# data[].attributes.body
Perykles – ateński polityk, retor oraz reformator ateńskiej demokracji. Syn zwycięzcy spod Mykale Ksantipposa, ze strony matki Agaristy wywodził się z rodu Alkmeonidów. Paradoksalnie, mimo że władza w polis skupiona była w jego rękach, to on stworzył demokrację ateńską.

# data[].attributes.body
Apollo Belwederski – rzymska rzeźba pochodząca prawdopodobnie z II wieku, będąca kopią wykonanego w IV wieku p.n.e. greckiego oryginału dłuta Leocharesa. Posąg wykonany jest z marmuru i mierzy 2,24 metra wysokości. Obecnie znajduje się w Muzeach Watykańskich

# data[].attributes.body
Teatr grecki – starogrecki typ amfiteatru, służący wystawianiu sztuk widowiskowych. Składał się z widowni umieszczonej na stoku naturalnego wzniesienia i orchestry, z czasem schemat wzbogacono o proskenion, czyli odpowiednik dzisiejszej sceny i zaplecze dla aktorów , a potem o kolejne elementy.

# data[].attributes.body
Sztuka starożytna odnosi się do wielu rodzajów sztuki wytwarzanych przez zaawansowane kultury starożytnych społeczeństw z pewnymi formami pisania, takimi jak kultury starożytnych Chin, Indii, Mezopotamii, Persji, Palestyny, Egiptu, Grecji i Rzymu.

# data[].attributes.body
https://fajnepodroze.pl/architektura-starozytnej-grecji/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Początek sztuki starożytnej Grecji uznaje się za koniec kultury mykeńskiej, co spowodowane było najazdem Dorów.
Sztuka ta trwała do 1200 r. p.n.e., czyli aż do podboju starożytnej Grecji przez Rzymian. Nie był to jednak ostateczny koniec, gdyż artyści nadal tworzyli. Uznaje się to jednak za symboliczny koniec sztuki Greckiej. Oto ciekawostki, zaskakujące informacje i fakty o starożytnych architekturze Grecji.

1. Wpływy sztuki Greckiej

Sztuka grecka wywarła ogromny wpływ na to, jak po podbiciu Grecji przez Rzymian wyglądała potem sztuka rzymska. Wraz ze zmianami politycznymi skończyła się jednak jej samodzielność.

2. Okres archaiczny

Najstarszym z trzech wydzielanych przez historyków okresów sztuki, rozwijającej się w basenie Morza Egejskiego, był okres archaiczny, zapoczątkowany przez upadek kultury mykeńskiej.

3. Okres ciemny

Ze względu na małą liczbę danych początek okresu archaicznego nazwany został „wiekami ciemnymi" czy też okresem ciemnym

4. Okres hellenistyczny

Po śmierci Aleksandra Macedońskiego rozpoczął się okres hellenistyczny w sztuce, w którym mieszały się głównie wpływy greckie, rzymskie i orientalne.

5. Świątynie

Architektura w starożytnej Grecji to przede wszystkim budowle sakralne. Świątynie służyły przede wszystkim do oddawania czci bogom z ich panteonu.

6. Typowe budowle sakralne w starożytnej Grecji

Budowle sakralne w starożytnej Grecji budowane były na planie prostokąta. Dach w tych budowlach oparty był na kolumnach i belkowanym dachu.

7. Mauzolea

Mauzolea to szczególne budowle sakralne, których nazwa nawiązuje w dużej mierze do grobowca Mauzoleosa w Halikarnasie.

8. Teatry

Grecki teatr związany jest głównie z czcią boga Dionizosa. Obiekty te budowane były w określony sposób na wolnym powietrzu. Budowane były zazwyczaj z kamienia.

9. Agora

Agora to główny plac w starożytnej Grecji, który stanowił główną przestrzeń publiczną w tym państwie. Był to miejski plac, który otoczony był portykami. W pobliżu agory znajdowała się również siedziba władz miasta.

10. Greckie domy

Greckie domy, zwane oikos, były nieco mniej trwałe, niż te budowane do użyteczności publicznej. W centrum znajdowało się ognisko, które pełniło ważne funkcje, również te symboliczne.

# data[].attributes.attachment_link.title
10 ciekawostek o architekturze starożytnej Grecji: ważne informacje i fakty

# data[].attributes.attachment_link.description
Początek sztuki starożytnej Grecji uznaje się za koniec kultury mykeńskiej, co spowodowane było najazdem Dorów. Sztuka ta trwała do 1200 r. p.n.e., czyli aż do podboju starożytnej Grecji przez Rzymian. Nie był to jednak ostateczny koniec, gdyż artyści nadal tworzyli. Uznaje się to jednak za symboliczny koniec sztuki Greckiej.

# data[].attributes.headline
Platon, gr. Πλάτων, Plátōn (ur. 424/423 p.n.e., zm. 348/347 p.n.e.)[1] – filozof grecki, Ateńczyk, twórca tradycji intelektualnej znanej jako platonizm. Sformułował podstawy idealizmu i racjonalizmu, a poprzez swą działalność literacką i pedagogiczną wprowadził takie zagadnienia jak teoria dobra, metoda dialektyczna, teoria idei, teoria sprawiedliwości czy matematyczna teoria atomów. Twórca metafory jaskini, opisującej relację pozorów (dziedziny cieni) do prawdy (dziedziny słońca), którą można odkryć dopiero po dokonaniu odwrócenia od cieni i wyjściu z jaskini. Platon założył w Atenach Akademię, która bywa uważana za pierwszą szkołę filozoficzną w historii Zachodu. On sam jest uznawany za fundatora zachodniej myśli politycznej[2], za jedną z najważniejszych postaci w historii filozofii, nauki i duchowości, a także za jednego z najważniejszych myślicieli w całej zachodniej tradycji intelektualnej[2]. O skali wpływu Platona świadczy powiedzenie Whiteheada, wedle którego „najbezpieczniejszym ogólnym określeniem europejskiej tradycji filozoficznej jest to, że stanowi ona szereg przypisów do Platona”[3]. „Platon jest fundatorem zachodniej tradycji filozoficznej w dwojakim sensie instytucjonalnym. Po pierwsze jest rektorem pierwszego uniwersytetu, a zatem inicjatorem filozofii jako działalności akademickiej. Po drugie kodyfikuje czyn, za sprawą którego, jak ujął to Cyceron, Sokrates ściągnął filozofię z nieba na ziemię, aby móc chodzić ulicami ludzkich miast”-Nicola Markowska 

# data[].attributes.subject
Platon, gr. Πλάτων, Plátōn (ur. 424/423 p.n.e., zm. 348/347 p.n.e.)[1] – filozof grecki, Ateńczyk, twórca tradycji intelektualnej znanej jako platonizm. Sformułował podstawy idealizmu i racjonalizmu, a poprzez swą działalność literacką i pedagogiczną wprowadził takie zagadnienia jak teoria dobra, metoda dialektyczna, teoria idei, teoria sprawiedliwości czy matematyczna teoria atomów. Twórca metafory jaskini, opisującej relację pozorów (dziedziny cieni) do prawdy (dziedziny słońca), którą można odkryć dopiero po dokonaniu odwrócenia od cieni i wyjściu z jaskini. Platon założył w Atenach Akademię, która bywa uważana za pierwszą szkołę filozoficzną w historii Zachodu. On sam jest uznawany za fundatora zachodniej myśli politycznej[2], za jedną z najważniejszych postaci w historii filozofii, nauki i duchowości, a także za jednego z najważniejszych myślicieli w całej zachodniej tradycji intelektualnej[2]. O skali wpływu Platona świadczy powiedzenie Whiteheada, wedle którego „najbezpieczniejszym ogólnym określeniem europejskiej tradycji filozoficznej jest to, że stanowi ona szereg przypisów do Platona”[3]. „Platon jest fundatorem zachodniej tradycji filozoficznej w dwojakim sensie instytucjonalnym. Po pierwsze jest rektorem pierwszego uniwersytetu, a zatem inicjatorem filozofii jako działalności akademickiej. Po drugie kodyfikuje czyn, za sprawą którego, jak ujął to Cyceron, Sokrates ściągnął filozofię z nieba na ziemię, aby móc chodzić ulicami ludzkich miast”-Nicola Markowska 

# data[].attributes.headline
Arystoteles (gr. Ἀριστοτέλης, Aristotelēs, ur. 384 p.n.e., zm. 322 p.n.e.) – filozof, jeden z trzech – obok Sokratesa i Platona – najsławniejszych filozofów starożytnej Grecji. Nazywany też Stagirytą (od miejsca urodzenia) lub po prostu Filozofem (w tekstach średniowiecznych i nowożytnych).Był twórcą odmiennego od platonizmu i równie spójnego systemu filozoficznego, który bardzo silnie wpłynął na filozofię i naukę europejską. Zapoczątkował nurt filozoficzny nazywany arystotelizmem, który miał wiele postaci w różnych epokach. Chrześcijańska odmiana arystotelizmu zwana tomizmem powstała w XIII wieku i jest do dziś uważana za oficjalną filozofię Kościoła katolickiego. Założyciel szkoły filozoficznej w ogrodach Lykeionu (od nazwy sąsiadującej z nimi świątyni Apollina Likejosa) – stąd wzięło się później słowo „liceum”.-Nicola Markowska 

# data[].attributes.subject
Arystoteles (gr. Ἀριστοτέλης, Aristotelēs, ur. 384 p.n.e., zm. 322 p.n.e.) – filozof, jeden z trzech – obok Sokratesa i Platona – najsławniejszych filozofów starożytnej Grecji. Nazywany też Stagirytą (od miejsca urodzenia) lub po prostu Filozofem (w tekstach średniowiecznych i nowożytnych).Był twórcą odmiennego od platonizmu i równie spójnego systemu filozoficznego, który bardzo silnie wpłynął na filozofię i naukę europejską. Zapoczątkował nurt filozoficzny nazywany arystotelizmem, który miał wiele postaci w różnych epokach. Chrześcijańska odmiana arystotelizmu zwana tomizmem powstała w XIII wieku i jest do dziś uważana za oficjalną filozofię Kościoła katolickiego. Założyciel szkoły filozoficznej w ogrodach Lykeionu (od nazwy sąsiadującej z nimi świątyni Apollina Likejosa) – stąd wzięło się później słowo „liceum”.-Nicola Markowska 

# data[].attributes.headline
Dyskobol – rzeźba Myrona, wykonana w V w. p.n.e., przedstawiająca atletę rzucającego dyskiem.Rzeźbiarz stworzył ją najprawdopodobniej we wczesnym okresie swojej twórczości. Uwzględnił w niej grecki kanon piękna. Postać jest wyidealizowana, ciało przedstawione w pełnej syntezie. Autor ukazał ruch i wewnętrzny dynamizm postaci w sposób zrównoważony i opanowany. Sportowiec jest ukazany tuż przed wyrzuceniem dysku (stąd nazwa „dyskobol”). Ramiona są ułożone w taki sposób, że wydaje się jakby tworzyły część okręgu. Głowa pochylona ku przodowi akcentuje oś symetrii ciała przebiegającą równolegle do lewej nogi zgiętej w kolanie, dotykającej dużym palcem ziemi. Jego ciało wydaje się przez to proporcjonalne. Rzeźbiarz uwidocznił także większość mięśni. Wydaje się jakby atleta został ujęty w momencie spoczynku między dwiema czynnościami, odchyleniem dysku do tyłu, a wyrzuceniem go. Jednocześnie brak emocji na twarzy przedstawianej postaci sugeruje ogromne skupienie. Postać ukazana jest w pełni realistycznie, oddaje naturalny ruch.Autentyczna rzeźba dłuta Myrona nie zachowała się do współczesności – została zrekonstruowana na podstawie późniejszych rzymskich kopii.-Nicola Markowska 

# data[].attributes.subject
Dyskobol – rzeźba Myrona, wykonana w V w. p.n.e., przedstawiająca atletę rzucającego dyskiem.Rzeźbiarz stworzył ją najprawdopodobniej we wczesnym okresie swojej twórczości. Uwzględnił w niej grecki kanon piękna. Postać jest wyidealizowana, ciało przedstawione w pełnej syntezie. Autor ukazał ruch i wewnętrzny dynamizm postaci w sposób zrównoważony i opanowany. Sportowiec jest ukazany tuż przed wyrzuceniem dysku (stąd nazwa „dyskobol”). Ramiona są ułożone w taki sposób, że wydaje się jakby tworzyły część okręgu. Głowa pochylona ku przodowi akcentuje oś symetrii ciała przebiegającą równolegle do lewej nogi zgiętej w kolanie, dotykającej dużym palcem ziemi. Jego ciało wydaje się przez to proporcjonalne. Rzeźbiarz uwidocznił także większość mięśni. Wydaje się jakby atleta został ujęty w momencie spoczynku między dwiema czynnościami, odchyleniem dysku do tyłu, a wyrzuceniem go. Jednocześnie brak emocji na twarzy przedstawianej postaci sugeruje ogromne skupienie. Postać ukazana jest w pełni realistycznie, oddaje naturalny ruch.Autentyczna rzeźba dłuta Myrona nie zachowała się do współczesności – została zrekonstruowana na podstawie późniejszych rzymskich kopii.-Nicola Markowska 

# data[].attributes.headline
Peplofora – marmurowy antyczny posąg grecki z okresu archaicznego datowany na ok. 530 p.n.e. z Akropolu w Atenach. Jest to przykład kory w typie doryckim – ubrana jest w peplos. Modelunek jest tu nieco delikatniejszy niż u wcześniejszych kor tego typu. Zachowały się fragmenty polichromii: fryzura i usta pomalowane na czerwono, czarne brwi i warkocze, zielone desenie na szacie. Oddzielnie były dodane także wieniec i kolczyki z brązu.-Nicola Markowska 

# data[].attributes.subject
Peplofora – marmurowy antyczny posąg grecki z okresu archaicznego datowany na ok. 530 p.n.e. z Akropolu w Atenach. Jest to przykład kory w typie doryckim – ubrana jest w peplos. Modelunek jest tu nieco delikatniejszy niż u wcześniejszych kor tego typu. Zachowały się fragmenty polichromii: fryzura i usta pomalowane na czerwono, czarne brwi i warkocze, zielone desenie na szacie. Oddzielnie były dodane także wieniec i kolczyki z brązu.-Nicola Markowska 

# data[].attributes.headline
Afrodyta z Knidos – nazwano tak marmurowy posąg bogini Afrodyty dłuta Praksytelesa z ok. 360 roku p.n.e. Pozowała do niego piękna modelka hetera Fryne. Ten sposób przedstawienia Afrodyty nazywa się często Venus pudica (z łac. „skromna Wenus”). Oryginał nie dotrwał do naszych czasów, istnieje jednak wiele kopii.-Nicola Markowska 

# data[].attributes.subject
Afrodyta z Knidos – nazwano tak marmurowy posąg bogini Afrodyty dłuta Praksytelesa z ok. 360 roku p.n.e. Pozowała do niego piękna modelka hetera Fryne. Ten sposób przedstawienia Afrodyty nazywa się często Venus pudica (z łac. „skromna Wenus”). Oryginał nie dotrwał do naszych czasów, istnieje jednak wiele kopii.-Nicola Markowska 

# data[].attributes.headline
Sztuka starożytnej Grecji powstała i rozwijała się po upadku kultury mykeńskiej, spowodowanym w głównym stopniu najazdem Dorów. Za czas jej trwania przyjmuje się okres od ok. 1200 p.n.e. do I w. p.n.e., czyli do czasu podboju starożytnej Grecji przez Rzymian. Jednak wraz z podbojem rzymskim, nie skończył się definitywnie okres sztuki greckiej. Artyści nadal tworzyli, ale przede wszystkim na potrzeby kolekcjonerów rzymskich. Najczęściej ich dzieła były kopiami znanych wcześniej dzieł greckich. Dzięki tej działalności znamy wygląd wielu rzeźb, których oryginały zaginęły lub zostały zniszczone. Sztuka grecka (m.in. właśnie dzięki kopiom) wywarła ogromny wpływ na sztukę rzymską, jednak wraz ze zmianami politycznymi skończyła się jej samodzielność. - Nicola Markowska 

# data[].attributes.subject
Sztuka starożytnej Grecji powstała i rozwijała się po upadku kultury mykeńskiej, spowodowanym w głównym stopniu najazdem Dorów. Za czas jej trwania przyjmuje się okres od ok. 1200 p.n.e. do I w. p.n.e., czyli do czasu podboju starożytnej Grecji przez Rzymian. Jednak wraz z podbojem rzymskim, nie skończył się definitywnie okres sztuki greckiej. Artyści nadal tworzyli, ale przede wszystkim na potrzeby kolekcjonerów rzymskich. Najczęściej ich dzieła były kopiami znanych wcześniej dzieł greckich. Dzięki tej działalności znamy wygląd wielu rzeźb, których oryginały zaginęły lub zostały zniszczone. Sztuka grecka (m.in. właśnie dzięki kopiom) wywarła ogromny wpływ na sztukę rzymską, jednak wraz ze zmianami politycznymi skończyła się jej samodzielność. - Nicola Markowska 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Sztuka starożytnej Grecji powstała i rozwijała się po upadku kultury mykeńskiej, spowodowanym w głównym stopniu najazdem Dorów. Za czas jej trwania przyjmuje się okres od ok. 1200 p.n.e. do I w. p.n.e., czyli do czasu podboju starożytnej Grecji przez Rzymian. Jednak wraz z podbojem rzymskim, nie skończył się definitywnie okres sztuki greckiej. Artyści nadal tworzyli, ale przede wszystkim na potrzeby kolekcjonerów rzymskich. Najczęściej ich dzieła były kopiami znanych wcześniej dzieł greckich. Dzięki tej działalności znamy wygląd wielu rzeźb, których oryginały zaginęły lub zostały zniszczone. Sztuka grecka (m.in. właśnie dzięki kopiom) wywarła ogromny wpływ na sztukę rzymską, jednak wraz ze zmianami politycznymi skończyła się jej samodzielność.

Czas trwania sztuki greckiej dzielony jest na następujące okresy rozwoju:

Okres archaiczny

Okres archaiczny to najstarszy z trzech etapów rozwoju sztuki w rejonie basenu Morza Egejskiego. Początki sięgają najazdu Dorów na Peloponez w XII wieku p.n.e. i wiązanego z nim upadku kultury mykeńskiej. Wydarzenia kończące ten pierwszy okres związane są z początkiem II wojny perskiej, a ściślej z bitwą pod Salaminą oraz zniszczeniem Aten w 480 p.n.e. Okres archaiczny dzielony jest umownie na cztery mniejsze przedziały czasowe, które noszą nazwy:

okres ciemny

okres wczesnoarchaiczny

okres dojrzałego archaizmu

okres późnego archaizmu

Okres klasyczny

Okres klasyczny to drugi z etapów, na które zazwyczaj dzieli się czas trwania i rozwoju sztuki na terenach zamieszkanych przez ludy greckie, czyli na obszarach należących do basenu Morza Egejskiego. Jako wydarzenie rozpoczynające ten okres przyjmowana jest data bitwy pod Salaminą ( 480 p.n.e.) a wydarzenia kończące go wiązane są z datą śmierci Aleksandra Macedońskiego w 323 p.n.e., po której nastąpił stopniowy podział jego imperium.

Ten przedział czasu umownie dzielony jest na trzy etapy, określane jako:

okres wczesnoklasyczny (480-445 p.n.e.), związany przede wszystkim z rozpoczętą po II wojnie perskiej odbudową Aten

okres klasyczny, związany z działalnością Peryklesa

okres późnoklasyczny, obejmujący czas po zakończeniu wojen peloponeskich i włączenia Grecji do imperium Aleksandra Wielkiego.

Okres hellenistyczny

Okres hellenistyczny, to ostatni w dziejach umowny czas trwania i rozwoju sztuki starożytnej Grecji. Daty określające jego ramy to rok śmierci Aleksandra Macedońskiego w 323 p.n.e. i rok 30 p.n.e., w którym nastąpił podbój ostatniego, niezależnego państwa hellenistycznego, jakim w tym czasie był Egipt.

Podboje Aleksandra Wielkiego rozszerzyły terytorialny zasięg oddziaływania sztuki greckiej. Jednocześnie, wiele z podbitych państw już wcześniej posiadało bogate tradycje kulturowe (np. starożytny Egipt, Mezopotamia, Persja). Wzajemne przenikanie się elementów greckich i orientalnych a także w późniejszym okresie italskich, zdecydowało o dalszych kierunkach rozwoju sztuki hellenistycznej. Wielu jej twórców wywodziło się z tradycyjnych ośrodków artystycznych greckich, czerpiąc z bogatej spuścizny poszukiwało nowych form wyrazu pełniej odpowiadających nowym realiom. Wraz z ekspansją terytorialną powstawały nowe ośrodki, w których miejscowe tradycje wywierały wpływ na działających w nich artystów.

W nauce nastąpił rozwój nauk przyrodniczych i filozofii. Zainteresowanie człowiekiem i jego rozwojem od wczesnych lat życia do późnej starości w sztuce zaowocowało licznymi portretami przedstawicieli wszystkich ras, warstw społecznych, ludzi zdrowych, kalekich i starców. Przedstawienia na reliefach i obrazach zamiast neutralnego tła otrzymały bogate pejzaże. Idealizacja została zastąpiona tendencjami naturalistycznymi a klasyczna harmonia ustąpiła miejsca ekspresji i kontrastowi piękna i brzydoty.

# data[].attributes.attachment_link.title
Sztuka starożytnej Grecji - Wikipedia, wolna encyklopedia

# data[].attributes.attachment_link.description
Sztuka starożytnej Grecji powstała i rozwijała się po upadku kultury mykeńskiej, spowodowanym w głównym stopniu najazdem Dorów. Za czas jej trwania przyjmuje się okres od ok. 1200 p.n.e. do I w. p.n.e., czyli do czasu podboju starożytnej Grecji przez Rzymian. Jednak wraz z podbojem rzymskim, nie skończył się definitywnie okres sztuki greckiej.

# data[].attributes.attachment_link.title
Igrzyska olimpijskie - Wikipedia, wolna encyklopedia

# data[].attributes.attachment_link.description
Igrzyska olimpijskie - najstarsza i zarazem największa międzynarodowa impreza sportowa organizowana co 4 lata (zarówno letnie i zimowe, ale w odstępie 2 lat od siebie) w różnych krajach, pod hasłem szlachetnego współzawodnictwa i braterstwa wszystkich narodów Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W dobie starożytnej na terenie Grecji doskonale rozwijała się literatura, jej szczególny rozwój przypadł na okres klasyczny V - IV wiek p.n.e. Rozwój literatury był możliwy dzięki upowszechnieniu się pisma. Alfabet grecki na przestrzeni wieków ulegał wielu przemianom. Grecy od XIV wieku p.n.e. znali alfabet fenicki, jednak szybko dostosowali go do własnego użytku, wprowadzając samogłoski : a, e, i, o, u oraz spółgłoski nie istniejące w języku semickim. Najstarszy zapis w języku greckim pochodzi z 800 roku przed narodzeniem Chrystusa. Z kolei w VIII wieku p. n. e sporządzono pierwszą listę zwycięzców igrzysk. Alfabet grecki zawierał 24 znaki, co ułatwiało zapamiętywanie, czytanie i pisanie oraz rozpowszechnienie pisma. Oczywistym skutkiem znajomości alfabetu stały się narodziny literatury greckiej w pełnym tego słowa znaczeniu.

U źródeł literatury starożytnej Grecji stają dwa wielkie poematy genialnego, ślepego poety Homera, powstałe w drugiej połowie VIII wieku p.n.e. Są to : Iliada opisująca fragmenty wojny trojańskiej i Odysja opowiadająca o perypetiach Odysa. Homer jako wędrowny pieśniarz ( aojdos) stał się mistrzem i wzorem w sposobie mówienia, a nawet myślenia Greków. Oba poematy przeznaczone były do recytacji przy akompaniamencie instrumentu strunowego. Jego dzieła były recytowane, czytane i śpiewane na wszystkich możliwych uroczystościach w starożytnej Grecji. Homer stał się niedoścignionym prekursorem europejskiej literatury.

W epoce archaicznej oprócz twórczości Homera rozwijała się również poezja liryczna, była ona adresowana do arystokracji i miała na celu przekazywanie aspektów wychowawczych słuchającym, chodziło również o przekaz treści etycznych, moralizatorskich i politycznych.

Liryka starożytnej Grecji wywodzi się od magicznych zaklęć i modlitw wznoszonych do bogów, przy wtórze muzyki. Starożytni dzielili pieśni na chóralne (zwłaszcza hymny, z pochwałami bogów i bohaterów) oraz treny, a także pieśni wykonywane przez jednego śpiewaka (głównie elegie ).

W czasach antycznych liryka ( melika), rozkwitała od koniec VII i początku VI wieku p.n.e. Do najbardziej znanych starożytnych liryków greckich należą: Safona, Anakreont, Symonides i Teokryt. Safona pochodziła z Mitylene na wyspie Lesbos, była najwybitniejszą przedstawicielką tzw. liryki eolskiej, a jednocześnie autorką modlitw i pieśni weselnych. „ Hymny do bogów", „Pieśni weselne, pieśni miłosne", „Pieśni do przyjaciółek" to dorobek Safony, który przetrwał do dnia dzisiejszego w postaci kilku całych utworów oraz wielu fragmentów. Utwory Safony nasycone są subtelnością, wdziękiem, emocjami i uczuciami. Autorka zwraca bardzo dużą uwagę na przyrodę, która często jest tłem do jej utworów. Utwory liryczne powstawały w małych kręgach, najczęściej dla mężczyzn biorących udział w zebraniach towarzyskich tzw. sympozjonach. Podczas sympozjonu mężczyźni dyskutowali , recytowali wiersze, pili wino lub zabawiali się grami towarzyskimi. Wiele utworów lirycznych miało także tematykę polityczną, dlatego ich autorzy sprytnie przemycali własne opinie polityczne.

Innym wielkim poetą greckim pochodzącym z Beocji był Hezjod. Tworzył on w VIII wieku p.n.e., jego najsłynniejszy utwór to „Teogonia" („Narodziny bogów"). Jest to o powstaniu bogów i początkach świata, wskazuje związki z mitologią Bliskiego Wschodu.

W V wieku p.n.e. tworzył swoje dzieło pt. „Dzieje" Herodot, zwany „Ojcem historiografii". Przedstawił w nim dzieje konfliktów Grecji z obcymi, nie mówiącymi po grecku. Szczególnie dużo miejsca poświęcił opisom wojen z Persją, analizując przyczyny, przebieg i skutki tych wydarzeń.

Drugim znaczącym historiografem, tworzącym w tym samym czasie co Herodot był Tukidydes, dziełem jego życia jest monografia pt. „Wojna peloponeska ". Opisał w nim wydarzenia związane z wojną. Jego dzieło nie pozbawione dydaktyki uczyło elity jak prowadzić wojny i uprawiać politykę.

Na terenie starożytnej Grecji zakładano pierwsze szkoły, w których uczniowie czytali m.in. dzieła następujących pisarzy:

Homera - „Iliadę";

Hezjoda - „Teogonia" („Narodziny bogów") oraz „Prace i dnie"(epos dydaktyczny );

Utwory Safony, Pindara z Teb oraz wybrane dzieła Ajschylosa, Sofoklesa, Arystofanesa, Menandra, a także wybrane utwory Kallimacha, Teokryta, Tukidydesa i Herodota oraz mówców m.in. Demostenesa.

Szkoła grecka nie określała programów nauczani, a dobór lektur kształtował cechy elity intelektualnej państwa tj. patriotyzm, odpowiedzialność z losy rządzonej przez siebie społeczności.

W okresie starożytnym, na terenie Grecji Arystoteles dokonał klasyfikacji gatunków literackich, z której korzystamy do dnia dzisiejszego. W literaturze wyodrębnił on dramat, który wyróżniał dwa rodzaje tj.: tragedii i komedii. Oddzielnie wyodrębnił się epika oraz liryka. Częścią tej ostatniej jest poezja, która wyróżnia elegie, ody, treny, oraz hymny.

Przedstawicielami dramatu w Grecji byli:

Komediopisarze : Arystofanes - napisał m.in. : :„Ptaki", „Chmury", „Żaby" Menander był autorempracy pt.: „Kobieta z Samos";

Tragicy: Ajschylos autor sztuki „Siedmiu przeciw Tebom" „Persowie" „Agamemnon", Sofokles napisał m.in.: „Antygonę", „Króla Edypa", „Elektrę" Eurypides, którynapisał przeszło 90 sztuk, do dziś zachowało się zaledwie 18.

# data[].attributes.attachment_link.description
W dobie starożytnej na terenie Grecji doskonale rozwijała się literatura, jej szczególny rozwój przypadł na okres klasyczny V - IV wiek p.n.e. Rozwój literatury był możliwy dzięki upowszechnieniu się pisma. Alfabet grecki na przestrzeni wieków ulegał wielu przemianom. Grecy od XIV wieku p.n.e.

# data[].attributes.body
Nazwa sztuka grecka obejmuje twórczość artystyczną społeczeństwa greckiego w okresie od 1150 r. p.n.e. do 30 r. n.e. Sztuka wcześniejsza, z lat 3000-1100 p.n.e. nosi nazwę egejskiej. Rozwój sztuki greckiej można podzielić na trzy główne okresy, które dzielą się na kolejne mniejsze:1. Okres archaiczny (1150-480 p.n.e)O pierwszym etapie okresu archaicznego, tzw. okresie ciemnym (1150-900 p.n.e.), wiemy stosunkowo... więcejSztuka rzymskaTerminem sztuka starożytnego Rzymu określa się zazwyczaj sztukę tworzoną w Rzymie – mieście nad Tybrem oraz całym państwie złożonym z wielu prowincji i nie wykazującą żadnych ścisłych związków kulturowych z sztuką rodzimą konkretnego rejonu pozostającego pod panowaniem imperium, powstałą w okresie od VI w. p.n.e. do końca IV w., czyli momentu podziału cesarstwa na wschodnie i zachodnie.

Nazwa sztuka grecka obejmuje

# data[].attributes.body
TEATR, którego początków należy szukać greckich dionizjach - świecenie ku czci Dionizosa. W starożytności, tak jak i dziś, sztuki teatralne miały wywoływać emocje - między innymi bawić i uczyć, pobudzać do refleksji. Zarówno komedie jak i tragedie wymyślili starożytni Grecy

# data[].attributes.body
Wymyślone przez starożytnych Greków którzy przywiązywali dużą wagę do sprawności fizycznej za każdym razem gdy oglądasz relacje z tego rodzaju imprezy sportowej pomyśl o pierwszych igrzyskach które odbyły się w Olimpii w VII w. p.n.e

# data[].attributes.body
Sokrates, grecki filozof starożytny. Jest on, obok Platona i Arystotelesa, uważany za największego filozofa starożytności. Dlatego wcześniejsza filozofia nazywana jest przedsokratejską.

# data[].attributes.headline
Noemi Lazar Arystoteles – filozof, jeden z trzech – obok Sokratesa i Platona – najsławniejszych filozofów starożytnej Grecji. Nazywany też Stagirytą lub po prostu Filozofem. Był twórcą odmiennego od platonizmu i równie spójnego systemu filozoficznego, który bardzo silnie wpłynął na filozofię i naukę europejską. 

# data[].attributes.subject
Noemi Lazar Arystoteles – filozof, jeden z trzech – obok Sokratesa i Platona – najsławniejszych filozofów starożytnej Grecji. Nazywany też Stagirytą lub po prostu Filozofem. Był twórcą odmiennego od platonizmu i równie spójnego systemu filozoficznego, który bardzo silnie wpłynął na filozofię i naukę europejską. 

# data[].attributes.headline
Noemi Lazar Dyskobol. Oryginalna rzeźba zaginęła, ale do dziś zachowała się jej rzymska kopia. Dyskobol jest dowodem na to, że ukazywanie piękna ludzkiego ciała oraz zamiłowanie do sportu były dla starożytnych bardzo ważne.

# data[].attributes.subject
Noemi Lazar Dyskobol. Oryginalna rzeźba zaginęła, ale do dziś zachowała się jej rzymska kopia. Dyskobol jest dowodem na to, że ukazywanie piękna ludzkiego ciała oraz zamiłowanie do sportu były dla starożytnych bardzo ważne.

# data[].attributes.body
Wenus z Milo - to jedna z najsłynniejszych zachowanych rzeźb starożytnych. Możemy ją zobaczyć w paryskim Luwrze. Wenus prezentuje wzór urody kobiecej.

# data[].attributes.body
Dyskobol – rzeźba Myrona, wykonana w V w. p.n.e., przedstawiająca atletę rzucającego dyskiem. Rzeźbiarz stworzył ją najprawdopodobniej we wczesnym okresie swojej twórczości. Uwzględnił w niej grecki kanon piękna. Postać jest wyidealizowana, ciało przedstawione w pełnej syntezie.

# data[].attributes.body
Wenus z Milo-jedna z najsłynniejszych zachowanych rzeźb starożytnych. Można ją zobaczyć w paryskim Luwrze. Wenus prezentuje wzór urody kobiecej

# data[].attributes.body
Styl czarnofigurowy (technika czarnofigurowa, malarstwo czarnofigurowe) – stosowany w starożytnej Grecji sposób zdobienia naczyń ceramicznych.

# data[].attributes.body
Arystoteles-był twórcą odmiennego od platonizmu i równie spójnego systemu filozoficznego, który bardzo silnie wpłynął na filozofię i naukę europejską. Zapoczątkował nurt filozoficzny nazywany arystotelizmem, który miał wiele postaci w różnych epokach. Chrześcijańska odmiana arystotelizmu zwana tomizmem powstała w XIII wieku i jest do dziś uważana za oficjalną filozofię Kościoła katolickiego. Założyciel szkoły filozoficznej w ogrodach Lykeionu (od nazwy sąsiadującej z nimi świątyni Apollina Likejosa) – stąd wzięło się później słowo „liceum”.

# data[].attributes.body
Platon-filozof grecki, Ateńczyk, twórca tradycji intelektualnej znanej jako platonizm. Sformułował podstawy idealizmu i racjonalizmu, a poprzez swą działalność literacką i pedagogiczną wprowadził takie zagadnienia jak teoria dobra, metoda dialektyczna, teoria idei, teoria sprawiedliwości czy matematyczna teoria atomów. Twórca metafory jaskini, opisującej relację pozorów (dziedziny cieni) do prawdy (dziedziny słońca), którą można odkryć dopiero po dokonaniu odwrócenia od cieni i wyjściu z jaskini. Platon założył w Atenach Akademię, która bywa uważana za pierwszą szkołę filozoficzną w historii Zachodu. On sam jest uznawany za fundatora zachodniej myśli politycznej[2], za jedną z najważniejszych postaci w historii filozofii, nauki i duchowości, a także za jednego z najważniejszych myślicieli w całej zachodniej tradycji intelektualnej[2]. O skali wpływu Platona świadczy powiedzenie Whiteheada, wedle którego „najbezpieczniejszym ogólnym określeniem europejskiej tradycji filozoficznej jest to, że stanowi ona szereg przypisów do Platona”[3]. „Platon jest fundatorem zachodniej tradycji filozoficznej w dwojakim sensie instytucjonalnym. Po pierwsze jest rektorem pierwszego uniwersytetu, a zatem inicjatorem filozofii jako działalności akademickiej. Po drugie kodyfikuje czyn, za sprawą którego, jak ujął to Cyceron, Sokrates ściągnął filozofię z nieba na ziemię, aby móc chodzić ulicami ludzkich miast”[4].

# data[].attributes.body
Sokrates jest centralną postacią dla starożytnej filozofii greckiej. Dokonał całkowitej reorientacji zainteresowań filozoficznych z physis (filozofia przyrody), na człowieka wyposażonego w duszę (psyche). Chociaż taka zmiana zainteresowań dokonała się również u sofistów, to podejście Sokratesa jest znacznie głębsze – potraktował on człowieka z jego życiem wewnętrznym jako odrębny od natury kosmos – jedyny, który warto badać. Sokratejskie hasło, by „poznać samego siebie”, wskazywało, że należy odejść od problematyki jońskiej filozofii przyrody i zwrócić się ku problematyce antropologicznej i etycznej[19].

Według Sokratesa to dusza jest właściwym człowiekiem, jego „ja”. To ona odróżnia go bowiem od świata zwierząt[20]. Każdy człowiek jest wyposażony w indywidualną duszę, która jest siedzibą cnót (areté). Dla Sokratesa cnota była dobrem bezwzględnym, czym przeciwstawiał się relatywizmowi sofistów. Jest też dobrem najwyższym, o które człowiek winien zabiegać, nie licząc się z niebezpieczeństwami i śmiercią. Drogą do cnotliwego życia jest natomiast poznanie, tego co jest dobre (intelektualizm etyczny).

# data[].attributes.body
Starożytni Rzymianie wykształcili podstawowe (dla cywilizacji zachodniej) pojęcia z zakresu prawa prywatnego. Systemy prawne państw europejskich przejęły z prawa rzymskiego ochronę jednostki, swobodę umów, ochronę prawa własności. Rzymscy prawnicy ukształtowali etyczną stronę prawa.

# data[].attributes.body
Filozofia całkowicie oryginalnym osiągnięciem Greków była filozofia (gr. philos – miłośnik, sophia – mądrość - „umiłowanie mądrości”), jako pierwszy użył takiego rozumienia Pitagoras. Filozofia zaczęła się rozwijać począwszy od VI wieku p. n. e., powstawała w różnych miastach na terenie Jonii, dopiero w V wieku p.n.e. głównym ośrodkiem filozoficznym stały się Ateny. Starożytni greccy myśliciele dążyli do poznania istoty i sensu bytu, stawiali wiele pytańFi, które interesują naukowców do dnia dzisiejszego. Najczęstszym obszarem dociekań inspirującym  Greków był wszechświat, bogowie, ludzie, sens życie i działań publicznych, oraz polis – jej funkcjonowanie, wady i zalety. Filozofowie odpowiadali na wiele stawianych przez siebie pytań bez odwołań do kontekstów religijnych, w starożytnej Grecji nie funkcjonowała żadna „święta księga”, zawierająca gotowe odpowiedzi w najważniejszych kwestiach związanych z Bogiem i człowiekiem. Analizując przyczyny powstania filozofii właśnie na terenie Grecji warto podkreślić wpływ jaki wywarł na nią ustrój demokratyczny, który przygotowywał swoich obywateli do publicznej dyskusji na temat spraw państwowych, rozważania sporów przy użyciu argumentów „za” i „przecie”.

# data[].attributes.body
Demokracja ateńska – forma ustroju polis ateńskiej, położonej w greckiej krainie Attyce. ... Państwo to było pierwszą i w czasach starożytnych najważniejszą z demokracji. W języku greckim słowo demokracja od starożytności do dziś pełni też funkcję określenia republika.

# data[].attributes.body
IGRZYSKA-organizowane były co cztery lata od 776 roku p.n.e. do 393 roku n.e. i były świętem religijnym ku czci Zeusa w Olimpii – słynnym centrum kultowo-sportowym położonym w Elidzie na Peloponezie. W zawodach (agonach) mogli wziąć udział wyłącznie rodowici Grecy (kobietom nie wolno było ani uczestniczyć, ani nawet oglądać zawodów).

Początkowo igrzyska trwały 1 dzień, później osiągnęły formę pięciodniową i obejmowały: wyścigi rydwanów, pięciobój klasyczny, konkurencje biegowe, boks, pankration (połączenie zapasów i boksu). Zwycięzcy poszczególnych konkurencji (olimpionikowie) otrzymywali oliwny wieniec.

W czasie igrzysk olimpijskich ogłaszano „święty rozejm” (ekecheiria), czyli zawieszenie broni. Igrzyska wiązały sport z kulturą i religią Greków, a wysiłek fizyczny z artystyczną ekspresją – rywalizacji sportowej towarzyszyły agony muzyczne i literackie.

Czteroletni okres, oddzielający poszczególne igrzyska zwany „olimpiadą”, Grecy przyjęli jako cykl chronologiczny rachuby czasu. Igrzyska w Olimpii trwały 1168 lat; w tym czasie rozegrano 293 igrzyska. W 393 roku n.r. rzymski cesarz Teodozjusz I Wielki wydał werdykt zakazujący organizowania pogańskich igrzysk. Dzięki wykopaliskom archeologicznym pod koniec XIX wieku odkryte zostały ruiny wszystkich głównych budowli w Olimpii. Wywołało to w Europie ogromne zainteresowanie historią starożytnych igrzysk olimpijskich, w tym także Pierre’a de Coubertin

# data[].attributes.body
Teatr grecki – starogrecki typ amfiteatru, służący wystawianiu sztuk widowiskowych. Składał się z widowni umieszczonej na stoku naturalnego wzniesienia i orchestry, z czasem schemat wzbogacono o proskenion (odpowiednik dzisiejszej sceny) i zaplecze dla aktorów (skene), a potem o kolejne elementy.

# data[].attributes.body
Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej nazywany też antykiem i obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do około V wieku n.e. Ramy czasowe tego okresu nie są ściśle określone.