก่อนที่จะได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นพระบริบาลภูมินารถ และพระยาบทมาลย์บำรุง ตามลำดับ คุณเปรมตกม้าเสียชีวิตหลังจากรัชกาลที่ 6 เสด็จสวรรคตได้ไม่นาน

แม่ช้อย หลานของคุณสาย ช้อยเป็นลูกสาวคนเล็กของหลวงนพ กับแม่ชั้น ช้อยอายุรุ่นราวคราวเดียวกันกับแม่พลอย แม่ช้อยอาจเสียชีวิตในช่วงต้นรัชกาลที่ 9

อุ่น บุนนาค (คุณอุ่น) ลูกคนโตของพระยาพิพิธฯ กับคุณหญิงเอื้อม พี่สาวต่างมารดาของพลอย ดูแลจัดแจงทุกอย่างภายในบ้าน คุณอุ่นเกลียดชังน้องต่างมารดาของตนอย่างพ่อเพิ่มและแม่พลอย

ชิด บุนนาค (คุณชิด) ลูกคนรองของพระยาพิพิธฯ กับคุณหญิงเอื้อม พี่ชายต่างมารดาของพลอย ติดฝิ่นและการพนันจนผลาญทรพย์สินของบิดาและพี่สาวจนหมด

หลวงภัณฑ์วิจารณ์/เพิ่ม บุนนาค (พ่อเพิ่ม) ลูกคนที่ 3 ของพระยาพิพิธฯ พี่ชายร่วมมารดาของแม่พลอย เป็นคนรักสนุกและไม่เอาจริงเอาจัง รับราชการอยู่ที่กรมพระคลัง ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น หลวงภัณฑ์วิจารณ์

คุณเชย ลูกคนที่ 4 ของพระยาพิพิธฯ กับคุณหญิงเอื้อม พี่สาวต่างมารดาของพลอย พี่สาวคนเล็กแก่กว่าพลอย 2 ปี รักพลอยยิ่งกว่าพี่น้องแท้ๆ ของตน อย่างคุณอุ่น และคุณชิด

หลวงโอสถ สามีของคุณเชย เป็นหมอแผนโบราณ มีฐานะค่อนข้างยากจน

พี่เนื่อง พี่ชายของช้อย ลูกชายคนโตของหลวงนพ กับแม่ชั้น รักแรกของพลอย ต่อมาได้เสียกับบุญสมที่นครสวรรค์

ตัวละครรุ่นลูกของพลอย

ร้อยตรี ประพนธ์ บทมาลย์บำรุง (อ้น) ลูกชายของพระยาบทมาลย์บำรุง (คุณเปรม) ที่เกิดกับบ่าวในบ้าน แม่พลอยขอรับเป็นบุตรของตน ต่อมาอ้นได้เข้าเป็นทหารยศร้อยตรี ประจำการอยู่หัวเมืองนอกกรุงเทพ เป็นคนที่ต่อต้านการเปลี่ยนแปลงการปกครองปี พ.ศ. 2475 จึงทำการต่อสู้กับคณะราษฎร์และถูกจับกุม ต่อมาเมื่อพ้นโทษก็บวชให้กับอ๊อดที่เสียชีวิตจากไข้มาลาเรีย

ประพันธ์ บทมาลย์บำรุง (อั้น) ลูกชายคนแรกของพระยาบทมาลย์บำรุง (คุณเปรม) กับแม่พลอย อั้นจบกฎหมายจากต่างประเทศ เข้าร่วมกับฝ่ายเปลี่ยนแปลงการปกครองในปี พ.ศ. 2475

ประพจน์ บทมาลย์บำรุง (อ๊อด) ลูกชายคนรองของพระยาบทมาลย์บำรุง (คุณเปรม) กับแม่พลอย จบวรรณคดีจากต่างประเทศ เสียชีวิตจากไข้มาลาเรีย

ประไพ ลูกสาวคนเล็กของพระยาบทมาลย์บำรุง (คุณเปรม) กับแม่พลอย รักสวยรักงาม หัวสมัยใหม่และเอาแต่ใจตัวเอง มักทำตามกระแสนิยม

เสวี เป็นเพื่อนของอั้น คู่หมั้นประไพ และได้แต่งงานกัน

ลูซิลล์ ภรรยาแหม่มของอั้น (หย่ากับอั้นหลังกลับฝรั่งเศส)

สมใจ ภรรยาชาวไทยของตาอั้น มีลูกกับตาอั้น 2 คน

ตัวละครรุ่นพ่อแม่ของพลอย

พระยาพิพิธฯ พ่อของพลอย เป็นเชื้อสายขุนนางตระกูลบุนนาค

แม่แช่ม มารดาของพลอย เป็นเอกภรรยาของพระยาพิพิธฯ แต่ไม่ใช่ฐานะคุณหญิง แม่แช่มเสียชีวิตในวันที่พลอยโกนจุก

เสด็จพระองค์หญิงฯ เจ้านายผู้ชุบเลี้ยงอุปถัมภ์พลอย

คุณสาย ข้าหลวงตั้งแต่เสด็จท่านยังทรงพระเยาว์ เสด็จจึงมอบให้คุณสายช่วยดูแลกิจการส่วนพระองค์ทุกอย่าง น้องสาวของหลวงนพและคุณอาแท้ๆ ของเนื่องและช้อย

คุณนุ้ย และ คุณเนียน อาคุณเปรม คุณอานุ้ยเสียชีวิตเมื่อ 2 มีนาคม พ.ศ. 2477 ตรงกับวันที่พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสละราชสมบัติ

หลวงนพ พ่อของเนื่องและช้อย พี่ชายของคุณสาย มียศเป็นคุณหลวง

แม่ชั้น แม่ของเนื่องและช้อย

ยายพิศ บ่าวซึ่งแม่แช่มช่วยมาไว้ใช้ทำงานบ้านต่าง ๆ

คุณหญิงเอื้อม ภรรยาของพระยาพิพิธฯ ย้ายกลับไปอยู่บ้านที่อัมพวาก่อนแม่พลอยจะเกิด

นิธิ เอียวศรีวงศ์เขียนว่า หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ไม่ได้ต้องการจำลองความสัมพันธ์ระหว่างสถาบันพระมหากษัตริย์กับประชาชนตามความเป็นจริง แต่มุ่งสร้างอุดมคติเพื่อให้เหมาะกับกาลสมัยที่พระมหากษัตริย์เป็นราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญหลัง การปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2475 และการเลือกตัวเอกเป็นชาววังก็เพื่อให้เห็นพระบรมโพธิสมภารของพระมหากษัตริย์ทั้งทางตรงและทางอ้อมโดยไม่มีเรื่องการเมืองการปกครองเข้ามาเกี่ยวข้อง เนื่องจากบริบทในช่วงเวลานั้นเป็นช่วงหลัง รัฐประหารในประเทศไทย พ.ศ. 2490 ซึ่งถึงแม้ว่า คณะราษฎรแทบหมดอำนาจโดยสิ้นเชิงแล้ว แต่ยังไม่มีการฟื้นฟูบทบาทของสถาบันพระมหากษัตริย์เท่าที่ควร หลังจากนั้น สื่อต่าง ๆ ยังเผยแพร่และสืบทอดนวนิยายเรื่องนี้ไปอย่างกว้างขวางกว่าครึ่งศตวรรษ และให้ภาพลักษณ์ของกษัตริย์ในอุดมคติพระมหากษัตริย์ผู้ทรงไว้ซึ่งพระบรมโพธิสมภารสูงส่ง ตัวอย่างเช่น พระบรมฉายาลักษณ์ พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ยื่นพระหัตถ์สัมผัสกระพุ่มไหว้ของยายแก่, ภาพพระเสโทไหลย้อย ฯลฯ เป็น "ภาพที่มีอยู่ทุกบ้าน"

ขณะที่ตัวของ ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช เคยให้สัมภาษณ์กองบรรณาธิการนิตยสาร ถนนหนังสือ ฉบับวันที่ 1 กรกฎาคม 2528 ว่า ""แม่พลอยเป็นคนที่ไม่มีสิทธิของผู้หญิงเลย ไม่เคยเรียก ไม่เคยร้อง แล้วแม่พลอยนี่เป็นคนที่เชยที่สุด คุณจะว่านางเอกก็นางเอก แต่เป็นคนเชยที่สุด แม่พลอยถ้าแกอยู่มาจนถึงทุกวันนี้ แกก็ลูกเสือชาวบ้าน แกจะไปรำละครบ้าๆ บอๆ ถึงขนาดนั้น" และ "เพราะคนไทยก็เป็นคนแบบนั้น ยังไม่ได้ไปถึงไหนเลย คนอ่านส่วนมากก็เป็นระดับแม่พลอย (หัวเราะ) โง่ฉิบหายเลย..จะบอกให้..สี่แผ่นดินถึงได้ดัง (หัวเราะ)"

นอกจากนี้ยังมีการวิจารณ์บุคลิกของตัวละคร ว่าตาอ๊อดนั้นเหมือน ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ผู้ประพันธ์ ส่วนตาอั้น ถอดแบบมาจากจากพี่ชายของผู้ประพันธ์คือ ม.ร.ว. เสนีย์ ปราโมช แม่พลอยตามเนื้อเรื่องมาจากก๊กฟากคะโน้น หมายถึง ตระกูลบุนนาค หนึ่งในต้นตระกูลของผู้ประพันธ์ด้วย จึงนับได้ว่าแม่พลอย เป็นญาติข้างหนึ่งของผู้ประพันธ์ ซึ่งในบทโต้ตอบในหนังสือพิมพ์ ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ยอมรับข้อเท็จจริงดังกล่าว ถึงขนาดตอนเผยแพร่ครั้งแรกโดยการตีพิมพ์ลงหนังสือพิมพ์สยามรัฐ ถึงตอนที่แม่พลอยแพ้ท้อง และปรารภกับคุณเปรมอยากรับประทานมะม่วงดิบ เจ้าจอมอาบ ในรัชกาลที่ 5 ได้ส่งมะม่วงดิบมายังโรงพิมพ์สยามรัฐจริง ๆ ด้วยเสมือนถือว่าตัวก็เป็นญาติคนหนึ่งของแม่พลอย เนื่องจากเป็นผู้ที่มีเชื้อสายตระกูลบุนนาค

ประภาพรและชมพูนุช (2563) ศึกษาพบว่า สี่แผ่นดิน ถ่ายทอด วาทกรรม 5 ด้าน เรียงตามลำดับจากพบมากไปยังพบน้อย คือ 1. คนไทยที่ดีต้องเคารพและเชื่อฟังผู้ใหญ่ เป็นหน้าที่และคำสั่งผู้ใหญ่ถือเป็นเด็ดขาด 2. พระมหากษัตริย์คือเจ้าชีวิตต้องเทิดทูน 3. ชายเป็นใหญ่ 4. สังคมไทยมีลำดับชั้น ไม่ควรตีตนเสมอผู้มีฐานะสูงกว่า 5. ความกตัญญูเป็นเครื่องหมายของคนดี:23-36 พบว่าหม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ใช้วิธีถ่ายทอดวาทกรรมโดยกำหนดตัวละครออกเป็นสองกลุ่ม โดยให้ผู้ใหญ่และเจ้านายมีความสุขุมรอบคอบและเป็นผู้ส่งต่อวาทกรรม ส่วนตัวละครที่เป็นเด็กจะมีสองกลุ่ม คือ มีส่วนที่ขัดแย้งกับวาทกรรมและอีกฝั่งหนึ่งเป็นผู้ส่งต่อวาทกรรมให้แก่ตัวละครกลุ่มแรก:38-9 นักวิจารณ์[ใครกล่าว? ]กล่าวว่า สี่แผ่นดิน สะท้อนประวัติศาสตร์ยุคใหม่ของไทยได้ดียิ่ง สุลักษณ์ ศิวรักษ์ นักคิดอนุรักษนิยมที่มีชื่อเสียง วิจารณ์ สี่แผ่นดิน เมื่อปี 2552 ว่า "เป็นนวนิยายที่ใช้ล้างสมองให้คนเห็นว่า ประชาธิปไตยเป็นของเลว ราชาธิปไตย เป็นของวิเศษ ชาติวุฒิสำคัญยิ่งกว่าคุณวุฒิของสามัญชนคนธรรมดา"

สี่แผ่นดิน เคยสร้างเป็นละครโทรทัศน์และละครเวทีหลายครั้ง ดังนี้

ละครโทรทัศน์ครั้งแรกทาง ช่อง 4 บางขุนพรหม โดยมีสุพรรณ บูรณพิมพ์ เป็นผู้กำกับการแสดง นำแสดงโดย สุพรรณ บูรณะพิมพ์ และ อาคม มกรานนท์ ร่วมด้วย สุธัญญา ศิลปเวทิน, ชูศรี มีสมมนต์, สุทิน บัณฑิตกุล, ทม วิศวชาติ, ศรินทิพย์ ศิริวรรณ, สุลาลีวัลย์ สุวรรณทัต, สาหัส บุญหลง, มนัส บุญยเกียรติ, วงษ์ ศรีสวัสดิ์, มาลี เวชประเสริฐ, ศรีนวล แก้วบัวสาย, จุฑารัตน์ จินรัตน์, สมควร กระจ่างศาสตร์, ประภาพรรณ นาคทอง [ต้องการแหล่งอ้างอิงดีกว่านี้ ]

สี่แผ่นดินฉบับละครเวที (นักศึกษา) โดย ยุทธนา มุกดาสนิท นำแสดงโดย สุวัฒนา ชมบุญ รับบท แม่พลอย, สุพัตรา นาคะตะ รับบท แม่ช้อย, สวัสดิ์ มิตรานนท์ รับบท เพิ่ม, สมชาย อนงคณะตระกูล รับบท อั้น ฯลฯ เปิดการแสดงครั้งแรกเมื่อวันที่ 5 กันยายน พ.ศ. 2516 ณ หอประชุมเล็ก มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ผู้ชมจองบัตรล่วงหน้าเต็มทุกรอบ

ครั้งที่ 2 ทาง สถานีโทรทัศน์กองทัพบกช่อง 5 นำแสดงโดย พัชรา ชินพงสานนท์ และ ประพาศ ศกุนตนาค สุพรรณ บูรณะพิมพ์เป็นผู้กำกับ

ครั้งที่ 3 ทาง สถานีโทรทัศน์กองทัพบกช่อง 5 สร้างโดยกนกวรรณ ด่านอุดม ในนามของคณะรัศมีดาวการละคร กำกับการแสดงโดย กัณฑรีย์ น. สิมะเสถียร นำแสดงโดย นันทวัน เมฆใหญ่ และ ภิญโญ ทองเจือ[ต้องการแหล่งอ้างอิงดีกว่านี้ ]

ครั้งที่ 4 ทาง สถานีวิทยุโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3 นำแสดงโดย จินตหรา สุขพัฒน์ คู่กับ ฉัตรชัย เปล่งพานิช

ครั้งที่ 5 ทาง โมเดิร์นไนน์ทีวี กำกับโดย หม่อมหลวงพันธุ์เทวนพ เทวกุล บริษัท ทูแฮนส์ จำกัด ดำเนินงาน ได้รับคำชมเรื่องฉากและเครื่องแต่งกายที่สมจริงเนื่องจากมีทุนสร้างสูงมาก นำแสดงโดย สิริยากร พุกกะเวส และ ธีรภัทร์ สัจจกุล

สี่แผ่นดินถูกนำไปสร้างเป็นละครเวที ณ โรงละคร เมืองไทยรัชดาลัย เธียเตอร์ โดย ถกลเกียรติ วีรวรรณ บิ๊กบอสซีเนริโอ สร้างเป็นละครเพลงครั้งแรก ร่วมฉลอง 100 ปีชาตกาลหม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ผู้ประพันธ์ ในชื่อว่า สี่แผ่นดิน เดอะมิวสิคัล นำแสดงโดย สินจัย เปล่งพานิช รับบท "แม่พลอย" เกรียงไกร อุณหะนันทน์ ในบท "คุณเปรม", นภัทร อินทร์ใจเอื้อ (กัน The Star) คู่ พิมดาว พานิชสมัย เป็น "คุณเปรม-แม่พลอย" ในวัยหนุ่มสาว ร่วมด้วย อาณัตพล ศิริชุมแสง (อาร์ The Star), สิงหรัตน์ จันทร์ภักดี (สิงโต The Star), ยุทธนา เปื้องกลาง (ตูมตาม The Star) เป็นบุตรธิดา ส่วน "แม่ช้อย" เพื่อนสนิทของแม่พลอย รับบทโดย รัดเกล้า อามระดิษ ("แม่พลอย" วัยเด็ก รับบทโดย น้องพินต้า- ณัฐนิช รัตนเสรีเกียรติ) แสดง 30 พฤศจิกายน 2554 ถึง 24 มีนาคม พ.ศ. 2555

ในปี พ.ศ. 2557 สี่แผ่นดิน เดอะมิวสิคัลเปิดแสดงอีกครั้ง ประกอบด้วย เบญจณัฏฐ์ อักษรนันทน์ รับบทเป็น "แม่พลอย" ในวัยสาว, ศรัณยู วินัยพานิช รับบท อั้น ประพันธ์, โสตถิพันธุ์ คำลือชา รับบท อ๊อด ประพจน์

# data[].attributes.attachment_link.description
สี่แผ่นดิน เป็น นวนิยายของ หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช นายกรัฐมนตรีคนที่ 13 ของไทย เนื้อหาอิงประวัติศาสตร์ไทยในช่วง รัชกาลที่ 5 ถึง รัชกาลที่ 8 สี่แผ่นดินถูกจัดให้เป็นหนึ่งใน หนังสือดี 100 ...

# data[].attributes.body
1.ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ หัวหน้าพรรค 18 เสียง ที่ได้เป็น “นายกรัฐมนตรี”
2.13 มีนาคม 2518 ที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎร เสนอชื่อ ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ และ พันเอก สมคิด ศรีสังคม เป็นนายกฯ ผลการลงคะแนน ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ชนะได้ 135 เสียง, พันเอก สมคิด ได้ 59 เสียง, งดออกเสียง 91 เสียง นับรวมผู้ลงคะแนนและผู้งดออกเสียงรวมทั้งหมดได้ 285 คน แต่ในวันนั้นมีสมาชิกเข้าร่วมประชุมทั้งสิ้น 262 คน จึงมีเสียงที่เกินกว่าจำนวน ส.ส. ที่ประชุมอยู่ 23 เสียง จึงมีการคัดค้านคะแนนว่าไม่ถูกต้อง แต่ประสิทธ์ กาญจนวัฒน์ ประธานสภาฯ นำชื่อ ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช ขึ้นทูลเกล้าฯ เพื่อลงพระปรมาภิไธย และมีการประกาศแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรี ในวันที่ 14 มีนาคม 2518
3.นายกรัฐมนตรี ที่มาจาก “การเลือกตั้ง” มักมาจากพรรคการเมืองที่มี ส.ส. จำนวนมาก แต่ ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช หัวหน้าพรรคกิจสังคม กลับสร้างปรากฏการณ์ใหม่ เพราะมี ส.ส. อยู่ในมือเพียง 18 คน จากจำนวน ส.ส. ทั้งหมด 269 คน ในการเลือกตั้งปี 2518 ก็เป็นนายกรัฐมนตรีได้เช่นกัน
4.เพราะท่านเป็นคนที่มีความน่าเชื่อถือ มีความเป็นผู้นำและมีความคิดความสามารถที่ดี

# data[].attributes.headline
การเขียนบรรณานุกรม

# data[].attributes.subject
การเขียนบรรณานุกรม

# data[].attributes.body
เขียนบรรณานุกรมตามแบบฟอร์มนี้นะคะ

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยนเรศวร

# data[].attributes.attachment_link.title
การเขียนบรรณานุกรม รูปแบบ APA 7th

# data[].attributes.attachment_link.description
การเขียนบรรณานุกรม เป็นรูปแบบการรวบรวมสารสนเทศ จากการสืบค้นข้อมมูลต่าง ๆ ทั้ง หนังสือ วารสาร เว็บไซต์ รวมถึงข้อมูลจากสังคมออนไลน์

# data[].attributes.headline
1.) คึกฤทธิ์ ปราโมช,

# data[].attributes.body
1.) คึกฤทธิ์ ปราโมช, เกร็ดชีวิตคึกฤทธิ์ ปราโมช',' (กรุงเทพฯ : ดอกหญ้า 2000, 2553) หน้า 137.

2.) "เกร็ดชีวิต คึกฤทธิ์ ปราโมช"

การเดินทางบนเส้นทางชีวิต แห่งการสร้างสรรค์ที่ชนทุกผู้ทุกนาม...สดุดี....

เรื่องราวความเป็นส่วนตัวของ หม่อมราชวงศ์ คึกฤทธิ์ ปราโมช  นี้จะไม่เป็นที่สนใจเลยหากแม้ว่าท่านไม่มีความเป็นผู้พิเศษแตกต่างจากคนอื่น แต่นี่เป็นเพราะท่านคือ นักปราชญ์  ที่เฉลียวฉลาดปราดเปรื่อง ทั้งคดีโลก คดีธรรม มากด้วยความรู้ความสามารถ ประสบผลสำเร็จแทบทุกวิถีทางในชีวิต

3.)เรื่องราวส่วนตัวของ หม่อมราชวงศ์ คึกฤทธิ์ ปราโมช

4.) ได้ข้อคิดนำไปปรับใช้ในชีวิตประจำวัน

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
เว็บไซต์นี้ มีการเก็บข้อมูลการใช้งานเว็บไซต์ (Cookies) เพื่อมอบบริการที่ดีที่สุดสำหรับคุณ โดยการเข้าใช้งานเว็บไซต์ ถือเป็นการยอมรับใน นโยบายคุกกี้ (Cookies Policy)

# data[].attributes.attachment_link.title
OPAC : Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre Library

# data[].attributes.attachment_link.description
เว็บไซต์นี้ มีการเก็บข้อมูลการใช้งานเว็บไซต์ (Cookies) เพื่อมอบบริการที่ดีที่สุดสำหรับคุณ โดยการเข้าใช้งานเว็บไซต์ ถือเป็นการยอมรับใน นโยบายคุกกี้ (Cookies Policy)

# data[].attributes.headline
1.ศาสตราจารย์ พลตรี 

# data[].attributes.body
1.ศาสตราจารย์ พลตรี หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมชนักเขียนในตำนาน"ซอยสวนพลู"
2.ความเป็นมาของหนังสือพิมพ์สยามรัฐ และม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช  เขียนเป็นรายละเอียดไว้ โดยอาจารย์ สุกัญญา สุดบรรทัด อาจารย์ประจำคณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย “กำเนิดสยามรัฐ” แล้วก็ถึงตอนที่จะออกหนังสือพิมพ์สยามรัฐ “สยามรัฐ” นั้นอาจจะเรียกได้ว่าเป็นหนังสือพิมพ์คู่บุญของคึกฤทธิ์ เขาคือผู้ให้กำเนิดหนังสือพิมพ์ฉบับนี้ อุปถัมป์กล่อมเกลี้ยงเลี้ยงดูมาเป็นเวลาช้านาน "สยามรัฐ"นั้นถ้าเทียบไปแล้วก็เหมือนเวทีแสดงความเห็นของคึกฤทธิ์ เป็นอาวุธทางการเมืองที่กลายเป็นหอกข้างแคร่ของรัฐบาลมาหลายยุคหลายสมัย คึกฤทธิ์ ต่างจากนักการเมืองอื่นๆ ที่ออกหนังสือพิมพ์ด้วยในแง่ที่ว่า เขาเองเป็นผู้ที่เข้าใจในจิตวิญญาณของหนังสือพิมพ์เป็นอย่างดี
3.ศาสตราจารย์ พลตรี หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช และนายสละ ลิขิตกุล เป็นผู้ร่วมก่อตั้ง "สยามรัฐ "เป็นหนังสือพิมพ์ภาษาไทยรายวัน เสนอข่าวทั่วไป ออกฉบับปฐมฤกษ์เมื่อวันที่ 25 มิถุนายน พ.ศ. 2493
4.หนังสือพิมพ์สยามรัฐเป็นหนังสือพิมพ์ที่หลายๆคนรู้จักและท่านมีความสามารถหลายด้าน

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ศาสตราจารย์ พลตรี หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช เกิดเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 20 เมษายน 2454 ที่จังหวัดสิงห์บุรี เป็นบุตรคนสุดท้องของ พลโท พระวรวงศ์เธอพระองค์เจ้าคำรบ กับหม่อมแดง ปราโมช สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชชนนี (พระพันปีหลวง) พระราชทานชื่อว่า 'คึกฤทธิ์'
ศาสตราจารย์ พลตรี หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช เรียนหนังสือที่บ้านกับหม่อมราชวงศ์บุญรับ ปราโมช (พี่สาวใหญ่) จนสามารถอ่านหนังสือภาษาไทยได้เมื่ออายุ 4 ปี เป็นลูกศิษย์แหม่มโคลที่โรงเรียนวังหลัง (ปัจจุบันคือโรงเรียนวัฒนาวิทยาลัย) เมื่ออายุ 6 ปีได้เข้าเรียนที่โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย ตั้งแต่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 จนจะขึ้นชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 8 จึงเดินทางไปศึกษาต่อระดับมัธยมที่โรงเรียน Trent ประเทศอังกฤษ จบปริญญาตรีเกียรตินิยมสาขาปรัชญา การเมือง และเศรศฐศาสตร์ (P.P.E.) จากมหาวิทยาลัยอ๊อกซ์ฟอร์ด และได้สมรสกับ ม.ร.ว.พักตร์พริ้ง ทองใหญ่ ใน พ.ศ.2480 มีบุตรชายคือ ม.ล.รองฤทธิ์ ปราโมช และ ม.ล.วิสุมิตรา ปราโมช บุตรสาว
ประวัติการทำงาน ศาสตราจารย์ พลตรี หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช รับราชการที่กรมสรรพากร ,เลขานุการที่ปรึกษากระทรวงการคลัง,ผู้จัดการธนาคารพาณิชย์ สาขาลำปาง,รับราชการทหาร[ เมื่อเกิดสงครามอินโดจีนและสงครามมหาเอเชียบูรพา],หัวหน้าฝ่ายสำนักผู้ว่าการและหัวหน้าฝ่ายออกบัตรธนาคารแห่งประเทศไทย,ประธานกรรมการ ธนาคารกรุงเทพฯ พาณิชย์การจำกัด,เขียนบทความลงในคอลัมน์ "ซอยสวนพลู" และ พ.ศ. 2531 ได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เลื่อนยศเป็นพลตรี (ทหารราชองครักษ์พิเศษ) ​​​​​​​
บทบาททางการเมืองของศาสตราจารย์ พลตรี หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช พ.ศ. 2488-2489 เป็นผู้ริเริ่มจัดตั้งพรรคการเมืองพรรคแรกในเมืองไทย ชื่อ "พรรคก้าวหน้า",ได้ร่วมในคณะผู้ก่อตั้งพรรคประชาธิปัตย์,ได้ริเริ่มจัดตั้งพรรคกิจสังคม,จนกระทั่ง พ.ศ. 2518 ได้จัดตั้งรัฐบาลผสมขึ้น และได้เข้ารับตำแหน่งนายกรัฐมนตรี และ พ.ศ. 2519 ได้ตัดสินใจยุบสภาผู้แทนราษฎร บริหารประเทศประมาณ 9 เดือนเศษ
ผลงานที่สำคัญ ศาสตราจารย์ พลตรี หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช ได้ดำเนินการเปิดสัมพันธ์ทางการทูตกับสาธารณรัฐประชาชนจีน โดยเดินทางไปเยือนกรุงปักกิ่ง ตามนโยบายการอยู่ร่วมกันอย่างปกติ และเป็นมิตรกับทุกประเทศที่มีเจตนาดีต่อประเทศไทยโดยไม่คำนึงถึง ความแตกต่างทางอุดมการณ์ทางการเมืองในด้านการพัฒนาประเทศ
และ เริ่มโครงการผันเงินชนบท เพื่อปรับปรุง และสร้างสิ่งสาธารณูปโภค ที่จำเป็นในชนบทเพื่อปรับปรุงสภาพความเป็นอยู่ และสร้างงานชนบท โดยการสร้างในงบประมาณรายจ่ายเพื่อปรับปรุงและสร้างสิ่ง สาธารณูปโภคที่จำเป็นต่อชนบท มีผลให้ประชาชนในชนบทมีงานทำ และมีรายได้ เป็นการยกฐานเศรษฐกิจของชาวชนบทให้ดีขึ้น
,ส่งเสริมการพัฒนาสภาตำบลอย่างจริงจัง รวมทั้งจัดให้มีโครงการช่วยเหลือ ผู้มีรายได้น้อย,ดำเนินการซื้อสัมปทานเดินรถของเอกชนรวมเป็นของรัฐบาล ภายใต้การดำเนินงานขององค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ นอกจากนี้เป็นผู้ก่อตั้งหนังสือพิมพ์สยามรัฐขึ้น เมื่อ พ.ศ.2493 และเริ่มบทบาทของการเป็นนักเขียนและนักหนังสือพิมพ์อย่างจริงจัง
ผลงานด้านศิลปวัฒนธรรม ได้รับการยกย่องให้เป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ ใน พ.ศ.2528 โดยท่านมีผลงานด้านวรรณศิลป์ที่โดดเด่นมากกว่า 200 เรื่อง ทั้งนวนิยาย เรื่องสั้น เรื่องแปล เช่น สี่แผ่นดิน ไผ่แดง หลายชีวิต ซูสีไทเฮา เป็นต้น,และนังเป็นผู้ก่อตั้งสถาบันไทยคดีศึกษา ของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เมื่อ พ.ศ.2513,เป็นผู้ก่อตั้งโขนธรรมศาสตร์ เมื่อ พ.ศ.2509 เพื่อฟื้นฟูการแสดงโขนให้เป็นที่รู้จักของประชาชนทั่วไป และเพื่ออบรมให้เยาวชนเข้าใจในเรื่องวัฒนธรรมไทย
ศาสตราจารย์ พลตรี หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช ได้เริ่มปรากฏอาการป่วยเป็นระยะๆ ตั้งแต่ พ.ศ.2530 จนกระทั่ง 2538 และถึงแก่อสัญกรรมด้วยโรคชรา เมื่อวันที่ 9 ต.ค. 2538 รวมอายุได้ 84 ปี ​​​​​​​
ศาสตราจารย์ พลตรี หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช และนายสละ ลิขิตกุล เป็นผู้ร่วมก่อตั้ง "สยามรัฐ "เป็นหนังสือพิมพ์ภาษาไทยรายวัน เสนอข่าวทั่วไป ออกฉบับปฐมฤกษ์เมื่อวันที่ 25 มิถุนายน พ.ศ. 2493 ราคา 50 สตางค์ โดยมีคำขวัญประจำหนังสือพิมพ์ว่า "นิคฺคณฺเห นิคฺคหารหํ ปคฺคณฺเห ปคฺคหารหํ" เป็นพุทธศาสนสุภาษิตภาษาบาลีบทหนึ่ง อ่านว่า "นิคคัณเห นิคคะหาระหัง ปัคคัณเห ปัคคะหาระหัง" แปลว่า "ชมคนที่ควรชม ข่มคนที่ควรข่ม" ถือเป็นหนังสือพิมพ์รายวันที่มีอายุยาวนานที่สุดที่ยังมีวางจำหน่ายอยู่ถึงปัจจุบัน ​​​​​​​
ความเป็นมาของหนังสือพิมพ์สยามรัฐ และม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช เขียนเป็นรายละเอียดไว้ โดยอาจารย์ สุกัญญา สุดบรรทัด อาจารย์ประจำคณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย "กำเนิดสยามรัฐ" แล้วก็ถึงตอนที่จะออกหนังสือพิมพ์สยามรัฐ "สยามรัฐ" นั้นอาจจะเรียกได้ว่าเป็นหนังสือพิมพ์คู่บุญของคึกฤทธิ์ เขาคือผู้ให้กำเนิดหนังสือพิมพ์ฉบับนี้ อุปถัมป์กล่อมเกลี้ยงเลี้ยงดูมาเป็นเวลาช้านาน "สยามรัฐ"นั้นถ้าเทียบไปแล้วก็เหมือนเวทีแสดงความเห็นของคึกฤทธิ์ เป็นอาวุธทางการเมืองที่กลายเป็นหอกข้างแคร่ของรัฐบาลมาหลายยุคหลายสมัย คึกฤทธิ์ ต่างจากนักการเมืองอื่นๆ ที่ออกหนังสือพิมพ์ด้วยในแง่ที่ว่า เขาเองเป็นผู้ที่เข้าใจในจิตวิญญาณของหนังสือพิมพ์เป็นอย่างดี เนื่องจากตัวเขาเองก็เป็นนักหนังสือพิมพ์ ได้โดดมาทำงานหนังสือพิมพ์ด้วยตัวเอง มิใช่นั่งชี้นิ้วอยู่ห่างๆ ให้หนังสือพิมพ์ทำเช่นนั้นเช่นนี้ตามใจตนโดยที่ตนไม่รู้เรื่องหนังสือพิมพ์ และธรรมชาติของประชามติเลย จอมพล ป.ก็ดี พล.ต.อ.เผ่า ศรียานนท์ก็ดี ต่างก็มีหนังสือพิมพ์ของตนเอง แต่ในเกมของการต่อสู้ สยามรัฐกลับได้การหนุนจากประชาชนมากกว่า คึกฤทธิ์ได้ปล่อย (หรืออย่างน้อย ก็มีความตั้งใจที่จะปล่อย) ให้กองบรรณาธิการของเขามีอิสระในการตัดสินใจ ทั้งนี้ เพราะหนังสือพิมพ์ย่อมรู้ดีถึงธรรมชาติของตนที่จะต้องคอยวิพากษ์วิจารณ์รัฐบาล หากสยามรัฐต้องการจะเป็นหนังสือพิมพ์ที่ดีก็จะต้องปฏิบัติหน้าที่เช่นนี้โดยเคร่งครัด หนังสือพิมพ์ต้องไวต่อกระแสความเห็นของประชาชน และเหตุการณ์ที่ผันแปรไปทุกเมื่อเชื่อวัน เปรียบเสมือนขนนกที่ไหวสะเทีอนไปตามแรงลม หนังสือพิมพ์ที่เป็นฝักฝ่ายของกลุ่มพรรค หรือกลุ่มคน หรือรัฐบาล หากมุ่งหวังแต่จะเป็นกระบอกเสียงเช่นนั้นแล้ว ก็จะมีสายตาอันมืดบอดต่อกระแสความเห็นและความต้องการของประชาชน และกลับจะเป็นปฏิปักษ์ต่อประชาชน เมื่อคึกฤทธิ์จะออก"หนังสือสยามรัฐ"นั้นเขาก็ยังไม่ได้คิดจะเลิกการเมือง แต่เขามุ่งหวังจะให้หนังสือพิมพ์ฉบับนี้เป็นหนังสือพิมพ์ที่ดี ทำหนังสือพิมพ์ออกมาฉบับหนึ่ง คือ"หนังสือพิมพ์สยามรัฐ" ด้วยความคิดว่าจะใช้ฉบับนั้นแสดงความคิดทางการเมืองอย่างถูกต้อง ไม่เป็นพวกใครทั้งนั้น คือแสดงความเห็นโดยสุจริต เป็นหนังสือพิมพ์ซึ่งถือหลักหนังสือพิมพ์ทุกประการ คือถือเอาความเป็นจริงเป็นใหญ่ ไม่ลงข่าวที่ไม่มีความจริง ไม่กำหนดข่าวขึ้นเอง ไม่ใช้อารมณ์ในการเขียนข่าว ซึ่งปรากฏว่า "สยามรัฐ "ปฏิบัติเช่นนั้นได้จริง เป็นความแตกต่างจากหนังสือพิมพ์ในยุคนั้นโดยทั่วไปที่เน้นข่าวประเภทเร้าอารมณ์ ความแตกต่างดังกล่าวเมื่อผสมผสานเข้ากับความมีอารมณ์ขันของหนังสือพิมพ์ฉบับนี้ก็ทำให้สยามรัฐเป็นที่ชื่นชอบของประชาชนอย่างรวดเร็ว บทวิจารณ์ทางการเมืองเป็นไปอย่างถึงพริกถึงขิง แต่สยามรัฐก็มิได้ละเลยเนื้อหาประเภทอื่นที่เกี่ยวพันกับการดำเนินชีวิตสาธารณชน ทั้งในด้านศิลปวัฒนธรรม ศาสนา สังคม และสภาวะแวดล้อม ดังนั้น ภาพของ"สยามรัฐ"จึงมิใช่ภาพของคึกฤทธิ์อย่างที่หนังสือพิมพ์ฉบับอื่นกำลังวาดให้นักการเมืองผู้เป็นเจ้าของได้สดสวยกว่าตัวจริง ไม่ว่านักการเมืองผู้นั้นจะชั่วร้ายเลวทรามอย่างไรก็พยายามระบายสีสวยๆ หวังจะให้ประชาชนเชื่อ มันก็เลยกลายเป็นความน่าเบื่อ และสยามรัฐก็ได้เข้ามาแทรกเป็นตัวเลือกหนึ่งท่ามกลางความน่าเบื่อเหล่านั้น ​​​​​​​

# data[].attributes.attachment_link.title
ศาสตราจารย์ พลตรี หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมชนักเขียนในตำนาน"ซอยสวนพลู"

# data[].attributes.attachment_link.description
ศาสตราจารย์ พลตรี หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช เกิดเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 20 เมษายน 2454 ที่จังหวัดสิงห์บุรี เป็นบุตรคนสุดท้องของ พลโท พระวรวงศ์เธอพระองค์เจ้าคำรบ กับหม่อมแดง ปราโมช สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชชนนี (พระพันปีหลวง) พระราชทานชื่อว่า 'คึกฤทธิ์' ศาสตราจารย์ พลตรี หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช เรียนหนังสือที่บ้านกับหม่อมราชวงศ์บุญรับ ปราโมช (พี่สาวใหญ่) จนสามารถอ่านหนังสือภาษาไทยได้เมื่ออายุ 4 ปี เป็นลูกศิษย์แหม่มโคลที่โรงเรียนวังหลัง (ปัจจุบันคือโรงเรียนวัฒนาวิทยาลัย) เมื่ออายุ 6 ปีได้เข้าเรียนที่โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย ตั้งแต่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 จนจะขึ้นชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 8 จึงเดินท

# data[].attributes.headline
1.) ธำรงศักดิ์ เพชรเ

# data[].attributes.body
1.) ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์, ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช นายกรัฐมนตรี, (กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มติชน, 2546) หน้า 36.

2.) ประวัติความเป็นมาของ ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช กับ การเมืองไทยหรือแนวความคิดทางการเมืองกับเหตุการณ์ที่สำคัญที่เกิดขึ้นหลายเหตุการณ์

3.)ประวัติ ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช กับการเมืองไทยและแนวความคิดทางการเมืองและเศรษฐกิจ

4.) เพราะตอนที่ท่านเป็นนายกมีหลายเหตุการณ์ที่น่าสนใจและน่านำมาศึกษา

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Chalermprakiat Academic Resource Center of the Court of Justice

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์. (2546). ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช นายกรัฐมนตรี. กรุงเทพฯ: มติชน.

ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์. 2546. "ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช นายกรัฐมนตรี". กรุงเทพฯ: มติชน.

ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์" ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช นายกรัฐมนตรี". กรุงเทพฯ: มติชน, 2546. Print.

# data[].attributes.attachment_link.title
ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช นายกรัฐมนตรี

# data[].attributes.attachment_link.description
ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์

# data[].attributes.body
1.)ศาสตราจารย์ พลตรี หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช .(2493).ซอยสวนพลู.สำนักพิมพ์สยามรัฐ.https://siamrath.co.th/n/440329

2.)วิภา จิรภาไพศาล.(2566) ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ หัวหน้าพรรค 18 เสียง ที่ได้เป็น “นายกรัฐมนตรี”.

https://www.silpa-mag.com/history/article_101419

3.)หม่อมราชวงค์ คึกกฤทธิ์ ปราโมช.(2557).สี่แผ่นดิน.(พิมพ์ครั้งที่16).สำนักพิมพ์ชัยฤทธิ์.https://th.m.wikipedia.org/wiki/

4.)หม่อมราชวงศ์ คึกกฤทธิ์ ปราโมช.(2549).โขนธรรมศาสตร์ มรดกมีชีวิต.สำนักพิมพ์MGR Online.https://mgronline.com/live/detail/9490000051842

5.) นาย อรรถณพ พระเกตุเมือง.(2548).ผู้นำที่เป็นประชาธิปไตย : ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช.งานค้นคว้าอิสระ,สถาบันพระปกเกล้า. https://kpi-lib.com/elib/cgi-bin/opacexe.exe?op=mmvw&db=Main&skin=s&mmid=2149&bid=8300

6.) หลายชีวิต / ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช.(กรุงเทพ :สยามรัฐ,2530)หน้า260.https://www.car.chula.ac.th/display7.php?bib=1517490

7.) คึกฤทธิ์ ปราโมช, เกร็ดชีวิตคึกฤทธิ์ ปราโมช',' (กรุงเทพฯ : ดอกหญ้า 2000, 2553) หน้า 137.

https://lib.sac.or.th/catalog/BibItem.aspx?BibID=b00073361

8.) ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์, ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช นายกรัฐมนตรี, (กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มติชน, 2546) หน้า36. https://library.coj.go.th/en/book/22621/book-22621.html

9.) ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช.(2566) ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช” ผู้วางรากฐานพัฒนา ศก.ไทย ท่ามกลางความวุ่นวาย“การเมือง-เศรษฐกิจโลก”.สำนักพิมพ์สยามรัฐออนไลน์.

https://siamrath.co.th/n/440386

# data[].attributes.headline
ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช เพราะมีผลงานที่น่าสนใจ ทำให้อยากศึกษาเเละนำมาเขียนรีวิว

# data[].attributes.subject
ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช เพราะมีผลงานที่น่าสนใจ ทำให้อยากศึกษาเเละนำมาเขียนรีวิว