# data[].attributes.headline
Αγγέλου Συρίγου, Ευάνθη Χατζηβασιλείου, Μικρασιατική καταστροφή 

# data[].attributes.subject
Αγγέλου Συρίγου, Ευάνθη Χατζηβασιλείου, Μικρασιατική καταστροφή 

# data[].attributes.attachment_caption
1989, Νέα Σύνορα, Λιβάνης

# data[].attributes.headline
Γιάννη Καψή, Χαμένες πατρίδες, από την απελευθέρωση στην καταστροφή της Σμύρνης

# data[].attributes.subject
Γιάννη Καψή, Χαμένες πατρίδες, από την απελευθέρωση στην καταστροφή της Σμύρνης

# data[].attributes.headline
Σκηνές από την παράσταση Γκιακ ΚΘΒΕ

# data[].attributes.subject
Σκηνές από την παράσταση Γκιακ ΚΘΒΕ

# data[].attributes.attachment_link.title
Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος - Παραστάσεις

# data[].attributes.headline
Γκιακ, Δημοσθένη Παπαμάρκου

# data[].attributes.subject
Γκιακ, Δημοσθένη Παπαμάρκου

# data[].attributes.body
Οι ήρωες των διηγημάτων του Γκιακ, στρατιώτες που πολέμησαν στη μικρασιατική εκστρατεία, έρχονται αντιμέτωποι με τους ρόλους που τους επιβάλλουν οι παραδοσιακοί κανόνες και το βίωμα του πολέμου. Συγκρούονται, υποτάσσονται, ζουν εν κρυπτώ ή φεύγουν. Το γκιακ είναι το αίμα, ο συγγενικός δεσμός και ο νόμος του αίματος που σκιάζει τις ζωές τους. Με έναν τραχύ προφορικό λόγο, οι ιστορίες τους αφηγούνται την απώλεια προσανατολισμού, την αδυναμία τους να συμβιβάσουν τους κώδικες της παράδοσης με τα συναισθήματα και τη συνείδησή τους.
O Δημοσθένης Παπαμάρκος, με τα οκτώ διηγήματα και την παραλογή αυτής της υποβλητικής συλλογής, αξιοποιεί τη λογοτεχνική δύναμη της προφορικότητας και της παράδοσης, για να οικοδομήσει μια μοντέρνα σύνθεση. Τα διηγήματα του Γκιακ συγκροτούν προοδευτικά μια ενιαία εικόνα, σαν θραύσματα ενός μυθιστορήματος που φωτίζει λοξά μια καθοριστική στιγμή της ελληνικής ιστορίας.

# data[].attributes.headline
Erik Sjöberg: The Making of the Greek Genocide: Contested Memories of the Ottoman Greek Catastrophe

# data[].attributes.subject
Erik Sjöberg: The Making of the Greek Genocide: Contested Memories of the Ottoman Greek Catastrophe

# data[].attributes.headline
George N. Shirinian (editor) Genocide in the Ottoman Empire: Armenians, Assyrians, and Greeks, 1913-1923

# data[].attributes.subject
George N. Shirinian (editor) Genocide in the Ottoman Empire: Armenians, Assyrians, and Greeks, 1913-1923

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Από τα ιστορικά περιοδικά της Bαβέλ, μέχρι το Βήμα, κι από τη Γαλέρα στο Ποντίκι μεταξύ άλλων, οι γελοιογραφίες του Soloup (ή Αντώνη Νικολόπουλου, αν προτιμάτε) έδειχναν τόσο την ικανότητά του στο σκίτσο όσο και στην έξυπνη ατάκα που τόσο ζωντανεύει τα καρέ. Αυτό που επιχείρησε όμως στο νέο του graphic novel, το Αϊβαλί (εκδ. Κέδρος) δεν έχει προηγούμενο όχι μόνο για τον ίδιο, αλλά και για τα ελληνικά κόμικ εν γένει. Παίρνει ένα γεγονός-ανοιχτή πληγή για τον ελληνισμό, ακόμη- το "ζωντανεύει" με σκίτσα και φανερώνει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την ιστορία πίσω από τις μαρτυρίες ανθρώπων όπως ο Ηλίας Βενέζης, ο Φώτης Κόντογλου και ο Αχμέτ Γιορουλμάζ, που έζησαν αλλά κι έγραψαν οι ίδιοι τις δικές τους συναισθηματικές ιστορίες από τη Μικρασιατική Καταστροφή.

Έχοντας μια πλήρως τεκμηριωμένη ιστορική έρευνα, το άχαστο πενάκι του που αλλάζει τεχνική ακόμα και μέσα στο ίδιο το βιβλίο, θυμίζοντας αλλού τη δουλειά του Κόντογλου κι αλλού τη γελοιογραφική τεχνική του ίδιου του Soloup (όπως τον είχαμε συνηθίσει μέχρι τώρα), αλλά και με την έγκριση του Μπρους Κλαρκ, που έχει γράψει το βιβλίο Δυο Φορές Ξένος και προλογίζει το Αϊβαλί, λέγοντας χαρακτηριστικά: "Εγώ έγραψα με μια πρόζα παλιομοδίτικη, ως δημοσιογράφος κι ερασιτέχνης ιστορικός. Εκείνος χρησιμοποιεί εικόνες δημιουργημένες με μαεστρία και μια εντυπωσιακή ποικιλία υφών. Και αποδεικνύει ότι υπάρχει κάποια αλήθεια στο ρητό "μια εικόνα αξίζει όσο χίλιες λέξεις"".

Και πράγματι, η μεταφορά αυτού του συγκεκριμένου θέματος με ειδικό συναισθηματικό βάρος σε κόμικ όχι μόνο δεν το "ελαφραίνει", αλλά το απελευθερώνει και το κάνει πιο ξεκάθαρο, σίγουρα ένα από τα καλύτερα ελληνικά κόμικ στην ιστορία του μέσου. Κάτι που θα διαπιστώσουμε όχι μόνο διαβάζοντάς το, αλλά κι επισκεπτόμενοι την έκθεση για το Αϊβαλί στο Μουσείο Μπενάκη με θέμα την κυκλοφορία και την αναβίωση της Αποκριάς σε εκείνο τον τόπο, ένα ολοκληρωμένο ταξίδι στο χρόνο και τον αλύτρωτο Ελληνισμό.

Πώς ξεκίνησες την ενασχόληση με το θέμα της Μικρασιατικής Καταστροφής; Πέραν της καταγωγής δηλαδή, ποιο ήταν το κίνητρο; Διάβαζα πρόσφατα πως όσο μεγαλώνουμε, νιώθουμε την ανάγκη να επιστρέφουμε σε κάτι που θεωρούμε ρίζες μας. Κάπως έτσι πρέπει να μου συνέβη. Πιο παλιά, σχεδόν αδιαφορούσα ή φοβόμουν ν' αγγίξω την καταγωγή των παππούδων μου. Βγήκαν όμως ξανά στη φόρα στο πρώτο μου ταξίδι στις απέναντι ακτές, πριν από περίπου 6 χρόνια. Και φυσικά καταλυτική στάθηκε η μέρα που βρέθηκα στο Αϊβαλί, κρατώντας στα χέρια μου το "Αϊβαλί η πατρίδα μου" του Φώτη Κόντογλου. Τη μέρα που περιγράφεται και στο βιβλίο.

Γιατί το Αϊβαλί; Πρώτα απ' όλα εκεί μου συνέβη η...αποκάλυψη! Άλλωστε είναι τρομερές και οι λογοτεχνικές καταγραφές που έχουμε από αυτήν την πόλη, με δυο πένες του μεγέθους του Ηλία Βενέζη και του Φώτη Κόντογλου. Το συγκλονιστικό από την άλλη, είναι πως το Αϊβαλί και το Μοσχονήσι στέκονται ακόμα όπως τα άφησαν οι Έλληνες κάτοικοί τους. Ενώ η Σμύρνη, απ' όπου είναι και η καταγωγή των δικών μου, είναι σήμερα δυο φορές...κατεστραμμένη. Την δεύτερη από τις πολυκατοικίες και το τσιμέντο. Είναι μια πόλη αγνώριστη.

Πες μας λίγα λόγια για τη διαδικασία που ακολούθησες. Ένα τέτοιο δημιούργημα κραυγάζει οτι έχει μια προσεκτική ιστορική έρευνα και καταγραφή από πίσω... Διάβασμα, διάβασμα και διάβασμα. Σε λογοτεχνία, σε μαρτυρίες σε έρευνες, ιστορικά δοκίμια και αναλύσεις. Τρελό ψάξιμο σαν ποντικός σε αρχεία, παλαιοπωλεία, βιβλιοθήκες, σε παλιές οικογενειακές φωτογραφίες. Αλλά και αμέτρητες ώρες σερφαρίσματος για να αλιεύσεις εδώ κι εκεί κάτι που θα κολλούσε με αυτό που ψάχνεις. Μια τούρκικη στολή, μια παλιά cart-postal, ένα καϊκι ή ένα άγνωστο μικρό χωριό στα νότια της Κρήτης, στο Google earth.

Υπήρξε τεράστια διαφορά ανάμεσα στην εθνική αφήγηση των δυο πλευρών, ή πιο πολλά κοινά σημεία απ' όσο νομίζουμε; Υπάρχουν πάρα πολλά κοινά σημεία μεταξύ μας. Ας πούμε ότι και οι δύο λαοί θεωρούν πως το δίκιο είναι με το μέρος τους, ότι αυτοί είναι οι πιο ανώτεροι από τους γείτονές τους, ότι οι άλλοι είναι ύπουλοι, βλάκες και άπλυτοι! Πέρα από την πλάκα, αν συνειδητοποιήσουμε πως έχουμε κοινά μεταξύ μας αυτά ακριβώς τα στοιχεία, τότε μπορεί και κάτι ν' αλλάξει. Τι σημαίνει αυτό; Μα φυσικά ο καθένας από την πλευρά του να κάνει αυτοκριτική και να δει πως δεν έχουμε μόνο "εμείς" την αποκλειστικότητα της αλήθειας, ούτε οι "άλλοι" φταίνε πάντα για τα δικά μας δεινά. Και αυτό ισχύει για όλους τους λαούς. Όχι μόνο μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων. Ακόμα και μεταξύ των ανθρώπων, στις απλές ζωές που ζούμε όλοι μας.

Είναι ξεκάθαρο ότι η τεχνική σε αυτή σου τη δουλειά διαφέρει σε σχέση με όσα έχεις κάνει μέχρι σήμερα. Αυτό έγινε συνειδητά λόγω θέματος, ή απλώς σου "βγήκε"; Το σενάριο σου λέει τι πρέπει να κάνεις. Αυτό μας οδηγεί κι εμείς πρέπει να ψάξουμε τον καλύτερο τρόπο για να αποδοθεί η ιστορία και η αφήγηση. Ένα τέτοιο θέμα όπως η Μικρασιατική καταστροφή, είναι φυσικό πως δεν θα μπορούσε να γίνει με καρτουνίστικο σκίτσο ούτε με τις μύτες του Οβελίξ και του Αστερίξ. Ή θα έπρεπε να εγκαταλείψω το σενάριο, ή να ασελγήσω επάνω του με ένα χιουμοριστικό σκίτσο ή θα έπρεπε να αλλάξω σχέδιο. Προτίμησα το τελευταίο.

Πού μπλέκεται η δική σου γραφή και πού υπάρχει ιστοριογραφία μέσα στο βιβλίο; Τι είναι πραγματικότητα και τι fiction στις σελίδες του κόμικ; Το σενάριο στο "Αϊβαλί" ακολουθεί μια αρκετά... μεταμοντέρνα γραφή. Έχει πολλές αφηγήσεις μέσα σε αφηγήσεις, δένονται αποσπάσματα βιβλίων σαν σε παζλ, γίνονται τραμπάλες ανάμεσα στο χθες και το σήμερα. Είναι σαν τα παλιά παλίμψηστα, τους παπύρους και τις περγαμηνές που οι αρχαίοι ή οι μοναχοί του μεσαίωνα ξαναχρησιμοποιούσαν για να γράψουν από πάνω κάτι άλλο. Όμως εδώ, τα παλιά κείμενα παίζουν σημαντικό ρόλο στη νέα αφήγηση. Το πραγματικό και το fiction είναι όντως αρκετά μπερδεμένα. Πραγματικότητα όμως γίνεται και η φαντασία μας όταν βιώνεται ως τέτοια. Θα έλεγα λοιπόν πως, στο βαθμό που ζει κανείς έντονα στην φαντασία του, το "Αϊβαλί" γέρνει με τον έναν ή τον άλλο τρόπο προς το πραγματικό.

Πιστεύεις ότι ένα τόσο καλό και "σοβαρό" κόμικ μπορεί να σπάσει το κλισέ που θέλει το κόμικ ως κάτι πιο ανάλαφρο και παιδικό; Με μεγάλη μου χαρά τους δυόμισι τελευταίους μήνες που κυκλοφορεί το "Αϊβαλί", διαπιστώνω πως αυτό έχει ήδη συμβεί. Κάτι που σ΄ εμάς τους κομιξάδες είναι μια ατελείωτη συζήτηση δεκαετιών, συνειδητοποιώ πως με έναν μαγικό τρόπο το "Αϊβαλί" έχει σπάσει στην πράξη τέτοιες προκαταλήψεις. Το διαβάζουν όλες οι ηλικίες και με ξεχωριστό ενδιαφέρον η καθεμιά. Ξέρετε πόσοι άνθρωποι, συνήθως μεγάλοι σε ηλικία που δεν είχαν πιάσει ποτέ κόμικς στα χέρια τους, μου λένε πως διάβασαν το "Αϊβαλί" απνευστί και συγκινήθηκαν;

Πώς νιώθεις που το Αϊβαλί σου στέκεται πλάι σε άλλα "σοβαρά" κόμικ, όπως τα Maus ή το Persepolis; Θα ήθελες να δεις μια κινηματογραφική του μεταφορά, όπως έγινε πολύ πετυχημένα με το Persepolis; Δεν έχω συνήθως τέτοιες φιλοδοξίες. Από την άλλη, βέβαια, όταν δούλευα νύχτα μέρα παθιασμένα το βιβλίο, δεν μπορούσα να φανταστώ πως, δυομιση μήνες μετά την έκδοσή του θα είχε πουλήσει κάποιες χιλιάδες αντίτυπα, θα είχε προχωρήσει η μετάφρασή του στα Τουρκικά και στα Γαλλικά και ότι θα γινόταν έκθεση στο μουσείο Μπενάκη.

Μίλησε μας, λοιπόν, για την έκθεση που θα γίνει με θέμα το Αϊβαλί. Ποιοι τη διοργανώνουν και τι συμμετοχή θα έχεις; Το Αϊβαλί έχει μια παράξενα θετική αύρα. Ξεκλειδώνει ανθρώπους και του φέρνει πιο κοντά. Έτσι η έκθεση όπως και όλα σχετικά με αυτό, έρχονται κυριολεκτικά από μόνα τους. Η έκθεση οργανώθηκε από την ανάγκη ν' αναδειχθεί το υλικό της έρευνας όπως και τα στάδια που πέρασε το βιβλίο κατά την δημιουργία του. Και σ' αυτό συνέπραξαν από την αρχή, τόσο οι εκδόσεις Κέδρος όσο και από το Διεθνές Φεστιβαλ Κόμικς της Αθήνας, που δεν είναι άλλο από την παλιά, πάντα δημιουργικά ετοιμοπόλεμη ομάδα της Βαβέλ. Και το ίδιο το Μουσείο Μπενάκη όμως, όλες οι ευγενέστατες κυρίες στα πόστα του, αγκάλιασε από την πρώτη στιγμή την έκθεση για το Αϊβαλί. Υπάρχουν όμως και πολλοί νέοι φίλοι που προέκυψαν από το βιβλίο και κάπως έτσι στήθηκε, όχι μόνο η έκθεση αλλά και οι παράλληλες εκδηλώσεις. Οι φίλοι του βιβλίου είναι εκείνοι που μετέτρεψαν το Αϊβαλί σε κάτι που μοιάζει με... μίνι φεστιβάλ. Τους ευχαριστώ όλους και θα περιμένουμε μαζί τον κόσμο να έρθει για να τον ξεναγήσουμε στα σοκάκια της μνήμης...

Τι θα περιλαμβάνει ακριβώς αυτή η έκθεση; Τα εγκαίνια και η επίσημη παρουσίαση του βιβλίου θα γίνουν στο Μπενάκη της Πειραιώς την Τρίτη στις 10 Φεβρουαρίου στις 7 το απόγευμα. Θα προβληθεί εκεί και ένα βίντεο που θα μιλάει για το βιβλίο ο Bruce Clark. Στις 15 Φεβρουαρίου πάλι, την Κυριακή της...Απόκρεω, στις 12 το μεσημέρι, η Λυδία Κονιόρδου θα αφηγηθεί για τις Απόκριες στο Αϊβαλί, μέσα από το κείμενο του Φώτη Κόντογλου, ενώ θα την συνοδεύει στο νέϋ ο μουσικός Χάρης Λαμπράκης. Την εκδήλωση στηρίζει η ομάδα "Παίζουμε Οικολογικά", το περιοδικό "Σχεδία" και θα υπάρχουν, εκτός από την αφήγηση, και δράσεις για τα παιδιά. Στις 5 Μαρτίου ακόμα, στις 5 το απόγευμα θα υπάρει συνδιδασκαλία δύο τμημάτων με αφορμή την αφήγηση και την μεταφορά της Ιστορίας σε graphic novel. Του τμήματος του Σκαρπέλου από την Πάντειο και το τμήμα του Κουκουλά από την Καλών Τεχνών. Την ανοιχτή αυτή παρουσίαση θα μπορούν να την παρακολουθήσουν όσοι ενδιαφέρονται. Επίσης να πούμε πως θα υπάρχουν ξεναγήσεις κάθε Πέμπτη και Παρασκευή για σχολεία κυρίως της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, αφού όμως κλείσουν θέση στα τηλέφωνα του μουσείου Μπενάκη. Τέλος, το τελευταίο Σαββατοκύριακο, στις 7 και 8 Μαρτίου θα υπάρχουν ξεναγήσεις για όσους ενδιαφέρονται στις 12 το μεσημέρι.
Περισσότερες πληροφορίες για την έκθεση εδώ

# data[].attributes.attachment_link.title
Δεν γίνεται να σε αφήσει ασυγκίνητο το "Αϊβαλί" του Soloup

# data[].attributes.attachment_link.description
Από τα ιστορικά περιοδικά της Bαβέλ, μέχρι το Βήμα, κι από τη Γαλέρα στο Ποντίκι μεταξύ άλλων, οι γελοιογραφίες του Soloup (ή Αντώνη Νικολόπουλου, αν προτιμάτε) έδειχναν τόσο την ικανότητά του στο σκίτσο όσο και στην έξυπνη ατάκα που τόσο ζωντανεύει τα καρέ. Αυτό που επιχείρησε όμως στο νέο του graphic novel, το Αϊβαλί (εκδ.

# data[].attributes.headline
Θανάσης Πέτρου: 1922 Το τέλος ενός ονείρου

# data[].attributes.subject
Θανάσης Πέτρου: 1922 Το τέλος ενός ονείρου

# data[].attributes.headline
Housepian Dobkin Marjorie Σμύρνη 1922 Η καταστροφή μιας πόλης

# data[].attributes.subject
Housepian Dobkin Marjorie Σμύρνη 1922 Η καταστροφή μιας πόλης

# data[].attributes.headline
Κοσμά Πολίτη: Στου Χατζηφράγκου

# data[].attributes.subject
Κοσμά Πολίτη: Στου Χατζηφράγκου

# data[].attributes.body
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CF%84%CE%BF%CF%85_%CE%A7%CE%B1%CF%84%CE%B6%CE%B7%CF%86%CF%81%CE%AC%CE%B3%CE%BA%CE%BF%CF%85

# data[].attributes.attachment_link.title
Στου Χατζηφράγκου - Βικιπαίδεια

# data[].attributes.attachment_link.description
Το βιβλίο Στου Χατζηφράγκου είναι μυθιστόρημα του Κοσμά Πολίτη. Δημοσιεύθηκε σε συνέχειες στο περιοδικό Ταχυδρόμος την περίοδο 1962-1963, και κυκλοφόρησε για πρώτη φορά σε βιβλίο τον Οκτώβριο του 1963. Το βιβλίο τιμήθηκε με το Α΄ Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος του 1964.

# data[].attributes.headline
Milton Giles:  Χαμένος παράδεισος

# data[].attributes.subject
Milton Giles:  Χαμένος παράδεισος

# data[].attributes.body
Paradise Lost: Smyrna 1922 - The Destruction of Islam's City of Tolerance

# data[].attributes.headline
Σεφέρης: Μυθιστόρημα

# data[].attributes.subject
Σεφέρης: Μυθιστόρημα

# data[].attributes.headline
Γιάννη Καλπούζου: Κάποιοι δεν ξεχνούν ποτέ

# data[].attributes.subject
Γιάννη Καλπούζου: Κάποιοι δεν ξεχνούν ποτέ

# data[].attributes.headline
Φώτη Κόντογλου: Το Αϊβαλί η πατρίδα μου

# data[].attributes.subject
Φώτη Κόντογλου: Το Αϊβαλί η πατρίδα μου

# data[].attributes.headline
Στρατή Μυριβήλη: Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια

# data[].attributes.subject
Στρατή Μυριβήλη: Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια

# data[].attributes.body
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%97_%CE%B4%CE%B1%CF%83%CE%BA%CE%AC%CE%BB%CE%B1_%CE%BC%CE%B5_%CF%84%CE%B1_%CF%87%CF%81%CF%85%CF%83%CE%AC_%CE%BC%CE%AC%CF%84%CE%B9%CE%B1

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια είναι μυθιστόρημα του Στράτη Μυριβήλη. Δημοσιεύτηκε σε μέρη στην εφημερίδα "Καθημερινή" την περίοδο 1931-1932, ενώ το 1933 κυκλοφόρησε ολοκληρωμένο σε βιβλίο.

Αποτελεί συνέχεια του μυθιστορήματος Η ζωή εν τάφω. Θέμα του είναι η περίοδος 1917-1922 και οι συνέπειες του πολέμου για τους ήρωές του. Ο Λεωνής Δρίβας γυρίζει από τον πόλεμο της Μικρασίας στη Μυτιλήνη και ερωτεύεται τη δασκάλα Σαπφώ, χήρα του φίλου του που σκοτώθηκε στο πόλεμο ενώ από την άλλη ο σεβασμός που τρέφει στη μνήμη του φίλου του τού δημιουργεί αναστολές.

Ο Μυριβήλης κάνει σαφείς αρνητικές κρίσεις στο έργο του για τον Κομμουνισμό και τους κομμουνιστές. Παρουσιάζει τον κεντρικό ήρωα τον Λεωνή να καταδικάζει την ευρύτερη φιλοσοφία του και να κατηγορεί τους κομμουνιστές για δολιότητα και καλλιέργεια ταξικού μίσους.

Το μυθιστόρημα διασκευάστηκε για την τηλεόραση με την τηλεοπτική σειρά Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια 14 επεισοδίων, την οποία μετέδωσε η ΕΡΤ το 1979. Η σκηνοθεσία είναι του Κώστα Αριστόπουλου και το σενάριο της Μαργαρίτας Λυμπεράκη. Εταιρεία παραγωγής η Positive. Οι ηθοποιοί που πρωταγωνιστούν είναι οι Κάτια Δανδουλάκη (Σαπφώ), Γιάννης Φέρτης (Λεωνής), Νικήτας Τσακίρογλου, Ειρήνη Ιγγλέση, Μαρία Μαρμαρινού, Τάνια Τσανακλίδου, Γιώργος Λουκάκης, Τιτίκα Βλαχοπούλου, Κώστας Τσιάνος, Χρήστος Βαλαβανίδης, Βασίλης Τσάγκλος, Κωνσταντίνος Τζούμας, Κώστας Δίπλαρος, Αντώνης Κατσαρής, Τάσος Περζικιανίδης, Γιώργος Κοτανίδης, Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος, Γιάννης Αρμενίδης, Μαρία Παπαδομανωλάκη, Κώστας Μανδήλας, Γκέλυ Τριάντη, Ασπασία Διβόλη, Στρατής Καραλής, Χρίστος Παξός.

Ο Ελληνικός Αντικομμουνισμός στο σύγχρονο 20ό αιώνα, Αναστασία Μητσοπούλου, εκδόσεις επίκεντρο, σελ. 234,243,244,245,247-250,328

Λεξικό Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, εκδόσεις Πατάκη (σελ. 461)

# data[].attributes.attachment_link.title
Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια - Βικιπαίδεια

# data[].attributes.attachment_link.description
Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια είναι μυθιστόρημα του Στράτη Μυριβήλη. Δημοσιεύτηκε σε μέρη στην εφημερίδα "Καθημερινή" την περίοδο 1931-1932, ενώ το 1933 κυκλοφόρησε ολοκληρωμένο σε βιβλίο. Αποτελεί συνέχεια του μυθιστορήματος Η ζωή εν τάφω . Θέμα του είναι η περίοδος 1917-1922 και οι συνέπειες του πολέμου για τους ήρωές του.

# data[].attributes.headline
Στρατή Μυριβήλη: Η Παναγιά η γοργόνα

# data[].attributes.subject
Στρατή Μυριβήλη: Η Παναγιά η γοργόνα

# data[].attributes.body
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%97_%CE%A0%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CE%AC_%CE%B7_%CE%93%CE%BF%CF%81%CE%B3%CF%8C%CE%BD%CE%B1

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"Η Παναγιά η Γοργόνα" ( 1949), είναι το τρίτο και τελευταίο μυθιστόρημα που έγραψε ο λογοτέχνης Στράτης Μυριβήλης.

Μαζί με τα δυό προηγούμενα, την Ζωή εν τάφω ( 1924) και την Δασκάλα με τα χρυσά μάτια ( 1933), σχηματίζουν τη λεγόμενη "Τριλογία του πολέμου", την τριλογία δηλαδή που αναφέρεται στους πολέμους του ελληνικού λαού και τις συνέπειές τους.

Κύριο θέμα του μυθιστορήματος είναι ο αγώνας των Μικρασιατών προσφύγων - που εγκατέλειψαν τα σπίτια τους αμέσως μετά την Μικρασιατική Καταστροφή - να ζήσουν και να ριζώσουν στην καινούργια πατρίδα τους, το μικρό χωριό Σκάλα Συκαμιάς στη Λέσβο. Ο κριτικός της λογοτεχνίας Αντώνης Καραντώνης θεωρεί ...τα βασικά μοτίβα της αθάνατης καθημερινότητας δοσμένα με παραδειγματική ελληνικότητα, κάνουν την Παναγιά τη Γοργόνα ένα απο τα πιο κεφαλαιώδη λογοτεχνήματα της γλώσσας μας .
Ο Αιμίλιος Χουρμούζιος επισημαίνει ότι... είναι η πρώτη φορά που ένα νεοελληνικό πεζογράφημα αντιμετωπίζει το θέμα της εγκατάστασης των προσφύγων στην Ελλάδα από τη στιγμή του ξεριζωμού και κατόπιν χωρίς ανόητους ρομαντισμούς και περιττές λειάνσεις ενός γεγονότος που είχε τόσο τραχειές γωνίες. αλλά και ότι...πως ότι συναρπάζει αμέσως τον αναγνώστη και τον κατακλύζει με γοητεία είναι αυτός ο θαυμάσιος πλούτος της γλώσσας που συνθέτει στέρεες εικόνες, τις ζωντανεύει και τις αφήνει να κυματίζουν ανάμεσα στον ρεαλισμό της περιγραφής και στη λυρική διάθεση που τις ζεσταίνει.

Πρώτη μορφή του μετέπειτα μυθιστορήματος, υπήρξε το διήγημα "Κει κάτου, στην Παναγιά τη Ψαραδούλα", που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "Πρωία" και στη στήλη "Διήγημα της Κυριακής", σε δύο συνέχειες στις 27 Μαϊου και στις 3 Ιουνίου του 1934.

Σε μορφή μυθιστορήματος πλέον, θα πρωτο-δημοσιευτεί με τον τίτλο "Παναγιά η Ψαροπούλα", στην καθημερινή εφημερίδα "Ασύρματος" από τις 12 Ιουνίου του 1939 και σε 130 συνέχειες.
Με τον οριστικό τίτλο του "Η Παναγιά η Γοργόνα" θα πρωτο-δημοσιευτεί, όχι ολοκληρωμένο όμως, στο περιοδικό "Ελληνική Δημιουργία" από τις 15 Φεβρουαρίου του 1948 έως τις 15 Οκτωβρίου 1949, σε 39 συνέχειες.
Η πρώτη έκδοση σε βιβλίο έγινε τον Δεκέμβριο του 1949 από τις εκδόσεις "Οι φίλοι του βιβλίου" σε 4000 αντίτυπα και με περιεχόμενο 500 σελίδων, το δε εξώφυλλο το είχε φιλοτεχνήσει ο Γιάννης Τσαρούχης.
Τον Οκτώβριο του 1955 κυκλοφορεί η δεύτερη έκδοση από τις εκδόσεις " Βιβλιοπωλείο της Εστίας" σε 4085 αντίτυπα, με εξώφυλλο και εικονογράφηση του Μάριου Αγγελόπουλου.
Σήμερα κυκλοφορεί στο εμπόριο η τελευταία έκδοση του 1997. Τελευταία ανατύπωση τον Μάρτιο του 2008. ISBN 960-05-0179-3

Εκδόσεις στο εξωτερικό

Το βιβλίο ξεκινά την εκδοτική πορεία του στο εξωτερικό, αρχές του 1955 όταν κυκλοφορεί στα γερμανικά, με τόπο έκδοσης τη Ζυρίχη και τίτλο "Die Madonna mit dem Fischleib".
Το 1957 θα εκδοθεί στα Γαλλικά - "Notre-Dame la Siréne".
Το 1958 στα φινλανδικά "Kaikkeinpyhin Merenneitsyt", στα σουηδικά "Den Heliga Sjödyo tjungfrun", στα δανέζικα "Madonna med Fiskehalen" και με τον ίδιο τίτλο και στα νορβηγικά.
Το 1959 εκδίδεται στο Άμστερνταμ και στα ολλανδικά "De Madonna met de Vissestaart" και στη Νέα Υόρκη, στα αγγλικά "The Mermaid Madonna" ενώ τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους εκδίδεται και στην Αγγλία, με τον ίδιο τίτλο από τον ίδιο μεταφραστή (Rick Abbot) αλλά από διαφορετικό εκδοτικό οίκο.
Το 1960 εκδίδεται στα ισπανικά "Nuestra Senora de las Sirenas", και στα ιταλικά "La Madonna del Mare", από τον εκδοτικό οίκο Mondadori.
Το 1961 εκδίδεται στα πολωνικά "Madonna-Syrena" και το 1962 στα πορτογαλικά "Esmeralda". To 1964 εκδίδεται στη Λουμπλιάνα και στα σλοβενικά "Sirena z Lesbosa" και το 1967 στα τσέχικα "Královna more".

"Κατάμπροστα στο ψαραδολίμανο, μέσα στο μάτι του μπουνέντη, ορθώνεται πάνω σε θεόρατη θαλλασοβραχιά το ξωκλήσι της Παναγιάς της Γοργόνας. Τούτο τον όγκο της πέτρας τονε κράζουν οι χωριανοί της "Παναγιάς τα ράχτα".....Οι άνθρωποι ρίξανε ριχτίμι στην προέχταση του βράχου. Έτσι έκαναν εύκολα τον μώλο του λιμανιού και το διαφεντεύουν από τις αγριοκαιριές της Ανατολής....

Το ξωκλήσσι δεν είναι να πεις τίποτα παλλαϊκό χτίσμα, απ' αυτά τα μικρά αριστουργήματα που μαστόρεψε η βυζαντινή αρχιτεκτονική σε όλη την Ελλάδα. Είναι τετράγωνο και γερό, χτισμένο με πολύ ευλάβεια και λίγο γούστο απο κάτι θεοφοβούμενους μαστόρους και ναύτες, πάνε τώρα εβδομήντα ή ογδόντα χρόνια."

Αυτός είναι ο τόπος που θα ξετυλιχτεί το μυθιστόρημα. Ο τόπος που γεννήθηκε ο συγγραφέας, το λιμάνι (η Σκάλα) του ορεινού χωριού Μουριά, όπως το λένε οι ντόπιοι, η γνωστή σήμερα ως Σκάλα Συκαμινιάς, 48 χλμ. βορειοδυτικά της Μυτιλήνης.

"Ίσα με το μεγάλο χαλασμό της Ανατολής, ο μπάρμπα Λιας ο dedes, ήταν ο μόνος ξενοτοπίτης ανάμεσα στους λίγους Σκαλιώτες. Τούτοι που γιομίζουν σήμερα το γιαλό με τις φαμίλιες τους και με τις βάρκες τους κι ανέστησαν ολάκερο χωριό με σημαντικό ψυχομέτρι, τη Σκάλα της Μουριάς, ήρθαν όλοι τους απ' αντίκρυ σαν έγινε το μεγάλο κακό......Απο εκεί απ' αντίκρυ ξεκίνησαν κι ήρθαν όλοι τούτοι οι ψαράδες κι οι ναυτικοί, μια φαρμακωμένη μέρα. Φουκαράδες και ανεμμαλιάρηδες ήρθαν, με την ψυχή στο στόμα, ξυπόλυτοι κι αγριεμένοι. Μέσα στα τρομαγμένα μάτια τους κρατούσαν την κόκκινη αντιλαμπή απο μια πλατιά πυρκαγιά. Ήρθαν με το μαύρο βρακί ανατραβηγμένο μέσα στο μαλλένιο ζουνάρι, φορούσαν στο κεφάλι τις βαριές αιβαλιώτικες κατσούλες απο βελούδο ξεφτισμένο. Ήταν ένα συννεφιασμένο απόγεμα και τα κύματα φούσκωναν μολυβιά δίχως να σπάνουν, όταν φάνηκαν οι βάρκες τους να' ρχονται.

Π.Δ. Μαστροδημήτρης: "Η λογοτεχνική πρόσληψη των λαϊκών - παραδοσιακών αξιών στο μυθιστόρημα του Μυριβήλη "Παναγιά η Γοργόνα", σελ.212

Σύντομα, θα ανοικοδομηθεί ένας ολόκληρος προσφυγικός συνοικισμός στην περιοχή.

"Έτσι και τούτοι ήρθαν και ρίζωσαν γύρω στης Παναγιάς τα ράχτα. Αυγατίζουν τη γενιά χρόνο με το χρόνο. Γεμίζει ο τόπος καινούριες φωνές, η θάλασσα καινούρια κουπιά. Οι ταβέρνες γεμίζουν τραγούδια. Οι άνθρωποι συνταιριάστηκαν με την καινούρια ακρογιαλιά που τους έδωσε η Ελλάδα να τρυγούν για τη ζήση τους. Βολεύτηκαν με τον τόπο και με τους ανθρώπους, σοφέλιασαν ψυχή και κορμί με τον περίγυρο. Κανένας από τους ντόπιους δεν ξέρει πια σαν κι αυτούς, τις ποριές και τα περάσματα του ψαριού, μηδέ γνώρισε άλλος κανείς έτσι σίγουρα στο γαλάζιο λιβάδι της θάλασσας τα μονοπάτια και τις κακοτοπιές, τις ρέζιγες κρέμασες των νερών, τις φωλιές για τα χταπόδια και τους αστακούς, τις ατρύγητες αμαλαγιές που πρέπει να καλάρουν τα δίχτυα. Με τον καιρό έμαθαν κοντά στο νερό ν' αγαπούν και τούτο το άγιο δέντρο της ελιάς, που είναι θρησκεία και πόρεψη για τους ντόπιους."

Τα πρόσωπα, οι ήρωες του μυθιστορήματος δεν είναι άλλοι λοιπόν, από αυτούς τους απλούς χωριάτες, πρόσφυγες και γηγενεις, τη φτωχική ζωή των οποίων θα ζωντανέψει ο συγγραφέας.

"Ο δάσκαλος ο Αυγουστής, φτωχός άνθρωπος ήταν, μικρόσωμος και ζαρωμένος. Όμως μέσα στα κουκουλωτά μάτια του έκαιγε μια ακαταλάγιαστη φλόγα....σαρανταπέντε χρόνια δούλεψε στα σκολειά της Ανατολής κι όλον αυτόν τον καιρό καλλιεργούσε την πίστη προς την Ανάσταση της Μεγάλης Ελλάδας στην καρδιά των παιδιών."

"Ο Βαρούχος ψαράς ήταν αναμεσό τους ο πιο συσταζούμενος και φρόνιμος...και είχε γυναίκα του τη Νεράντζη. Η Νεράντζη δεν ήταν ένας συνηθισμένος τύπος ψαράδαινας. Μονάχα αυτή ανάμεσα σ' όλες δεν ήταν "πέσε- πέσε, σήκω-σήκω" μπροστά στον άντρα της. Έκοβε το μυαλό της πολύ περισσότερο από του Βαρούχου. Αυτή κυβερνούσε το σπίτι και κανόνιζε πάνω στο καθετί τη γνώμη τ' αντρός της που άκουγε το λόγο και θάμαζε απεριόριστα τη γνώση της."

"Ο Φόρτης, ο καφετζής του λιμανιού, ήτανε βίος και πολιτεία. Σωστός Σεβάχ θαλασσινός της Αμερικής δε βαριόταν να ξεστορίζει τα περιστατικά των ταξιδιών του. Δούλεψε έξι χρόνια στα μηχανουργεία του Φορντ, που τον πρόφερε Φόρτης και τόσο συχνά είχε το όνομα στο στόμα που στο τέλος του κόλλησε για πάντα."

"Ο Γιωργής τ' αποδέλοιπο είχε αναστατώσει τα νερά της Ανατολής με τους δυναμίτες του και τώρα έκανε το ίδιο σε τούτα τ' ακρογιάλια, κέρδισε το παρανόμι του ύστερα από τα σακατέματα που 'παθε το'να πίσω απο τ' άλλο. Πρώτα έχασε το δεξί του το μάτι, μαζί του' φυγε και το μισό τ' αυτί από την ίδια μεριά. Κατόπι ένα καψύλι αναμμένο πριν από την ώρα του, πήρε το ζερβί του χέρι και το πέταξε στη θάλασσα κομμένο από την παρακλείδωση."

"Ο Παναγής ο Λαθιός ήταν μακρύς και στεγνός άνθρωπος, το πιο τρομερό παραγάδι ανάμεσα στους ψαράδες κάθε χρόνο αποκτούσε κι ένα μωρό. Η γυναίκα του ήταν μια ξερακιανή ασήμαντη ύπαρξη, απολειφάδι γυναίκας. Το μάτι σου δεν την έπιανε έτσι μικροκαμωμένη και άσαρκη που έβγαινε στη βρύση της πλατέας με δυο στάμνες στους γοφούς."

Στη "Ζωή εν Τάφω" ο Α' Παγκόσμιος πόλεμος, στα επόμενα δύο, η Μικρασιατική εκστρατεία και η συνεπακόλουφη Καταστροφή (1917-1922)

Αντρέα Καραντώνη "Πεζογράφοι και πεζογραφήματα" της γενιάς του '30", εκδ. Παπαδήμα, 1990

Πηγή της ενότητας: Λυκούργου Νίκη, "Σχεδίασμα χρονογραφίας Στράτη Μυριβήλη (1890-1969), περ. "Νέα Εστία", τεύχος 1523"

# data[].attributes.attachment_link.title
Η Παναγιά η Γοργόνα - Βικιπαίδεια

# data[].attributes.attachment_link.description
"Η Παναγιά η Γοργόνα" ( 1949), είναι το τρίτο και τελευταίο μυθιστόρημα που έγραψε ο λογοτέχνης Στράτης Μυριβήλης. Μαζί με τα δυό προηγούμενα, την Ζωή εν τάφω ( 1924) και την Δασκάλα με τα χρυσά μάτια ( 1933), σχηματίζουν τη λεγόμενη "Τριλογία του πολέμου", την τριλογία δηλαδή που αναφέρεται στους πολέμους του ελληνικού λαού και τις συνέπειές τους.

# data[].attributes.headline
Διδώ Σωτηρίου: Οι νεκροί περιμένουν, 1959

# data[].attributes.subject
Διδώ Σωτηρίου: Οι νεκροί περιμένουν, 1959

# data[].attributes.headline
Ηλία Βενέζη: Γαλήνη

# data[].attributes.subject
Ηλία Βενέζη: Γαλήνη

# data[].attributes.body
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%93%CE%B1%CE%BB%CE%AE%CE%BD%CE%B7_(%CE%BC%CF%85%CE%B8%CE%B9%CF%83%CF%84%CF%8C%CF%81%CE%B7%CE%BC%CE%B1)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Το μυθιστόρημα Γαλήνη του Έλληνα συγγραφέα Ηλία Βενέζη εκδόθηκε τον Σεπτέμβριο του 1939 από τις εκδόσεις "Πυρσός". Σε αυτό ο συγγραφέας αναλαμβάνει να αποδώσει την προσπάθεια των Ελλήνων της Μικράς Ασίας που έφθασαν πρόσφυγες στην Ελλάδα να ριζώσουν στη νέα τους πατρίδα.

Το μυθιστόρημα αρχίζει με την επική πορεία ενός πλήθους εξαντλημένων και απογοητευμένων ανθρώπων, Μικρασιατών προσφύγων του 1922, που κατευθύνονται προς κάποια έρημη ακτή της Αττικής, την οποία θα προσπαθήσουν να μεταβάλουν σε κατοικήσιμο χώρο. Στο κεντρο του έργου τοποθετείται η οικογένεια του γιατρού Βένη, η τύχη της οποίας συμβολίζει σε κάποιο βαθμό και την τύχη όλων των προσφύγων, με καθένα από τα μέλη της να αντιπροσωπεύει και μία ομάδα τους.

Βασικός πυρήνας της αφήγησης είναι οι περιπέτειες δυο οικογενειών του γιατρού Δημήτρη Βένη, και του απλού αγρότη Φώτη Γλάρου, προσφύγων από την Παλαιά Φώκαια της Μικράς Ασίας, που εγκαταστάθηκαν μαζί με άλλους Φωκιανούς το Φθινόπωρο του 1924 στην παραλία της Αναβύσσου.

Ο ίδιος ο γιατρός Βένης ζει με το όνειρο να καλλιεργήσει ροδώνες στο ξερό και άνυδρο έδαφος της Αναβύσσου. Πρόκειται για μια χίμαιρα, που θα αποδειχθεί απραγματοποίητη, χωρίς αυτό να είναι ικανό να τον απογοητεύσει. Η σύζυγός του, απογοητευμένη από τον νεανικό της έρωτα και τον ξεπεσμό της οικογένειάς της που την οδήγησε σε έναν καταναγκαστικό γάμο με τον αρκετά μεγαλύτερό της Βένη, θα ζητήσει την έξοδο από την αφόρητα πεζή καθημερινότητα μέσα στην οποία υποχρεώνεται να ζήσει, στην αγκαλιά ενός περαστικού μηχανικού. Η αδελφή της ζει με το όνειρο της επιστροφής του χαμένου στα τάγματα εργασίας της Ανατολίας αγοριού της. Τέλος, η κόρη του Βένη, ένα πραγματικά αγγελικό πρόσωπο, βρίσκει τραγικό θάνατο μετά από τον βιασμό της στο δάσος της Αναβύσσου. Δίπλα στα κύρια αυτά πρόσωπα του μυθιστορήματος κινούνται και πολλά άλλα, αγωνιζόμενα (το καθένα με τον δικό του τρόπο) να επιβιώσουν και να δημιουργήσουν συνθήκες μιας ανεκτής διαβιώσεως σε μια νέα πατρίδα.

Η Γαλήνη αποτελεί μέρος μιας άτυπης τριλογίας που ξεκίνησε με Το Νούμερο 31328 το 1931, συνεχίστηκε με την Γαλήνη και έκλεισε το 1943 με την . Καθώς συμβαίνει και στο μυθιστόρημα Το Νούμερο 31328, παντοδύναμη εμφανίζεται και εδώ η μοίρα, σκληρή και αδυσώπητη, εναντίον της οποίας ματαίως αγωνίζονται οι άνθρωποι, που πάντα ελπίζουν να βρουν τη γαλήνη και πάντα διαψεύδονται, αλλά και συνεχίζουν την πάλη τους. Με την πάλη αυτή βρίσκουν τη δικαίωση και από αυτή αποκτούν τη συμπάθεια του συγγραφέα. Οι ήρωες αποτελούν περισσότερο σύμβολα, παρά ζωντανά πρόσωπα. Δεν συνθέτουν έναν "πίνακα της ζωής", αλλά αρκούνται στο να αποκαλύπτουν αποσπασματικές όψεις του εσωτερικού τους τοπίου. Αν και αντικειμενικό στη μορφή του, το μυθιστόρημα μοιάζει περισσότερο με εξομολόγηση.

Παγκόσμιον Λεξικόν των `Εργων, Διεθνής Εκδοτικός Οργανισμός "Spiritus Mundi", Αθήναι. Τόμος Α΄ (1964), σελ. 456

# data[].attributes.attachment_link.title
Γαλήνη (μυθιστόρημα) - Βικιπαίδεια

# data[].attributes.attachment_link.description
Το μυθιστόρημα Γαλήνη του Έλληνα συγγραφέα Ηλία Βενέζη εκδόθηκε τον Σεπτέμβριο του 1939 από τις εκδόσεις "Πυρσός". Σε αυτό ο συγγραφέας αναλαμβάνει να αποδώσει την προσπάθεια των Ελλήνων της Μικράς Ασίας που έφθασαν πρόσφυγες στην Ελλάδα να ριζώσουν στη νέα τους πατρίδα.

# data[].attributes.headline
Στρατή Δούκα: Ιστορία ενός αιχμαλώτου

# data[].attributes.subject
Στρατή Δούκα: Ιστορία ενός αιχμαλώτου

# data[].attributes.body
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%99%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1_%CE%B5%CE%BD%CF%8C%CF%82_%CE%B1%CE%B9%CF%87%CE%BC%CE%B1%CE%BB%CF%8E%CF%84%CE%BF%CF%85

# data[].attributes.headline
Ηλία Βενέζη: Το νούμερο 31328

# data[].attributes.subject
Ηλία Βενέζη: Το νούμερο 31328

# data[].attributes.body
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CE%BF_%CE%9D%CE%BF%CF%8D%CE%BC%CE%B5%CF%81%CE%BF_31328

# data[].attributes.headline
Ηλία Βενέζη: Αιολική γη

# data[].attributes.subject
Ηλία Βενέζη: Αιολική γη

# data[].attributes.attachment_link.title
Αιολική Γη - Βικιπαίδεια

# data[].attributes.attachment_link.description
Το λήμμα δεν περιέχει πηγές ή αυτές που περιέχει δεν επαρκούν. Μπορείτε να βοηθήσετε προσθέτοντας την κατάλληλη τεκμηρίωση. Υλικό που είναι ατεκμηρίωτο μπορεί να αμφισβητηθεί και να αφαιρεθεί. Η σήμανση τοποθετήθηκε στις 16/10/2013. Η Αιολική γη θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα, αν όχι το σημαντικότερο, έργο του Ηλία Βενέζη.

# data[].attributes.headline
Διδώ Σωτηρίου Ματωμένα χώματα

# data[].attributes.subject
Διδώ Σωτηρίου Ματωμένα χώματα

# data[].attributes.body
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%B1%CF%84%CF%89%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B1_%CF%87%CF%8E%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1

# data[].attributes.attachment_link.title
Ματωμένα χώματα - Βικιπαίδεια

# data[].attributes.attachment_link.description
Το λήμμα δεν περιέχει πηγές ή αυτές που περιέχει δεν επαρκούν. Μπορείτε να βοηθήσετε προσθέτοντας την κατάλληλη τεκμηρίωση. Υλικό που είναι ατεκμηρίωτο μπορεί να αμφισβητηθεί και να αφαιρεθεί. Η σήμανση τοποθετήθηκε στις 16/06/2011. Τα Ματωμένα χώματα είναι ένα από τα πιο γνωστά μυθιστορήματα της Διδώς Σωτηρίου.