# data[].attributes.body
Is het wel aan te raden een premiumabonnement op een dagbladsite te nemen? Je wordt bestookt met slecht nieuws. Dat kleurt je wereldbeeld. Je kunt er somber of zwartgallig van worden. Je hebt echter ook feelgood stories. Wouter wist er eentje op te duikelen in ons gebied en schreef er een prachtig verhaal over met diverse lagen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het is 2019. Met piepende remmen stopt Wout Hoogstraten voor de oude burgemeesterswoning in Gasselternijveen. Hij wijst ernaar. ,,Hier gaan we wonen", zegt hij gekscherend. De inzittenden van de auto zijn naarstig op zoek naar een nieuwe stek voor hun zorgonderneming. Hun woonvorm voor mensen met een verstandelijke beperking kan niet blijven in Muntendam. ,,Droom lekker verder. Geef maar weer gas, doe niet zo stom", reageert zijn schoonvader Karst-Jan van der Vaart, die naast hem zit.

# data[].attributes.attachment_link.title
Woonhuis voor mensen met een beperking verhuist van Muntendam naar het burgemeesterspand in Gasselternijveen. 'We hebben hier echt tot ons laatste kwartje in gestopt'

# data[].attributes.attachment_link.description
Het is 2019. Met piepende remmen stopt Wout Hoogstraten voor de oude burgemeesterswoning in Gasselternijveen. Hij wijst ernaar. ,,Hier gaan we wonen", zegt hij gekscherend. De inzittenden van de auto zijn naarstig op zoek naar een nieuwe stek voor hun zorgonderneming. Hun woonvorm voor mensen met een verstandelijke beperking kan niet blijven in Muntendam.

# data[].attributes.body
- Collega Ton van der Laan sprak met de man en kinderen van de verongelukte Tineke de Groot. Zij zagen op de mistige oudejaarsavond van 2019 een filmpje van een zwaar ongeluk en herkenden de gele auto van hun vrouw en moeder. In het verhaal van Ton blikken de nabestaanden terug op die nacht. Het is een jaar later. Het beeld van Tineke's gecrashte gele auto krijgen ze niet van hun netvlies. Waarom moest die video gemaakt en gedeeld worden? Ton tekende hun herinnering aan die ene noodlottige avond op en maakte een ankeiler met een oproep van de nabestaanden aan alle ongevalfilmers: gebruik je gezonde verstand en grijp niet meteen naar je telefoon.
- Het omvangrijke ongeluk op de A32 had veel impact in Friesland en daarbuiten. Het raakt aan een emotie van veel mensen: de angst om een dierbare te verliezen bij een ongeluk. Ook is er gedeelde verontwaardiging over het filmen van de ravage en het delen van de beelden.
- De Leeuwarder Courant brengt graag persoonlijke verhalen: de mens achter het nieuws.
- Het verhaal was succesvol omdat lezers graag meeleven. En hopelijk denken ze in het vervolg twee keer na voordat ze hun mobieltje grijpen na een ongeluk. (mening vormen/toepassen)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op de laatste schooldag kreeg Willy's kleindochter Maud een aftekenkalender mee naar huis. Ze wees opa op de kalender aan op welke dag ze weer naar school moest, op welke dagen ze kerst ging vieren en hoeveel nachtjes het nog slapen was tot ze oliebollen mocht eten.

# data[].attributes.attachment_link.title
Nabestaanden Tineke de Groot: waarom werd er een video van het mistongeluk gemaakt? 'We hadden de beelden nooit willen zien'

# data[].attributes.attachment_link.description
Als Willy, Rick, Stefan en Esther de Groot op oudejaarsavond op internet amateurbeelden zien van een omvangrijk ongeluk op de A32 van Akkrum, herkennen ze de gele auto van hun vrouw en moeder Tineke. Ze kunnen maar geen contact met haar krijgen. 'En dan weet je, mama komt niet meer thuis.'

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe en waardoor wordt iemand slachtoffer van nepnieuws? De Deventer Mediazaak is een zesdelige podcastserie over hoe de Deventer moordzaak ontaardt in een mediazaak. Van verslaggeving en waarheidsvinding via infotainment naar een hetze. Feit en fictie gaan een eigen leven leiden en er vallen meer slachtoffers dan alleen de vermoorde weduwe.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een kleine vijftig jaar wonen Henk en Hilda Slomp al aan de Heinsiusstraat in Meppel, naar tevredenheid. Hun woning is zo'n beetje de meest opvallende in de wijk. Een sneeuwwit hekje pronkt voor de rijtjeswoning, meerdere speelgoedpoppen zitten op bankjes en stoelen en een hoge houten paddenstoel staat voor de deur, met tientallen kleurrijke horlogebandjes om de steel.

# data[].attributes.attachment_link.title
Henk en Hilda uit Meppel zitten al ruim twee jaar met verrotte gatenkaas-keuken van Woonconcept. 'Ratten kwamen door de kastjes naar binnen en stalen snoepjes van tafel'

# data[].attributes.attachment_link.description
Henk en Hilda Slomp uit Meppel zijn het beu. Ruim twee jaar zit het stel (86 en 85 jaar) opgescheept met een keuken van woningstichting Woonconcept. De kastjes zijn zo verrot, dat ratten ze gebruikten als ingang van het huis en de snoepjes van tafel vraten.

# data[].attributes.body
Dit medium bestaat niet meer, maar het verhaal verscheen ook in de Leeuwarder Courant, het AD, De Telegraaf etc. Er moet op zijn minst een verhaal per week in de krant zijn, aangezien het merendeel van de verhalen bestaat uit zuur gezeur.

# data[].attributes.attachment_link.title
GPTV: Cambuur papegaai Mucke gered na fluiten t Woanskip.

# data[].attributes.body
Mooi verhaal dat gigantisch is, maar waar je heel makkelijk doorheen gaat. Uiteindelijk weet je veel over de problemen waar schippers en bewoners tegenaan lopen. Veel informatie over iets wat in Friesland en Groningen speelt, maar ook gewoon veel leesplezier.

In het verhaal volg je Friese schippers op de route over het Van Starkenborghkanaal en het Prinses Margrietkanaal. De verslaggever vaart mee, vertelt het persoonlijke verhaal van de schippers en eigenlijk alle problemen op de route.

Het is een ellenlang verhaal (4600 woorden), maar het is geen probleem erdoorheen te komen, omdat het goed geschreven is.

Het is een goed voorbeeld van een verhaal dat normaal gesproken in heel veel kleine stukjes in de krant staat:

-        Aanvaring met bruggen, zoals de Paddepoelsterbrug

-        Over het kanaal dat wordt uitgediept

-        Over vrachtschepen die groter worden

-        Groningen Seaports

-        Het skûtsjesilen

Het heeft bovendien overlap met een belangrijk thema dat op dat moment speelde: het vastgelopen schip in het Suezkanaal. Daardoor denk ik dat mensen zeker geïnteresseerder zijn in wat voor vergelijkbaars er in hun eigen provincie speelt.

# data[].attributes.attachment_link.title
Groot, groter, grootst, de scheepvaart zoekt de grenzen op: hoe lang gaat dat nog goed op de hoofdvaarweg tussen Lemmer en Delfzijl?

# data[].attributes.attachment_link.description
Groot, groter, grootst: de scheepvaart zoekt de grenzen op. Oók tussen Lemmer en Delfzijl, op de belangrijke hoofdvaarweg van het Noorden. Honderden miljoenen worden geïnvesteerd om de kanalen geschikt te maken voor moderne binnenvaartkolossen. Hoe ver kan die groei nog gaan? Wanneer keert de wal het schip? DVHN stapte aan boord.

# data[].attributes.headline
A Dream Delivered, and Another Dashed, in One Unforgettable Moment - New York Times

# data[].attributes.subject
A Dream Delivered, and Another Dashed, in One Unforgettable Moment - New York Times

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tottenham stunned Ajax with three goals to earn a date with Liverpool in the Champions League final.

Lucas Moura scored all three Tottenham goals, sending Spurs to the final against Liverpool in Madrid. Credit... Matthew Childs/Reuters

AMSTERDAM - A single minute remained, maybe less. Maybe just a few seconds separated Ajax from the Champions League final. Somehow, even as the energy drained from their legs and the tension gripped their minds, this team that glimpses the future and echoes the past, had clung on.

It had resisted everything Tottenham Hotspur could muster. It had steadied itself after throwing away a carefully constructed two-goal lead in the space of four minutes. It had maintained its poise even as it stood on the high wire, aware that a single slip might give Spurs a third away goal, the advantage, the tie.

And now the clock ticked down through five minutes of injury time, each somehow slower, more agonizing than the last. Tottenham poured forward, pummeling Ajax. Hugo Lloris, the Spurs goalkeeper, trotted upfield for a corner. It came to nothing. That is, traditionally, the final roll of the dice, the last act. Once that has failed, it is over. Eyes drifted to Felix Brych, the German referee, the man who could bring the torture to an end.

Ajax had the ball, deep in Tottenham territory. The wait was almost over. Ten months' work. Just another few seconds. A decade of painstaking rebuilding, of thought and planning. Not long now. Twenty-three years since Ajax last graced club soccer's greatest game. Almost there.

And then, in the blink of an eye, it was gone. Time sped up. Everything became a blur. The ball nestled in Ajax's goal. Lucas Moura, his hat trick complete, was buried under an avalanche of teammates. Tottenham's coaching staff and substitutes poured on to the field, racing to join in. They screamed past the Ajax players scattered over the grass, lying face down, barely able to move even when Brych told them to get up, told them they had to finish the game, told them - though he was, it turned out, not correct - that they would have one more chance. It was not supposed to end like this. A season of such joy was not supposed to lead such pain.

There were two stories here. One is about Tottenham, the team that did not sign a single player last summer or in January, the team that seemed to have run out of steam and, at one point, bodies, the team that lost its best player to injury, the team that has collapsed since February in the Premier League, running on empty, and yet now finds itself - 3-2 winners on the day and through on away goals - in its first ever Champions League final, against Liverpool on June 1 in Madrid.

That story centers not on Moura, the hero of this game, or on Harry Kane, watching from the stands, or on any of the players who mustered improbable reserves of courage and steel and effort to drag Spurs back from the brink, but on Mauricio Pochettino, the club's coach.

Pochettino has never won a major honor. He has twice crafted Premier League title challenges, seemingly out of nowhere, before ultimately falling short. He has been roundly condemned for his very obvious disdain for England's domestic cups, for his belief that what matters is qualifying for the Champions League, not winning the Carabao Cup.

And yet now he stands on the cusp of one of the unlikeliest, finest managerial achievements imaginable: winning the Champions League in a season with, by modern English standards, the scantest resources imaginable. He said, on the eve of Wednesday's game, that if Spurs were to make it to Madrid and win, he might have to leave. In the circumstances, he suggested, there would be no more worlds left to conquer, no way of exceeding such a feat.

But the other story is about Ajax, about those players crumpled on the ground, about the fans standing silent in the stands. Nobody has put more into this competition than Ajax: literally, really, seeing as its campaign started not in the group stages, as Tottenham's did - the good fortune of being part of one of the big leagues, the big television markets that are busy greedily bending the Champions League to their will - but several weeks before they began.

Ajax's first game on the road to Wednesday night was against Sturm Graz, of Austria, on July 25. It was only a couple of weeks after the World Cup final. Erik ten Hag, the coach, was without a handful of players who had been present in Russia. He had only seen Dusan Tadic, signed from Southampton for a substantial fee and Premier League wages, train a couple of times.

Ajax came through that - the second qualifying round, graced by teams such as Moldova's Sheriff Tiraspol and Kukesi, of Albania, and Lithuania's Suduva Marijampole - and had to play Standard Liege, in the third qualifying round. Victory in that set up a meeting with Dinamo Kiev, in the playoff round.

Ajax's ambitions, at the start of the season, extended no further than surviving that obstacle course and making it to the lucrative group stages, where it had not set foot for five years. But its momentum grew and its confidence with it. Twice, it stood up to Bayern Munich. Benfica was dispatched. It made it to the round of 16.

That would have been enough, more than enough, but Ajax was only just getting started. Ten Hag's team did not just beat Real Madrid in the Bernabeu, it bewitched the reigning champion. A few weeks later, Cristiano Ronaldo and Juventus stood dazed in Turin, the player signed as a guarantee of glory rendered a statue by Ajax's dazzling geometric patterns.

In the first leg of this semifinal, Ajax produced 30 sublime minutes that left Spurs flat-footed, dizzied, uncomprehending. In the second, its superiority in the first half was so absolute that, ahead by 2-0 at halftime, the fans felt secure enough to start the party.

That it was all brought crashing down, that Spurs' players clawed their way back into the game, that they wrestled control away from Ajax, that they extinguished their dreams in the cruelest, most brutal fashion should not diminish what Ajax achieved, what Ajax meant.

Real Madrid was not the greatest opponent this Ajax team overcame. Nor was Juventus. Its biggest challenge, by far, was the fact that this competition is no longer for teams like this. Ajax and its ilk are, at best, tolerated by the superclubs who see the Champions League as their birthright: their continued presence ranks somewhere between a nuisance and a hangover from history. That is why Ajax, last season's Dutch runner-up, had to start its campaign in July, and Tottenham and Liverpool - third and fourth in the Premier League last year - could wait until September.

It is why, for the first time, this season's competition had 16 places reserved for the top four teams in England, Germany, Spain and Italy. Only two, the English pair in the final, have added as much to the gaiety of the competition as Ajax, and even that is debatable.

It is why Andrea Agnelli, the president of Juventus, has spent much of the season pushing for even greater change: free entry for historical giants, a league structure, a permanent group of Champions League clubs. It is why, as fans gathered in central Amsterdam, UEFA was busy announcing proposals that might, essentially, make Agnelli's vision a reality.

If those clubs had their way, Ajax would not really have chance to be here. And that was why it was all the more important that it was here, that it came this far, even if - in the immediate aftermath - its players and its fans might wonder if the hurt was worth it.

It will take time for Ajax's young players, no matter how bright their future, to recover from this. But when they do, they will recall that they are not just the team that lost to Spurs in the last minute.

They are also the team that beat Real Madrid and Juventus, the team that proved that the size of a television deal is no guarantee of quality, the team that reminded a continent that excellence can exist outside of the Premier League, La Liga, the Bundesliga and Serie A. They are the team that almost went all the way from Sturm Graz to the final. They are the team that came within a minute of doing what nobody imagined they could do, that many have tried to stop them doing. They are the team thatcame within a minute, a minute that never seemed to end, of making a dream come true.

# data[].attributes.attachment_link.title
A Dream Delivered, and Another Dashed, in One Unforgettable Moment (Published 2019)

# data[].attributes.attachment_link.description
Tottenham stunned Ajax with three goals to earn a date with Liverpool in the Champions League final. AMSTERDAM - A single minute remained, maybe less. Maybe just a few seconds separated Ajax from the Champions League final.

# data[].attributes.body
En zo ging het dus mis...

# data[].attributes.body
o ijdelheid der ijdelheden...

# data[].attributes.attachment_link.title
Wopke Hoekstra schaatst ‘supercool’ rondjes met Sven Kramer in Thialf

# data[].attributes.attachment_link.description
CDA-lijsttrekker Wopke Hoekstra bond donderdag de schaatsen onder in Thialf. Viervoudig Olympisch kampioen Sven Kramer nam hem op sleeptouw. Hoekstra: ,,Echt supercool.’’

# data[].attributes.headline
Carels Hoofd - Dagblad van het Noorden (2012)

# data[].attributes.subject
Carels Hoofd - Dagblad van het Noorden (2012)

# data[].attributes.body
O ijdelheid der ijdelheden...

# data[].attributes.attachment_link.title
Wopke Hoekstra schaatst ‘supercool’ rondjes met Sven Kramer in Thialf

# data[].attributes.attachment_link.description
CDA-lijsttrekker Wopke Hoekstra bond donderdag de schaatsen onder in Thialf. Viervoudig Olympisch kampioen Sven Kramer nam hem op sleeptouw. Hoekstra: ,,Echt supercool.’’

# data[].attributes.body
Tom Jan Meeus geeft als geen ander een kijkje achter de Haagse schermen. Ook hier gaat het weer over beeldvorming en realiteit.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Volgens een Haagse tegeltjeswijsheid is D66 een partij die opkomt voor het individu, terwijl de ChristenUnie het zoekt in de kracht van de gemeenschap. Dit zou kunnen verklaren dat de partijen, opnieuw samen aan tafel in de formatie, het soms zo moeilijk hebben met elkaar.

Maar recente discussies laten zien dat het zelfbeeld van de twee niet altijd overeenstemt met hun gedrag. Vier weken terug besprak de Kamer de coronapas. Een thema dat individuele vrijheid tegenover gemeenschappelijkheid plaatst: hoe minder mensen zich laten vaccineren, hoe meer last de samenleving van corona kan krijgen. D66-Kamerlid Jan Paternotte was vóór. Maar CU-woordvoerder Mirjam Bikker wilde dat de overheid burgers „in vrijheid" laat kiezen inzake vaccinatie, ook gezien hun „geweten". De CU verwierp de pas: de (geloofs)vrijheid van het individu ging boven het belang van verminderd coronagevaar.

En het interessante is: er komen enkele abortusdebatten aan - luister ook naar Haagse Zaken deze week - waarin deze waarden opnieuw getest worden. Geen vrijblijvende debatten: op de agenda staan twee wetsvoorstellen die het recht op abortus nog tijdens de formatie - in november en december - kunnen verruimen.

Eén initiatief, van PvdA en GroenLinks, kent huisartsen het recht toe de abortuspil aan vrouwen te verstrekken. Nu hebben ze dit niet. Een ander initiatief, van D66, wil de verplichte bedenktijd van vijf dagen voor vrouwen schrappen. D66 verwijst naar evaluatieonderzoek: vrouwen hebben alles al doordacht als ze zich bij de kliniek melden.

En voor aanhangers van minder coalitiedwang: een stemming in februari liet zien dat er een ruime meerderheid voor dit laatste voorstel is. Maar de CU is uiteraard principieel tegen. Zij wil „een abortusvrije samenleving" en benadrukt „de beschermwaardigheid van het leven".

Alleen: waarom vrouwen verruimde abortusrechten ontzeggen om het ongeboren leven te beschermen, en vaccinweigeraars steunen in hun verzet tegen de coronapas, hoewel dit mogelijk mensenlevens kost?

Geen idee hoe dit afloopt, maar politiek kan het een thriller worden. Onder het hoofdje 'medische ethiek' vallen ook voltooid leven en embryoselectie, maar die kwesties hebben, hoezeer groepen er ook aan hechten, niet de gevoelswaarde van misgunde abortusrechten door een partij met een orthodox-protestantse aanhang.

Dus als D66 vasthoudt aan verruimde abortusrechten, loopt de VVD risico's mocht de partij, omdat ze deze coalitie wil, de kant van de CU kiezen. Want een formatie die hierop strandt kan in principe voor elke vrouwelijke lijsttrekker interessant zijn, niet in de laatste plaats de huidige leider van D66.

Nieuwsbrief NRC De Haagse Stemming

Volg de formatie op de voet en word zelf een Haagse ingewijde

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 12 oktober 2021

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC in de ochtend van 12 oktober 2021

# data[].attributes.attachment_link.title
De abortuskwestie als een formatie-thriller?

# data[].attributes.attachment_link.description
Volgens een Haagse tegeltjeswijsheid is D66 een partij die opkomt voor het individu, terwijl de ChristenUnie het zoekt in de kracht van de gemeenschap. Dit zou kunnen verklaren dat de partijen, opnieuw samen aan tafel in de formatie, het soms zo moeilijk hebben met elkaar.

# data[].attributes.headline
Gregorius Halman, de man die een kasteel in zijn hoofd had (en bouwt). Leeuwarder Courant

# data[].attributes.subject
Gregorius Halman, de man die een kasteel in zijn hoofd had (en bouwt). Leeuwarder Courant

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hoe kan het dat een vogeltje, een jongvolwassen mereltien dat voor het eerst een nest moet bouwen, niet bij voorbaat radeloos is? Hoe weet het diertje waar het moet beginnen? Op welke plek, met welke materialen?

Nou?

Gregorius Halman vouwt zijn handen rond een mok koffie en maakt zijn ogen tot spleetjes. Ondeugende ogen, die zeggen: ik ga zo meteen iets wezenlijks vertellen en jij weet lekker nog niet wat het is.

Na een paar tellen tuigt hij het vraagstuk verder op: „Dat mereltien , dat bouwt exact hetzelfde nestje als dat van zijn va en moe. Maar ik heb nog nooit een vogel naar school zien gaan, jij wel? Hoe weet hij dan zo precies hoe hij het hebben moet?''

Halman blaast lucht vanonder zijn dikke, grijze snor richting koffie. Hij is toe aan de pointe van zijn verhaal. Stilte.

Fluisterend: „Dat zit er al-le-maal al in op het moment dat hij uit z'n ei komt. Vastgelegd in z'n brein."

Gregorius (Gerry) Halman, kasteelheer te Blesdijke, is zélf zo'n vogeltje.

Toen hij 71 jaar geleden ter wereld kwam, zat er al een soort van nestje opgesloten in zijn hoofd.

Het was onvermijdelijk dat hij dat ooit, zodra de tijd rijp was en de beelden uit zijn fantasieën voldragen waren, zou gaan bouwen. Met eigen handen. Omdat alleen zijn eigen handen zouden kunnen maken wat in zijn hersenpan gegrift stond.

Dat 'nestje' van Halman heet Olt Stoutenburght. Een romantisch, middeleeuws aandoend fantasiekasteel, dat de voorbije 28 jaar gestalte kreeg aan de Markeweg bij Blesdijke. Een beetje verscholen achter een bosje, mysterieus, precies zoals de bedenker het bedoeld had.

Mooie wildernis

Halman plantte die bomen aan het begin van de jaren zeventig heel bewust. Hij wist toen al dat de grond erachter voor het kasteel bestemd was. Hij dacht: tegen de tijd dat ik met de bouw begin, zijn die staakjes echte bomen geworden. Dan is het een mooie wildernis.

„Er zijn mensen die tegen me zeggen: waarom kap je die bomen niet? Dan kan iedereen het veel beter zien."

Zulke mensen bedoelen het goed. Ze gunnen Halman en zijn droomkasteel de spotlights.

„Maar eigenlijk hebben ze het niet begrepen. Die mensen snappen het Hitchcock-gevoel niet. Zo van: er ís daar iets, maar je ziet niet precies wát. Er moet iets te raden overblijven. Ik wil nieuwsgierigheid opwekken. Verlangen."

Olt Stoutenburght is ronduit indrukwekkend, met zijn vier torens, en de bouw is na bijna dertig jaar in een vergevorderd stadium. Maar, benadrukt Halman, het is nog niet af.

Het is een volslagen raadsel wanneer het voltooid is, ook voor de bouwer zelf. Sterker: het is maar de vraag óf het ooit klaar zal zijn. Het liefst schuift de zelfbenoemd kasteelheer dat moment voor zich uit. „Geen enkele kunstenaar verlangt naar het punt dat zijn schilderij, zijn beeld, 'af' is. Dat is het moment waarop je uitgefantaseerd, uitgecreëerd bent. Dan ben je een beetje klaar met leven."

Hij neemt een slok en zegt plechtig: „Gelukkig kun je altijd schoonheid aan iets blijven toevoegen."

Nogmaals, alsof hij het zichzelf inprent: „Altijd."

Gregorius Halman was de op-een-na-jongste uit een gezin van twaalf kinderen. Vader Halman verdiende de kost als kolenboer in De Blesse. Brandstofhandelaar. Toen kleine Gerry 9 jaar was, overleed zijn pa aan kanker. „Ik kan niet zeggen dat ik hem echt gekend heb."

Gerry was anders dan zijn broers en zussen. Een dromer. Een jongen die zichzelf verloor in de verhalen die de meesters en juffen op de lagere school opdisten. Het kon hem niet wonderlijk, niet surrealistisch genoeg zijn. Die verhalen voedden zijn toch al rijke inbeeldingsvermogen.

Zelf kon hij er ook wat van, van verhalen vertellen. Voor het schrijven van opstellen draaide hij z'n hand niet om en tekenen ging hem ook gemakkelijk af. Een creatief kind, met een groot scheppend vermogen, dat voorbestemd leek voor een grote artistieke carrière.

Maar Halman had ook een scherpe zakelijke antenne. Hij bewoog zich veel in kunstenaarskringen. „Ik vond dat die jongens een fantastisch leven leefden, maar ik zag ook dat ze geen kwartje verdienden. Het was armoe troef."

Hij dacht terug aan de jaren vijftig, toen zijn oom, een vlotte vertegenwoordiger, het erf op kwam rijden in een glimmende zwarte Peugeot. „ Strik veur, pak an . Dat fascineerde mij als kind enorm."

De jonge Gerry besloot dat hij dat ook wilde. Een strik. Een beetje weelde.

Al was het alleen maar omdat hij wist dat hij geld in de broeksbuse moest hebben als hij ooit de droom die in zijn bovenkamer huisde wilde verwezenlijken.

Vertegenwoordiger

Lang was Halman een man van twaalf ambachten dertien ongelukken. Hij verkocht onder meer advertenties in de Gouden Gids, was vertegenwoordiger in limonade en regelde de reclameboodschappen op slierten die vliegtuigjes van vliegveld Teuge achter zich aan sleepten.

Dat laatste was een functie met veel onzekerheden. Soms moest zo'n gesponsord toestel vanwege het slechte weer aan de grond blijven. Dan kon Halman naar zijn provisie fluiten. „Had ik nul in de zak."

Uiteindelijk belandde de Stellingwerver in de verhuur van (historische) kostuums. Als fanatiek amateur-toneelspeler kwam hij voor zijn rollen geregeld over de vloer bij Kostuumhuis Kalf in Zwolle. Toen hij meer dan dertig jaar geleden vernam dat de eigenaar van die zaak geen opvolger had, nam Halman de boel over.

Het bleek een puike zet. In het kostuumhuis viel zijn carrière in de plooi. Hier bracht hij zijn handelsgeest en grote liefde voor kunst en cultuur samen tot een florerende, stabiele nering.

En toch. Waardoor bleef Gregorius Halman dan zo rusteloos?

Als hij alleen is en het weer het toelaat, dan schiet Gregorius Halman in zijn jas en blauwe crocs om achter in zijn tuin te gaan zitten oefenen.

Dat gaat zo: hij neemt een bloem in het vizier. Of een boom. En dan kijkt hij dieper en dieper, tot hij op een bepaald moment een bewustzijnsniveau bereikt waarin die boom helemaal geen boom meer is. Weg takken. Weg bladeren of stronken.

Dan doemen er beelden op die er in werkelijkheid niet zijn. Dan vallen er vormen en kleuren binnen die alleen hij waarneemt. Soms gaan dingen ineens zweven. Lijkt hij verzeild in een schilderij van Salvador Dalí, of Carel Willink.

„Ik raak dan buiten de wereld."

Halman heeft dat nodig, om zijn fantasie te slijpen en geïnspireerd te raken. „Zoals een wielrenner zijn beenspieren traint, zo oefen ik mijn geest."

Bolwerken van fantasie

Als hij en zijn vrouw Annet cultuurreizen maakten, als kastelen langs de Rijn en de Moezel hem begeesterden - 'kastelen zijn bolwerken van fantasie' - dan nam Gregorius Halman nooit foto's. In plaats daarvan sloeg hij alles op in zijn getrainde hoofd.

's Nachts was het dan alsof hij een computer was die opnieuw geformatteerd moest worden. „Ik kon dan eerst niet slapen. Veel te druk bezig om alles te verwerken. Om alles op te slaan wat ik van belang vond en alle rotzooi eruit te halen. Dat kostte me zo drie, vier uur van de nacht. Maar dan had alles wel een plekje."

Zo ging het decennialang achterelkaar. Kijken. Concentreren. Opslaan. Jaar na jaar, al ver voordat hij kasteelheer was, laadde Halman zijn bouwdroom op. Polijstte hij de beelden die hij ervan had, vervolmaakte hij zijn fantasieën.

Tot hij, een veertiger inmiddels, op een ochtend opstond en besloot dat het moment daar was.

„Ik zei tegen Annet: 'Het kasteel is klaar, ik ga het bouwen'. 'Nou', zei Annet, 'dat moet je dan maar doen'."

Stel, je woont in een plattelandsgemeente en wil naast je woning in het buitengebied een middeleeuws kasteel bouwen, een sprookjesvesting met drie verdiepingen en kantelen en op elke hoek een toren van hooguit een metertje of 26.

Waarom? Omdat dit nu eenmaal je droom is.

Tekeningen, meneer? Sorry, die heb je niet. Die zitten louter in je bovenkamer. Een technische achtergrond dan, met wat diploma's die op z'n minst de suggestie wekken dat je weet waar je aan begint? Ook niet. Je bent autodidact. Je hebt veel over bouwkunde gelezen. En je probeert gewoon wat.

Hoe schaar je de gemeentelijke bouwcommissie achter je voornemens? Hoe overtuig je de totaal geformaliseerde wereld die een overheidsinstelling feitelijk is ervan dat het wonderlijke bouwwerk in je brein geen luchtkasteel is, maar écht?

Gregorius Halman prees zichzelf gelukkig dat hij zo'n vlotte verteller was, toen hij de gemeente Weststellingwerf aan het begin van de jaren negentig toestemming vroeg voor de verwezenlijking van wat zijn levenswerk zou moeten worden.

Een bijzonder ongebruikelijk plan, een flinterdunne technische onderbouwing en een bouwer zonder relevante ervaring: hoe groot was de kans op groen licht?

Schoonheid

Maar de Blesdiekster zette zijn belangrijkste troef in: het verhaal. Hij speelde de kaart van de schoonheid. Begon over zijn afkeer tegen ',het damwandprofiel', de uniformiteit, de functionele dozen waarmee Nederland volgebouwd raakte.

Hij vroeg, nee hij éiste, van de mensen op het gemeentehuis in Wolvega dat ze de romanticus in zichzelf wakker schudden. Dat ze zich als kinderen openstelden voor de pracht en verbeelding die hij ze schetste.

Wat menigeen onmogelijk achtte, gebeurde. De gemeente ging - moedig - overstag en legde zelfs een negatief welstandsadvies naast zich neer.

Halman geniet er nog van na: „Ze konden geen kant meer op. Ik had ze murw gepraat."

Wat hij eigenlijk bedoelt te zeggen: hij had ze een beetje betoverd.

Op welke datum het precies was, dat weet Halman niet meer, maar op enig moment aan het begin van de jaren negentig zette hij de eerste spade in de grond naast zijn woning.

De voormalige landbouwgrond die voorbestemd was voor het kasteel. De bomen die hij bijna twintig jaar eerder had geplant, waren al tot wasdom gekomen. Achter al dat loof had hij met grote zwerfkeien de contouren van zijn burcht - en de ondergrondse passage naar het huis, 'want wat is nou een kasteel zonder ondergrondse gang' - uitgezet.

Een jaar of tien, dacht de kastelenbouwer. Zo lang zou de bouw van Olt Stoutenburght ongeveer gaan duren.

Die prognose was een slag in de lucht. „Eigenlijk heb ik helemaal geen kijk op tijdsduur." Soms somt hij in de ochtend tegenover zijn vrouw op waarmee hij die dag aan de slag wil gaan. „Annet zegt dan vaak: hoe veel uren denk jij dat er in een dag zitten?"

Ontelbaar is het aantal uren dat Halman sindsdien in de bouw stopte. Vaak stond hij nog voor het krieken van dag op, om pas te stoppen als de zon achter de horizon was verdwenen. „Buffelen. Er tegenaan. Maar geen dag zonder plezier."

De scharrelaar

In het kostuumhuis deed hij een stapje terug. „Eigenlijk heeft Annet het overgenomen. Zo kon ik de scharrelaar zijn. Dat moest ook. Een kasteel bouw je niet op je vrije zaterdag."

Stukje bij beetje, maand voor maand zagen voorbijgangers door het geboomte van de Markeweg een uit waaltjes opgetrokken wonder groeien. Een kasteel dat nu eens niet steeds verder aftakelde, maar elke dag juist een beetje completer werd.

Een proces dat gaandeweg meer aandacht trok van passanten, toeristen, maar ook van buren. Op een ochtend kwam iemand met een bekende stem de bouwplaats op gestiefeld. „Hij zegt: Gerry, wat doe je dit mooi. Kan ik je ergens mee helpen? Zal ik die stenen voor je bikken?"

Het was overbuurman Gradus de Vent. Die had de koeien verkocht en had de handen vrij voor andere zaken. Nou Gradus, had Halman geantwoord, dat is goed.

„In twintig jaar tijd heeft buurman Gradus meer dan 250.000 stenen gebikt", vertelt de bouwer. „Tot zijn 82ste. Hij wilde er niks voor. Geen koffie, geen thee. Hij zei alleen: ik rook graag een sigaartje."

Halman vond een rokertje alleen onvoldoende blijk geven van de dank die hij De Vent schuldig was. In 2004 liet hij een stenen plaat met inscriptie maken die hij in de westelijke kasteelmuur metselde.

'Olt Stoutenburght kwam mede tot stand door de ijver en goedheid van Gerardus Hermanus de Vent - Buur Gradus', staat erop. De bikkende buurman overleed in april vorig jaar.

Stenen

Die stenen - Halman wil er nog iets over kwijt. Het gaat om exemplaren die hij overal en nergens vandaan haalde. Stenen die ooit huizen, schuren en andere gebouwen vormden, bouwwerken die gesloopt werden en zo de gebakken brokken waaruit ze bestonden tot wees maakten.

„Mooie stenen, lelijke stenen. Alles gaat hier doorelkaar. Dat geeft karakter. Elke steen heeft zijn eigen vorm. De ziel van de maker, die zit erin."

Halman veert op. „Weet je waar ik van hou? Van misbaksels. Bij stenen, maar ook bij mensen. Mensen aan wie iets mankeert, dat vind ik juist de mooiste. Sprookjes gaan ook altijd over mensen die afwijkend zijn. Anders."

Vreemde stenen, gebikt door die onbaatzuchtige buurman Gradus. Ze vormen het niet meer dan logische hoofdbestanddeel van het sprookjeskasteel dat Olt Stouten-burght is.

„Het leven is te kort om alles zelf te leren", zegt de burchtenbouwer van Blesdijke.

Hoewel hij zelf voor veruit het meeste werk aan Olt Stoutenburght verantwoordelijk is, deed Gregorius Halman het niet helemaal alleen. Parallel aan de constructie van het kasteel bouwde hij aan 'de derde hand', een schil van helpers op wie hij kan rekenen als er dingen moeten gebeuren die hij zelf niet kan.

De dorpsgenote die het ronde, gebrandschilderde raam met de Stellingwerver griffioen in Halmans opdracht vervaardigde. De metaalspecialist die de in Engeland opgeduikelde smeedijzeren sierhekjes boven de ridderzaal aan elkaar verbond. Het interieur van het kasteel scharrelde Halman zelf bij elkaar. Steeds als zich een buitenkansje voordeed, toetste hij de waar aan zijn eigen criteria. Ging hij na het of het binnen zijn fantasie paste.

Zo kleedde hij het middeleeuwse bouwwerk aan met een bonte verzameling aan spullen. Statige zetels uit het oude provinciehuis in Leeuwarden. Een waterornament uit Berlijn. Plafondplaten met gouden draken uit een opgedoekt Chinees restaurant in Zwolle. Een bar uit de restauratiecoupé van een trein.

Wachters

En veel etalagepoppen, sommige helgroen of chroomkleurig. Sommige slechts bestaand uit een onderlichaam, of een los been, ondersteboven aan de kantelen bevestigd. „Dat zijn mijn wachters. Die zien de vijand al van ver aankomen."

Er zijn mensen die Halman daarop aanspreken, als hij ze door zijn bouwwerk rondleidt. Die geven aan dat zo'n bont paspopdeel nogal contrasteert met de pakweg twaalfde-eeuwse uitstraling van het kasteel.

Joh.

Alsof Olt Stoutenburght historisch verantwoord zou moeten zijn.

„Ik vind het mooi dat mensen er iets van vinden. Maar ik heb me er nog nooit iets van aangetrokken. Ik ga mijn eigen gang toch wel."

En hoewel vooral op de hoogste verdieping nog veel arbeid te verrichten valt - de zuidoostelijke torenspits moet nog omhoog getakeld - het droomkasteel van Gregorius Halman lijkt al behoorlijk op het exemplaar dat hij tijdens de sessies in zijn tuin in zijn brein oproept.

„Soms denk ik: potver, in mijn fantasie was het veel mooier. Maar in mijn fantasie kan ik dingen laten zweven. Hier zit ik met de zwaartekracht."

Na een korte denkpauze: „Nee, ik kan er goed mee leven, met hoe het nu is."

Aan de zuidelijke façade van kasteel Olt Stoutenburght bevindt zich een manshoge ingemetselde nis. Die is voor hemzelf. Dat wil zeggen: voor het beeld dat hij van zichzelf, 'toch de stichter', aan het maken is.

In de benedenzaal zijn de contouren ervan al zichtbaar. Een besnorde etalagepop, wat slanker dan hijzelf, bedekt met lagen zand en latex, voor een eeuwenoude, uitgehouwen uitstraling.

Het beeld is nog niet klaar. En het moment waarop het zijn plek krijgt in de muur staat nog niet vast. Halman: „Dat gebeurt als ik voel dat ik wiebelig word. Als ik voel dat de dag daar is."

Dat wordt een bijzonder moment, een gebeurtenis die de rollen tussen mens en fantasie omdraait.

Dan is het sprookje niet langer in hém. Dan is Gregorius Halman, kasteelheer te Blesdijke, in zijn sprookje.

***

# data[].attributes.attachment_link.title
Gregorius Halman, de man die een kasteel in zijn hoofd had (en bouwt)

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe kan het dat een vogeltje, een jongvolwassen mereltien dat voor het eerst een nest moet bouwen, niet bij voorbaat radeloos is? Hoe weet het diertje waar het moet beginnen? Op welke plek, met welke materialen? Nou? Gregorius Halman vouwt zijn handen rond een mok koffie en maakt zijn ogen tot spleetjes.

# data[].attributes.body
Hoorde achteraf van een medewerker hoe er bij de woningcorporatie gereageerd werd op dit verhaal. Men maakte zich er vooral druk over de beeldvorming en die vervelende verslaggever, niet over de verrotte keuken...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een kleine vijftig jaar wonen Henk en Hilda Slomp al aan de Heinsiusstraat in Meppel, naar tevredenheid. Hun woning is zo'n beetje de meest opvallende in de wijk. Een sneeuwwit hekje pronkt voor de rijtjeswoning, meerdere speelgoedpoppen zitten op bankjes en stoelen en een hoge houten paddenstoel staat voor de deur, met tientallen kleurrijke horlogebandjes om de steel.

# data[].attributes.attachment_link.title
Henk en Hilda uit Meppel zitten al ruim twee jaar met verrotte gatenkaas-keuken van Woonconcept. 'Ratten kwamen door de kastjes naar binnen en stalen snoepjes van tafel'

# data[].attributes.attachment_link.description
Henk en Hilda Slomp uit Meppel zijn het beu. Ruim twee jaar zit het stel (86 en 85 jaar) opgescheept met een keuken van woningstichting Woonconcept. De kastjes zijn zo verrot, dat ratten ze gebruikten als ingang van het huis en de snoepjes van tafel vraten.

# data[].attributes.headline
Vliegtuigstrepen in de lucht: hoe kan dat? (LC)

# data[].attributes.subject
Vliegtuigstrepen in de lucht: hoe kan dat? (LC)

# data[].attributes.body
Voorziet in behoefte van lezer om te weten wat er in de lucht gebeurt. Zorgt voor hoge pieken op de website, net als een ander verhaal over een blauwe helikopter die boven de gevangenis in Leeuwarden vliegt. Converteert zelfs tot abonnementen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Sociale media stond donderdag vol met foto's van de cirkelachtige waterdampsporen in een verder strak blauwe lucht. Waar grote passagiersvliegtuigen rechte lijnen trekken in het luchtruim, vielen deze vliegtuigstrepen vooral op door de afwijkende ronde patronen. De strepen waren vanuit de hele provincie te zien.

# data[].attributes.attachment_link.title
Heb jij ze gezien? Die opmerkelijke vliegtuigstrepen boven Friesland? De cirkelachtige waterdampsporen zijn het werk van twee straaljagers

# data[].attributes.attachment_link.description
Sociale media stond donderdag vol met foto's van de cirkelachtige waterdampsporen in een verder strak blauwe lucht. Waar grote passagiersvliegtuigen rechte lijnen trekken in het luchtruim, vielen deze vliegtuigstrepen vooral op door de afwijkende ronde patronen. De strepen waren vanuit de hele provincie te zien.

# data[].attributes.body
*beschrijving: In 2003 krijgt de Vlaamse wielerlegende Lucien van Impe een telefoontje van zijn oude rivaal José Manuel Fuente. Hij wil met hem afspreken. Opmerkelijk, want Fuente is dan al zeven jaar dood. Toch gaat Van Impe op de uitnodiging in en slaat de twijfel toe.

Audiocollectief Schik gaat 16 jaar later op onderzoek uit.

*behoefte van publiek: vooral beleven. Tegelijkertijd is de podcast ook leerzaam en zet het verhaal je aan het denken. Bijvoorbeeld: Kan ik mijn eigen dood faken?

*waarom past dit bij missie NDC? fraaie manier om een verhaal op een andere manier te vertellen. Aanvulling op berichtgeving in papieren krant. Luister Kofferbakmoord.

*het succes van El Tarangu: suspense, fraaie spanningsbogen, luisteraar wordt meegezogen in het verhaal.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In de hete zomer van 1996 stroomt het plein voor de kathedraal van Oviedo vol met mensen die afscheid nemen van hun wielerheld El Tarangu. Jose Manuel Fuente, slechts 50 jaar oud, wordt ten grave gedragen. Maar zeven jaar later zit hij tegenover Lucien van Impe, mosselen te eten in het Vlaamse wielerstadje Geraardsbergen. Lucien kijkt hem in de ogen en weet niet wat hij ziet. Heeft zijn oude rivaal werkelijk zijn dood in scene gezet? Of is hier iets anders aan de hand?

Eén ding is zeker, iemand liegt. Maar wie? En vooral, waarom?

El Tarangu is een zesdelige podcast reeks waarin AudioCollectief SCHIK - samen met sportchroniqueur Filip Osselaer - op zoek gaat naar een man die eigenlijk in zijn graf hoorde te liggen. Langs Noord-Spaanse bergflanken en Vlaamse wielercafés komen ze terecht in een wereld van oude helden, onbetrouwbare bronnen en gestoorde geesten. Ze komen steeds dichter bij de waarheid, tot ze botsen op leugens uit hun eigen verleden...
El Tarangu verschijnt vanaf 8 juli wekelijks op maandag in Apple Podcasts, Stitcher of via www.vpro.nl/eltarangu

# data[].attributes.attachment_link.description
In de hete zomer van 1996 stroomt het plein voor de kathedraal van Oviedo vol met mensen die afscheid nemen van hun wielerheld El Tarangu. Jose Manuel Fuente, slechts 50 jaar oud, wordt ten grave gedragen. Maar zeven jaar later zit hij tegenover Lucien van Impe, mosselen te eten in het Vlaamse wielerstadje Geraardsbergen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In de hete zomer van 1996 stroomt het plein voor de kathedraal van Oviedo vol met mensen die afscheid nemen van hun wielerheld El Tarangu. Jose Manuel Fuente, slechts 50 jaar oud, wordt ten grave gedragen. Maar zeven jaar later zit hij tegenover Lucien van Impe, mosselen te eten in het Vlaamse wielerstadje Geraardsbergen. Lucien kijkt hem in de ogen en weet niet wat hij ziet. Heeft zijn oude rivaal werkelijk zijn dood in scene gezet? Of is hier iets anders aan de hand?

Eén ding is zeker, iemand liegt. Maar wie? En vooral, waarom?

El Tarangu is een zesdelige podcast reeks waarin AudioCollectief SCHIK - samen met sportchroniqueur Filip Osselaer - op zoek gaat naar een man die eigenlijk in zijn graf hoorde te liggen. Langs Noord-Spaanse bergflanken en Vlaamse wielercafés komen ze terecht in een wereld van oude helden, onbetrouwbare bronnen en gestoorde geesten. Ze komen steeds dichter bij de waarheid, tot ze botsen op leugens uit hun eigen verleden...
El Tarangu verschijnt vanaf 8 juli wekelijks op maandag in Apple Podcasts, Stitcher of via www.vpro.nl/eltarangu

# data[].attributes.attachment_link.description
In de hete zomer van 1996 stroomt het plein voor de kathedraal van Oviedo vol met mensen die afscheid nemen van hun wielerheld El Tarangu. Jose Manuel Fuente, slechts 50 jaar oud, wordt ten grave gedragen. Maar zeven jaar later zit hij tegenover Lucien van Impe, mosselen te eten in het Vlaamse wielerstadje Geraardsbergen.

# data[].attributes.body
Verslagen ondernemers, het is niet waanzinnig goed geschreven, maar het komt wel binnen.

# data[].attributes.headline
Anne neemt ons mee naar het moment waarop een schip haar bijna van een brug ramde. 

# data[].attributes.subject
Anne neemt ons mee naar het moment waarop een schip haar bijna van een brug ramde. 

# data[].attributes.body
'Van Zijp kijkt over de brugreling naar twee mannen in oranje jassen die de schade inspecteren.' De lezer staat op de brug!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Van Zijp kijkt over de brugreling naar twee mannen in oranje jassen die de schade inspecteren. Even verderop staat Jesse Wiers (21), de scooterrijder die op het moment van de botsing op het lagere brugdeel reed. Ze hebben allebei een heftige nacht gehad, maar kunnen het gelukkig navertellen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Anne van Zijp stond op de loopbrug toen het schip de Gerrit Krolbrug ramde: 'De hele brug schudde, ook het deel waar ik op stond'

# data[].attributes.attachment_link.description
Van Zijp kijkt over de brugreling naar twee mannen in oranje jassen die de schade inspecteren. Even verderop staat Jesse Wiers (21), de scooterrijder die op het moment van de botsing op het lagere brugdeel reed. Ze hebben allebei een heftige nacht gehad, maar kunnen het gelukkig navertellen.

# data[].attributes.body
Goed interview met hoogleraar over gevolgen van fuserende supermarkten en corona-effecten in de winkelstraat. Brengt het nieuws op een toegankelijke manier bij de lezer.

# data[].attributes.attachment_link.title
Worden de boodschappen duurder bij de grote supermarkten Albert Heijn, Jumbo en Plus? En moet Poiesz zich zorgen maken? Dit zegt retailhoogleraar Corine Noordhoff uit Groningen

# data[].attributes.attachment_link.description
De ene supermarkt fuseert, de ander gaat oud brood verkopen. Intussen spelen technologie en data een steeds grotere rol. Wat betekent dat voor de klanten?

# data[].attributes.headline
Oliebollenbakker en visboer bij deze enorme brand? Hè, wat is hier aan de hand?

# data[].attributes.subject
Oliebollenbakker en visboer bij deze enorme brand? Hè, wat is hier aan de hand?

# data[].attributes.body
- Lezer wordt na het nieuws meegenomen naar het moment door de auteurs terwijl zij er niet zelf bij waren. Dankzij camerabeelden wordt toch een korte en pakkende beschrijving geschetst Advocaten zeggen niets, maar de auteurs weten de verdachten toch te schetsen met de weinige info die zij hebben. Daarnaast weten ze het slachtoffer en zijn beleving en verbazing rondom het hele gebeuren te omschrijven.
- Het voldoet aan het beleven en op de hoogte blijven van de actuele ontwikkeling over een  incident in de buurt. Mensen voelen zich engaged.
- Je wilt weten wat er in je buurt speelt, als betrouwbare nieuwsbron hebben de verslaggevers zich in goede samenwerking vastgebeten in het onderwerp, ondanks dat niet alle bronnen even eenvoudig voorhanden waren.
- Ik vind dat dit een, nee DE tegel verdiend vanwege deze vasthoudendheid. Je wilt graag weten hoe het afloopt en blijft zo verbonden bij de krant.

# data[].attributes.attachment_link.title
Oliebollenbakker en visboer verdacht van brand Oosterwolde

# data[].attributes.attachment_link.description
Een verdachte van de loodsbrand in Oosterwolde komt uit de kermiswereld. Hij kent een eigenaar van de spullen waar de brand begon.

# data[].attributes.headline
Waarom jij geen huis kan kopen - NOS op 3

# data[].attributes.subject
Waarom jij geen huis kan kopen - NOS op 3

# data[].attributes.body
1. Behoefte aan duiding over de woningmarkt.
2. De krant wil het nieuws duiden.
3. Op een simpele manier een complex probleem uitleggen - en dat in beeld brengen. Je neemt de tijd om de video te bekijken.

# data[].attributes.headline
De geheime coronadeals van Sywert van Lienden. Journalistiek zoals journalistiek bedoeld is

# data[].attributes.subject
De geheime coronadeals van Sywert van Lienden. Journalistiek zoals journalistiek bedoeld is

# data[].attributes.body
Van de Volkskrant

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Sywert van Lienden herhaalde het keer op keer: belangeloos stelde hij miljoenen Chinese mondkapjes veilig voor de Nederlandse zorg. Geheim bleef dat hij via een eigen bedrijf toch verdiende aan de pandemie. En dat het RIVM zijn mondkapjes kwalificeerde als 'een onacceptabel gezondheidsrisico'.

Sywert van Lienden kan het in maart 2020 niet meer aanzien. Een Kamerdebat over het schrijnende tekort aan mondkapjes en andere beschermingsmiddelen stemt hem moedeloos. De overheid faalt. Iemand moet iets ondernemen om het zorgpersoneel te helpen. Via twitter roept hij zijn 58.000 volgers op om mee te denken. Ook boort hij zijn eigen netwerk aan. Desnoods gaat de voormalige stamgast van talkshow De wereld draait door zelf die mondkapjes in China ophalen.

In de dagen en weken die volgen boekt Van Lienden (30) verbluffende resultaten. CoolBlue biedt aan om de distributie te doen. KLM en Randstad willen meedenken, zo levert het uitzendbureau personeel dat kosteloos bij Van Lienden aan de slag gaat. Niemand minder dan Prins Constantijn brengt hem via twitter in contact met Flexport. Ondernemer Jos de Blok van Buurtzorg plaatst een grote order.

Al op 22 maart kan Van Lienden de eerste doorbraak melden: 'Vannacht vliegt de eerste lading. It works!'

De non-profitorganisatie Stichting Hulptroepen Alliantie wordt drie dagen later opgericht bij de notaris. Founders zijn twee kennissen van Van Lienden: de ondernemers Bernd Damme (31) en Camille van Gestel (49). Later zal ook Van Lienden zelf toetreden tot het bestuur.

Op het eerste oog is het een onorthodox gezelschap: Van Lienden is behalve mediapersoonlijkheid ook lid van de CDA-verkiezingscommissie en in dienst als public affairs-ambtenaar van de gemeente Amsterdam. De twee zakenmannen handelden in stropdassen, lampjes, relatiegeschenken, synthetische diamanten en zonnebrillen. Met mondkapjes hebben ze geen van allen ervaring.

Maar toch: it works. Met dank aan gulle, anonieme financiers koopt Van Lienden naar eigen zeggen al snel miljoenen mondkapjes in bij tal van fabrieken in China. Een ongekende prestatie, menen zijn twittervolgers. 'Valt wel mee', antwoordt Van Lienden. 'Het is gecompliceerd (web)shoppen.' En: 'Geloof mij: binnen 1-2 weken kan íedereen in Nederland goed beschermd werken in de zorg.' In NRC Handelsblad doceert hij: 'Je moet in China ballen hebben en gewoon cash op tafel gooien.'

Het mooiste van de Stichting Hulptroepen Alliantie is dat iedereen onbaatzuchtig meewerkt. Er is wel een werkmaatschappij (Hulptroepenalliantie) om de zaken met China af te handelen, maar de enige aandeelhouder is de stichting, die geen winstoogmerk heeft en waarvan de bestuurders ook geen 'bezoldiging' ontvangen. Alle eventuele opbrengsten van de mondkapjeshandel vloeien uiteindelijk naar de non-profitorganisatie, zo wordt ook op de site uitvoerig benadrukt.

'Er is nul eigen gewin in deze', verzekert Van Lienden in mei 2020 op twitter als een Nederlandse ondernemer in China kritiek levert ('Wij kennen de prijzen goed in China. Er wordt door jullie winst gemaakt'). 'Ik doe het om niet en heb m'n werk opzijgezet. De accountant houdt toezicht.'

Op het hoogtepunt van de eerste coronagolf floreert Van Lienden als boegbeeld van de Hulptroepen Alliantie. Talkshow Op1 haalt hem binnen als 'chef mondkapjes'. Bij actualiteitenprogramma Nieuwsuur mag hij als expert praten over de wereld van beschermingsmiddelen. Op twitter fileert hij de overheidsaanpak. 'Ongelofelijk dit', schrijft hij als er berichten verschijnen over ondeugdelijke mondkapjes. 'Er is zoveel fake in omloop - maar dat de overheid hier in is getrapt...'

Van Lienden wordt ondertussen als een 'held' gezien, omdat hij wel goede spullen uit China haalt.

'Sick bezig man', schrijft BN'er Tim Hofman op 26 april 2020 op twitter. 'Heel tof.'

Niet iedereen denkt er dan zo over. Mensen die direct betrokken zijn bij de strijd om beschermingsmiddelen zien een andere Sywert van Lienden. Geen onbaatzuchtige filantroop, maar een zakenman die net als commerciële partijen geld verdient aan de schaarste in mondkapjes. 'Het enige verschil is dat hij zich in de media presenteert als redder des vaderlands', zegt een ingewijde.

Uit tientallen interne documenten, contracten, mails en rapporten in het bezit van de Volkskrant wordt duidelijk dat Van Lienden en zijn compagnons inderdaad meer zijn dan bezorgde burgers die in actie komen op een moment van nationale nood. De grote miljoenendeals blijken via hun eigen bv's te lopen.

Het commerciële avontuur van Sywert van Lienden begint op 14 april 2020, drie weken na de oprichting van de Hulptroepen Alliantie. Van Lienden en zijn partners Damme en Van Gestel nemen die dag contact op met het notariskantoor CMS in Amsterdam, niet ver van de Zuidas. Reden: ze willen samen een bedrijf beginnen, Relief Goods Alliance, een 'groothandel in medische en tandheelkundige instrumenten', blijkt uit de oprichtingsakte.

Om zijn deel van de aandelen te beheren, richt Van Lienden dezelfde dag ook nog een eigen bv-tje op: Pologos. Later verandert hij de naam in Sphinx.

De timing is opmerkelijk. Als Van Lienden zijn bv's in het leven roept, is al duidelijk dat er twee enorme mondkapjesdeals met de overheid in het verschiet liggen voor de Hulptroepen Alliantie. Goed voor ruim 100 miljoen euro.

Er zijn weken van spanning aan vooraf gegaan. Van Lienden heeft ruzie gemaakt met het Landelijk Consortium Hulpmiddelen (LCH), de inkooporganisatie die in maart is opgezet door het ministerie van VWS. Na een paar dagen wordt hij bruusk buiten de deur gezet, bevestigen meerdere bronnen, onder andere omdat zijn Hulptroepen Alliantie weigert exclusief voor de overheid te werken.

De breuk blijkt tijdelijk. Het ministerie van VWS, dat toch al onder vuur ligt wegens het tekort aan medische beschermingsmiddelen, vreest slechte publiciteit. Van Lienden is bezig zijn gal te spuwen. 'Het is vechten voor elke centimeter om te mógen helpen (je verzint het niet)', schrijft hij op twitter aan prins Constantijn.

Het ministerie neemt in die dagen weer contact op met Van Lienden, bevestigen ingewijden. Laten we het niet op de spits drijven, is de boodschap. De overheid gaat via LCH echt nog wel zaken doen met de Hulptroepen Alliantie.

Van Lienden houdt zich daarna in, al schrijft hij op 10 april op twitter wel dat het kabinet moet 'leren samenwerken en niet denken vanuit verkokerde bureaucratieën'. 'Als dat gebeurt, dan zal ik met plezier de afgelopen weken vergeten.'

Megaorders

De door Van Lienden gewenste samenwerking komt er. En hoe. Op 19 april plaatst VWS volgens documenten via het consortium twee megaorders. De ene opdracht bestaat uit 20 miljoen Chinese maskers voor 55,6 miljoen euro. De andere order is goed voor 20 miljoen mondkapjes voor 45,2 miljoen euro.

Er is alleen iets raars aan de hand. De Stichting Hulptroepen Alliantie en haar werkmaatschappij spelen geen enkele rol in de deal van 100 miljoen euro. Uit contracten in het bezit van de Volkskrant blijkt dat Van Lienden de twee orders op naam zet van zijn commerciële bedrijf Relief Goods Alliance.

Waarom? Van Lienden en zijn compagnons zeggen in een reactie dat ze op aandringen van het ministerie van VWS en het LCH een eigen bedrijf moesten oprichten. Volgens Van Lienden was het 'een voorstel vanuit de overheid'. Meer toelichting wil hij niet geven, 'omdat we voor vertrouwelijkheid hebben getekend'. Zakenpartner Van Gestel zegt dat de Hulptroepen om 'mededingingstechnische redenen' niet met de overheid kon samenwerken.

Topambtenaar Mark Frequin, die als directeur-generaal namens VWS de leiding had over LCH, wijst die uitleg van de hand. 'Het was voor ons geen voorwaarde dat ze een ander juridisch construct zouden kiezen. Geen sprake van. Relief Goods Alliance was gewoon een zakelijke partij die onder dezelfde voorwaarde als alle andere leveranciers beschermingsmiddelen leverde.'

Bernd Damme, de derde compagnon, heeft nog een verklaring voor het inzetten van een nieuwe bv. 'Voor dit model is gekozen omdat de stichting niet geraakt dient te worden door orders met een andere doelgroep of risicoprofiel dan waarvoor deze is opgericht.'

Zeker is dat Van Lienden publiekelijk nooit duidelijk maakt dat hij voortaan commerciële en financiële belangen heeft bij de mondkapjeshandel. Voor de buitenwereld blijft hij de voorman van de Hulptroepen Alliantie die het allemaal 'om niet' doet. 'We zijn er open over geweest richting onze partners', zegt Van Lienden nu in een reactie. 'Niet naar buiten, maar daar was ook geen reden toe.'

Kosteloos

Een woordvoerder van Randstad zegt dat ze nog steeds personeel leveren aan Van Lienden, maar niet meer gratis. 'In de piek hebben we kosteloos personeel geleverd, maar we hebben begrepen dat ze nu zelf ook commercieel werken en zichzelf laten inhuren, daarom vragen wij nu een kostenvergoeding. Wel nog tegen gereduceerd tarief.'

Professionele inkopers die door VWS zijn betrokken bij het LCH staan versteld door de order die Van Lienden op 19 april krijgt, blijkt uit gesprekken met betrokkenen. Hoe kan een bedrijfje dat nog maar vijf dagen bestaat, geen vermogen heeft en geen expertise op het gebied van beschermingsmiddelen opeens worden aangewezen als 'preferred partner' om mondkapjes in China te bestellen?

Het ministerie van VWS zet door. Van Lienden heeft met gerenommeerde partners in een mum van tijd een indrukwekkende organisatie opgezet die de broodnodige mondkapjes kan leveren. Een crisis vraagt om onorthodoxe maatregelen en de overheid krijgt toch al het verwijt niet open te staan voor hulp van buiten. De deal staat.

De kersverse zakenman blijft ondertussen gewoon de faciliteiten van de non-profitstichting benutten, blijkt uit de interne documenten. Hij gebruikt in zijn contacten met het ministerie en LCH het logo, lettertype en webadres van Hulptroepen Alliantie. Onder elke mail staat de uitroep: 'Voor de zorghelden!' Alleen de naam op de facturen is anders: Relief Goods Alliance.

Het ministerie van VWS zegt in een reactie dat het wel degelijk dacht zaken te doen met de Hulptroepen Alliantie, en niet met een commerciële bv. 'Het ministerie ging ervan uit dat ze bij elkaar hoorden aangezien het om dezelfde personen ging.'

In mailverkeer met sceptische medewerkers van inkooporganisatie LCH schermt Van Lienden met zijn politieke connecties. Zo laat hij op 11 mei weten een gesprek te hebben gehad met minister voor Medische Zorg Martin van Rijn - 'op zijn verzoek'. De bewindspersoon zou zich 'verbaasd' hebben dat de Hulptroepen Alliantie niet nog meer mag leveren. Of er niet nog een order inzit?

Uit de offerte die Van Lienden vervolgens indient voor de levering van chirurgische maskers, blijkt hoe zeer alles door elkaar loopt. In de mail heeft de ondernemer het over een aanbod van Hulptroepen en de offerte is opgesteld in de huisstijl van de non-profitorganisatie, inclusief een verwijzing naar partners als Randstad en KLM. Helemaal onderaan het stuk, in kleine lettertjes, wordt vermeld wie de echte afzender is: Van Liendens bedrijf Relief Goods Alliance.

Het LCH bedankt voor het aanbod. 'Veeeel te duur', aldus het oordeel in een interne mail.

Bevrijding

Sywert van Lienden viert 5 mei 2020 zijn eigen bevrijdingsdag: hij neemt ontslag bij de gemeente Amsterdam. Het ambtenarenbestaan bevalt hem al langer niet meer. Hij gaat zich helemaal richten op Hulptroepen, meldt hij op twitter. 'Best wel spannend met recessie voor de deur, hypotheek en studieschuld maar hey: als je niks verandert blijft alles ook hetzelfde.'

Kenners van de markt die inzicht krijgen in het contract dat Van Lienden sluit met de overheid, zijn ervan overtuigd dat er iets anders aan de hand is. 'Hij is schathemelrijk geworden met die twee deals', meent een betrokkene bij LCH.

De prijzen die Van Lienden hanteert zijn zeker niet laag, vooral omdat de overheid het gehele transport voor haar rekening neemt. De eerste order van 20 miljoen mondkapjes verkoopt het bedrijf van de ex-gemeenteambtenaar voor 2,78 euro per stuk, de tweede order voor 2,26 euro per stuk.

CEO Hans Poulis van de onderneming IGC International - een zeer ervaren leverancier in China die ook hulpmiddelen aan de Nederlandse overheid levert - stelt dat inkoopprijs omgerekend naar euro's in die periode schommelde tussen de 1,50 euro en 1,60 euro. 'Er gaan dan nog wat kosten van de winstmarge af, zoals bijvoorbeeld kwaliteitscontroles, maar er kon zeker op verdiend worden.'

Bronnen binnen VWS bevestigen dat Van Lienden dezelfde marges hanteerde als andere commerciële partijen. Die zouden naar schatting rond de 15 en 20 procent liggen. Van Lienden heeft daarbij als voordeel dat hij nauwelijks investeringen heeft hoeven doen voor zijn net opgerichte bedrijf. Het kantoor, de contacten, het personeel via Randstad, de fabrikanten: alles was al opgezet via de Hulptroepen Alliantie.

Van Lienden weigert te vertellen hoeveel hij met zijn bv's heeft verdiend via de mondkapjeshandel. Opnieuw wijst hij daarbij naar geheimhoudingsclausules ('ik kan en mag geen reactie geven'). De ex-ambtenaar wil niet meer herhalen dat hij het 'om niet' heeft gedaan.

Zijn partner Camille van Gestel erkent dat er 'wel iets is overgebleven'. Uit zijn kennissenkring valt te horen dat hij 'multimiljonair' is geworden. Van Gestel heeft net als Van Lienden zijn oude baan opgezegd. De bed & breakfast, die hij met zijn vrouw runde, is gesloten. 'Het was de moeite waard om te doen', zegt Van Gestel. 'Maar ik ben absoluut geen miljonair geworden. Dat zou mooi zijn.'

Grafeen

Als de eerste coronagolf in de zomer is gaan liggen, komt Sywert van Lienden erachter dat de mondkapjeshandel uit meer bestaat dan 'ballen tonen en cash op tafel gooien'. Het RIVM neemt de door hem geleverde 20 miljoen mondkapjes van de Chinese fabrikant Shengquan onder de loep. Dat pakt niet goed uit. Sterker: de ontzetting van de RIVM-inspecteur spat af van het vertrouwelijke rapport dat is opgesteld tussen 28 en 30 juni en in handen is van de Volkskrant.

Bij algemene bevindingen staat: 'Er zit grafeen in de maskers. Dit zou los kunnen komen en ingeademd kunnen worden. Dit geeft een onacceptabel gezondheidsrisico.' Het eindoordeel van het RIVM: 'Afgekeurd.' Nogmaals schrijft de inspecteur er bij: 'Onacceptabel gezondheidsrisico!'

Binnen het LCH ontstaat onrust, blijkt uit gesprekken met betrokkenen en interne documenten. Grafeen is nanomateriaal van koolstof dat onder andere in elektronica wordt gebruikt. Bij medische mondkapjes die vaak langdurig gedragen moeten worden en aan de hoogste kwaliteitseisen dienen te voldoen, heeft niemand eerder gezien dat er grafeen wordt gebruikt.

Wat volgt is een lang gevecht met van Van Lienden, die bezweert dat er niks aan de hand is. Het probleem voor het ministerie van VWS is dat het RIVM geen officiële status heeft als testagentschap. Van Lienden heeft op 26 april al gemaild dat een eventuele negatieve uitslag van het RIVM niet kan dienen als reden om het contract te ontbinden.

De ondernemer heeft nog een troef in handen. De mondkapjes die hij levert hebben een zogenoemde CE-certificering gekregen via een Iers testbureau CCQS. Daarmee zijn de mondkapjes toegelaten op de Europese markt. Daar heeft Nederland zich ook aan te houden. Grafeen staat ook niet op de lijst met gevaarlijke stoffen.

Van Lienden doet tijdens het conflict liever zaken met het ministerie dan met de professionals die voor LCH vanuit Leusden werken. 'Laten we dit voorlopig even managen tussen VWS en RGA (Relief Goods Alliance, red.)', mailt hij op 5 augustus. 'Dat helpt denk ik het proces.' De VWS-ambtenaren zijn enthousiast. 'Dank voor al je inspanningen.'

Binnen het LCH blijven ondertussen bezwaren bestaan. Die worden ook uitgesproken tijdens 'de stand-ups', de dagelijkse ochtendvergaderingen. Het kwaliteitsteam van het LCH onder leiding van de emeritus hoogleraar longgeneeskunde Jan-Willem Lammers heeft het plan om 'een brief met zorgen naar VWS te sturen omdat grafeen mogelijk een gevaar zou opleveren', zo staat in een mail.

Het ministerie laat het niet zo ver komen. 'Grafeen is meegenomen in de testen en in de certificering van een geaccrediteerd testbureau', aldus de conclusie in een intern memo. 'Daarmee voldoet het masker aan de gestelde kwaliteitseisen en normen en wordt het op basis van de VWS-richtlijn vrijgegeven.'

Een dag later krijgt het kwaliteitsteam tijdens 'de stand-up' te horen dat verdere actie niet gewenst is. 'De beslissing om de grafeen maskers vrij te geven is genomen door VWS.'

Gered

Met die constatering is de deal van Van Lienden gered. Hij kan leveren aan het LCH, zijn mondkapjes gaan naar de 'helden in de zorg' en de 100,8 miljoen euro is binnen. Van de waarschuwingen van het RIVM en de zorgen van het kwaliteitsteam zal nooit iemand iets horen.

Een woordvoerder van het RIVM laat weten dat zij geen voorstander zijn van mondmaskers waarin stoffen zoals, nanozilver, koperoxide of grafeen zijn verwerkt, 'zolang niet onderbouwd en goed uitgezocht is wat de toegevoegde waarde is, terwijl er mogelijk wel risico's zijn.' Grafeen is volgens het RIVM een stof 'die niet per definitie ongevaarlijk is'.

Dat de door het RIVM afgekeurde mondkapjes van Sywert van Lienden met grafeen alsnog op de markt terecht zijn gekomen, is volgens het RIVM mogelijk omdat hun oordeel niet bindend is. 'Het is een advies.'

De autoriteiten in Canada adviseren sinds vorige maand nadrukkelijk om geen grafeenmaskers te dragen. Hoogleraar Medische Microbiologie Bert Niesters vindt dat een logisch besluit. 'Er is discussie en onduidelijkheid over het gebruik van grafeen. Waarom zou je die maskers dan gebruiken als er meer dan genoeg mondkapjes zijn zonder grafeen?'

Hoogleraar Ecotoxicologie Martina Vijver, gespecialiseerd in nanodeeltjes, is ook niet enthousiast. 'Het heeft erg weinig waarde om extra nano-materialen toe te voegen aan dit soort producten. De schade aan het milieu of aan jezelf is in dat geval groter dan de voordelen.'

Ondernemer Jos de Blok, die bij de Hulptroepen Alliantie dezelfde mondkapjes bestelde als de overheid, onderzoekt inmiddels of het product nog wel te gebruiken is. 'Een medewerker heeft ons erop gewezen. We gaan er heel goed naar kijken.'

Niets mis

Sywert van Lienden weet zeker dat er niets mis is met zijn spullen. 'We hebben het uitgezocht met VWS en testbureaus. De grafeen in onze maskers zijn geen nanotubes maar flakes die zijn vastgebonden in plastic. Het kan niet loskomen en er zit zo weinig in dat het niet schadelijk is. Het is gewoon een veilig product. Er zijn juist positieve gezondheidseffecten gevonden bij proeven.' Op de site van Hulptroepen Alliantie worden de bewuste mondkapjes nog steeds aangeboden.

Sywert van Lienden ziet in het uitlekken van zijn zakelijke activiteiten bovenal een politieke afrekening vanwege zijn kritische houding tijdens de coronacrisis. 'Ik vind het buitengewoon onplezierig en nasty. Mensen zijn de kritiek blijkbaar zat. Boontje komt om zijn loontje.'

Het ministerie van VWS laat weten dat geen van de 40 miljoen door Van Lienden geleverde mondkapjes naar de zorg is gegaan. Ze liggen nog op voorraad, omdat er te veel is ingekocht. De 100,8 miljoen euro is wel overgemaakt.

Dit verhaal is gebaseerd op gesprekken met betrokkenen, interne mails, contracten, testrapporten en documenten. De meeste tweets van Sywert van Lienden die worden aangehaald in dit stuk zijn door hem gewist.
Lees ook

# data[].attributes.attachment_link.title
De geheime coronadeals van Sywert van Lienden

# data[].attributes.attachment_link.description
Sywert van Lienden herhaalde het keer op keer: belangeloos stelde hij miljoenen Chinese mondkapjes veilig voor de Nederlandse zorg. Geheim bleef dat hij via een eigen bedrijf toch verdiende aan de pandemie. En dat het RIVM zijn mondkapjes kwalificeerde als 'een onacceptabel gezondheidsrisico'. Sywert van Lienden kan het in maart 2020 niet meer aanzien.

# data[].attributes.headline
Aangrijpend verhaal over doodgeschoten zoon

# data[].attributes.subject
Aangrijpend verhaal over doodgeschoten zoon

# data[].attributes.body
- Wietske sprak met de ouders van Andries Booi over zijn dood. Hij werd doodgeschoten door de politie en zij weten nog altijd niet waarom en wat er is gebeurd.
- LC wil persoonlijke verhalen vertellen en dieper ingaan op het nieuws. Verder kijken dan de voordeur. Dit verhaal voldoet daaraan.
- De zaak hield het dorp bezig en men wilde er alles over lezen. Voldoet aan de nieuwsbehoeften bijblijven, beleven (je voelt het verdriet) en mening vormen (je vindt iets van het optreden van de politie of de doodgeschoten man).
- Succes was meetbaar: 17 abonnementen afgesloten.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
,,Sil ik de hûnen noch efkes dwaan, heit?'' vroeg Andries Booi woensdagavond 15 september. Het was tegen zevenen, het gezin had net gegeten en Andries wachtte nog een sleutelklus in zijn loods in Surhuisterveen.

# data[].attributes.attachment_link.title
'Komst ek hast thús?', appte Ypie. 'Ik kom sa thús mem', antwoordde Andries. Hij stierf door een politiekogel in Boelenslaan en kwam niet meer terug

# data[].attributes.attachment_link.description
Dooooo, tot straks.'' Dat was het laatste wat Luitzen en Ypie Booi uit Boelenslaan uit de mond van hun zoon Andries (28) hoorden. Luttele uren later stierf hij door een politiekogel. ,,Wy witte net wat him ôfspile hat.''

# data[].attributes.body
- Een nieuwe vertelvorm voor DVHN: de podcast. De Kofferbakmoord was meteen een schot in de roos.
- De zaak hield de omgeving flink bezig. Wat was hier gebeurd?
- Dit verhaal graaft diep in de samenleving. Veel mensen komen aan het woord, de vertelvorm is zo dat je het gevoel hebt aan het Stieltjeskanaal te staan (herkenbaarheid)
- Bijna een half miljoen keer beluisterd. De titel, het plaatje, het verhaal, de vorm, het klopte allemaal.

# data[].attributes.attachment_link.title
Heb jij podcast De Kofferbakmoord van DVHN al geluisterd? Maar liefst 399.425 luisteraars gingen je voor

# data[].attributes.attachment_link.description
Podcast De Kofferbakmoord van Dagblad van het Noorden staat op het punt om voor de vierhonderdduizendste keer te worden gedownload. De luistershows zijn in 2019 bezig met een flinke opmars.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tijdens de heftigste pieken van de coronacrisis gaf Marcel Levi (56) leiding aan zeventien ziekenhuizen in Londen en stond hij zelf ook als arts op de ic. Nu heeft hij gekozen voor de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk onderzoek, al flirt hij ook met het ministerschap. 'Ik zeg op alles ja, dan heb je een veel leuker leven.'

'Marcel Levi? Weet u zeker dat u hier aan het juiste adres bent?' De receptionist aan de balie van het NWO bladert vertwijfeld door haar systeem. De opmerking 'is hij niet je baas?' lijkt een belletje te doen rinkelen. 'Neemt u maar even plaats.'

Op dat moment komt de hoogleraar geneeskunde, die driemaal werd uitgeroepen tot beste internist van het land, die jarenlang het AMC runde waarna hij Amsterdam vierenhalf jaar verruilde voor Londen om terug te keren voor het voorzitterschap van het NWO, vrolijk binnenstappen met één hand in zijn zak. Hij komt net terug van een bijeenkomst met demissionair minister van OCW, vertelt hij in de lift naar boven. 'Mevrouw van Engelshoven, aardige vrouw.'

Zie je haar ook als collega? Want je naam als minister voor Volksgezondheid wordt vaak genoemd.

'Veel mensen waren tijdens corona niet helemaal happy met de huidige minister. Op sociale media begonnen die toen allemaal te roepen dat ik het maar moest doen. Ik vond het wel een leuk compliment. De kans is inmiddels wel kleiner dan 1 procent, want ik ben lid van de PvdA.'

Maar zou je het willen?

'Als iemand mij zou vragen of ik minister zou willen worden dan zou mijn antwoord zijn: ja, als ik een halve dag per week mijn poli mag blijven doen. Ook nu ik bij het NWO zit, draai ik nog eens per week mee in het ziekenhuis, in het AMC. Kennelijk ben ik er nog niet aan toe om het dokter-zijn helemaal los te laten. Ik vind het fijn om in de praktijk iets te doen, even geen beleidsmatig werk.'

In Londen gaf je leiding aan zeventien ziekenhuizen, maar liet je je ook, toen er personeelstekorten dreigden, inroosteren op de IC. Was dat de heftigste periode uit je carrière tot nu toe?

'O absoluut. Zo veel stress heb ik nooit eerder in mijn leven gehad. Niet zozeer omdat ik met zoveel ernstig zieke mensen moest omgaan, dat ben ik gewend, daar slaap ik niet minder goed door, maar de stress zat hem erin dat hun familie niet bij ze kon zijn. Die moest ik bellen als het niet goed ging, en dan voelde je de paniek van die mensen door de telefoon of iPad heen. En ik trok me al het persoonlijke gedoe van mijn werknemers erg aan. Er werken daar twintigduizend mensen, maar ik moedigde iedereen altijd aan om mij wel te mailen als ze een probleem hadden. Dan kreeg ik 's avonds een mailtje van een eerstehulparts die uit zijn huis was gegooid omdat ze bang waren dat hij corona zou meenemen. Van de ene op de andere dag stond hij op straat. Daar ging ik dan natuurlijk een oplossing voor verzinnen. Dus als ik na een 12-uurs dienst op de IC ook nog die problemen had opgelost en 's avonds laat eindelijk thuiskwam, trilde ik op de bank nog wel even na.

'Voor het eerst van mijn leven ging ik mijn vrije tijd bewust organiseren omdat ik bang was dat ik anders overspannen zou raken. Ik ging heel veel cakes bakken, gewoon, om even iets normaals te doen. En elke ochtend fietste ik rondjes in het park. Ik ben heel matineus, ik slaap mijn hele leven al vier, vijf uur per nacht, dus dan stond ik om 4 uur op, ging een uur fietsen, en om half 6 kwam ik dan aan op mijn werk. Als andere mensen begonnen, had ik er al tweeënhalf uur op zitten. Ieder mens is anders en sommigen hebben meer slaap nodig dan anderen - mijn vader, opa en broer doen precies hetzelfde dus wellicht speelt er een genetische component. Dat fietsen om 5 uur 's ochtends beviel me trouwens zo goed dat ik het hier in Nederland nog steeds doe. Alleen gaat het NWO pas om 7 uur 's ochtends open, dus werk ik daarvoor eerst thuis. Ik heb het eens uitgerekend: als je al die extra uren bij elkaar optelt krijg je er vijftien levensjaren bij.'

Maar wat een overgang van de hectiek in Londen naar dit adrenaline-loze kantoorleven.

'Voor mij voelde het als een natuurlijke stap, ik vond het leuk om weer eens iets totaal anders te gaan doen. Al vond iedereen het wel erg jammer dat ik wegging. Dat is nu al de tweede keer dat ik dat meemaak, bij het AMC vertrok ik indertijd ook terwijl niemand het verwachtte. Het is moeilijk om op je hoogtepunt weg te gaan, maar toch moet je het doen. Want dan word je overladen met positieve feedback en complimentjes. Je wordt echt de hemel in geprezen.

'Wat ook meespeelde om uit Londen te vertrekken, is dat ik het daar een asociale samenleving vind. De ongelijkheid is extreem. Je ziet op de spoedeisende hulp dingen waarvan je denkt: dit kan niet waar zijn in een West-Europees land. Mensen met zweren in de mond, scheurbuik. Of tumoren waar niets aan gedaan was, die gewoon uit het lichaam puilden. Ik stelde elke dienst op de spoedeisende hulp wel een of twee kankerdiagnoses - in Nederland is dat een zeldzaamheid, dat is al lang gedaan door de huisarts. Maar daar kwamen mensen die al weken bloed hoestten en het enorm benauwd hadden. Uit de eerste foto die je maakte, bleek dan dat ze een longtumor van hier naar de maan hadden. Als ik 's avonds naar huis liep, leek het wel alsof ik over een camping liep. Overal tenten met gezinnen die op straat sliepen. Terwijl ik in een heel nette buurt woonde. Het ging me echt storen, ik zag mezelf daar niet tot het einde der tijden blijven. In Nederland was ik, zoals iedere Nederlander, altijd de godganse dag aan het mopperen, maar nu weet ik: Nederland is een paradijs.'

Wat is nu jouw missie, hier bij het NWO?

'Er gaat in Nederland veel te weinig geld naar wetenschap, aan mij de taak daar verandering in te brengen. Want wetenschap, kennis en innovatie is de allerbeste manier om Nederland verder te brengen de komende jaren. We denken niet genoeg out of the box. We weten bijvoorbeeld dat we minder broeikasgassen moeten produceren en maken daar allemaal internationale afspraken over, maar voor iedere auto die we hier wegdoen, komen er in China tien bij, dus dat schiet niet op. We halen die doelen nooit zonder echt grote stappen terug te doen in de manier waarop we leven, en dat gaat natuurlijk nooit gebeuren. Maar nu was ik op bezoek bij het Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee op Texel, waar een onderzoeker me vertelde dat 98,5 procent van al het koolzuurgas, wat voor CO2 zorgt, in de zee zit - dat kleeft aan de rotsen die onder het zeeoppervlak liggen. 'Je moet eigenlijk een groot eiland tot ontploffing brengen, dan haal je je klimaatdoelen al', legde hij uit. Want als je zo'n groot rotsblok in kleine brokstukjes kan doen veranderen, verdwijnt er meer koolzuur uit de atmosfeer. En toen kwamen we samen uit op Ibiza. Als je dat nou opblaast, dan sla je twee vliegen in één klap: je bent van dat ellendige eiland af én van het CO2-probleem, haha. Het is misschien geen oplossing voor morgen, maar het is wel een oplossingsrichting die ik gaaf vind omdat het een andere manier van denken is. En daar wil ik mensen op attenderen. Want alleen met onze e-bikes en e-auto's gaan we er echt niet komen'

Dankzij corona kwamen wetenschappers meer dan ooit in beeld. Hoe heb jij dat ervaren?

'Ik vond de communicatie veel te negatief. Ik vind dat dokters mensen juist troost moeten geven. Je hoeft het niet mooier te maken dan het is, maar je moet er wel positief in staan en een stip aan de horizon zetten. Ik hoorde Ernst Kuipers (hoogleraar, voorzitter van het Landelijk Netwerk Acute Zorg, red.) laatst verklaren dat er in het najaar 3.500 patiënten op de ic komen te liggen. Ik ken hem goed en waardeer hem zeer, maar als je dat zo zegt, schiet iedereen weer in de stress. Terwijl die 3.500 patiënten over de hele herfst- en winterperiode gespreid zullen zijn, en dat kunnen we makkelijk absorberen met de capaciteit die we hebben. Dus je moet uitkijken met hoe je communiceert in de media. En daar zijn we als dokters niet voor opgeleid. Als ik een praatje hou in ons doktersclubje zeg ik altijd: 'We moeten met z'n allen op les om te leren hoe te communiceren. Want we kunnen het niet en we hebben het echt niet goed gedaan.' Met al die negatieve berichten maak je de mensen die al bang zijn nog banger, en de mensen die er niet in geloven, nog bozer.'

Minister Hugo de Jonge was op zich wel optimistisch met zijn 'dansen met Janssen'.

'Dat is niet optimistisch, dat is dom. Maar ik ga verder niet al te kritisch zijn over De Jonge, iedereen loopt al op hem in te hakken. Hij doet heus zijn best, maar ik vind dat hij af en toe onverstandige dingen doet, en zijn communicatie is niet zo sterk.

'Los van de communicatie vond ik corona wel een glorietijd voor de wetenschap. Dat virus was er, twee weken later hadden we het al geïdentificeerd, nog twee weken later was er een test die we nog steeds gebruiken, drie maanden later was er een vaccin in ontwikkeling - en dat werkt ook nog. Dat kan niet beter. Aan de andere kant werd pijnlijk duidelijk dat er ook een groeiende groep mensen is die helemaal niks heeft met wetenschap. Die zegt: wetenschap is ook maar een mening en ik vind iets anders. Maar ik vind het prima als mensen een andere mening hebben, ook als-ie nergens op slaat. Je moet die mensen ook niet proberen te overtuigen, want dat wordt een religieuze discussie. Tegen een gelovig iemand moet je ook niet zeggen dat er geen wetenschappelijk bewijs is dat God bestaat. Dan praat je een andere taal, dus je gaat nooit bijelkaar komen. Dat geldt ook voor mensen die geloven dat Bill Gates chips bij ons inspuit.'

Geloof jij zelf in God?

'Ja, ik ben joods.'

Dus geloven in de wetenschap en in het hiernamaals kan wat jou betreft wel samengaan?

'O, dat zie je toch heel vaak? En je kunt op een heleboel manieren in God geloven. Veel mensen denken dat het een oude man is met een grijze baard die ergens op een wolk woont, daar heb ik wel mijn twijfels bij. Maar dat er een hogere macht is, vind ik een geruststellende gedachte. Aan de andere kant geloof ik ook in de oerknal. Misschien heeft God de oerknal wel bedacht.'

Stel dat je tegen alle verwachtingen in toch minister wordt en als een god mag bepalen hoe de volksgezondheid wordt geregeld, wat zou je dan veranderen?

'Heel veel. Meer betrokkenheid tonen bijvoorbeeld. Ik heb het voor de grap eens geteld, bij 50 procent van de Kamervragen die de minister krijgt, is het antwoord: 'Daar ga ik niet over, dat moeten de marktpartijen maar doen.' Wat ben je dan voor flutminister! Je gaat er misschien niet over, maar je kan er toch wel een mening over hebben? Ik weet zeker dat je partijen bij elkaar kunt brengen door te zeggen: 'Jullie gaan erover, maar ik vind eigenlijk dat het deze kant op moet.' Maar dat is de laatste jaren gewoon niet gebeurd. Daarom is het zo'n moeras geworden waarin niemand een beslissing neemt. Echt, de lijst van dingen die ik zou willen veranderen is heel lang.'

Zowel je broer Alfred als je promotor en collega bij het AMC, hoogleraar Harry Buller, noemen je extreem ongeduldig. Zodra je met je been begint te wiebelen weten ze al hoe laat het is. Denk je dat je ongeduld je niet gaat opbreken in Den Haag?

'Natuurlijk ga ik ongeduldig worden. Als een vergadering langer dan een uur duurt, ben ik er al klaar mee. Maar goed, dat is dan de consequentie van de keuze die je maakt. Toen ik uit Engeland hier naartoe kwam, ging m'n salaris er met de helft op achteruit. Zo heeft elke beslissing een consequentie. Ik lig er echt geen seconde wakker van, ik kan nog altijd lekkere kaas kopen voor op mijn brood. Ik denk niet dat je de hele ministerraad naar je hand kunt zetten, maar je kunt wel bij een lange vergadering op je departement zeggen: zo doen we het niet meer. Dat probeer ik hier bij NWO ook en de meeste mensen vinden het prima. En als ik zo naar de ministers kijk die in die Tweede Kamer de godganse dag op hun telefoon zitten, denk ik: jullie zijn niet heel erg aan het luisteren, dit is niet de meest efficiënte manier van gedachtewisseling. Daar zou ik graag iets in willen veranderen.'

Je broer vertelde dat jullie allebei de neiging hebben om veel op je bord te nemen.

'Ik zeg op alles ja, dat is een beetje mijn levensfilosofie geworden. Dan heb je een veel leuker leven. Ik word voortdurend gevraagd klusjes te doen waar niks tegenover staat, maar - dat is een andere levensles die ik heb geleerd - er volgt altijd een beloning, al kan dat ook vijftien jaar later zijn.'

Een ander motto van je is: 'winnen is belangrijker dan meedoen.'

'Ja, maar dat mag ik nu niet meer zeggen, dan wordt iedereen op de universiteit boos. Dat zijn wel een tikje fijngevoelige types. Ik had in een column voor het NWO-krantje een parallel getrokken tussen topwetenschap en topsport. Wat heb ik daar een boze reacties op gehad zeg! 'Hij is de Holleeder van de wetenschap', las ik zelfs. Dat winnen belangrijker is dan meedoen, is natuurlijk een provocerende uitspraak, maar ik vind dat we in Nederland te veel opgeschoven zijn naar de kant waar meedoen al goed genoeg is. Het maakt niet uit dat je elke wedstrijd met 10-0 verliest, je deed toch je best. Ik sta iets anders in het leven, ik vind resultaat wel belangrijk. Als een werknemer bij mij komt en zegt: ik moest dit en dat doen, het is niet gelukt, maar ik heb wel heel hard gewerkt, denk ik: wat heb ik daaraan? Het ging erom dat het lukte. Ik snap ook wel dat dingen kunnen mislukken, alleen vind ik het dan geen goede verontschuldiging om te zeggen dat je er toch zo hard aan getrokken hebt.'

'Maar ik heb die prestatiedrang misschien wel extreem, hoor. Als ik in mijn eentje een tochtje op de racefiets maak, tel ik hoeveel mensen mij ingehaald hebben en hoeveel ik er heb ingehaald. En als ik meer mensen heb ingehaald dan mensen mij, ben ik altijd heel blij. Kinderachtig hè?'

Heb je die prestatiedrang van huis uit meegekregen?

'Ja. Ik heb heel leuke ouders, mijn vader is helaas overleden, maar die hebben ons bewust opgevoed met dat we iets moesten presteren. Zij hadden voor mijn broer, mijn zus en mij een lijst gemaakt met dingen die we moesten doen in ons leven. We moesten leren autorijden, leren bridgen, leren schaken - een heel scala aan zaken. Drie dingen van de hele lijst mochten we uitkiezen om niet te doen. Ik wilde bijvoorbeeld geen dansles. In de lijst stond ook dat je een teamsport moest doen, maar ik ben meer een tennisser en een fietser. Ik had alleen mijn drie wildcards al vergeven, dus toen ben ik maar gaan cricketten. Dat is in ieder geval nog de meest individuele sport die je kunt verzinnen, dacht ik, want je staat soms een uur in het veld niks te doen. Maar ik was er niet zo goed in. Ik kan niet gooien. Dat is een genetisch defect.'

Je broer vertelde dat je als jong hummeltje al liever op jezelf was dan dat je met de rest van het gezin meedeed. Dan gingen zij met zijn allen een spelletje doen en zat jij in je eentje op de prullenbak te lezen.

'Ja, je hebt twee soorten mensen. Ik behoor tot het kamp van mensen die zichzelf goed kan vermaken met een boek. Of in mijn eentje op een fiets of gewoon in mijn uppie lopend door de stad. Maar ik ken ook veel mensen die niet alleen kunnen zijn. Als hun relatie stuk gaat hebben ze binnen een week een ander. Ik vind het juist fijn om alleen te zijn. Ik ga wel naar diners en feesten, maar na ongeveer een uur heb ik er weer genoeg van. Dan denk ik: nu ga ik lekker naar huis, hoor. Dan wil ik weer alleen zijn.'

Wil het daarom niet zo vlotten in de liefde?

'Het is denk ik een combinatie van mijn ongeduld en dat ik snel ben uitgekeken. Dan wil ik weer wat anders. En kennelijk was het dan toch weer geen echte liefde, denk ik dan. In mijn werk stop ik wel op het hoogtepunt, bij relaties meestal ervóór al, haha. Ik ben niet zo goed in de liefde.'

Zit je wel eens op Tinder?

'Nee zeg, alsjeblieft. Dat is zo'n vleesfabriek. Ik kom een heleboel leuke mensen tegen en daar ga ik ook wel mee uit, maar ja, dat is ongeveer waar het stopt. Ik vind het ook echt totaal niet erg. Een relatie past niet meer zo in mijn leven. Ik ben het gewend. Wat ik wel jammer vind, is dat er geen kinderen in mijn leven zijn. Dat mis ik wel. Gelukkig heb ik leuke neefjes en nichtjes met wie ik erg close ben, dus dat helpt een beetje.'

Ben je wel eens halsoverkop verliefd geweest?

'O ja, maar dat duurt kort bij mij, daarna gaat het weer over. Het begint altijd met de gevleugelde uitdrukking: 'Ik zie je nooit.' Dan denk ik: oh god, zijn we alweer op dat punt beland? Dan ben ik er klaar mee.'

Harry Buller zei dat vrouwen soms stevig de jacht op je openen.

'Ja, je wil niet weten wat ik allemaal heb meegemaakt. Na elke media-uiting krijg je meteen weer tien huwelijksaanzoeken. Ik ben er niet op uit om mensen te beledigen, maar soms dringen mensen zo aan dat je echt even duidelijk moet zijn en zeggen: "Dit komt van één kant, sorry."'

Wat een goede afpoeier-quote.

'Ik ben door schade en schande wijs geworden. Ik heb trouwens wel eens meegemaakt dat iemand dan toch nog boos werd. Ja, hallo, denk ik dan, het is niet dat ik je heb gedumpt. Maar zij waren dan in hun gedachten al verder, kennelijk.'

'Ik vind het prima zoals het nu is. Ik heb een mooi huis, ik woon op mezelf, en ik ben een asiel voor vrienden bij wie het misgaat in hun relatie en die acuut onderdak nodig hebben. En als ik die ellende dan van nabij zie, ben ik altijd blij dat ik dat allemaal niet hoef.'

Maar zit er misschien ook ergens intimiteitsprobleempje bij jou? Je broer zei dat je niet makkelijk je gevoelens deelt, hij noemde je gereserveerd.

'Ik ben gereserveerd, dat klopt, dat is een goed woord. Maar ik heb wel degelijk allerlei gevoelens en twijfels. Je wil niet weten hoe onzeker ik ben over een heleboel dingen, maar dat verwerk ik dan toch zelf.'

Heeft dat misschien met je achtergrond te maken? Veel joden spraken niet over wat ze in de oorlog hebben meegemaakt, waardoor hun kinderen niet gewend zijn om te praten.

'Nee. Daar ontleen ik wel een heleboel andere dingen aan, maar dit toevallig niet.'

Wat wel?

'Er is in het joodse geloof veel gemeenschapszin, daar heb ik wel echt een enorme tik van meegekregen. De groep vind ik belangrijker dan mezelf. Je bent eigenlijk verplicht om tien procent van je inkomen weg te geven aan iemand die het minder goed heeft, vind ik. Die overtuiging heeft ook best een belangrijke plek gekregen in hoe ik in het leven sta.'

Zoals het weggeven van je nier aan een anonieme donor vijf jaar geleden?

'Ja. Ik werkte samen met iemand die zei: 'Ik ben er de komende twee maanden niet, want ik ga een nier weggeven, anoniem.' Wauw, dacht ik, dat wil ik ook. En het past ook bij mij. Niemand zit thuis op mij te wachten. De kans dat het misgaat is natuurlijk minuscuul, maar als je twee kleine kinderen hebt, neem je geen enkel risico. Ik word er nog steeds blij van dat ik het gedaan heb. Er wordt aan degene die je nier krijgt niet verteld van wie hij afkomstig is, en ik vind het nog steeds leuk om erover te filosoferen wat er met mijn nier gebeurd is. Misschien doet-ie het niet meer, maar misschien doet hij het nog hartstikke goed doet en heeft diegene er een compleet nieuw leven door gekregen.'

Wat voor sporen heeft je joodse achtergrond nog meer nagelaten?

'Zowel mijn broer en zus als ik zeggen best vaak: 'de oorlog was er altijd.' Mijn ouders hebben veel mensen verloren. Mijn moeder heeft twaalf onderduikadressen gehad tot ze uiteindelijk op een fijn adres kwam, maar tien ervoor waren dat helemaal niet. Dat leer je nooit tijdens geschiedenisles, maar er waren ook een heleboel mensen die het gewoon voor het geld deden, en de kinderen nauwelijks te eten gaven of ze zelfs mishandelden. Dat is natuurlijk traumatisch als je ook nog je ouders moet missen en niet weet of je die ooit nog gaat zien. Maar daar werd bij ons nooit over gesproken. Ik merk wel dat ik er een soort geldingsdrang door heb gekregen. Ik laat me niet zo maar wegzetten. Ik vind het belangrijk om te laten zien dat ik hier sta en wat ik kan. Die geldingsdrang kent haar oorsprong misschien in wat de Joden is overkomen in de Tweede Wereldoorlog.'

Als er thuis niet over werd gesproken, hoe is die geldingsdrang en het gevoel je niet te laten wegzetten dan toch bij jou ontstaan?

'Dat zat in kleine dingetjes. Ik merkte dat het winnen van een wedstrijd best wel belangrijk was. Dat je iets moet bereiken in je leven. Dat je het op school goed moest doen. Waarom zou je tevreden zijn met een 6 als je ook een 8 kan halen? En je gaat toch je gedrag aanpassen aan wat je ouders graag willen. Als je merkt dat je ouders heel blij worden als jij een 8 haalt op school, dan denk je: nou, dan ga ik dus een 8 halen. Ik merkte dat mijn ouders een positie verwerven erg belangrijk vonden. Zij hadden sterk het gevoel: we laten ons niet nog een keer wegzetten, we gaan ons niet in een hoekje laten drukken. Daar ging ik aan meedoen.'

Heeft je vader daar op zijn sterfbed nog iets over gezegd?

'Nee, de overwegende emotie was dat mijn vader heel trots op ons was en dat was ook wel iets - als ik eerlijk ben - om trots op te zijn. Mijn vader was een bekende huisarts in Amstelveen, die later ziekenhuisdirecteur werd en voorzitter van de doktersorganisatie KNMG, dus iedereen kende hem wel een beetje. Toen ik net als hij geneeskunde ging studeren, was ik het zoontje van Robert, maar op een gegeven moment draaide dat om, en werd hij de vader van Marcel. Mijn vader vond dat geweldig, terwijl ik juist het omgekeerde heb. Ik krijg mensen op mijn spreekuur die zeggen: 'Uw vader heeft mijn bevalling nog gedaan, dat was zo'n leuke man', nou, dan is mijn hele week goed.'

Was het een grote schok dat hij overleed?

'We zagen het al lang aankomen. Hij had lymfeklierkanker, een erg trage vorm, dus het heeft tien jaar geduurd voor hij overleed. De dood van mijn vader is eigenlijk het enige nare wat ik heb meegemaakt. Verder heb ik een ontzettend fijn leven, vind ik. Ik werd een keer geassessed door een chic headhuntersbureau, dat moest van de Raad van Bestuur van het AMC, en als minpunt was opgeschreven dat ik nog nooit iets naars meegemaakt had in mijn leven. 'Ja sorry hoor!', zei ik. Alsof je mij kunt verwijten dat ik niet veel ellende heb meegemaakt.

'Ik heb sindsdien filosofieën over geluk en pech ontwikkeld. Waarom heb ik nou zo veel geluk en andere mensen niet?, vroeg ik me af. Toen zei iemand, en dat is wel een filosofie die me aanspreekt: Geluk is gelijk verdeeld. Iedereen heeft gemiddeld net zo veel geluk en pech. Alleen sommige mensen zien het geluk en doen de deur open als het aanklopt. En andere mensen missen het en zeggen vervolgens: ik heb ook nooit geluk! Maar dat geluk was er wel, ze zagen het alleen niet.'

1997 Internist in het AMC.

Marcel Levi woont in Amsterdam.

Lees ook

# data[].attributes.attachment_link.title
Arts Marcel Levi: 'Na elk mediaoptreden krijg ik tien huwelijksaanzoeken'

# data[].attributes.attachment_link.description
Tijdens de heftigste pieken van de coronacrisis gaf Marcel Levi (56) leiding aan zeventien ziekenhuizen in Londen en stond hij zelf ook als arts op de ic. Nu heeft hij gekozen voor de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk onderzoek, al flirt hij ook met het ministerschap.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
,,Je moet gelijk weten, wij zijn geen klagende bejaarden.'' Henk van der Scheer (74) en Gerard Boels (81) willen voordat ze van wal steken uit de wereld helpen dat ze als Statler en Waldorf uit de Muppetshow vanaf hun balkon klagen over de racende jeugd van tegenwoordig.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ouderen centrum Emmen zijn snelheidsduivels beu. 'We zijn geen klagende bejaarden, maar dit loopt spuigaten uit'

# data[].attributes.attachment_link.description
Je moet gelijk weten, wij zijn geen klagende bejaarden.'' Henk van der Scheer (74) en Gerard Boels (81) willen voordat ze van wal steken uit de wereld helpen dat ze als Statler en Waldorf uit de Muppetshow vanaf hun balkon klagen over de racende jeugd van tegenwoordig.

# data[].attributes.headline
Sleep je inzending voor de Noordelijke Tegel naar een plekje onder deze balk. Open de tegel en schrijf in de notities:

# data[].attributes.subject
Sleep je inzending voor de Noordelijke Tegel naar een plekje onder deze balk. Open de tegel en schrijf in de notities:

# data[].attributes.body
1. Welke behoefte dit verhaal vervult
2. Waarom dit verhaal past bij de missie van de krant
3. Wat het succes was van dit verhaal

# data[].attributes.body
Maak per verhaal een 'tegel' aan door op de plus-knop rechts onderin te klikken. Vul een titel in en zet erbij van welk medium het verhaal komt. Klik op het oranje hyperlink-tekentje en voeg de url van het verhaal toe. Met de roze 'publish' knop publiceer je de tegel. Is er nog maar weinig ruimte? Sleep je tegel gewoon naar rechts of naar onder en het veld wordt groter.