# data[].attributes.body
τρισδιάστατη αναπαράσταση της αρχαίας Αθήνας
https://www.youtube.com/watch?v=oPKeY_ac8Yw

# data[].attributes.body
η αθηναϊκή δημοκρατία

# data[].attributes.attachment_link.entities[].name
Κεραμεικός & Αθηναϊκή Δημοκρατία

# data[].attributes.attachment_link.entities[].name
Κοντογιώργης

# data[].attributes.attachment_link.title
Η Αθηναική Δημοκρατία

# data[].attributes.body
Διάκριση δούλου -πολίτη

# data[].attributes.headline
Γιούλη: Actionaid:μια ιστορία που θα σε εκπλήξει (ίσως για ασκ 2 σχ.βιβλίου σελ.77)

# data[].attributes.subject
Γιούλη: Actionaid:μια ιστορία που θα σε εκπλήξει (ίσως για ασκ 2 σχ.βιβλίου σελ.77)

# data[].attributes.attachment_link.title
ActionAid: Μια ιστορία που θα σε εκπλήξει

# data[].attributes.body
Ο πολίτης

# data[].attributes.headline
Γιούλη:Οι κοινωνικές ομάδες σε Αθήνα-Σπάρτη

# data[].attributes.subject
Γιούλη:Οι κοινωνικές ομάδες σε Αθήνα-Σπάρτη

# data[].attributes.body
(ίσως εργασία σε μαθητές για σύγκριση)

# data[].attributes.headline
Γιούλη: Tο σχολικό Βιβλίο

# data[].attributes.subject
Γιούλη: Tο σχολικό Βιβλίο

# data[].attributes.body
έχει 2 πηγές: α) μέτοικοι & β)
δούλοι

# data[].attributes.attachment_link.title
Ιστορία (Α Γυμνασίου): Ηλεκτρονικό Βιβλίο

# data[].attributes.attachment_link.description
Η τροφή της αθηναϊκής οικογένειας ήταν λιτή και αποτελούταν από λαχανικά, ελιές, παστά ψάρια και σπάνια από κρέας. Η ενδυμασία των Αθηναίων ήταν κομψή, αλλά όχι εξεζητημένη. Το βασικό ένδυμα ήταν ο χιτώνας, ο οποίος, ανάλογα με τις διαθέσεις του ατόμου, με το δέσιμο στη μέση με μία ζώνη, δημιουργούσε πολλές ή λίγες πτυχώσεις.

# data[].attributes.headline
Γιούλη: Δούλοι από ime

# data[].attributes.subject
Γιούλη: Δούλοι από ime

# data[].attributes.attachment_link.description
Στην Αθήνα, το δικαίωμα της ζωής ήταν εξασφαλισμένο στους δούλους. Ενώ ο κύριος δεν μπορούσε να σκοτώσει το δούλο του, ο αθηναϊκός νόμος επέτρεπε το βασανισμό ή την κακομεταχείρισή του από τον ιδιοκτήτη του. H θνησιμότητα των δούλων ήταν βέβαια υψηλή σε περιπτώσεις απάνθρωπων συνθηκών εργασίας, όπως για παράδειγμα στα μεταλλεία του Λαυρίου.

# data[].attributes.headline
Γιούλη: Δούλοι από wiki

# data[].attributes.subject
Γιούλη: Δούλοι από wiki

# data[].attributes.attachment_link.title
Δουλεία στην αρχαία Ελλάδα - Βικιπαίδεια

# data[].attributes.attachment_link.description
Η μελέτη του φαινομένου της δουλείας στην αρχαία Ελλάδα παρουσιάζει πλήθος σημαντικών μεθοδολογικών προβλημάτων. Οι γραπτές μαρτυρίες είναι ασύνδετες και αποσπασματικές, επικεντρωμένες κυρίως στην πόλη των Αθηνών. Καμία πραγματεία δεν είναι ειδικά αφιερωμένη στο ζήτημα. Η κωμωδία και η τραγωδία εμπεριέχουν στερεότυπα, ενώ η εικονογραφία δεν διαχωρίζει με σαφή τρόπο τους δούλους από τους τεχνίτες και εργάτες.

# data[].attributes.headline
Γιούλη:: Αθηναίοι πολίτες

# data[].attributes.subject
Γιούλη:: Αθηναίοι πολίτες

# data[].attributes.headline
Γιούλη: Αθηναίοι πολίτες από wiki

# data[].attributes.subject
Γιούλη: Αθηναίοι πολίτες από wiki

# data[].attributes.attachment_link.title
Αθηναϊκή Δημοκρατία - Βικιπαίδεια

# data[].attributes.attachment_link.description
Ο εκπολιτισμός σε τέτοιο πληθυσμιακό μέγεθος δεν συνέβη πουθενά αλλού στον κόσμο, (τουλάχιστον μέχρι την καθιέρωση της "βασικής" εκπαίδευσης περί τον 18ο κ.χ.ε.) παρά μόνο στην Αθήνα της Δημοκρατίας. Δικαιοσύνη, Συγγράμματα, Συμπόσια, Εορτές, Αγώνες, Φιλοσοφία, Θέατρο, εφαρμοσμένες τέχνες δηλαδή οι αρχές όλων των επιστημών κατέστησαν ελεύθερες σε όλους για πρώτη φορά στην Αθηναϊκή Δημοκρατία.

# data[].attributes.headline
Γιούλη: Αθηναίοι πολίτες από ime

# data[].attributes.subject
Γιούλη: Αθηναίοι πολίτες από ime

# data[].attributes.attachment_link.description
Κάθε αθηναίος πολίτης εγγραφόταν στο μητρώο του δήμου, απ' όπου καταγόταν ο πατέρας του, αφού αρχικά είχε πιστοποιηθεί και η αθηναϊκή καταγωγή της μητέρας του. Αυτό διαπιστωνόταν με έμμεσο τρόπο, δηλαδή με έλεγχο της πολιτογράφησης του πατέρα της, εφόσον η ίδια, όπως όλες οι , δεν είχε πολιτικά δικαιώματα.

# data[].attributes.body
Πολίτης σε Αθήνα και Σπάρτη (Ομοιότητες-Διαφορές)

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Η έννοια του πολίτη ήταν σε όλες τις ελληνικές πόλεις άμεσα συνδεδεμένη με την ιδιότητα του ελεύθερου πολίτη, που για να την αποκτήσει κανείς έπρεπε να έχει γεννηθεί από γονείς που ήταν και οι δύο ελεύθεροι.
Ο κανόνας της καταγωγής από αμφότερους τους γονείς πολίτες, τηρήθηκε με ευλάβεια από όλες τις ελληνικές πόλεις, με ελάχιστες εξαιρέσεις.
Στην Αθήνα μάλιστα, η Εκκλησία του Δήμου ενέκρινε το 451 π.Χ. ψήφισμα, σύμφωνα με το οποίο απαραίτητη προϋπόθεση για την απόκτηση της ιδιότητας του πολίτη ήταν η καταγωγή από γονείς που ήταν μεν ελεύθεροι, αλλά έπρεπε να είναι και οι δύο Αθηναίοι πολίτες.
Πάντως, πηγές που αναφέρονται στην Αθήνα κάνουν λόγο για την απονομή της ιδιότητας του πολίτη και σε κάποιους συμμάχους, αλλά και σε μετοίκους, ως ανταμοιβή για εξαιρετική πίστη και προσφορά σημαντικών υπηρεσιών προς την πόλη. Στην ίδια πόλη υπήρξαν ίσως και κάποιες άλλες περιπτώσεις ατομικής απονομής της ιδιότητας του πολίτη, όπως αυτή του Περικλή, ο οποίος μετά τον θάνατο των δύο νόμιμων γιων του, ζήτησε να απονεμηθεί η ιδιότητα του πολίτη στον γιο που είχε αποκτήσει με την Ασπασία, την εταίρα από τη Μίλητο.

Αντίθετα η Σπάρτη διαφύλαξε με περίσσιο πάθος την ιδιότητα του Σπαρτιάτη πολίτη και αντιμετώπισε με ιδιαίτερη καχυποψία κάθε ξένο στοιχείο προς το σώμα των πολιτών της. Χαρακτηριστική απόδειξη γι' αυτό είναι η ολιγανθρωπία της (όσον αφορά το σώμα των ελεύθερων πολιτών) που την ταλάνιζε σε όλη τη διάρκεια της ιστορικής της πορείας.

Ως Σπαρτιάτης πολίτης νοείτο όποιος είχε γεννηθεί αρτιμελής και υγιής, από Σπαρτιάτες γονείς. Δυο ακόμη πολύ σημαντικά στοιχεία της έννοιας του ελεύθερου πολίτη ήταν το δικαίωμα απόκτησης και κατοχής γης και ακινήτων και η απαλλαγή από οποιονδήποτε σταθερό φόρο.
Το δικαίωμα της απόκτησης, κατοχής και εκποίησης ενός κλήρου γης στην Αττική ήταν αποκλειστικό προνόμιο του πολίτη. Ακόμη και όταν υπήρχαν πολίτες που δεν κατείχαν γη, αυτή εξακολουθούσε να θεωρείται σύμβολο της ιδιότητας του ελεύθερου πολίτη.
Στη Σπάρτη η καλλιεργήσιμη γη ήταν μοιρασμένη σε τόσους κλήρους, όσοι ήταν και οι ελεύθεροι πολίτες. Οι Σπαρτιάτες δεν ασχολήθηκαν ποτέ με την καλλιέργεια της γης, αφού αυτό ήταν αποκλειστική αρμοδιότητα των ειλώτων. Ωστόσο, η κατοχή πλήρων δικαιωμάτων του πολίτη εξαρτάτο από τη δυνατότητα να προσφέρουν στα συσσίτια μέρος της παραγωγής του κλήρου τους.

Ίσως τα πολιτικά χαρακτηριστικά της ιδιότητας του ελεύθερου πολίτη ήταν τα σημαντικότερα, δεδομένου ότι η πολιτική δραστηριότητα αποτελούσε εξ ορισμού την κύρια δραστηριότητα του ελεύθερου πολίτη. Με τον όρο "πολιτική δραστηριότητα" νοείται η συμμετοχή στα πολιτικά θεσμικά όργανα. Στην Αθήνα η συμμετοχή αυτή εκφραζόταν στην Εκκλησία του Δήμου, στη Βουλή, στην Ηλιαία και στο σώμα των αρχόντων. Στη Σπάρτη η συμμετοχή των πολιτών εκδηλωνόταν στη Συνέλευση του Δήμου, στη Γερουσία η στο συμβούλιο και το σώμα των αρχόντων.

Στην Αθήνα, οι πολίτες καθόριζαν και διαμόρφωναν, με την προσωπική τους παρουσία στα πολιτειακά όργανα,
την προσωπική βούληση. Αυτοί λάμβαναν όλες τις αποφάσεις στην Εκκλησία του Δήμου και οι ίδιοι απένειμαν τη δικαιοσύνη. Κάθε πολίτης είχε τη δυνατότητα να λάβει τον λόγο στην συνέλευση, να διατυπώσει προτάσεις ή να καταγγείλει παράτυπες ή παράνομες αποφάσεις Ενώ όμως η συμμετοχή του Αθηναίου πολίτη στην οργάνωση των εξουσιών ήταν μαζική, προσωπική, άμεση και ρυθμιστική, στη Σπάρτη η συμμετοχή των πολιτών στη συνέλευση των πολιτών είχε τυπικό χαρακτήρα, αφού καλούνταν ουσιαστικά να επικυρώσουν αποφάσεις τις οποίες είχε λάβει κάποιο άλλο όργανο, όπως οι βασιλείς, η γερουσία ή οι έφοροι.

Το τέταρτο στοιχείο της ιδιότητας του Αθηναίου και του Σπαρτιάτη πολίτη ήταν στρατιωτικού περιεχομένου. Στις ελληνικές πόλεις, τουλάχιστον τον 5 ο αι. π.Χ., η ιδιότητα του πολίτη και η "οπλιτική ικανότητα", η δυνατότητα, δηλαδή, του πολίτη να προμηθεύεται πλήρη οπλισμό, ήταν πλήρως συνδεδεμένες.

Στην Αθήνα η ταύτιση μεταξύ πολίτη και στρατιώτη διατηρήθηκε σε αυτό το πλαίσιο μέχρι την εποχή του Κλεισθένη. Όμως τον 5 ο αι. π.Χ., η ταύτιση αυτή χαλάρωσε, αφενός επειδή η ιδιότητα του πολίτη επεκτάθηκε και σε εκείνους που δεν είχαν την οπλιτική ικανότητα, αφετέρου επειδή η Αθήνα έζησε ένα μεγάλο διάστημα χωρίς πόλεμο.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα της απόλυτης ταύτισης πολίτη και στρατιώτη αποτέλεσε η Σπάρτη. Τους απαγορευόταν αυστηρά να έχουν οποιουδήποτε είδους οικονομική δραστηριότητα. Για τις οικονομικές τους ανάγκες βασίζονταν στους περίοικους και κυρίως στους είλωτες. Απαλλαγμένοι λοιπόν από κάθε οικονομική ασχολία, οι Σπαρτιάτες αφοσιώνονταν αποκλειστικά στη στρατιωτική εκπαίδευση: ήταν μια κληρονομική ομάδα πολεμιστών. Την ίδια στιγμή οι Αθηναίοι πολίτες ήταν ελεύθεροι να επιδοθούν σε οποιαδήποτε οικονομική δραστηριότητα θεωρούσαν πρόσφορη (καλλιέργεια της γης, εμπόριο, προσφορά υπηρεσιών, βιοτεχνική δραστηριότητα).

Το τελευταίο χαρακτηριστικό της ιδιότητας του πολίτη αφορούσε στον θρησκευτικό τομέα. Στην Αθήνα, οι πολίτες όφειλαν να συμμετέχουν στις τελετές, όπως όφειλαν να συμμετέχουν και στην πολιτική ζωή. Η είσοδος του μελλοντικού πολίτη στην πολιτική κοινότητα συνοδευόταν από τελετουργίες προς τιμήν του Δία ή της Αθηνάς. Τέλος, από τον όρκο που έδινε ο μελλοντικός πολίτης διαπιστώνεται, ότι η είσοδος στην πολιτική ζωή αποτελούσε όχι μόνο πολιτική αλλά και θρησκευτική πράξη. Τα ίδια ισχύουν και στη Σπάρτη με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τη συμβολική διαδικασία μύησης των νέων, κατά την εορτή των Υακινθίων, η οποία σηματοδοτούσε τη μετάβαση τους στην ώριμη κοινωνική ομάδα.

Νίκος Γιαννόπουλος
ιστορικός

# data[].attributes.attachment_link.title
Η έννοια του πολίτη στην αρχαία Αθήνα και τη Σπάρτη. Τι προνόμια και υποχρεώσεις είχαν στην Αθήνα και τη Σπάρτη. Ομοιότητες και διαφορές, που καθόρισαν τον αρχαίο πολιτισμό - ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

# data[].attributes.attachment_link.description
Η έννοια του πολίτη ήταν σε όλες τις ελληνικές πόλεις άμεσα συνδεδεμένη με την ιδιότητα του ελεύθερου πολίτη, που για να την αποκτήσει κανείς έπρεπε να έχει γεννηθεί από γονείς που ήταν και οι δύο ελεύθεροι. Ο κανόνας της καταγωγής από αμφότερους τους γονείς πολίτες, τηρήθηκε με ευλάβεια από όλες τις ελληνικές πόλεις, με ελάχιστες εξαιρέσεις.

# data[].attributes.headline
Γιούλη: Μέτοικοι από ime

# data[].attributes.subject
Γιούλη: Μέτοικοι από ime

# data[].attributes.attachment_link.description
Oι ελεύθεροι κάτοικοι των Aθηνών, που δεν ανήκαν στο σώμα των αθηναίων , αλλά διέμεναν μόνιμα στην πόλη, αποτελούσαν την κατηγορία των μετοίκων. H πλειοψηφία των μετοίκων απαρτιζόταν από ξένους, οι οποίοι εκμεταλλευόμενοι την οικονομική άνθηση της Aθήνας έρχονταν για να κερδίσουν χρήματα, κατά κανόνα ασχολούμενοι με εμπορικές δραστηριότητες.

# data[].attributes.headline
Γιούλη:Μέτοικοι από wiki

# data[].attributes.subject
Γιούλη:Μέτοικοι από wiki

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Με τον όρο μέτοικος εννοείτο κατά την αρχαιότητα εκείνος που κατοικούσε στα όρια μιας πόλης-κράτους αλλά δεν καταγόταν από αυτήν. Οι μέτοικοι είχαν συνήθως περιορισμένα ή καθόλου πολιτικά δικαιώματα. Ο όρος είναι κυρίως γνωστός από την αρχαία Αθήνα, την πόλη που συγκέντρωνε τους περισσότερους ξένους λόγω της αίγλης και της οικονομικής ανάπτυξής της.

Πολιτικά δικαιώματα στην αρχαία Αθήνα χορηγούνταν μόνο σε ειδικές περιπτώσεις κατά τις οποίες μη πολίτες πρόσφεραν σημαντικές υπηρεσίες στην πόλη και μπορούσαν να γίνουν ισοτελείς, αλλά όχι πολίτες. Αυτή ήταν η προστασία του συστήματος, καθώς ο ξένος δεν μπορούσε να συμμετέχει στις αποφάσεις του Δήμου ή να διεκδικήσει κάποιο είδος πολιτικής εξουσίας.

Όσον αφορά στην οικονομική βοήθεια της αθηναϊκής δημοκρατίας προς τους μη πολίτες ήταν μάλλον ανύπαρκτη, καθώς δε δικαιούνταν μισθού. Αντίθετα, υπήρξαν οικονομικές υποχρεώσεις των μετοίκων προς την πόλη, όπως το μετοίκιον, που συγκαταλεγόταν στα επίσημα έσοδα του κράτους ή τα θεωρικά για τους εύπορους μετοίκους.

Ο νομικός ορισμός του μετοίκου άλλαξε συχνά στην ιστορία του αθηναϊκού πολιτεύματος ανάλογα με μεταρρυθμίσεις στη νομοθεσία πολιτογράφησης. Καθώς το καθεστώς του πολίτη στην αρχαία Αθήνα ήταν παραδοσιακά θέμα καταγωγής και όχι τόπου γέννησης ή διαμονής, ένας μετανάστης και οι απόγονοί του δε γίνονταν ποτέ πολίτες, αν δεν αποφάσιζε η πόλη να τους δώσει αυτό το καθεστώς. Πιστεύεται π.χ. ότι ο διά το πλήθος των πολιτών, Σόλων έδωσε καθεστώς πολίτη σε πολλούς μετοίκους στα πλαίσια των μεταρρυθμίσεών του, που διεύρυναν το πολιτικό σώμα της Αθήνας μετά το 594/3 π.Χ.. Αντίθετα το 451 π.Χ., επί άρχοντος Αντιδότου " Περικλέους ειπόντος, έγνωσαν μη μετέχειν της πόλεως ός ου μη μετέχειν της πόλεως ος μη εξ αμφοίν άστοιν η γεγονώς", γράφει ο Αριστοτέλης, την εποχή κυριαρχίας της δημοκρατικής μερίδας με τον Περικλή στην εκκλησία του δήμου, ψηφίστηκε ο περί νόθων νόμος, που αφαίρεσε τα δικαιώματα του Αθηναίου πολίτη από τους μητρόξενους, όσους δηλ. είχαν μόνο πατέρα αθηναϊκής καταγωγής, και τους κατέστησε μετοίκους διαγράφοντάς τους από τα μητρώα των πολιτών. Τα κίνητρα του Περικλή γι' αυτό το μέτρο είναι πιθανότατα οικονομικά, καθώς την ίδια περίπου εποχή καθιερώθηκαν ημερήσιες αποζημιώσεις ( μισθοί) για τους άρχοντες, τους βουλευτές και τους ηλιαστές όταν δίκαζαν. Πρόσβαση σε αυτά τα αξιώματα είχαν την εποχή του Περικλή όλοι οι πολίτες. Ένας άλλος λόγος είναι πιθανόν η εξωτερική πολιτική της Αθήνας αυτή την εποχή, που οδηγούσε στην κυριαρχία της πόλης επί των συμμάχων της και τελικά στη σύγκρουση με τη Σπάρτη. Με το καθεστώς του μετοίκου ζούσαν επίσης απελευθερωμένοι δούλοι, αν επέλεγαν να παραμείνουν στην Αθήνα.

Ο αριθμός των μη πολιτών είναι πρακτικά αδιευκρίνιστος. Οι πόλεις στην κλασική περίοδο ήταν πληθυσμιακά μικρές. Δεν αριθμούσαν στην πλειονότητά τους πάνω από 10.000 πολίτες με εξαίρεση την Αθήνα, η οποία στην περίοδο της δημογραφικής ακμής της αριθμούσε περίπου 45.000 πολίτες, άτομα δηλαδή που είχαν πολιτικά δικαιώματα. Οι γυναίκες, οι μέτοικοι και οι δούλοι που αποτελούσαν την πλειοψηφία, στερούνταν πολιτικών δικαιωμάτων. Κατ' εκτίμησιν, λοιπόν, υπολογίζεται ένα ποσοστό που αγγίζει το 1/3 του συνολικού πληθυσμού της Αθήνας, αν υποτεθεί ότι στην περίοδο της δημογραφικής ακμής της ο συνολικός πληθυσμός έφθανε τον εκπληκτικό για την εποχή αριθμό των 100.000 περίπου ατόμων.

Οι μέτοικοι συμμετείχαν ενεργά στις στρατιωτικές δραστηριότητες ως στρατιώτες κυρίως σε συνοριακά φυλάκια, όπως επίσης και στους περισσότερους παραγωγικούς τομείς και όσον αφορά στο εμπόριο, ο ρόλος τους υπήρξε κυριαρχικός. Τα μεγάλα δημόσια έργα, οι περισσότερες βιοτεχνίες και αρκετά επαγγέλματα που σχετίζονταν με τις επιστήμες, τις τέχνες, τη φιλοσοφία και τη ρητορική είχαν περιέλθει στα χέρια τους. Για να μη χάσει αυτό το σημαντικό κεφάλαιο η Αθήνα, έδινε στους μετοίκους γενικά τα ίδια δικαιώματα ενώπιον των δικαστηρίων, όπως και στους πολίτες. Ο Αναξαγόρας, ο Δημόκριτος, ο Ιππόδαμος, ο Αριστοτέλης και άλλες σημαντικές φυσιογνωμίες της κλασικής Αθήνας είναι παραδείγματα τέτοιων ανθρώπων που δεν κατείχαν την ιδιότητα του πολίτη, αλλά πρόσφεραν σημαντικές υπηρεσίες στην πόλη.

Βάσει των παραπάνω συνοψίζεται ότι στο πολιτικοοικονομικό σύστημα της Αθήνας υπήρχαν σαφείς διαχωριστικές γραμμές, όσον αφορούσε στα δικαιώματα του πολίτη και του μη-πολίτη. Επίσης, γίνεται αντιληπτό ότι ο πολίτης Αθηναίος είχε την εξουσία και τον έλεγχο του κράτους και των φορέων του, ενώ ο μη-πολίτης ήταν μέλος αυτής της οργανωμένης κοινωνίας με σημαντική προσφορά τουλάχιστον στον οικονομικό τομέα, αλλά ξένος σε εκείνα τα θέματα που αφορούν στα προνόμια του γνήσιου Αθηναίου (πολιτική ιεραρχία, ακίνητη περιουσία, ιερατικά και στρατιωτικά αξιώματα).

Andrewes 1987, Αρχαία Ελληνική Κοινωνία2, μτφρ. Α. Παναγόπουλος, Αθήνα, 104 "Όχι βέβαια ότι στην Αθήνα παρακολουθούσαν ταχτικά τις συνεδρίες της εκκλησίας του δήμου περισσότεροι από ένα μικρό ποσοστό (σε εποχή που μπορεί να υπήρχαν ακόμη και 45 χιλιάδες πολίτες με δικαίωμα ψήφου), ...".

Andrewes Α. 1987, Αρχαία Ελληνική Κοινωνία, μτφρ. Α. Παναγόπουλος, Αθήνα.

Σακελλαρίου Μ.Β. 2000, Η αθηναϊκή δημοκρατία, Παν. Εκδ. Κρήτης, Ηράκλειο.

# data[].attributes.attachment_link.title
Μέτοικος - Βικιπαίδεια

# data[].attributes.attachment_link.description
Με τον όρο μέτοικος εννοείτο κατά την αρχαιότητα εκείνος που κατοικούσε στα όρια μιας πόλης-κράτους αλλά δεν καταγόταν από αυτήν. Οι μέτοικοι είχαν συνήθως περιορισμένα ή καθόλου πολιτικά δικαιώματα. Ο όρος είναι κυρίως γνωστός από την αρχαία Αθήνα, την πόλη που συγκέντρωνε τους περισσότερους ξένους λόγω της αίγλης και της οικονομικής ανάπτυξής της.