# data[].attributes.body
Thuyết hành vi
- Các hành vi đều có thể học tập thông qua trải nghiệm
- Tương tự, các hành vi tình dục cũng có thể được học tập.
+  Theo điều kiện tạo tác: Lý giải Ý nghĩa của các thái độ, hành vi khác thông qua thái độ, hành vi tình dục
+ Theo Điều kiện cổ điển: là nền tảng để giải thích về các hành vi tình dục
Chính vì học tập được, nên Thông qua quá trình học tập này, các hành vi thích hợp có thể thay thế các hành vi đã học trước đó không hiệu quả hoặc không phù hợp.
=> Thuyết hành vi ứng dụng để điều trị cho những trường hợp gặp khó khăn trong hoạt động tình dục.

1. Theo thuyết hành vi tạo tác B.F Skinner:
- Lý giải Ý nghĩa của các thái độ, hành vi khác thông qua thái độ, hành vi tình dục

Hành vi của con người luôn luôn có thể được mô tả dưới dạng «kích thích và phản ứng», khi chúng ta quan sát một mẩu, một phần xác định của nó. [...] Qua «kích thích»,  hãy hiểu «bất kỳ sự vật gì trong môi trường chung, và bất kỳ biến thái nào trong các mô, do tình trạng sinh lý của động vật thay đổi, chẳng hạn như nếu nó bị tước mất hoạt động tính dục hay thức ăn, hoặc nếu nó bị ngăn cản  làm tổ». Qua «phản ứng», hãy hiểu «bất cứ điều gì mà động vật làm, chẳng hạn như đến gần hoặc rời xa

Hành vi của con người luôn luôn có thể được mô tả dưới dạng «kích thích và phản ứng», khi chúng ta quan sát một mẩu, một phần xác định của nó. [...] Qua «kích thích»,  hãy hiểu «bất kỳ sự vật gì trong môi trường chung, và bất kỳ biến thái nào trong các mô, do tình trạng sinh lý của động vật thay đổi, chẳng hạn như nếu nó bị tước mất hoạt động tính dục hay thức ăn, hoặc nếu nó bị ngăn cản  làm tổ».

Qua «phản ứng», hãy hiểu «bất cứ điều gì mà động vật làm, chẳng hạn như đến gần hoặc rời xa một điểm sáng, giật nảy mình vì tiếng động, hoặc các hoạt động có tổ chức cao hơn, chẳng hạn như xây một tòa nhà chọc trời, lên kế hoạch, sinh con đẻ cái, viết lách, v. v... [...]

Mô tả thêm: Khi các hành vi được củng cố (tức là khi chúng được khen thưởng hoặc dẫn đến hậu quả thú vị), chúng có xu hướng được lặp lại; ngược lại, khi các hành vi bị trừng phạt (tức là khi hậu quả là khó chịu hoặc không mong muốn), chúng có xu hướng xảy ra với tần suất ít hơn. Để hình thức học tập này xảy ra, sự củng cố / trừng phạt phải tuân theo hành vi ngay lập tức và nhất quán, nếu không thì không thể học được. Thông thường phần thưởng hiệu quả hơn hình phạt trong việc hình thành hành vi.
- Ví dụ lý giải về tần suất quan hệ tình dục: Những người thường trải qua những trải nghiệm thú vị từ quan hệ tình dục (ví dụ: gắn bó hoặc gần gũi hơn với bạn tình) sẽ có khả năng quan hệ tình dục thường xuyên hơn; những người cho rằng quan hệ tình dục là một hình phạt (ví dụ, vì đau đớn hoặc xấu hổ do rối loạn chức năng tình dục) có thể sẽ quan hệ tình dục với tần suất ít hơn.

2. Theo thuyết hành vi cổ điển Pavlov:
- Thuyết hành vi là nền tảng gốc để lý giải cho các hành vi tình dục.
Mô tả một hành vi tình dục tương tự như thí nghiệm Pavlov, gồm:
Đầu tiên, có một kích thích cụ thể tạo ra một hành vi cụ thể.  - Ví dụ, khi bộ phận sinh dục của ai đó được chạm nhẹ hoặc vuốt ve, nó thường tạo ra kích thích tình dục.
Tiếp theo, kích thích ban đầu được ghép nối với một kích thích mới không gây ra cùng một hành vi đó. Ví dụ, nói bậy bạ
Tưởng tượng rằng trong khi bộ phận sinh dục của ai đó đang được chạm vào, đối tác của người đó bắt đầu nói chuyện bậy bạ. Nếu hai tác nhân kích thích này được ghép nối với nhau đủ thường xuyên, thì cuối cùng mỗi tác nhân sẽ có khả năng gây ra cùng một hành vi một cách độc lập.
--> Việc chạm vào bộ phận sinh dục và nói chuyện bậy ba cuối cùng sẽ khiến người đó cảm thấy kích thích tình dục,
Thậm chí, ngay cả trong trường hợp nói chuyện bậy bạ không kèm theo bất kỳ động chạm nào vào bộ phận sinh dục.

# data[].attributes.body
A. Sơ lược
Về TLH Giới tính:

-      Hành vi giới tính (Gender behaviors): các hành vi mang đặc thù giới tính (dáng điệu, ngôn ngữ và cách sử dụng ngôn ngữ, ngôn ngữ cơ thể)

-      Hành vi tình dục (Sexual behaviors)

Về Thuyết hành vi:

”Các nhà tâm lý học hành vi tin rằng phản ứng của con người đối với kích thích từ môi trường chính là cái tạo nên hành vi.”  (Kendra, C.,2021)

Thuyết Hành vi định nghĩa bản chất con người (Luan, N. H. ,2021)

- Nhân cách là tổ hợp các hành vi mang tính lâu dài và diễn ra trong nhiều tình huống
- Con người được hình thành và phát triển nhờ việc học tập và định hình hành vi.

# data[].attributes.body
B. Mối liên hệ giữa TLH Giới tính và Học thuyết Hành vi:

1.    ĐIỀU KIỆN HÓA CỔ ĐIỂN

Theo Luan, N. H. (2021). mô hình cơ bản:
Kích thích (KT) => Phản xạ. (PX)

KT cụ thể => PX cụ thể.

KT trung tính+ KT cụ thể => PX cụ thể

Dẫn đến:
KT trung tính => PX cụ thể.

Theo Lehmiller, J. J. (2017), Điều kiện hóa cổ điển giải thích được hầu hết các vấn đề thuộc về bản năng tình dục vì bản chất của tình dục là kích thích => phản ứng
-     Giải thích được việc xuất hiện hứng thú tình dục với kích thích trung tính.
Vd: foot, BDSM...
-     (Gián tiếp) giải thích được các Sở thích tình dục (fetish - paraphillia)

2.    ĐIỀU KIỆN HÓA TẠO TÁC

Theo lý thuyết điều kiện tạo tác (operant conditioning) của Skinner thì phương thức học tập này được hình thành dựa trên sự củng cố hay giảm bớt các hành vi thông qua việc thưởng/phạt

Với hành vi giới tính:

Điều kiện hóa Tạo tác ảnh hưởng rất nhiều đến quá trình phát triển của cá nhân đối với những hành vi giới tính.

-      Hình phạt (Punishment) xảy ra phổ biến khi cá nhân có hành vi trái ngược với giới tính bản thân (cross-sex,  Helgeson, 2014)

Vd: Đồng tính, tính nam độc hại (ở khía cạnh thưởng phạt)

-      Củng cố (Reinforment): theo thì sự hành vi hung hăng (Agression), vô tình hoặc cố ý, được củng cố ở nam giới nhiều hơn nữ giới.

Vd: phụ huynh khuyến khích trẻ nam dùng bạo lực để giải quyết vấn đề cá nhân, khoe khoang…

Với hành vi tình dục:

Điều kiện hóa tạo tác có ý nghĩa rất lớn để định hình hành vi sinh hoạt tình dục.

Vd: quan hệ tình dục có kết quả mỹ mãn thì hành vi sinh hoạt được củng cố, dẫn đến tăng số lần quan hệ và ngược lại.

-   Bản thân của sex cũng là phần thưởng.

-   Ứng dụng học thuyết: trị liệu đồng tính bằng xung điện (reparative theraphy)

# data[].attributes.body
References:
1. Helgeson, V. S. (2012). Psychology of Gender (4th ed.). Routledge. Nguồn: http://sangu.ge/images/Psychology1.pdf

2. Kendra, C. (2021). History and Key Concepts of Behavioral Psychology. Nguồn:
https://www.verywellmind.com/behavioral-psychology-4157183

3. Lehmiller, J. J. (2017). The Psychology of Human Sexuality (2nd ed.). Wiley-Blackwell. Nguồn: http://lib.stikes-mw.id/wp-content/uploads/2020/06/Justin_J._Lehmiller_The_Psychology_of_Human_Sexuality.pdf

4. Luan, N. H. (2021). Tâm lý học Hành vi. [PowerPoint slides].  Nguồn: https://classroom.google.com/u/0/c/MjI1MzU2MTI1NTM1