# data[].attributes.body
Polska - gra

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
sword

bed

house

torch

food
Julia Morris - autorka genial.ly oraz Monika Szekiel-Mnich - autorka zadań geograficznych
https://escaperoomlessons.wordpress.com/?fbclid=IwAR1gi5rvL268LL8FBI7S3AvP5Tm0LErkjTpoqlCrwe61b6RVoFTFxUtIlZM

Monika Szekiel-Mnich

https://lets-explorepl.blogspot.com/

Zapowiada się niebezpieczna podróż. Uda Ci się przetrwać pierwaszą noc?

Na początek potrzeba drewna!

Zetnij drzewo!

Klikaj na kropki, a nie przeciągaj palcem.
cofnij
Wybierz wszsyskie okresy ery mezozoicznej

Niestety.

Wybierz wszystkie okresy ery kenozoicznej

Gotowy na kolejny dzień?

2
Co chcesz zrobić najpierw?
Kiedy zdobędziesz wszystkie rzeczy, dodaj je do pudełka obok.

torch

sword

house

Wykop drogę do węgla. Kop tylko przez drogę o Sudetach.

Możesz zrobić latarki!

Masz węgiel!

Next

Użyj latarki, aby przeszukać jaskinię

Czy twoja nowa latarka pomoże Ci?

Które góry są fałdowe? 1/5

Użyj latarki, aby przeszukać jaskinię

Czy twoja nowa latarka pomoże Ci??

Przykład góry wulkanicznej w Polsce 2/5

Użyj latarki, aby przeszukać jaskinię

Czy twoja nowa latarka pomoże Ci??

Te góry pękają i przesuwają się wzdłuż uskoków 3/5

Użyj latarki, aby przeszukać jaskinię

Czy twoja nowa latarka pomoże Ci??

Te góry powstają w miejscach zderzenia się płyt litosfery 4/5

Użyj latarki, aby przeszukać jaskinię

Czy twoja nowa latarka pomoże Ci??

Które góry zaliczamy go Karpat 5/5

Już nie zgubisz się w ciemności.

Teraz wiesz jak korzystać z latarki!

Z powrotem

torch

Potrzebujesz kamieni. Znajdziesz wszsytkie pary?

szeroka dolina u czoła lądolodu podczas postoju lodowca

rozległe równiny ze żwirów i piasków

powstała u czoła lądolodu

to przykład moreny czołowej

pagórki z materiału z dna lądolodu

to dolina utworzona przez lodowiec

Zbudujmy coś!

Masz kamienie!

Next

440

467

541

796

104

418

535

Zbuduj swój dom. Wpisz ilość kilometrów - długość granicy.

zapisz cyfry z domu od góry do dołu

210

Nie ma tu nic

house

Wejdźmy do środka!

Z powrotem

Złóż wszystko razem, aby otrzymać miecz.

Put all items together to craft a sword.

Put all items together to craft a sword.

Put all items together to craft a sword.

Ale czy jesteś wystarczająco szybki, aby nim walczyć?

Next
utworzona przez morze
utworzona przez rzekę
utworzona przez lodowiec
6
dolina V-kształtna
Dolina U-kształtna
pradolina
Dolina Roztoki w Tatrach to

6
to czas wielkich powodzi
czas oziębienia klimatu
to czas ocieplenia klimatu
6
Syberia
Antarktyda i Grenlandia
Polska i Japonia
6

sword

Jesteś mistrzem!

Z powrotem

3
Co dzisiaj zrobisz?
Kiedy zdobędziesz wszystkie rzeczy, dodaj je do pudełka obok.

food

bed

Zaznacz:

Klikaj na środek pasa rzeźby

Zanim będzie można ugotować, należy rozwiązać zadanie..

Zanacz:

Teraz potrzebujemy czegoś, co włożymy do pieca!

Ogień się pali!

Next

Masz ochotę na wieprzowinkę? Najpierw złap świnkę!

Masz ochotę na wieprzowinkę? Najpierw złap świnkę!

Świnka uciekła.

Kto nakryje do stołu?

Czas na obiad!

food

Z powrotem

To robimy łóżko. Aby było miękko potrzeba wełny.

Next

Możesz zaopiekować się owcami.

Udowodniłeś swoją wartość!

Next

Ochroń swoje owce przez wilkiem.

Ochroń swoje owce przez wilkiem.

to czas kiedy średnia dobowa temperatura powietrza przekracza

Ochroń swoje owce przez wilkiem.

Linie łączące punkty na mapie o tej samej wartości ciśnienia atmosferycznego

bed

Masz wygodne łóżko!

Spróbuj liczyć owce!

Back

Miło w swoim domu.

Jesteś bezpieczny!

Wygrałeś!

You can make the game shorter or longer by removing slides or whole games or duplicating game pages.

There are some pages that can't be removed without messing up the mechanics:

* introduction (choose skin)

* both pages with the title What are you going to craft?

* Come on in (end of house)

* You are the master of swords (end of sword)

* You know how to use a torch (end of torch)

* time for dinner (end of food)

* With the wool... (end of bed

wood: Change Q1 etc into questions and answers e.g. 3x3 and 9 or Hamlet and Shakespeare. Change them in pairs so you remember where they need to go. Make sure the text box does not overlap the dots.

Coal: move all red and green fields to the side and change the category words similar to the crafting table. The task will be harder if you don't tell the players what the category is and just tell them where to start and to only use blocks that are connected. Then move the red/green back onto the blocks, they should only be grouped with the shovel. If you want to change the path, for example because you want several digging slides, you can add more/less red or green by duplicating or deleting but make sure you don't have any spare green ones. The pink box should be grouped with the coal block that is the end point.

Torch: change the right/wrong answers. You can add more by duplicating. Make sure the words are on a layer in front of the torch light.

stone: ungroup all blocks and move the stripes to the side. Change the word pairs, they don't need to be identical but you need to matching ones, e.g. 4x3 and 12. Keep the pairs next to each other, they will be jumbled automatically. Go to a different slide and come back. This will reset the numbering of the stripes e.g. bic0 and boc0. Make sure that matching cards are grouped with stripes of the same number. Group the first card, then the matching partner, then move on to the next card, then its partner and so on. Go to a different slide and come back again! Check if the numbering is still correct after the grouping. The numbers might have changed, but as long as the pairs still have matching numbers, the number doesn't matter.

House: Don't ungroup the question boxes. They will show "q1" etc in preview mode, but it will disappear in presentation mode. Change the answers that are grouped with S1-S8 but don't ungroup them! Change the Questions next to the boxes but make sure the text box does not overlap the answer box (not even with an empty text box space)

Crafting the sword: ungroup the photo and the "image pour le puzzle" text and change to your own picture, then group again.

The bullet points in the top right let you chose the number of pieces for each column/row and you can choose jigsaw pieces (oui) or square pieces (non). To change the question box: click the "check" button and select the like icon (the one with the hand). In the window, choose the code icon (the last one).

In the code that appears, only change the words in [" "] - keep all punctuation the same.

Sword Practice: Move the "You died" gif to the side. Change the Questions and answers (keep the correct answer in the same place.) To change the time, change the number that is grouped with the orange box at the bottom. Move the "You died" gif back over the slide to cover it up. If you want to change it, make sure to group your picture with the "min_on" element.

Furnace: Repace the picture with your own one. You can move the red (wrong) and green (correct) boxes around, delete spare ones or add more by duplicating, just make sure you don't have any spare green ones. To change the size of the box without changing the size of the cross, ungroup, change the size of the box and group with the cross again.

Pigs: Zoom out to see the pigs! Change the question and the answers, ideally without ungrouping from the pigs. If you have to ungroup, add a "slide" animation with a different time delay for each pig.

Shears: go to learningapps.org. You will need a free account (players don't need an account). Create a match up activity or find one for your topic. Put the code into the feedback box (in this case it is 543). When you save the app, it will give you an embed code (the bottom one). In Genially go to "insert" tab, then "others". Paste in the code and insert into the slide.

Sheep: This is a game of hangman. Give a hint but the answer should not be obvious! Change each letter in "ANSWER" to a letter of your word. Each letter needs to be grouped with a "Lettre" element. You can create more with copy and paste or delete spare ones.

sword

house

torch

bed

torch

food

house

sword
Co chcesz zrobić najpierw?
Kiedy zdobędziesz wszystkie rzeczy, dodaj je do pudełka obok.

Add this to the title page

sword

bed

house

torch

food

Add this to slide where you get the meat

Add this to the page where you get the bed

On those slides you can delete this on the picture and also the word "bouton"

food

bed

# data[].attributes.attachment_link.title
Właściwa gra Minecraft - geografia kl 7 by Monika Szekiel-Mnich on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
sword bed house torch food Julia Morris - autorka genial.ly oraz Monika Szekiel-Mnich - autorka zadań geograficznych https://escaperoomlessons.wordpress.com/?fbclid=IwAR1gi5rvL268LL8FBI7S3AvP5Tm0LErkjTpoqlCrwe61b6RVoFTFxUtIlZM Monika Szekiel-Mnich https://lets-explorepl.blogspot.com/ Zapowiada się niebezpieczna podróż. Uda Ci się przetrwać pierwaszą noc? Na początek potrzeba drewna! Zetnij drzewo! Klikaj na kropki, a nie przeciągaj palcem. cofnij Wybierz wszsyskie okresy ery mezozoicznej Niestety.

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=AJ1TPz9NOr0

# data[].attributes.attachment_link.title
AUSTRALIA cały film | film dokumentalny | dokument PL

# data[].attributes.location_name
Tatry Panorama Zakopane, Oberconiówka, Zakopane

# data[].attributes.headline
Tatry Panorama Zakopane, Oberconiówka, Zakopane

# data[].attributes.subject
Tatry Panorama Zakopane, Oberconiówka, Zakopane

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Aw snap! Google Earth isn't supported on your browser. You may need to update your browser or use a different browser. Please see our system requirements for more information. Chrome is a great choice and you can download it here.

Or if you're feeling adventurous, you can try Earth anyway by choosing an option below.

Learn more about Google Earth.

# data[].attributes.attachment_link.description
Aw snap! Google Earth isn't supported on your browser. You may need to update your browser or use a different browser. Please see our system requirements for more information. Chrome is a great choice and you can download it here. Or if you're feeling adventurous, you can try Earth anyway by choosing an option below.

# data[].attributes.body
Quiz

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1) W jakiej części Afryki znajduje się Etiopia i Kenia ? a) w północno-zachodniej b) w południowej c) wschodniej d) w południowo-wschodniej 2) Które z państw leży w "Rogu Afryki" ? a) Kenia b) Etiopia 3) Zaznacz przyrodnicze przyczyny głodu w Etiopii. a) słabe gleby b) konflikty zbrojne c) wysoki przyrost naturalny 4) Jak nazywa się najbardziej znane plemię zamieszkujące Kenię zajmujące się hodowlą bydła ? a) Pigmejowie b) Masajowie c) Mursi 5) Nomadowie to: a) partia polityczna w Afryce b) nazwa plemienia c) ludy koczownicze 6) Wielki Rów Wschodni to: a) b) c) 7) Brak w codziennej diecie składników pokarmowych np. białka , a norma kaloryczna została zjedzona to: a) głód jawny b) głód c) głód utajony 8) Addis Abeba to stolica ? a) Tanzanii b) Egiptu c) Kenii d) Etiopii 9) Największy rezerwat w Kenii to: a) Bogoria b) Masai Mara c) Taita Hills 10) Stolicą Kenii jest ? a) Nairobi b) Kair c) Addis Abeba d) Tunis 11) Safari to atrakcja turystyczna Kenii ? a) Tak b) Nie 12) Który z wymienionych krajów jest szczególnie narażony na głód i niedożywienie ? a) Maroko b) Kongo c) Etiopia d) Tunezja 13) Kenia rozwija się dzięki: a) rozwojowi rolnictwa b) wydobyciu surowców mineralnych c) turystyce 14) Zaznacz jedną z wielu przyczyn społeczno ekonomicznych głodu i niedożywienia w Etiopii a) szarańcza b) niski poziom rozwoju rolnictwa c) susza 15) Stan, w którym człowiek spożywa mniej kalorii niż wymaga organizm to: a) głód utajony b) niedożywienie c) głód jawny 16) Kenia leży nad Oceanem ? a) Indyjskim b) Spokojnym c) Atlantyckim 17) Jaki kraj jest zaznaczony na mapie ? a) Kenia b) Egipt c) Etiopia 18) Czy Etiopia ma dostęp do morza ? a) Nie b) Tak 19) Który kraj jest uznawany za ojczyznę kawy ? a) Etiopia b) Kenia c) Tanzania 20) Jedno z wielu plemion zamieszkujące Etiopię charakteryzujące się glinianymi krążkami ? a) Pigmeje b) Majowie c) Mursi 21) Masyw wulkaniczny w Kenii to: a) Kilimandżaro b) Mt. Kenia

# data[].attributes.attachment_link.description
1) W jakiej części Afryki znajduje się Etiopia i Kenia ? a) w północno-zachodniej b) w południowej c) wschodniej d) w południowo-wschodniej 2) Które z państw leży w "Rogu Afryki" ? a) Kenia b) Etiopia 3) Zaznacz przyrodnicze przyczyny głodu w Etiopii.

# data[].attributes.body
Zwiedzanie piramidy

# data[].attributes.attachment_link.description
Abu Simbel Temple - معبد أبو سمبل by NAV3D

# data[].attributes.body
Islandia - film

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Rozdaj losowo karty z potasowanej talii.. Australia posiada najmniejszą gęstość zaludnienia ze wszystkich zamieszkałych kontynentów..

# data[].attributes.body
O Japonii w języku angielskim

# data[].attributes.attachment_link.title
Amazingly Simple Graphic Design Software - Canva

# data[].attributes.attachment_link.description
Amazingly Simple Graphic Design Software - Canva

# data[].attributes.body
PODZIEL CZYNNIKI ROZWOJU ROLNICTWA NA PRZYRODNICZE I POZAPRZYRODNICZE

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Sortowanie według grup - Przeciągnij i upuść każdy element do odpowiedniej grupy.

# data[].attributes.body
Film

# data[].attributes.attachment_link.title
ANTARKTYDA - cały film | film dokumentalny | dokument PL | pingwiny | foki

# data[].attributes.body
Wirtualna wycieczka po Egipcie - Piramidy

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
This story was written back in 2011. Unfortunately, we were no longer able to repeat drone flights over the Pyramids. The good news is that the Pyramids have not changed during this time :)

There are not so many monuments on Earth that are as famous and ancient as the Egyptian pyramids. "Everything in the world fears time, yet time fears the pyramids," says the Arab proverb. Constructed in the Old Kingdom during the reign of the fourth, fifth and sixth dynasties, the pyramids have experienced the ups and downs of many civilizations and empires. And despite several centuries of research, these monuments have still preserved its secrets.

The Pyramid of Cheops, also known as the Great Pyramid of Giza or the Pyramid of Khufu, is the largest: it reaches a height of 138.5 meters, the sides of the base extend for 230.4 meters. Inside, there are three large rooms and many passages, shafts and tunnels. Above one of the galleries, a chamber being 30 meters long and about 2 meters high has been recently found. Its purpose has not been established, in the same way as the purpose of the Cheops pyramid itself: although it was built for this emperor, he was not buried inside it.

In 2570 BC, the son of Cheops, Pharaoh Khafre (or Chephren), erected a pyramid nearby that rises at 136.4 meters. From certain angles, it seems higher but this is only an optical illusion which is explained by the steeper slope of the walls, as well as the location at the highest point of the necropolis of Giza.

Behind it, there is the 62-meter pyramid of his son Menkaure. Legends say that such a modest size of the structure is explained by the short years of the pharaoh's life; while Herodotus called him a fair and merciful ruler who, perhaps, did not want to exploit people's force in vain. Either way, this is one of the numerous mysteries of the famous Egyptian pyramids.

Another outstanding monument on the Giza plateau is the Great Sphinx, the oldest surviving monumental sculpture on Earth. In ancient Egyptian art, the sphinx was an animal with the body of a lion and the head of a man. Pharaohs were often depicted as lions which symbolized the divinity of their rule. The Great Sphinx, created around 2500 BC, was given a portrait resemblance to the then reigning Pharaoh Khafren and the monument itself was erected not far from his pyramid facing the Nile and the rising sun. The statue is 73 meters long and 20 meters high. In the past, there was a small sanctuary between the forepaws. From the middle of the 22nd century BC, the necropolis of Giza began to fall into desolation, and the desert occupied the space. The Sphinx was buried up to the shoulders with sand and was completely dug up only by the middle of the 20th century so that now we can admire this stunning monument shown in the AirPano panoramas.

The Giza plateau is located not far from Cairo: in fact, it found itself on the southwestern outskirts. The city expands and approaches ancient monuments, creating a striking contrast between history and modernity.

Photo by Sergey Semenov, Stas Sedov

23 June 2023

Photogallery
Open Gallery
online casino real money
casinos online
online gambling casino
online casino
play casino games online

Espectacular the most outstanding ancient place ever.

Climbed Keops in 1980 and this reminds me of the extraordinary master piece of ancient architecture...

U should add more video shots it may help some investigators to reveal more secrets. I saw something wird at the top of the sphinx...great job keep on doing it. Best

WoW , its wonderful i invite the all to visit my country and pyramids ,thank you airpano

Thank you for your comment and invitation! In return we invite you to see another our panoramas :)

Only through the memory of my soul has Egypt come to me... until now through your work and haunting music.

Now I am really homesick.

~*LOVE ALWAYS*~

Imelda

Very nice!
I was glad to hear my music in this panorama. However, the license my music is published under requires you to give a credit, without it your work is copyright infringing . Please make sure to include the following credit in the description:

Music: 1000 and 1 Nights by SaReGaMa
saregama-music.blogspot.com

Thanks.

Hi Guys,

My wife Janette who is an amateur Egyptologist and I go regularly to Cairo and stay at the Mena House Hotel with a balcony just across the road from the Pyramids so we know the area well. But your photos and website are simply amazing. The best view of the pyramids we have ever seen. Where did you buy your helicopter? I want one!

Regards,

David and Janette

it's best video of Giza i ever seen. Please Try to catch Video in Indonesia. You can see Borobudur, Prambanan Temple... it's Good for panorama video..

Visit Bromo, Bali...

:)

awesome really you are the superstar i recommend to visit also the Temple of Abu Simbel, Luxor, Aswan, Alexandria, sharm el sheikh & finaly Old Cairo welcome to Egypt

Thanks a lot for the message left and your recommendations.

# data[].attributes.attachment_link.title
Great Pyramids of Giza in Egypt - the Seventh Wonder of the Ancient World

# data[].attributes.attachment_link.description
Everything in the world is afraid of time, and time is afraid of the pyramids. We would like to invite our visitors to have a bird-eye view of the Great Pyramids of Giza in Egypt - the only one of Seven Wonders of the World which is still standing...

# data[].attributes.location_name
Zakazane Miasto, Jingshan Front Street, Dongcheng, Pekin, Chiny

# data[].attributes.headline
Zakazane Miasto, Jingshan Front Street, Dongcheng, Pekin, Chiny

# data[].attributes.subject
Zakazane Miasto, Jingshan Front Street, Dongcheng, Pekin, Chiny

# data[].attributes.body
Wirtualna wycieczka po Zakazanym Mieście

# data[].attributes.attachment_link.description
Virtually explore The Forbidden City in a fully immersive 360-degree experience.

# data[].attributes.location_name
Buckingham Palace, Londyn, Wielka Brytania

# data[].attributes.headline
Buckingham Palace, Londyn, Wielka Brytania

# data[].attributes.subject
Buckingham Palace, Londyn, Wielka Brytania

# data[].attributes.body
Wirtualna wycieczka po Pałacu Buckingham

# data[].attributes.location_name
Mount Rushmore National Memorial, South Dakota 244, Keystone, Dakota Południowa, Stany Zjednoczone

# data[].attributes.headline
Mount Rushmore National Memorial, South Dakota 244, Keystone, Dakota Południowa, Stany Zjednoczone

# data[].attributes.subject
Mount Rushmore National Memorial, South Dakota 244, Keystone, Dakota Południowa, Stany Zjednoczone

# data[].attributes.attachment_link.description
Virtually explore Mount Rushmore in a fully immersive 360-degree experience.

# data[].attributes.body
Kreml- wirtualna wycieczka

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
AirPano team presents the 360 video of historic-architectural ensemble of Moscow Kremlin. Domes of Cathedral Square, the Tsar Cannon, Ivan the Great Belltower and the Saviour Tower - it's not a full list of Kremlin's sights, which you will see in our video.

All the shootings were performed within the year with the support of the Russian Geographical Society.

Authors of the video: Sergey Semenov, Stas Sedov, Sergey Shandin and Ivan Roslyakov

12 October 2015

# data[].attributes.attachment_link.description
AirPano team with the support of the Russian Geographic Society presents the 360 video of historic-architectural ensemble of Moscow Kremlin.

# data[].attributes.location_name
Zamek Królewski w Warszawie, Warszawa, Polska

# data[].attributes.headline
Zamek Królewski w Warszawie, Warszawa, Polska

# data[].attributes.subject
Zamek Królewski w Warszawie, Warszawa, Polska

# data[].attributes.attachment_link.title
Wirtualna wycieczka - Zamek Królewski w Warszawie

# data[].attributes.location_name
Wielki Mur Chiński, Huairou District, Chiny

# data[].attributes.headline
Wielki Mur Chiński, Huairou District, Chiny

# data[].attributes.subject
Wielki Mur Chiński, Huairou District, Chiny

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
As China's most famous attraction, the Great Wall of China is an essential stop on all China tours. Commonly considered a wonder of the world, the Great Wall boasts a history of over 2,000 years and stretches more than 3,000 miles across several provinces of northern China, making it one of the most impressive ancient structures on the planet.

Virtual Tour of the Great Wall of China

Best Sections to Visit

Beijing is usually considered the main gateway to the Great Wall, since there are several world-famous sections of the Wall in the suburbs of Beijing, including Badaling, Mutianyu, Jinshanling, Juyongguan, Gubeikou, and Jiankou. These sections were built during the Ming dynasty between the 14th and 17th centuries and have been well preserved.

Of all the sections of the Great Wall near Beijing, Badaling is the most famous one. As a result, Badaling is the destination of choice for many large tour groups and is often very crowded. The nearby Juyongguan Great Wall features one of the three great mountain passes of the Great Wall but is almost as crowded as Badaling.

Mutianyu Great Wall is just as close as Badaling and offers wonderful views of the Great Wall and the surrounding hills with far fewer tourists. This section of the Wall also features a thrilling toboggan run that you can ride from the top of the Wall down to the bottom of the hill.

Due to their proximity, Badaling, Juyongguan, and Mutianyu are all doable as a half-day trip from downtown Beijing. We usually recommend Mutianyu over Badaling or Juyongguan, since the massive crowds at the latter two sections can ruin one's experience of this impressive structure.

Further away from Beijing, Jinshanling Great Wall is about 150 km northeast of downtown and it usually takes about two and a half hours to drive there. Despite the longer drive, Jinshanling is among the most stunning sections of the Great Wall. If your itinerary allows for one full day seeing the Great Wall, then we highly recommend a tour to Jinshanling.

Gubeikou and Jiankou can also be visited within a day tour from Beijing. Both sections have not been restored since they were first built in the Ming Dynasty, making them ideal choices for those who want to hike and experience the wild Great Wall. Do be aware that the Jiankou section features very steep and dangerous climbs and is only suitable for experienced hikers.

There are also some other famous sections of the Great Wall within or outside Beijing, such as Huanghuacheng, Simatai, and Shanhaiguan, but we only recommend these if you are visiting the Great Wall for a second time or planning a multi-day, in-depth Great Wall tour.

Great Wall Hiking and Camping

Due to its original purpose as a military defense, almost all sections of Great Wall were built on mountain ranges and thus involve some challenging climbs and uneven stairs, including the well-restored sections. If you are visiting a restored section but hike to the end of the renovated part, you will be able to see the unrestored part of the Great Wall.

For most visitors, Mutianyu and Jinshanling offer good, medium difficulty hikes, while still being very safe. For those looking for a serious hike along wild, unrestored portions of the Wall, we suggest the Jinshanling to Jinshanling East, or Gubeikou to Jinshanling routes. All these routes boast both unrestored and picturesque renovated sections of the Wall. However, please be aware that hikes along wild, unrestored parts of the Great Wall involve many steep climbs and loose bricks, and can be very dangerous in some places. (People can no longer hike through from Jinshanling to Simatai since the route was closed years ago.)

Camping on the Great Wall is usually banned, especially on the renovated sections. If you want to spend a night sleeping on the Great Wall, we can take you to a watchtower on the Gubeikou section of the Great Wall to experience the life of an ancient soldier and catch amazing sunrise/sunset views over the Wall.

Best Time to Visit

For all sections of the Great Wall near Beijing, the spring months (April to June) offer temperate weather and are great for climbing. In late April to early May, many trees begin to blossom, making this a particularly beautiful period to visit the Wall. Fall is also a nice time to visit, as temperatures are usually comfortable. October to early November are particularly picturesque, as the tree leaves on the mountains begin to change color. The winter months, from December to February, are cold and can be windy, but there are usually far fewer tourists on the Wall during these months. July and August are hot and humid, and thus not the best for long hikes. In addition, it's best to avoid hiking on the Wall after rain or snowfall because some parts can get very slippery.

You should also avoid visiting the popular sections, such as Badaling, Juyongguan, and Mutianyu, around National Day (the first week in October) and Spring Festival. August is also a busy time for the Badaling and Juyongguan sections, since students are on summer vacation and many families travel to these famous sections with their kids before the new school year starts. Learn more about how to avoid the crowds when traveling in China.

Great Wall of China Private Tour Packages

# data[].attributes.attachment_link.description
As China's most famous attraction, the Great Wall of China is an essential stop on all China ... Virtual Tour of the Great Wall of China ...

# data[].attributes.attachment_link.description
Opening of the Palace of Versailles history gallery. A meeting between historical collections and new technologies, in partnership with Google

# data[].attributes.location_name
Taj Mahal, Dharmapuri, Forest Colony, Tajganj, Agra, Uttar Pradesh, India

# data[].attributes.attachment_link.description
In 1997 famous Frenchman Bertran photographed Taj Mahal from a helicopter. Since that moment nobody else has been able to get a permission to shoot the Indian landmark from air for 15 years. AirPano has achieved the impossible - for the first time in world's history we created a virtual aerial photo tour of Taj Mahal, one of the New Seven Wonders of the World...

# data[].attributes.attachment_link.title
Machu Picchu - the ancient city of the Inca Empire

# data[].attributes.attachment_link.description
Machu Picchu is a mysterious Inca city built in the middle of the 15th century and the main attraction for which travelers go on tours in Peru. It is located about 100 km from the capital of the Inca Empire, the city of Cusco, in the mountains at an altitude of 2450 meters above sea level and it is…

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
LIVE! See the skies above Stonehenge

The Skyscape website has been created by English Heritage to enable people around the world to experience the skies above the iconic stone circle, to learn about movements of the sun, moon and planets and to see the solar alignment at Stonehenge

Aside from the technical and informational aspects of Skyscape it's also our hope that you'll enjoy it from a more human perspective. We've created a webpage which offers a small escape, a pleasant place to visit, to which you can return frequently, even within a single day, and connect with the land, the stones and the skies above.

GO TO SKYSCAPE

# data[].attributes.attachment_link.description
Take an interactive tour of Stonehenge with our incredible 360 degree view from inside the monument.

# data[].attributes.body
Film o Hawajach

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Myśląc o Hawajach, zazwyczaj wyobrażamy sobie rajskie plaże i tubylców z girlandami zwanymi lei na szyjach. W rzeczywistości archipelag ten oferuje o wiele, wiele więcej: nie tylko surfing, ale także nurkowanie i snorkelowanie, zwiedzanie legendarnego Pearl Harbor, trekkingi po klifach, kanionie i wulkanach, wycieczki rowerowe w miejscu, gdzie lawa wpływa do oceanu, lekcje tańca hula... To wszystko w otoczeniu niesamowitych scenerii, na tle których kręcono takie filmy, jak choćby „Jurrasic Park" czy „Indiana Jones i Poszukiwacze Zaginionej Arki". W Honolulu - stolicy Hawajów - urodził się Barack Obama i Nicole Kidman, a pierwsze występy w tamtejszym hotelu Pagoda dawał David Copperfield. Hawajskie wpływy można odnaleźć w muzyce George'a Harrisona - jednego z Beatlesów.
Dobra pogoda na Hawajach utrzymuje się właściwie przez cały rok. Najcieplej i najmniej deszczowo jest od początku kwietnia do końca października. Ale nawet w czasie trzech najchłodniejszych miesięcy - w styczniu, lutym i marcu, i to na najzimniejszej (jeśli wypada użyć tego słowa) hawajskiej wyspie, jaką jest Lanai, średnia temperatura to 23˚C.

Miesiące z największą ilością opadów to marzec i listopad, choć i tak deszcz pada najwyżej kilka godzin dziennie. Od grudnia do maja można obserwować wieloryby, ale największa szansa, by je zobaczyć, to styczeń, luty i marzec. Trzy pierwsze miesiące roku to także najlepszy czas na wakacje na Hawajach dla doświadczonych surferów - wówczas mogą korzystać z największych fal.
25 NAJWIĘKSZYCH ATRAKCJI HAWAJÓW Wyspa Oahu 1) Zanurkuj z rekinami
To co prawda rozrywka dla odważnych, mimo to warta polecenia podczas wycieczki na Hawaje. To właśnie tutaj najczęściej można spotkać żarłacza tygrysiego, który nazwę zawdzięcza plamom na grzbiecie układającym się we wzór przypominający tygrysi. Do wyboru są wycieczki oferujące obserwację rekinów wewnątrz klatki, która jest zanurzana w oceanie lub swobodnie - wówczas jednak w wodzie jest obecny specjalista, który obserwuje zachowanie zwierząt. Zazwyczaj jest to nurkowanie z rurką, maską i płetwami, a więc snorkeling. Oprócz rekinów można także zobaczyć delfiny, wieloryby (od grudnia do maja), żółwie, nie wspominając o rybach (w tym latających). W czasie rejsu łodzią do miejsca, w którym wejdziecie do wody, przewodnicy opowiadają o rekinach i innych morskich stworzeniach, które można tu spotkać. Wycieczkę najlepiej rezerwować z wyprzedzeniem - jest wielu chętnych. Zdziwieni? Jedna z firm oferująca nurkowanie z rekinami na swojej stronie podaje statystyki, z których wynika, że rocznie więcej osób ginie od uderzenia kokosem (12) niż z powodu rekinów (5).
2) Surfuj na Waikiki Beach
Plaża w miejscowości Waikiki to najsłynniejsza plaża Hawajów i zarazem jedna z najsłynniejszych tropikalnych plaż na świecie. Wypoczywali tutaj jeszcze hawajscy królowie, zanim państwo zostało jednym ze stanów USA. Wybrzeże jest idealne do uprawiania surfingu ze względu na kształt i wielkość fal, zwłaszcza dla początkujących surferów. Można tu bez problemu pożyczyć cały sprzęt potrzebny do surfingu, bodyboardingu, snorkelingu i nurkowania, a także zapisać się na lekcje z doświadczonymi instruktorami. Waikiki nie jest jednak miejscem dla szukających ciszy, spokoju i nielubiących tłumów - plaża jest zawsze oblegana. W zamian oferuje bogaty wybór nadbrzeżnych barów, w których można posłuchać hawajskiej muzyki, zobaczyć tutejszy taniec hula i sączyć drinki.
3) Odwiedź Pearl Harbour
Pearl Harbour to bardzo ważne miejsce dla historii Stanów Zjednoczonych - japoński atak na ich największą wówczas bazę morską spowodował przyłączenie USA do II wojny światowej. Dzień ataku - 7 grudnia 1941 roku - prezydent Roosevelt nazwał „dniem hańby". Dzisiaj Pearl Harbour nadal jest bazą floty wojennej USA, ale przede wszystkim mekką dla turystów. Na zwiedzenie wszystkich miejsc najlepiej zarezerwować sobie cały dzień.

USS Arizona Memorial upamiętnia okręt, który Japończycy zatopili w dniu ataku, zabijając przy tym 1177 członków załogi. Na jego wraku zbudowany został pomnik-mauzoleum, do którego zwiedzający transportowani są łodzią. Oglądają także film dokumentalny o ataku. Wstęp jest bezpłatny, ale lepiej zarezerwować go wcześniej za opłatą (1,5 $) tu - limit biletów często wyczerpuje się już o 10 rano. USS Bowfin Submarine Museum & Park to miejsce, w którym można prześledzić historię statków podwodnych oraz wejść na okręt Bowfin (który podczas II wojny zatopił 44 japońskie statki) i zobaczyć jego wnętrze, by przekonać się, w jakich warunkach żyli żołnierze.

Battleship Missouri Memorial - stojący w porcie przy wyspie Forda okręt wojenny Missouri został zbudowany pod sam koniec wojny. Ma 271 metrów długości, tym samym jest dłuższy od legendarnego Titanica. Missouri uczestniczył w walkach, a 2 września 1945 roku na jego pokładzie generał MacArthur podpisał japońską kapitulację. Jest udostępniony do zwiedzania. Pacific Aviation Museum, również położone na wyspie Forda, oferuje zwiedzającym m. in. kolekcję samolotów z czasu II wojny światowej, wojny koreańskiej i wietnamskiej.
4) Wybierz się na trekking na Diamond Head
Diamond Head to wygasły wulkan znajdujący się w Waikiki i najbardziej charakterystyczny punkt w okolicy. Hawajczycy nazywają go L ē ahi, co oznacza „brew" albo „wzniesienie" tuńczyka - wulkan przypominał im kształtem właśnie tę rybę. Angielska nazwa została nadana w XIX w. wskutek pomyłki brytyjskich żeglarzy, którzy widząc kryształy kalcytu na pobliskich plażach wzięli je za diamenty. Diamond Head jest symbolem i jedną z największych atrakcji Hawajów, został także uznany pomnikiem stanu Hawaje. Chociaż trasa na szczyt ma prawie 1,3 km, jest w całości wybrukowana i często wiedzie schodami i poprzez tunele. Wejście na szczyt zajmuje mniej niż godzinę i nagradza spektakularnym widokiem wybrzeża, Honolulu i Waikiki.

Warto wiedzieć, że na Diamond Head odbywał się w latach 60. i 70. Diamond Head Crater Festival, zwany hawajskim Woodstockiem - dwa razy grało tu Rolling Stones!
5) Odkryj kolorowe Chinatown w Honolulu
Odwiedzając Honolulu - stolicę tego stanu i miasto, gdzie znajduje się jedyny królewski pałac w USA - polecamy wybrać się do kolorowego Chinatown. Dzielnica, gdzie niegdyś awanturowali się łowcy wielorybów, została założona przez Chińczyków przypływających na Hawaje najpierw do pracy na plantacjach cukru, potem zostających handlarzami i zakładającymi tu sklepy. Targi w tej dzielnicy są zresztą nadal warte odwiedzenia dla zakupu świeżych owoców i lei - hawajskich wieńców i girland zrobionych z kwiatów. Przy Bethel Street znajduje się Hawaii Theatre Center oferujący szeroki wachlarz rozrywki - od przedstawień przez wodewile po koncerty. Bethel Street jest także (razem z Nuuanu Avenue) wartą odwiedzenia ulicą ze względu na znajdujące się tutaj galerie sztuki. Przy Cultural Plaza - Placu Kulturalnym - znajduje się wiele restauracji i sklepów z książkami. Z historią dzielnicy można zapoznać się w Hawaiian Chinese Multicultural Museum & Archives. Warto odwiedzić także Foster Botanical Garden - ogród botaniczny, gdzie rośnie hawajska palma loulu (najprawdopodobniej wyginęła, dlatego raczej nie zobaczymy jej gdzie indziej). Jeśli ktoś jest zainteresowany wycieczką z przewodnikiem po tej okolicy, organizuje je Hawaii Heritage Center.
6) Hanauma Bay - raj dla miłośników snorkelowania
Zatoka Hanauma położona w południowo-wschodniej części wyspy ma niezwykły kształt przypominający miskę, który zawdzięcza położeniu w dawnym kraterze wulkanicznym. Podobnie jak Waikiki Beach, plaża przy zatoce Hanauma również służyła niegdyś wypoczynkowi hawajskiej dynastii, która łowiła tu ryby. Nazwa pochodzi od hawajskich słów hana (zatoka) i uma (zaokrąglony).

W przybrzeżnych wodach występuje około 400 gatunków ryb, w tym niezwykle kolorowe papugoryby, a w dodatku żółwie wodne. Od bezkresnego oceanu zatokę oddziela nieco zaokrąglony kształt oraz rafy koralowe, co sprawia, że Hanauma jest idealnym miejscem do snorkelowania.

Obecnie zatoka jest objęta ochroną - leży na terenie parku narodowego. Przyczyniła się do tego wielka popularność tego miejsca. Nawet obecnie, pomimo płatnego wstępu i zakazu wejścia we wtorki, plażę przy zatoce odwiedza rocznie około miliona turystów. Przy wejściu do parku znajduje się Marine Education Center, gdzie turyści oglądają 12-minutowy filmik, przekazujący informacje o zatoce, jej mieszkańcach oraz zasadach snorkelowania wśród rafy koralowej.
7) Schody do nieba - Haiku Stairs
Haiku Stairs, schody wiodące na szczyt góry Puʻu Keahi a Kahoe, zwane są także Stairway to Heaven - schodami do nieba. Zostały zbudowane podczas II wojny światowej przez marynarkę wojenną podczas budowy tajnej radiostacji, którą umieszczono na szczycie. Radiostacja wysyłała sygnały do okrętów operujących na Pacyfiku.

Schody były początkowo drewniane, potem metalowe. Pod koniec lat 80. zakazano ich używania ze względu na stopień zużycia - stały się niebezpieczne. W 2002 r. ukończono remont (który sporo kosztował), ale nigdy nie wydano ponownie zgody na ich użytkowanie. W 2015 r. zniszczył je huragan.

Obecnie grzywna za wejście na schody osiągnęła już 1000 dolarów. Chętnych na wspinaczkę ciągle nie brakuje, chociaż teren jest otoczony drutem kolczastym. W sieci można znaleźć strony grup, które postulują wyremontowanie schodów i oddanie ich do użytku. Najprawdopodobniej jednak zostaną całkiem rozebrane ze względu na protesty okolicznych mieszkańców.
Wyspa Kauai 8) Podziwiaj krajobrazy Kauai podczas lotu helikopterem
Wyspa Kauai, czwarta pod względem wielkości wyspa hawajska, jest prawdziwym cudem natury. 30% wyspy to parki narodowe lub rezerwaty. Krajobraz Kauai to strome klify, wodospady, kaniony (w tym Kanion Waimea, zwany „Wielkim Kanionem Pacyfiku") i dziewicze lasy. Klify wyglądają bardziej jak szczyty górskie - a to wszystko tuż nad brzegiem oceanu. Jeśli nigdy nie mogliście odpowiedzieć na pytanie: „góry czy morze?", teraz już nie musicie. Krajobrazy wyspy polecamy oglądać z pokładu helikoptera - widoki (i zrobione stamtąd zdjęcia!) zapierają dech w piersiach. Wiele firm oferuje tego typu wycieczki, które trwają około godziny.
9) Zobacz prawdziwy cud natury - wybrzeże Napali
Północno-zachodnie wybrzeże wyspy Kauai oferuje bajeczne widoki - góry wznoszące się tuż nad lazurową wodą o kształtach jakby stworzonych na zamówienie, poprzecinane wodospadami, w dodatku gdzieniegdzie zabarwione czerwienią, a w niektórych miejscach zielenią... Wybrzeże tworzy park narodowy i to właśnie w tym miejscu robiono zdjęcia do filmu „Jurassic Park". Najlepsze miejsce obserwacji to lot helikopterem (patrz wyżej). Inna opcja to wynajęcie kajaka z przewodnikiem (wybrzeże Napali wymaga wiele doświadczenia w kajakowaniu na morzu). Można także wybrać się na trekking i wspinaczkę po wybrzeżu, ale pełna trasa (Kalalau Trail) w jedną stronę to prawie 18 kilometrów. Żeby przejść ją w całości, a także by zatrzymać się na noc na kempingu, wymagane jest wcześniejsze pozwolenie od władz parku narodowego Napali Coast State Wilderness Park. Więcej informacji tu.
10) Zatańcz hula w świątyni bogini Laka - Ka Ulu o Laka
W wierzeniach Hawajczyków Laka jest boginią tańca hula. Ten tradycyjny taniec wiązał się z obrzędami religijnymi i dopiero z czasem (wpływ na to miała turystyka) hula zaczął służyć głównie rozrywce. Według legend taniec ten pochodzi właśnie z wybrzeży wyspy Kauai. Na wybrzeżu Napali (plaża Ke'e) znajduje się świątynia (po hawajsku heiau) Ka Ulu o Laka, gdzie wyznawcy wciąż przychodzą, by oddać cześć bogini: tańczą, zostawiają kwiaty i małe prezenty. W przeszłości znajdowała się tu najbardziej prestiżowa szkoła tańca hula. Częścią obrzędu zakończenia nauki było przepłynięcie określonego dystansu oceanu. U wybrzeży Ke'e żył wówczas - jak wierzono - rekin, który wyczuwał i pożerał studentów nieposłusznych zasadom szkoły (dało się oszukać nauczyciela i innych uczniów, ale nie rekina!). To święte miejsce dla Hawajczyków - nie można stamtąd niczego zabierać (włączając kamienie), ani wspinać się na otaczające skały. Jeśli wcześniej pobieraliście lekcje tańca hula, dostępne w wielu miejscach na Hawajach, możecie wypróbować tutaj nowo nabytych umiejętności.
11) Zachwyć się krajobrazem Kanionu Waimea
Kanion Waimea (co po hawajsku oznacza „czerwonawa woda") po raz pierwszy został nazwany „Wielkim Kanionem Pacyfiku" przez pisarza Marka Twaina. Długi na szesnaście kilometrów kanion mieni się odcieniami czerwieni, brązu i zieleni. Przepływa przez niego największa rzeka wyspy, o tej samej nazwie co kanion - Waimea. W kanionie znajdują się także liczne wodospady, nad którymi w czasie słonecznej pogody formują się tęcze, a w pobliżu rosną lasy. Waimea został ukształtowany przez dwa wulkany, dlatego jego zachodnie ściany są grubsze i niższe od wschodnich. Nawet jeśli widzieliście Wielki Kanion, gwarantujemy, że Wam się spodoba.
12) Zobacz niesamowitą plażę - Glass Beach
Położona na południowym wybrzeżu wyspy Glass Beach - „szklana plaża" nie przypomina innych hawajskich, rajskich plaż. To z powodu nagromadzonych tutaj przy brzegu niezliczonych małych kawałków szkła, które zostały kiedyś wrzucone do oceanu. Od 10 do 30 lat trwa pod wpływem wody przemiana ostrych szkieł w okrągłe, szklane kamyczki, zbierane potem przez turystów. Plaża jest warta zobaczenia, ale ze względu na kamienisty brzeg raczej nie polecamy tu kąpieli.
Wyspa Maui 13) Wybierz się na trekking na wulkan Haleakal ā 14) Droga do Hana - przejedź się spektakularnym wybrzeżem wyspy Maui
Wulkan Haleakalā jest określany jako największy uśpiony wulkan na Ziemi. Widoki na szczycie są tak podobne do krajobrazu księżycowego, że astronauci ćwiczą tutaj spacery przed lądowaniem na Księżycu. Jeśli akurat nie wybieracie się tam w najbliższym czasie, podczas wycieczki na Hawaje nie zapomnijcie o trekkingu na szczyt Haleakali. Szczególnie popularne są wspinaczki nad ranem, by zobaczyć wschód słońca („Haleakalā" oznacza „dom słońca", a legenda głosi, że bóg Maui uwięził tutaj Słońce, aby wydłużyć dzień). Na szczycie jedynymi słyszalnymi odgłosami jest chrzęszczący pod stopami żużel, pohukiwanie sów i odgłosy wydawane przez tutejszy gatunek ptaka - nene. Ze względu na panujące na szczycie ciśnienie, dobrą widoczność i niską wilgotność, zostały tutaj umieszczone teleskopy do obserwacji kosmosu. Wulkan leży na terenie Parku Narodowego Haleakalā, w granicach którego naliczono 76 miejscowych gatunków roślin i leśnych ptaków. Nie zapomnijcie wziąć ze sobą dodatkowej kurtki, a jeszcze lepiej kilku kurtek - na szczycie maksymalna temperatura to tylko (zwłaszcza w porównaniu z klimatem panującym na dole) 16˚C.
15) Zobacz wieloryby podczas rejsu u wybrzeży Maui
Hawajska droga numer 360 prowadząca do miasteczka Hana na wschodnim wybrzeżu Maui to jedna z najpiękniejszych tras, którą kiedykolwiek pojedziecie. Ta część wyspy wiele się nie zmieniła - nie zbudowano tutaj pięciogwiazdkowych hoteli ani pól golfowych. Sama Hana to zresztą najbardziej wyizolowana miejscowość na wyspie Maui, gdzie mieszka zaledwie około tysiąca osób. Droga 360 od miasta Paia do Hany ma długość ponad 80 km, przebiega nad 59 mostami i liczy 620 zakrętów (!). Po drodze można zobaczyć las tropikalny, wodospady, strumyki, drzewa ananasowe, kolorowe i pachnące kwiaty, no i oczywiście ocean. Ta trasa bez przystanków zajmuje około dwóch godzin, ale lepiej zaplanujcie wyjazd z samego rana - po drodze jest tyle miejsc wartych zjazdu na pobocze i bliższego zobaczenia...

Jeśli Wasza podróż po Hawajach przypadnie między grudniem a majem, możecie zaobserwować wieloryby (fałdowce), które przypływają tu wtedy z zimnej Alaski i rodzą potomstwo. Można popatrzeć, jak mama-wieloryb uczy dzieci ruszać ogonem i posłuchać dźwięków, jakie wydają członkowie rodziny. Ich śpiew może być słyszalny z odległości nawet 19 kilometrów! Wieloryby, które tu zobaczycie, są piątymi jeśli chodzi o wielkość zwierzętami na Ziemi i znajdują się pod ochroną. Dorosły osobnik osiąga wagę sześciu słoni!
16) Snorkeling na zachodnim wybrzeżu Maui
Wieloryby można obserwować z wielu miejsc, nawet plaży (zwłaszcza w Kihei i Wailea w centralnej części wyspy oraz Paia i Ho'okipa Beach Park na północnym wybrzeżu). Dobre miejsce to droga Highway 30 na zachodzie wyspy, między Ma'alaea i Lahaina. Jednak najlepszą opcją jest zdecydowanie wypłynięcie w morze, by zobaczyć te urocze ssaki z bliska. Taką wycieczkę (połączoną ze snorkelowaniem) oferuje na Maui wiele firm.
17) Spróbuj egzotycznych owoców na jednym z targów na Maui
Jedną z większych atrakcji podczas wakacji na Hawajach jest bez wątpienia snorkeling, który polecamy zwłaszcza na zachodnim wybrzeżu wyspy Maui. Oprócz wielu gatunków rafy koralowej, ryb, wielorybów, zobaczycie tu w wodzie także zielone żółwie morskie, których trudno nie spotkać. Plaża Malauka zwana jest nawet 'Turtle Town' - „miastem żółwi". Zachodnie wybrzeże jest osłonięte od wiatru przez góry, dlatego wody są tu spokojne, a więc idealne do snorkelingu. Dodatkową atrakcją są wycieczki łodzią organizowane na wysepkę Molokini (w połowie zatopiony krater wulkanu), prawdziwa gratka dla fanów pływania z rurką.
Big Island 18) Odwiedź Park Narodowy Wulkanów Hawai i zobacz lawę wpływającą do oceanu
Wyspa Maui jest samowystarczalna, jeśli chodzi o produkcję żywności. Będąc tu, można bez ograniczeń żywić się tylko produktami produkowanymi na miejscu. Poławiacze i sprzedawcy ryb i owoców morza, producenci mięsa karmiący zwierzęta wyłącznie roślinami, ponad 13 rodzajów hodowanych awokado, firma hodująca ananasy, która istnieje nieprzerwanie od początków XX wieku, sery, wyroby delikatesowe... To wszystko jest dostępne na lokalnych targach. Najbardziej znany z nich, z najdłuższą tradycją, to niewątpliwie Upcountry Farmer's Market zlokalizowany w Kulamalu Town Center, otwarty w soboty od 7 do 11. Jednak bez trudu znajdziecie lokalne targi właściwie w każdym zakątku wyspy.
19) Wybierz się na przejażdżkę wybrzeżem Hamakua
Ten park narodowy jest wyjątkowy: znajdują się tu dwa aktywne wulkany - Mauna Loa i Kilauea. Kilauea jest najmłodszym i obecnie najbardziej aktywnym ziemskim wulkanem. Jej erupcje nie wyglądają typowo - nie są to gwałtowne eksplozje: lawa wypływa z wulkanu, spływając do morza i obficie parując. Widok zastygłej lawy jest niesamowity. Podczas wycieczki do Parku Narodowego Wulkanów macie spore szanse zobaczyć to zjawisko. W pobliże tego miejsca organizowane są także wycieczki rowerowe. W centrum turystycznym parku znajduje się muzeum, gdzie można posłuchać o znajdujących się tutaj wulkanach i oglądnąć film, a także zapoznać się z harmonogramem wędrówek po parku (z przewodnikiem). W wierzeniach Hawajczyków Kilauea jest domem bogini Pele - patronki wulkanów i ognia, stworzycielki hawajskich wysp. To ona decyduje, jak zachowa się wulkan.
20) Mauna Kea - najpiękniejsze zachody słońca i najlepsze miejsca do podziwiania gwiazd na świecie!
Wybrzeże Hamakua urzeka krajobrazem bujnych lasów tropikalnych, wodospadów i zielonych dolin, a także plaż z czarnym, wulkanicznym piaskiem. Zacznijcie trasę w Hilo. Po drodze możecie zatrzymać się w ogrodzie botanicznym Hawaii Tropical Botanical Garden, gdzie rośnie ponad 2000 gatunków roślin. Jadąc dalej, na zachód od trasy znajduje się Park Narodowy Wodospadu Akaka z dwoma wodospadami: Akaka (ma 130 metrów wysokości) i Kahana. Potem macie szansę odwiedzić jeszcze jeden ogród botaniczny: Botanical World Adventures oraz muzeum kolejowe - Laupahoehoe Train Museum. Głodni? Przekąście coś w miasteczku Honokaa, gdzie miejscowy targ oferuje także hawajskie rękodzieło. Na końcu trasy czeka Waipi'o Valley Lokout z punktem widokowym na dolinę Waipio. Dolina była w przeszłości politycznym i religijnym centrum Hawajów i do dzisiaj zwana jest „Doliną Królów". Te czasy bezpowrotnie minęły i dzisiaj dolinę zamieszkuje jedynie około 100 osób.

Mauna Kea to nieczynny wulkan. Jego wysokość mierzona od poziomu morza to 4207 metrów (jest więc najwyższym oceanicznym wulkanem), ale gdyby zmierzyć go łącznie z zanurzoną w oceanie częścią, byłby najwyższym szczytem na Ziemi (ponad 10 000 m). Nie ma charakterystycznego zakończenia, czyli tak zwanego stożka (jak np. japoński wulkan Fuji), co sprawia, że z daleka wygląda bardziej jak gigantyczna ściana. Mimo to sprawia duże wrażenie. Dlatego ciężko się dziwić, że wulkan ten był jednym z najświętszych miejsc dla Hawajczyków, porównywalnym do greckiego Olimpu: to tutaj znajdował się dom wszystkich bogów i bogiń i stąd został stworzony świat.

Manua Kea jest najlepszym miejscem do obserwacji wschodu i zachodu Słońca, Księżyca w pełni i gwiazd. Nie wierzycie? To samo stwierdził w już w 1960 r. amerykański astronom, Gerard Kuiper, umieszczając tutaj pierwszy teleskop. Obecnie na szczycie znajduje się już 13 teleskopów (w tym 3 największe na świecie). Na żadnym wzniesieniu na Ziemi nie ma ich więcej.

Wycieczkę na Manua Kea warto zacząć od Visitor Information Station, gdzie można poznać wiele informacji o wulkanie oraz przyzwyczaić się do wysokości. Od 18 do 22 na zewnątrz można skorzystać z teleskopów. Każdy z nich jest ustawiony do oglądania innego ciała niebieskiego. Sprawdźcie, czy podczas Waszej podróży na Hawaje będzie miała miejsce noc meteorów - jeśli tak, możecie wówczas korzystać z teleskopów nawet całą noc.
Wyspa Molokai 21) Doświadcz prawdziwych, nieturystycznych Hawajów
Wspinaczka na szczyt wulkanu zajmuje około 5 godzin (ok. 9,5 kilometra). Można także wjechać wypożyczonym samochodem (musi mieć napęd na cztery koła) albo wykupić wycieczkę na szczyt obejmującą wjazd (najdroższa opcja). Pamiętajcie o ciepłym ubraniu - na górze jest naprawdę zimno. Ale to wszystko nic w porównaniu z wrażeniem, że gwiazdy są na wyciągnięcie ręki.
22) Odkryj dziewicze plaże wyspy Molokai
Molokai jest często określana jako „najbardziej hawajska" spośród hawajskich wysp. Jeśli weźmiemy pod uwagę mieszkańców, to prawda: ponad 50% z nich ma chociaż częściowo hawajskie pochodzenie. Być może właśnie to jest powodem, dla którego tak zazdrośnie strzegą miejscowej kultury i świętych miejsc swoich przodków. Nie znajdziecie tutaj dużych hoteli ani wycieczek, podczas których turystów przewozi się busami do deptaków, by mogli kupić pamiątki na stoisku. Co więcej, ruch samochodowy jest tak mały, że na wyspie nie ma ani jednych świateł drogowych czy centrum handlowego, a żaden budynek podobno nie jest wyższy od palmy kokosowej. Jeśli szukacie autentycznych miejsc, podczas wakacji na Hawajach koniecznie odwiedźcie właśnie Molokai!

Na zachodzie wyspy znajduje się jedna z największych hawajskich plaż z białym piaskiem: plaża Papohaku. To idealne miejsce dla plażowiczów, którzy nie lubią zatłoczonych plaż. Papohaku jest bardzo szeroka (około 2000 m), wyłożona miękkim piaskiem, z bardzo niewielką ilością plażowiczów. W pobliżu znajduje się Papohaku Beach Park - park, w którym można urządzić piknik oraz skorzystać z kempingu.

Polecamy także plażę na Półwyspie Kalaupapa, w Narodowym Parku Historycznym Kalaupapa (Kalaupapa National Historical Park) - najbardziej wysuniętym na północ i najbardziej odizolowanym miejscu na całej wyspie. Z tego powodu zsyłano tu kiedyś mieszkańców chorych na trąd. To właśnie ich historię upamiętnia znajdujący się tutaj Narodowy Park Historyczny. Wznoszące się tutaj klify trafiły do Księgi Rekordów Guinessa jako najwyższe na świecie (1100-1188 metrów). Na półwysep nie można dostać się samochodem - jedynie samolotem lub... mułem. W zamian czeka na Was jedna z najbardziej dziewiczych plaż na świecie.
23) Skosztuj lokalnej kuchni
To oczywiście nie wszystkie plaże na Molokai. Wymienimy jeszcze kilka. Na zachodnim wybrzeżu: Kapukahehu Beach (albo Dixie Maru Beach), Kephui Beach, Pohaku Mauliuli Beach, Hale O Lono Harbor & Beaches. W centralnej części wyspy: One Ali'i Beach Park, Kakahai'a Beach Park, Kamalo Wharf Beach. Na wschodnim wybrzeżu: Puko'o Beach, Kumimi Beach, Sandy Beach, Kawili Beach. Na większości z wymienionych wyżej miejsc nie znajdziecie nawet miejsca, gdzie można kupić cos do jedzenia i picia (jeden z uroków dzikich plaż), więc zaopatrzcie się wcześniej - i w drogę!
Wyspa Lanai 24) Wybierz się do Garden of the Gods i zobacz, jak może wyglądać krajobraz na Marsie
Gdzie najlepiej rozsmakować się w lokalnej kuchni, jeśli nie na najbardziej hawajskiej spośród hawajskich wysp? Skosztujcie narodowej potrawy Hawajów - poi. Głównym składnikiem jest hodowana tutaj kolokazja (taro), której bulwy gotuje się, rozdrabnia i dodaje wody. Tak przygotowaną, fioletowawą potrawę o konsystencji bardzo gęstej zupy można zjeść od razu - zazwyczaj z dodatkiem solonej ryby albo lomi-lomi salmon - pokrojonym w kostkę łososiem z pomidorami. Taro, a tym samym poi nie zawiera glutenu, ma za to mało tłuszczy oraz kalorii i dużo witaminy A. Smacznego!

Miejsce zwane „Ogrodem bogów" przypomina marsjański krajobraz: to półpustynny (gdzieniegdzie porastają go trawy) teren pokryty piaskiem i kamieniami wulkanicznego pochodzenia, często o dziwnych kształtach, mieniący się różnymi odcieniami czerwieni zależnie od pory dnia: rano bardziej pastelowymi, wieczorem wyrazistymi. Według hawajskiej legendy, Garden of Gods to rezultat rywalizacji między kapłanami z dwóch wysp - każdy z nich miał jak najdłużej utrzymać płonący ogień na swojej wyspie. Nagrodą była obfitość kolejnych plonów. By wygrać, kapłan pochodzący z Lanai pozwolił ogniowi pochłonąć uprawy rosnące właśnie w tym miejscu - za karę ziemia pozostała już na zawsze jałowa i wysuszona.
25) Odwiedź Shipwreck Beach
Odwiedźcie koniecznie Garden of the Gods podczas wycieczki na Hawaje: poprzedni właściciel wyspy, David Murdoch, który wciąż posiada prawa do tego terenu, planuje tu zbudować wielką farmę wiatrową. Wówczas krajobraz rodem z Marsa zniknie z powierzchni Ziemi.

W przeciwieństwie do wielu innych plaż o tej nazwie, („shipwreck" oznacza „wrak statku") na tej plaży naprawdę zobaczycie pozostałości tankowca z czasów II wojny światowej. Został tu porzucony przez marynarkę wojenną i biorąc pod uwagę upływ czasu jest całkiem nieźle zachowany, dzięki temu, że kadłub został zrobiony częściowo z betonu. Jest też całkiem prawdopodobne, że na plaży natkniecie się na żółwie morskie.

Od ruin latarni morskiej wiedzie krótka ścieżka (niecałe 100 metrów), którą dojdziecie do petroglifów Kukui. Petroglify to wyryte na skale prehistoryczne rysunki.

Jeśli jesteście gotowi na dłuższy spacer, 10 kilometrów dalej na wschód znajduje się kolejny wrak z okresu II wojny. Co więcej, po drodze miniecie ponad dziesięć innych pozostałości różnych statków (choć nie w tak dobrym stanie, jak pierwszy z nich).

Hawaje - synonim rajskich wakacji na zalanej słońcem plaży, z szumem oceanu w tle - to, jak staraliśmy się pokazać Wam w powyższym artykule - także miejsce dla osób, które lubią aktywnie spędzać czas. Jeśli podczas wakacji na Hawajach zdecydujecie się na którąś z naszych propozycji, czekają na Was w nagrodę - czy to na lądzie, czy pod wodą - nieziemskie (czasem dosłownie!) widoki. Aloha!

# data[].attributes.attachment_link.title
Wakacje na Hawajach - 25 największych atrakcji - Blog Podróżniczy Planet Escape

# data[].attributes.attachment_link.description
Myśląc o Hawajach, zazwyczaj wyobrażamy sobie rajskie plaże i tubylców z girlandami zwanymi lei na szyjach. W rzeczywistości archipelag ten oferuje o wiele, wiele więcej: nie tylko surfing, ale także nurkowanie i snorkelowanie, zwiedzanie legendarnego Pearl Harbor, trekkingi po klifach, kanionie i wulkanach, wycieczki rowerowe w miejscu, gdzie lawa wpływa do oceanu, lekcje tańca hula...

# data[].attributes.location_name
Góra Kościuszki, Kosciuszko National Park Nowa Południowa Walia, Australia

# data[].attributes.headline
Góra Kościuszki - najwyższy szczyt Australii o wysokości 2288 m.n.p.m.

# data[].attributes.subject
Góra Kościuszki - najwyższy szczyt Australii o wysokości 2288 m.n.p.m.

# data[].attributes.headline
Tasmania, wyspa u południowo - wschodnich wybrzeży Australii

# data[].attributes.subject
Tasmania, wyspa u południowo - wschodnich wybrzeży Australii

# data[].attributes.body
Ludność i gospodarka Australii

# data[].attributes.attachment_link.title
8 klasa - Ludność i gospodarka Australii

# data[].attributes.body
Ćwiczymy angielski!

# data[].attributes.attachment_link.title
Australian Animals | Animals for Kids | Weird Wild Animals

# data[].attributes.location_name
Sydney Opera House, City of Sydney Nowa Południowa Walia, Australia

# data[].attributes.headline
Sydney Opera House, City of Sydney Nowa Południowa Walia, Australia

# data[].attributes.subject
Sydney Opera House, City of Sydney Nowa Południowa Walia, Australia

# data[].attributes.location_name
Wielka Rafa Koralowa, Queensland, Australia

# data[].attributes.headline
Wielka Rafa Koralowa, Queensland, Australia

# data[].attributes.subject
Wielka Rafa Koralowa, Queensland, Australia

# data[].attributes.location_name
Ayers Rock, Petermann Terytorium Północne, Australia

# data[].attributes.headline
Ayers Rock, Terytorium Północne, Australia

# data[].attributes.subject
Ayers Rock, Terytorium Północne, Australia

# data[].attributes.body
Uluru - święta góra

# data[].attributes.body
Liczba mieszkańców: 4 186 320 osób
Powierzchnia: 268 680 km2
Język: angielski, maoryski
Waluta: dolar nowozelandzki
Wiza: nie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Podróże mają wiele uroków. Dziś zabieram Cię do Australii. Postaraj się jak najlepiej poznać ten najmniejszy kontynent, wykonując ukryte zadania.

Temat: Środowisko przyrodnicze AustraliiCEL: Poznam krajobraz, rośliny i zwierzęta w Australi

BEATA SURTEL

TRAVELLING ADVENTURENori grape silver beet broccoli kombu beet greens fava bean potato quandong celery. Bunya nuts black-eyed pea prairie turnip leek lentil turnip greens parsnip. Sea lettuce lettuce water chestnut eggplant winter purslane fennel azuki bean earthnut pea sierra leone bologi leek soko chicory celtuce parsley jícama salsify.

Australia to najmniejszy kontynent na Ziemi.Jest najsłabiej zaludniony.Na kontynencie znajduje się tylko jedno państwo - Związek Australijski.Stolica to CanberraCanberra

ENDEMITY to organizmy (rośliny i zwierzęta), które można spotkać tylko w jednym miejscu na świecie. Najlepszy przykład w Australii to kangury a roślina to eukaliptus. Ale nie tylko kangury, są to też koale, emu czy dziobaki. Zobacz jakie inne zwierzęta żyją w Australii galeria

ENDEMITY to organizmy (rośliny i zwierzęta), które można spotkać tylko w jednym miejscu na świecie. Najlepszy przykład w Australii to kangury a roślina to eukaliptus. Ale nie tylko kangury, są to też koale, emu czy dziobaki. Zobacz jakie inne zwierzęta żyją w Australiilink do galerii link do filmu

Co jedzą koale ? :)Zapoznaj się z tekstem klikając w link

Odnajdź na mapie Australii:- Wyżynę Zachodnioaustralijską- 4 pustynie- Wielkie Góry Wododziałowe- najwyższy szczyt Góra Kościuszki- Najniżej położony punkt kontynentu Jezioro Eyre - Jakie oceany oblewają Australię ?-> mapalub w podręczniku na str. 152

KIM SĄ ABORYGENI?

A CO TO ?LINK

# data[].attributes.attachment_link.description
Podróże mają wiele uroków. Dziś zabieram Cię do Australii. Postaraj się jak najlepiej poznać ten najmniejszy kontynent, wykonując ukryte zadania. Temat: Środowisko przyrodnicze AustraliiCEL: Poznam krajobraz, rośliny i zwierzęta w Australi BEATA SURTEL TRAVELLING ADVENTURENori grape silver beet broccoli kombu beet greens fava bean potato quandong celery.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Kolumbia, Wenezuela, Gujana, Surinam, Gujana Francuska, Brazylia, Ewador, Peru, Chile, Boliwia, Paragwaj, Argentyna, Urugwaj.

# data[].attributes.attachment_link.title
Niezwykłe Podkarpacie cz.1 - Lektor PL - 59 min

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wilgotne lasy równikowe są nazywane "płucami Ziemi" - produkują około 20% całego światowego tlenu oraz są domem dla 2/3 wszystkich światowych gatunków roślin i zwierząt.
Spis tematów (kliknij, aby przejść do wyboru tematów)
Ameryki

VI Wykorzystanie gospodarcze, a znaczenie ekologiczne Amazonii
1. Wilgotne lasy równikowe na świecie
Wilgotne lasy równikowe, zwane również lasami deszczowymi, występują na obszarach położonych na bardzo niskich szerokościach geograficznych, w okolicach równika. Można je spotkać w obu Amerykach, Afryce i Azji, ale najważniejszym i największym skupiskiem tej formacji roślinnej jest bez wątpienia dżungla Amazonii w Ameryce Południowej.

Wilgotne lasy równikowe na świecie

Źródło: https://www.researchgate.net/profile/Vincent_Merckx/publication/278660103/figure/download/fig1/AS:294336546787329@1447186709396/Global-distribution-of-tropical-rainforest-black-in-2003-Map-based-on-information.png
2. Warunki naturalne wilgotnych lasów równikowych
Powstanie lasu równikowego jest ściśle związane z klimatem równikowym wybitnie wilgotnym. Cechuje go stała, wysoka temperatura około 25-27 stopni Celsjusza oraz bardzo wysokie opady przez cały rok, sięgające nawet 2000-4000 mm rocznie. W tej strefie klimatu lato (ciepłe i deszczowe) panuje przez cały rok, co umożliwia nieustanną wegetację roślin.

Klimatogram typowy dla wilgotnego lasu równikowego - Belem, Brazylia

Źródło: https://images.climate-data.org/location/4299/climate-graph.png

Typowy dla strefy równikowej klimat, związaneyz cyrkulacją atmosferyczną opisaną przez Komórkę Hadleya, jest dodatkowo wzmacniany obecnością ciepłego prądu morskiego - Gujańskiego, który podnosi temperaturę i powiększa i tak już wysokie opady.
3. Amazonia
Amazonia obejmuje teren 9 państw (w tym jednego terytorium zależnego), jednak największa jej część - 60% leży w Brazylii. Łączna powierzchnia dżungli wynosi 7 mln km². Największa część dżungli to obszar rzeki Amazonka i 1100 jej dopływów.

Obszar dżungli Amazońskiej i państw, w których leży (obszary czerwone - las wycięty)

Źródło: https://blog.conservation.org/wp-content/uploads/2017/01/map_forest-cover-and-loss.jpg

Stała wysoka temperatura i dostęp do wody to idealne warunki dla rozwoju fauny i flory. W dżungli Amazonii - największej puszczy świata, żyje kilka milionów gatunków owadów, kilkadziesiąt tysięcy gatunków roślin, tysiące gatunków ryb i ptaków oraz setki gatunków ssaków.

Dżungla Amazonii

Źródło: https://www.rainforest-rescue.org/photos/article/wide/l/jungle-morning-fog.jpg

Sam las, na który składa się 16 tys. gatunków drzew, podzielony jest na piętra. Najwyżej, ponad koronę lasu wystaje piętro wysokich pojedynczych drzew. Osiągają one ponad 50 metrów wysokości i wyraźnie zaznaczają się powyżej reszty lasu. Niżej znajduje się piętro drzew średnich - właściwa korona lasu o wysokości 20-40 m. W dwóch najwyższych piętrach żyją głównie ptaki i niektóre owady. Las jest na tym piętrze tak gęsty, że do najniższego piętra dociera zaledwie 1% energii słonecznej. Jeszcze niżej znajduje się piętro drzew niskich o wysokości 5-20 m. Drzewa te często są miejscem życia cięższych zwierząt, oplatają je liany. Najniższe - piętro krzewów i runa sięga do 5 m wysokości. To przede wszystkim królestwo zwierząt - ssaków, gadów, płazów i owadów. Wśród roślin dominują te ciemnolubne oraz małe drzewa, paprocie, mchy i zarośla.
4. Konflikt gospodarka - ekologia w dżungli Amazonii
Brazylia, która dynamicznie się rozwija doświadcza obecnie poważnego konfliktu na linii gospodarka a ekologia w związku z dżungla Amazonii. W puszczy znajdują się liczne surowce np. miedź czy żelazo, ponadto ropa naftowa a nawet złoto i diamenty. Są one niezbędne dla dynamicznie rozwijającej się brazylijskiej gospodarki. Atrakcyjne jest także drewno (bardzo cenny mahoniowiec) oraz kauczuk. Także stale rosnąca populacja przeznaczanie coraz większych obszarów kraju pod tereny uprawne oraz mieszkaniowe.

Liczba ludności Brazylii szybko wzrasta

Źródło: https://qph.fs.quoracdn.net/main-qimg-d33ed9cea11e523c9634b16963522f27

Takie potrzeby skłaniają rząd Brazylii do wycinania puszczy, której powierzchnia zmniejszyła się już o 20%. Przy obecnym tempie wycinki (nawet 30 tys. km² rocznie) do 2050 roku 40% puszczy ulegnie deforestacji.

Deforestacja lasów Amazonii obejmuje olbrzymie obszary

Źródło: https://static.independent.co.uk/s3fs-public/thumbnails/image/2018/11/24/13/rts35wd-layout-comp.jpg?w968h681

Z jednej strony potrzeba rozwoju Brazylii uzasadnia eksploatację lasu, ale z drugiej strony las równikowy Amazonii to najważniejsza dżungla świata. Jej wycięcie nie tylko zniszczy lokalny ekosystem i zagrozi gatunkom dzikich zwierząt czy też naruszy lokalne stosunki wodne i doprowadzi do erozji gleb, ale pozbawi też miejsca życia rdzennych plemion indiańskich. Wycięcie puszczy będzie mieć bardzo poważne konsekwencje globalne. Pozbawienie ziemi naturalnego oczyszczalnika powietrza, usuwającego z atmosfery olbrzymie ilości CO2, będzie oznaczać wzrost tempa globalnego ocieplenia, które ostatecznie odczują także sami Brazylijczycy - jak i wszyscy pozostali mieszkańcy Ziemi. Z tego powodu różne organizacje (Greenpeace, WWF) podejmują się desperackich prób ratowania dżungli.

# data[].attributes.attachment_link.title
Gospodarka a ekologia w Amaoznii | Geografia24.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Wilgotne lasy równikowe są nazywane "płucami Ziemi" - produkują około 20% całego światowego tlenu oraz są domem dla 2/3 wszystkich światowych gatunków roślin i zwierząt. Spis tematów (kliknij, aby przejść do wyboru tematów) 1. Wilgotne lasy równikowe na świecie Wilgotne lasy równikowe, zwane również lasami deszczowymi, występują na obszarach położonych na bardzo niskich szerokościach geograficznych, w okolicach równika.

# data[].attributes.attachment_link.title
Nizina Zachodniosyberyjska – Wikipedia, wolna encyklopedi...

# data[].attributes.attachment_link.description
View the interactive image by Anna Romańska

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ameryki są kontynentami o relatywnie małym zaludnieniu. Większość mieszkańców obu Ameryk mieszka w miastach. Miasta Ameryk bardzo się od siebie różnią, zarówno pod względem wielkości jak i jakości życia.
Spis tematów (kliknij, aby przejść do wyboru tematów)
Ameryki

VII Procesy urbanizacji w Amerykach
1. Rozmieszczenie ludności Ameryk
Rozmieszczenie ludności Ameryk

Źródło: https://static.epodreczniki.pl/portal/f/res-minimized/R1RYnNHBSLo5T/3/960/86gprdmPy1Gxl7s1A2eTufbvpxQaOuqL.png

Niektóre obszary wyróżniają się pod względem gęstości zaludnienia. Najwięcej osób mieszka na wschodnim wybrzeżu obu Ameryk - nad Oceanem Atlantyckim. Dużym zaludnieniem cechują się także Antyle oraz obszar Wielkich Jezior na granicy USA i Kanady.

Na duże zaludnienie tych obszarów wpłynęło kilka czynników - przede wszystkim czynniki historyczne. Są to obszary najwcześniej skolonizowane, a nadmorskie położenie umożliwiało zachowanie połączenia kolonii z metropolią. Dostęp do Oceanu umożliwiał rozwój handlu morskiego i napływ nowych osadników. W Ameryce Północnej osadników przyciągał dynamicznie rozwijający się przemysł (którego rozwój umożliwiały cenne surowce naturalne w Appalachach), z kolei do Ameryki Południowej i Centralnej napływali w dużej mierze niewolnicy niezbędni do pracy w rolnictwie na plantacjach. Zaludniony obszar ma charakter nizinny, a łagodny morski klimat - zapewniający odpowiednią wielkość opadów, umożliwia uprawę ziemi.

Znaczne obszary obu Ameryk to tereny prawie zupełnie niezamieszkałe - przede wszystkim te o niekorzystnych warunkach geograficznych. Skrajna północ Ameryki Północnej to skuta lodem Grenlandia i Archipelag Arktyczny. Również chłodna i porośnięta lasem Kanada jest mało atrakcyjna dla osadnictwa. Z kolei w Ameryce Południowej przeszkodą są nieprzebyte dżungle Amazonii oraz chłodne obszary Patagonii. Na obu kontynentach występują też gorące pustynie oraz wysokie góry.

Ludność, która osiedliła się w Amerykach w przeważającej większości zamieszkuje miasta. Wskaźnik urbanizacji dla obu kontynentów wynosi średnio około 80%.

Wskaźnik urbanizacji według państw w Amerykach
2. Fawele w Amerykach - urbanizacja pozorna (hiperurbanizacja)
Wśród państw Ameryki najbardziej zurbanizowany jest Urugwaj (ponad 95% obywateli mieszka w miastach). Wysoki poziom urbanizacji cechuje z reguły kraje wysokorozwinięte, ale w Amerykach nie jest to regułą. W wielu krajach (np. Brazylia - prawie 87%) mamy do czynienia ze zjawiskiem hiperurbanizacji zwanym też urbanizacją pozorną. Biedna ludność ucieka ze wsi do miast w poszukiwaniu lepszego życia, jednak tempo rozwoju miasta jest wolniejsze niż napływ do niego nowych mieszkańców. W ten sposób warunki życia w mieście dramatycznie się pogarszają, a na przedmieściach powstają dzielnice nędzy nazywane w Brazylii i Meksyku Fawelami (w istocie są to stojące na nieco wyższym poziomie obiekty podobne do Slumsów w Indiach).

Fawele wokół Sao Paulo w Brazylii

Źródło: https://ak4.picdn.net/shutterstock/videos/7745764/thumb/1.jpg

Fawele to dzielnice zbudowane z prymitywnych materiałów

Źródło: https://c1.staticflickr.com/3/2363/2237020203_b5e554ef14_b.jpg

Intensywny proces urbanizacji doprowadził do powstania bardzo dużych miast. Największym z miast w Amerykach jest wspomniane wcześniej Sao Paulo (Brazylia). Szacuje się, że mieszka w nim 12 milionów osób, a w całej aglomeracji - nawet ponad 20 milionów. Z kolei największym miastem Ameryki Północnej jest Meksyk, w którym mieszka 9 milionów osób, a w całej aglomeracji około 20 milionów.

Miasto Meksyk - stolica Meksyku, również zmaga się z problemem Faweli

Źródło: https://cdn.vox-cdn.com/thumbor/KawxV4q_R859kuorbKMFJDdfRIU=/0x0:4797×2578/1200×0/filters:focal(0x0:4797×2578):no_upscale()/cdn.vox-cdn.com/uploads/chorus_asset/file/8890691/shutterstock_677708668.jpg
3. Nowoczesne miasta Ameryk i proces suburbanizacji
Innym bardzo dużym miastem Ameryki Północnej jest Nowy Jork, jednak cechuje go zupełnie inna zabudowa niż Meksyku. W centrum tego bogatego miasta znajduje się tak zwane city czyli gęsto zabudowana drapaczami chmur dzielnica biznesowa. Znajduje się ona nie tylko w Nowym Jorku, ale także wielu innych miastach USA.

Manhattan - najsłynniejsza dzielnica Nowego Jorku

Źródło: https://wp.zillowstatic.com/streeteasy/2/shutterstock_695847865-bcd2e5.jpg

Wokół wielkich centrów miast USA (choć zjawisko to obserwuje się także na pozostałych kontynentach - tutaj jest najintensywniejsze) rozwijają się intensywnie ciągnące się olbrzymich obszarach suburbia, czyli osiedla domków jednorodzinnych. Powstają one w wyniku procesu suburbanizacji (rozwoju strefy podmiejskiej). Przyczyną tego zjawiska jest uciekanie zamożnej ludności z centrum miasta (od korków i hałasu) do cichych zakątków pod dużą metropolią. Pragnienie posiadania własnego domu z ogródkiem to część american dream. Proces ten często pejoratywnie nazywany jest "rozlewaniem się miasta" (ang. urban sprawl), co ma wskazywać na negatywne skutki nadmiernego powiększenia obszaru miasta.

Suburbia w USA przypominają obrazki z gry The Sims

Źródło: https://previews.123rf.com/images/tupungato/tupungato1504/tupungato150400221/38705149-suburbia-in-the-usa-suburban-neighborhoods-in-las-vegas-nevada-.jpg
4. Megalopolis w USA
Proces znaczącego powiększania się miast poprzez rozwój strefy podmiejskiej doprowadził w kilku miejscach do sytuacji, gdzie miasta do tej pory leżące wobec siebie w znacznej odległości (kilkudziesięciu kilometrów) w zasadzie połączyły się suburbiami, a granica między nimi zniknęła. Takie nowe mega miasto - złożone z kilku zlewających się ze sobą dużych, małych i średnich miast nazywamy megalopolis.

Megalopolis wschodniego wybrzeża USA (Bos-Wash) widziane w nocy

Źródło: https://urbanorganism.files.wordpress.com/2014/12/51ac920db3fc4b3b0e0000ee_h-weler-yoon-architecture-and-audi-to-develop-pilot-project-for-boswash-shareway-2030_01_boswash_lights-528×396.jpg

Obecnie w USA wyróżniamy co najmniej trzy megalopolis. Najstarszym i najbardziej zaludnionym (50 milionów osób na osi o długości około 1000 km) jest położone na wschodnim wybrzeżu USA BosWash (Boston-Waszyngton). Innym jest położone nad wielkimi jeziorami CHICATOR (Chicago-Toronto) obejmujące obszary nad Wielkimi Jeziorami w USA i Kanadzie (inna spotykana nazwa to ChiPitsu (Chicago-Pittsburgh). Znane jest także megalopolis na zachodnim wybrzeżu - SanSan (San Diego - San Francisco). Z tych Megalopolis wyodrębniają się mniejsze i tworzą się zupełnie nowe (Wielka Brytania, Brazylia, Chiny, Japonia - Nippon/Pas Taiheiyō), stąd można się spotkać z zupełnie różnymi nazwami.
5. Zjawisko dezurbanizacji
Innym intrygującym zjawiskiem dotyczącym miast Ameryki, jest proces dezurbanizacji, czyli zjawiska upadku miasta. Proces ten zachodzi, gdy miasto rozlewa się tak mocno, że władze nie są w stanie utrzymać podstawowej infrastruktury. Najczęściej połączone jest to z lokalnym kryzysem gospodarczym oraz wyludnieniem centrum miasta. Problem ten dotknął miasto Detroit w USA - niegdyś kolebkę motoryzacji tego kraju. Stopniowe wyludnianie oraz silny rozrost przedmieść doprowadziły do bankructwa miasta w 2013 roku. Upadłe Detroit jest miastem w opłakanym stanie, a wiele budynków znajduje się w ruinie. Niektórzy mieszkańcy zaczęli nawet w centrum miasta uprawiać ziemię.

Zrujnowane budynki w Detroit

Źródło: https://ichef.bbci.co.uk/news/640/media/images/60604000/jpg/_60604013_fordpackardplant(9)640×350.jpg

# data[].attributes.attachment_link.title
Procesy urbanizacji w Amerykach | Geografia24.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Ameryki są kontynentami o relatywnie małym zaludnieniu. Większość mieszkańców obu Ameryk mieszka w miastach. Miasta Ameryk bardzo się od siebie różnią, zarówno pod względem wielkości jak i jakości życia. Spis tematów (kliknij, aby przejść do wyboru tematów) 1. Rozmieszczenie ludności Ameryk Rozmieszczenie ludności Ameryk Źródło: https://static.epodreczniki.pl/portal/f/res-minimized/R1RYnNHBSLo5T/3/960/86gprdmPy1Gxl7s1A2eTufbvpxQaOuqL.png Niektóre obszary wyróżniają się pod względem gęstości zaludnienia.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Australia jest najmniejszym światowym kontynentem i tworzy z Oceanią region geograficzny w południowo-wschodniej części świata.
Spis tematów (kliknij, aby przejść do wyboru tematów)
Australia i Oceania

I Położenie i warunki naturalne Australii i Oceanii

Położenie Australii i Oceanii

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Oceania_%28orthographic_projection%29.svg/1024px-Oceania_%28orthographic_projection%29.svg.png
1. Położenie Australii
Kontynent Australia obejmuje część lądową oraz wybrane z otaczających wysp. Panuje zgodność co do zaliczenia do Australii wysp bezpośrednio przylegających do linii brzegowej kontynentu oraz wyspy Tasmania. Problemem jest jednoznaczne zakwalifikowanie wyspy Nowa Gwinea. Ze względu na to, że jej zachodnia część należy do azjatyckiego kraju - Indonezji. Cześć badaczy zalicza całą wyspę do Australii (ze względu na położenie na tej samej płycie tektonicznej - dotyczy to zwłaszcza opracowań anglojęzycznych), inni zaliczają w całości do Azji, a część jako wyspę Oceanii niebędącą częścią Australii ani Azji (najczęściej przyjmowane w Polsce). Istnieje też wersja uznającą wschodnią połowę wyspy za odpowiednio część Australii lub Oceanii, a zachodnią (należącą do Indonezji) - za część Azji. Takie podziały stwarzają istotne problemy dla wyliczenia ostatecznej powierzchni kontynentu.

Australia znajduje się w całości na półkulach: południowej i wschodniej. Skrajnymi punktami w części kontynentalnej są:

Na północ - Przylądek Jork - (10°41'S/ 10°43'S według różnych źródeł)

Na południe - Przylądek Południowy (39°08'S)

Na zachód - Przylądek Steep (113°09'E)

Na wschód - Przylądek Byrona (153°42'E / 153°38'E według różnych źródeł)

Skrajne punkty po uwzględnieniu otaczających wysp są różnie przyjmowane, w zależności od źródeł:

Na północ - północny brzeg półwyspu Ptasia Głowa (~0°21′ S). Inne uznawane punkty (po wykluczeniu Nowej Gwinei): północny brzeg Wyspy Banksa (10°05'S) lub północny brzeg Wyspy Bramble Cay (9°08'S)

Na południe - południowy brzeg wyspy Bishop i Clerk (~55°03'S). Inny uznawany punkt to Przylądek Południowo-Wschodni na wyspie Tasmania (43°39'S).

Na zachód - zachodni brzeg Wyspy McDonalda (72°36'E). Inny uznawany punkt to Przylądek Inskrypcji na Wyspie Dirka Hartoga (112°57'E).

Na wschód - wschodni brzeg Wyspy Nofolk (167°57'E). Część badaczy uznaje Przylądek Byrona.

Rozciągłości południkowe Australii

Źródło: Opracowanie własne na podstawie https://dumielauxepices.net/sites/default/files/globe-clipart-australia-627448-6056020.jpg

Rozciągłości równoleżnikowe Australii

Źródło: Opracowanie własne na podstawie https://dumielauxepices.net/sites/default/files/globe-clipart-australia-627448-6056020.jpg
2. Położenie Oceanii
Oceania nie jest kontynentem, a regionem geograficznym, obejmującym część wysp na Oceanie Spokojnym nie przynależących do innych kontynentów. Niektórzy pod pojęciem Oceanii rozumieją Australię i Oceanię. Podobnie jak w przypadku Australii pojawia się problem z klasyfikacją części obszarów, zwłaszcza Nowej Gwinei. Część badaczy zalicza ją do Azji, część do kontynentu Australia, a część właśnie do Oceanii. Ze względu na duże rozproszenie wysp po całym Pacyfiku, Oceania leży na wszystkich 4 półkulach Ziemi.

Oceania nie ma skrajnych punktów kontynentalnych, ponieważ nie jest kontynentem. De facto nie wylicza się także jej rozciągłości geograficznej, ale można to zrobić, uwzględniając skrajnie położone wyspy:

Na północ - atol Kure w archipelagu Hawajów (28°25'N)

Na południe - Wyspa Jacquemart w archipelagu Wysp Campbella (53°27'S)

Na zachód - Wyspa Waigeo (130°28'E)

Na wschód - Wyspa Sala y Gomez (105°28'W), część badaczy uznaje także Wyspę Wielkanocną (109°13'W)

Rozciągłości południkowa i równoleżnikowa Oceanii

Źródło: Opracowanie własne na podstawie: https://pasarelapr.com/images/blank-map-of-the-pacific-ocean/blank-map-of-the-pacific-ocean-8.jpg
3. Podział Oceanii
Oceania dzieli się na 4 główne części: zachodnią Melanezję, północną Mikronezję, wschodnią Polinezję i południową Nową Zelandię. Część badaczy uznająca Australię za część Oceanii wyznacza także piątą część - Australazję, obejmującą kontynent Australię i przybrzeżne wyspy.

Podział Oceanii

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/54/Oceania_UN_Geoscheme_Regions.svg/1920px-Oceania_UN_Geoscheme_Regions.svg.png
4. Obiekty na mapie Australii i Oceanii
Obiekty fizycznogeograficzne na mapie Australii i Oceanii

Źródło: http://www.swiatpodrozy.pl/k.php?kid=3&mapID=35#.XL8rf07VK70
5. Podział polityczny Australii i Oceanii
Podział polityczny Australii i Oceanii

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/77/Australia_and_Oceania-administrative_map_PL.png

Kontynent Australia obejmuje tylko jedno państwo - Australię (Związek Australijski). Natomiast cała Oceania łącznie z Australią liczy 14 państw i liczne terytoria zależne lub integralne części innych państw, należące do Australii, Nowej Zelandii, USA, Wielkiej Brytanii, Francji, Japonii, Indonezji oraz Chile. Niektórzy badacze za 15-ty kraj Oceanii uznają Indonezję, której wschodnia część leży na zaliczanej do Oceanii wyspie Nowa Gwinea.

Największym krajem regionu jest oczywiście Australia (7,7 mln km²). Jest także krajem o największej liczbie ludności (ponad 25 milionów mieszkańców). Najmniejszym niepodległym państwem jest Nauru (21 km²). Najmniejszą liczbę ludności trudno ocenić, gdyż dwa państwa - Nauru i Tuvalu mają niemal identyczne zaludnienie, nieznacznie powyżej 11 000 mieszkańców (prawdopodobnie Tuvalu jest mniej zaludnione). Pod względem gęstości zaludnienia malutka wyspa Nauru jest w regionie bezkonkurencyjna (ponad 530 os./km²). Co zaskakujące, najbardziej zaludniony kraj - Australia, cechuje się najniższą gęstością zaludnienia (zaledwie 3,2 os./km²).
6. Podstawowe informacje o Australii i Oceanii
Powierzchnia: Australii - niecałe 7,7 mln km² (według polskich źródeł) lub 8,6 mln km² (według źródeł anglojęzycznych - z uwzględnieniem licznych wysp w tym Nowej Gwinei). W obu przypadkach Australia jest najmniejszym kontynentem. Powierzchnia Oceanii wynosi nieco ponad 1,2 mln km². Łączna powierzchnia Australii i Oceanii to niecałe 9 mln km² (dokładnie 8,9 mln km² według polskich źródeł), niektóre źródła anglojęzyczne podają mniejsze wartości. Różnica wynika z klasyfikacji części odleglejszych wysp i archipelagów do innych kontynentów.

Liczba ludności: Australii - ~25 milionów osób, Oceanii (wraz z Indonezyjską ludnością Nowej Gwinei) - ~21 milionów osób (bez niej około 17 milionów). Całkowita liczba ludności Australii z Oceanią to około 46 milionów osób (lub 42 miliony jeżeli nie uwzględniać Indonezyjskiej części Nowej Gwinei). Jedynie Antarktyda ma mniejszą liczbę ludności od Australii i Oceanii.

Średnia wysokość: Australii - 292 m.n.p.m. Australii z Oceanią - 330 m.n.p.m.

Najwyższy szczyt: Australii - Góra Kościuszki (2228-2230 m.n.p.m. według różnych źródeł) lub (jeżeli uwzględnić wyspy należące do Australii) - Mawson Peak (2745 m.n.p.m.). Oceanii - Puncak Jaya (w Indonezyjskiej części Nowej Gwinei - 4884 m.n.p.m.).

Najniższy punkt: Dno jeziora Eyre (~-12 m.n.p.m. lub -15 m.n.p.m. według różnych źródeł)

Deniwelacja kontynentu: Australii - między 2240 a 2760 m w zależności od przyjętych kryteriów. Oceanii - około 4900 m.
7. Cechy fizycznogeograficzne Australii i Oceanii
Australia (z Tasmanią) ma najniższy wskaźnik rozwinięcia linii brzegowej, której długość wynosi niecałe 20 tys. km i jest najkrótsza ze wszystkich kontynentów. Udział wysp i półwyspów jest znaczny tylko jeżeli oprócz Australii uwzględnimy całą Oceanię.

Wybrzeża Australii są w przeważającej większości niskie i wyrównane. W części południowej występują ponadto fragmenty wybrzeża klifowego i lagunowo-mierzejowego. Bardziej klifowe jest wybrzeże zachodnie. Znajdują się tutaj także elementy wybrzeża typu riasowego. Na północy oprócz wybrzeża niskiego występuje także wybrzeże namorzynowe oraz rafy koralowe, które dominują zwłaszcza we wschodniej części kontynentu. Oprócz raf koralowych na wschodzie Australii można napotkać wybrzeże mierzejowo-zalewowe.

Wybrzeża Oceanii są bardzo zróżnicowane. Cześć wysp ma charakter wulkaniczny. Występują liczne atole koralowe. Powszechne jest też wybrzeże namorzynowe.

Cechy fizycznogeograficzne Australii

Źródło: https://www.geografia24.eu/geo100_mapa_swiata/2019_max/kontynenty_geografia24eu_0020.jpg

Australia jest kontynentem najniżej położonym ze wszystkich (średnio 292 m.n.p.m., zaś z Oceanią - 330 m.n.p.m.). Najwyższym szczytem w części kontynentalnej jest Góra Kościuszki (2228-2230 m.n.p.m. według różnych źródeł) położona na wschodzie kontynentu w paśmie Wielkich Gór Wododziałowych. Wyższy jest Mawson Peak (2745 m.n.p.m.) położony na należącej do Australii wyspie Heard (wulkanicznej i niezamieszkałej). Z kolei najwyższym szczytem Oceanii jest Puncak Jaya (w Indonezyjskiej części Nowej Gwinei - 4884 m.n.p.m.). Najniżej położone jest Dno jeziora Eyre (~-12 m.n.p.m. lub -15 m.n.p.m. według różnych źródeł), więc deniwelacja kontynentu jest również najmniejsza wśród wszystkich kontynentów i wynosi zaledwie około 2240-2245 m. (lub do 4900 m. z uwzględnieniem Oceanii).

W rzeźbie terenu jedyne znaczenie mają Wielkie Góry Wododziałowe na wschodzie kontynentu, które blokują napływ wilgotnego powietrza znad Oceanu Spokojnego do wnętrza kontynentu. Australia jest kontynentem wybitnie nizinnym, gdzie obszary o wysokości poniżej 300 m.n.p.m. stanowią ponad 54% kontynentu, a łącznie prawie 85% jest poniżej 500 m.n.p.m. Obszary wysokogórskie ponad 2000 m.n.p.m. to niewiele ponad 3% kontynentu.
8. Budowa geologiczna Australii i Oceanii
Położenie Australii i Oceanii na płytach tektonicznych

Źródło: https://zywaplaneta.pl/wp-content/uploads/2012/01/Kry_litosfery.png

Cała Australia i część Oceanii znajdują się na Płycie Australijskiej. Większość Oceanii znajduje się na Płycie Pacyficznej. Budowa geologiczna Australii jest stara. Zachodnia część kontynentu pochodzi z prekambru, a wschodnia z paleozoiku. Góry na wschodnim wybrzeżu powstały w orogenezach: kaledońskiej i hercyńskiej. Jest to kontynent, gdzie nie wystąpiły fałdowania alpejskie.

W Oceanii dominują z kolei wyspy o genezie wulkanicznej oraz wyspy - atole koralowe. Liczne archipelagi powstały także w wyniku ruchów górotwórczych na granicy płyty Pacyficznej i Płyty Australijskiej - i mają genezę fałdowań alpejskich.

Zelandia - postulowany nowy kontynent

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7f/Zealandia_topography.jpg/800px-Zealandia_topography.jpg

W 2017 r. grupa naukowców ogłosiła wyniki swoich badań, wskazujące, że Nowa Zelandia i inne wyspy na wschód od Australii nie są zwykłymi wyspami, ale pozostałością po dawnym kontynencie, który w wyniku ruchów tektonicznych i podniesienia poziomu morza - zapadł się. Naukowcy postulują uznanie tego odkrycia jako nowego kontynentu, ponieważ geologicznie spełnia on kryteria (znajduje się na płycie kontynentalnej, a nie oceanicznej - jak twierdzą naukowcy). Gdyby uznać Zelandię za nowy kontynent, jego większość powierzchni znajduje się pod wodą. Nawet gdyby wynurzył się w całości, byłby najmniejszym kontynentem - z powierzchnią około 2/3 powierzchni Australii.
9. Klimat Australii i Oceanii
Głównymi czynnikami klimatotwórczymi Australii są:

Szerokość geograficzna - przez środek kontynentu przebiega Zwrotnik Koziorożca, co determinuje klimat większości kontynentu.

Prądy morskie - Na zachodzie zimny prąd Zachodnioaustralijski radykalnie zmniejsza i tak niskie (ze względu na położenie na zwrotniku) opady, a na wschodzie ciepły prąd Wschodnioaustralijski (oraz jego odnogi na południu i północy kontynentu) przynoszą znaczące opady, tworząc teren zdatny do zamieszkania.

Prądy morskie wokół Australii

Źródło: http://static.scholaris.pl/main-file/103/prady-morskie_60822.jpg

Pozostałe czynniki klimatotwórcze to:

Cyrkulacja atmosferyczna w strefie równikowej wpływa na większe opady na północy Australii i na Nowej Gwinei.

Południkowy układ Wielkich Gór Wododziałowych odcina wnętrze kontynentu od opadów niesionych przez prąd Wschodnioaustralijski. Na klimat Tasmanii oraz Nowej Zelandii ma ponadto pewne oddziaływanie zimny prąd - Dryf Wiatrów Zachodnich.

Niewielkie wysokości nad poziomem morza ocieplają kontynent, a jedyne ochłodzenie związane z wysokością następuje w Wielkich Górach Wododziałowych.

Duża zwartość kontynentu i mało rozwinięta linia brzegowa wysuszają wnętrze lądu.

W Australii w zasadzie występuje tylko kilka stref klimatycznych.

Strefy klimatyczne Australii i otaczających wysp Oceanii

Źródło: https://static.epodreczniki.pl/portal/f/res-minimized/RfJzgA8EljjNI/4/960/10Xe3n3Cprt9V3cquMYlDIGWpKaQhwj4.png

1. Klimat równikowy (wilgotny) - obejmuje wyspę Nowa Gwinea oraz niektóre wyspy Oceanii (Melanezji, Polinezji i Mikronezji położonych na linii równika). Cechuje się stałą temperaturą około 27 stopni Celsjusza i bardzo dużymi opadami przez cały rok.

Lae, Papua-Nowa Gwinea

Źródło: https://images.climate-data.org/location/1272/climate-graph.png?escpb=184-0

2. Klimat podrównikowy (wilgotny) - obejmuje środkowo-północne wybrzeże Australii oraz część wysp Melanezji i Polinezji. Bardzo podobny do klimatu równikowego, ze stałą temperaturą w okolicach 27 stopni Celsjusza (choć podlegającym niewielkim wahaniom) przez cały rok oraz dużymi opadami, jednak z wyraźnie zaznaczającą się porą deszczową (latem) i suchą (zimą).

Darwin, Australia - Terytorium Północne

Źródło: https://images.climate-data.org/location/6322/climate-graph.png?escpb=184-0

3. Klimat zwrotnikowy suchy - obejmuje największą część Australii - całe centrum kontynentu wzdłuż Zwrotnika Koziorożca, od zachodniego wybrzeża aż po Wielkie Góry Wododziałowe. Cechuje się najwyższymi temperaturami latem i dość dużą amplitudą oraz bardzo niskimi lub wręcz prawie zerowymi opadami.

Alice Springs, Australia - Australia Zachodnia

Źródło: https://images.climate-data.org/location/586/climate-graph.png?escpb=184-0

4. Klimat zwrotnikowy wilgotny - zmodyfikowana przez ciepły prąd morski, deszczowa odmiana klimatu zwrotnikowego. Obejmuje wąski pas wschodniego wybrzeża Australii. Maksymalna temperatura jest wyższa niż w klimacie równikowym, zaznacza się jednak pewna amplituda temperatury. Opady są na poziomie podobnym do klimatu podrównikowego, choć pora sucha i deszczowa nie jest zaznaczona tak wyraźnie.

Brisbane, Australia - Queensland

Źródło: https://images.climate-data.org/location/6171/climate-graph.png?escpb=184-0

5. Klimat podzwrotnikowy suchy - jest strefą przejściową między śródziemnomorską, a pustynną wersją klimatu. Obejmuje pas terenu na szerokościach geograficznych między 30° a 33° S. Cechuje się bardzo gorącym latem oraz łagodną, ale dużo chłodniejszą zimą (z temperaturą minimalną około 10 stopni Celsjusza). Amplituda jest wysoka lub bardzo wysoka, a opady bardzo niskie.

Merredin, Australia - Australia Zachodnia

Źródło: https://images.climate-data.org/location/9849/climate-graph.png?escpb=184-0

6. Klimat podzwrotnikowy wilgotny - obejmuje południowo-zachodnie i południowo-wschodnie wybrzeże Australii. W jego obrębie znajdują się największe miasta kontynentu - Sydney i Melbourne oraz stolica kraju - Canberra. Ponadto północna Tasmania i Wyspa Północna oraz północna część Wyspy Południowej w Nowej Zelandii (wraz z Wellington - stolicą kraju). Jest nieco chłodniejszą wersją klimatu zwrotnikowego wilgotnego, z dość równomiernymi, wysokimi opadami przez cały rok, gorącym latem i łagodną zimą ze średnią temperaturą powyżej 10 stopni Celsjusza przy zauważalnej, dość dużej amplitudzie temperatury.

Melbourne, Australia - Wiktoria

Źródło: https://images.climate-data.org/location/764100/climate-graph.png?escpb=184-0

Auckland - Nowa Zelandia

Źródło: https://images.climate-data.org/location/3605/climate-graph.png?escpb=184-0

7. Klimat umiarkowany (ciepły, morski) - w samej Australii nie występuje, obejmuje jednak południową część zaliczanej do niej Tasmanii oraz większość Wyspy Południowej w Nowej Zelandii. Choć ten klimat ma różne cechy w róznych miejscach świata, tutaj charakteryzuje się relatywnie małą amplitudą temperatury, ze względu na wybitnie nadmorskie położenie. Opady są dosyć duże i raczej wyrównane przez cały rok. Minimalna temperatura spada poniżej 10 stopni Celsjusza, ale rzadko poniżej zera. Lata są łagodne, z temperaturą około 15 stopni Celsjusza.

Dunedin, Nowa Zelandia

Źródło: https://images.climate-data.org/location/5745/climate-graph.png?escpb=184-0
10. Krajobrazy, fauna i flora Australii i Oceanii
Większość obszaru Australii nie nadaje się do zamieszkania, ze względu na niekorzystne warunki klimatyczne. Brak opadów na znacznej większości kontynentu doprowadził do powstania rozległych pustyń, co czyni kontynent drugim najbardziej pustynnym po Antarktydzie.

Australia na zdjęciach satelitarnych - obszar pustyń wyraźnie widoczny

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Australia_satellite_plane.jpg/1280px-Australia_satellite_plane.jpg

Na zachodzie kontynentu znajdziemy aż 6 dużych pustyń: Wielką Pustynię Piaszczystą, Pustynię Gibsona, Wielką Pustynię Wiktorii, Pustynię Simpsona, Tanami i Małą Pustynię Piaszczystą. Większość tych pustyń - zgodnie z nazwą, ma charakter piaszczysty. Częściowo porośnięte są przez prymitywną roślinność, a piasek ma charakterystyczny czerwony kolor (ze względu na zawartość żelaza).

Wielka Pustynia Piaszczysta

Źródło: https://i.pinimg.com/originals/e5/32/fe/e532feba03f8d0eef333140fbc138871.jpg

Pustynne krajobrazy wzbogaca położony w centrum kontynentu, na Wielkiej Pustyni Piaszczystej twardzielec, powszechnie uważany za jeden z największych kamieni na świecie - Ayers Rock znane też jako Uluru (będący przy okazji świętą góra Aborygenów). Formacja skalna liczy około 350 m wysokości i niemal 9 kilometrów obwodu.

Ayers Rock - Uluru

Źródło: https://img.theculturetrip.com/768×432/wp-content/uploads/2017/08/uluru_helicopter_view_cropped.jpg

W miejscach, gdzie pojawia się deszcz, krajobrazy znacznie różnią się od pustynnego. Nowa Gwinea leżąca w klimacie równikowym pokryta jest przez las równikowy (dżunglę). Z kolei północne wybrzeża Australii cechują się występowaniem lasów namorzynowych (zwanych również mangrowymi) - zanurzone w wodzie drzewa porastające linię brzegową i ujściowe odcinki rzek, których nagie korzenie wyłaniają się z morskiej wody.

Lasy namorzynowe (mangrowe) w północnej Australii

Źródło: https://www.abc.net.au/cm/rimage/10524720-16×9-large.jpg?v=2

Ze względu na szybkie odseparowanie się Australii od innych kontynentów, szacuje się, że aż 85% gatunków roślin i zwierząt to endemity, czyli gatunki gdzie indziej niespotykane. Do bardzo znanych gatunków należą: stekowce (np. dziobak, kolczatka) i torbacze (koala, kangur). Inne ciekawe gatunki to diabeł tasmański czy ptaki - emu i kazuar. Najbardziej znaną rośliną pochodzącą z tego rejonu świata jest Eukaliptus.

Kangur - przedstawiciel torbaczy

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/25/Macropus_agilis.jpg/1920px-Macropus_agilis.jpg

Nie tylko zwierzęta i rośliny lądowe należą do wyjątkowych. U północno-wschodnich wybrzeży Australii, na dnie Morza Koralowego rośnie Wielka Rafa Koralowa - największe takie nagromadzenie koralowców (czyli zwierząt z rodziny parzydełkowców) na świecie. Jest nawet widoczna z kosmosu. Te piękne, kolorowe pokrywy przyciągają co roku tysiące turystów, jednak rosnące zanieczyszczenie środowiska może zagrozić ich istnieniu.

Koralowe Wielkiej Rafy Koralowej

Źródło: https://portdouglasmeridian.com/wp-content/uploads/2015/06/feature-703×444.jpg

Również w Oceanii możemy spotkać ciekawe krajobrazy. Wiele z wysp Oceanii ma pochodzenie wulkaniczne. Część z nich stała się później atolami koralowymi.

Schemat powstawania atoli koralowych

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ef/Atoll_forming-i18.png/800px-Atoll_forming-i18.png

Atole koralowe to wyspy o kształcie pierścienia wypełnionego w środku wodą morską. Powstają w wyniku nadbudowywania brzegów wyspy wulkanicznej przez koralowce, których ciężar doprowadza z czasem do zatopienia stożka wulkanicznego.

Atol koralowy - Wyspy Cooka

Źródło: https://www.buckil.com/buckil_image/1510269963Atol.jpg
11. Wody Australii i Oceanii
Australia jest kontynentem ubogim w wody powierzchniowe. Większość rzek ma charakter okresowy - pojawiają się w porze deszczowej, a potem wysychają. W południowo-wschodniej, bardziej deszczowej części kontynentu występuje stała, najdłuższa w Australii rzeka - Murray (o długości według różnych źródeł - 2508 - 2575 km), która wspólnie z rzeką Darling tworzy system rzeczny o długości między 3375 km - 3750 km według różnych źródeł.

Rzeka Murray

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6e/MurrayBridgeMurrayRiver.JPG/1920px-MurrayBridgeMurrayRiver.JPG

Jezior również jest niewiele, a większość z nich podobnie jak rzeki - jest okresowa. Największym jeziorem jest słonowodne Eyre. Jego powierzchnia zmienia się, jednak zwykle, nawet w porze suchej - znajduje się w nim chociaż niewielka ilość wody. Maksymalne rozmiary jezioro osiąga zaledwie kilka razy w ciągu stu lat. Powierzchnia może osiągać nie więcej niż 9500 km².

Jezioro Eyre z lotu ptaka

Źródło: http://australias-physical-features-is.weebly.com/uploads/3/0/2/6/30267085/8468912_orig.jpg

Choć zbiorników wody powierzchniowej jest niewiele, należy do nich także niezwykle ciekawe Jezioro Hillier położone na wyspie Middle u południowych wybrzeży Australii. To słonowodne jezioro ma różowy kolor, który spowodowany jest bytującym w nim glony Dunaliella salina.

Jezioro Hillier

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a7/Lake_Hillier_2_Middle_Island_Recherche_Archipelago_NR_IV-2011.JPG/1280px-Lake_Hillier_2_Middle_Island_Recherche_Archipelago_NR_IV-2011.JPG

Ubóstwu wód powierzchniowych rekompensowane jest przed bogate zasoby wód podziemnych. W Australii znajdują się liczne baseny artezyjskie, z których woda pod ciśnieniem wydobywa się na powierzchnię. Największym z nich jest Wielki Basen Artezyjski, który zajmuje nawet 1,6 mln km².

Rozmieszczenie basenów artezyjskich w Australii

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/Zagadnienia_wodne_Australii_i_Oceanii.svg/940px-Zagadnienia_wodne_Australii_i_Oceanii.svg.png

Wydostanie się wody ze studni artezyjskiej jest możliwe dzięki oddziaływaniu ciśnienia i powolnemu żłobieniu warstwy skał nieprzepuszczalnych.

Schemat studni artezyjskiej

Źródło: https://static.epodreczniki.pl/portal/f/res-minimized/RUtYVkHwnH5zx/15/960/1b0A4fEV6KvGMtrScKbSNEdvlFFcuA0U.png
12. Gleby Australii i Oceanii
Na całym kontynencie gleby są raczej słabe. Na wschodnim wybrzeżu dominują czerwono i żółtoziemy, w wyżej położonych okolicach górskich przechodząc w leśne gleby brunatne. W strefie równikowej i części strefy podrównikowej pojawiają się czerwonożółte gleby ferralitowe. W pasie wyżyn na wschodzie kraju można jeszcze doświadczyć czerwonobrunatnych gleb sawann. W dolinach dużych rzek występują mady. W centrum i na zachodzie kraju występują słabe gleby pustynne, często zasolone.

# data[].attributes.attachment_link.title
Warunki naturalne Australii i Oceanii | Geografia24.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Australia jest najmniejszym światowym kontynentem i tworzy z Oceanią region geograficzny w południowo-wschodniej części świata. Spis tematów (kliknij, aby przejść do wyboru tematów) Położenie Australii i Oceanii Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Oceania_%28orthographic_projection%29.svg/1024px-Oceania_%28orthographic_projection%29.svg.png 1. Położenie Australii Kontynent Australia obejmuje część lądową oraz wybrane z otaczających wysp.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jedno z największych i najpotężniejszych państw świata leży w Ameryce Północnej - to Stany Zjednoczone. Kraj przoduje w rozwoju nowych technologii i jest światowym centrum kultury masowej. Ma też największe PKB na świecie.
Spis tematów (kliknij, aby przejść do wyboru tematów)
Ameryki

VIII Stany Zjednoczone - mocarstwo globalne. Technopolie i gospodarka oparta na wiedzy
1. Podstawowe informacje o Stanach Zjednoczonych
Położenie Stanów Zjednoczonych

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/USA_orthographic.svg/1024px-USA_orthographic.svg.png

Flaga Stanów Zjednoczonych

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/1920px-Flag_of_the_United_States.svg.png

Godło Stanów Zjednoczonych

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5c/Great_Seal_of_the_United_States_%28obverse%29.svg/1024px-Great_Seal_of_the_United_States_%28obverse%29.svg.png

Powierzchnia: 9,37 mln km² (czwarta na świecie)

Liczba ludności: 327 milionów (2018 - trzecia na świecie)

Stolica: Waszyngton D.C. (702 tys. mieszkańców)

Stany Zjednoczone są jednym z największych państw świata, a poza obszarem kontynentalnym należą do nich liczne wyspy - terytoria zależne na Oceanie Atlantyckim oraz Oceanie Spokojnym.
2. Powstanie i rozwój USA
Stany Zjednoczone powstały w wyniku Rewolucji Amerykańskiej, która objęła Trzynaście Kolonii - obszar podległy w XVIII wieku Wielkiej Brytanii. Niezadowolenie z wyzysku podatkowego oraz braku możliwości decydowania o własnym losie zapoczątkowały toczoną w latach 1775-1783 Wojnę o Niepodległość Stanów Zjednoczonych. Dzięki francuskiej pomocy, Amerykanie pokonali Brytyjczyków i utworzyli własne państwo na wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej. W 1789 r. weszła w życia Konstytucja USA - pierwszy tego typu dokument na świecie.

Rozwój terytorialny USA - obszar fioletowy - terytorium Trzynastu Kolonii

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6a/Zmiany_terytorium_USA.png

Terytorium USA stopniowo powiększało się o bezkresne obszary na zachodzie. Obecny kształt uzyskało w 1960 r., kiedy jako Stan formalnie przyłączono Hawaje.

W międzyczasie, w latach 1861 - 1865 południowe Stany (Konfederacja) podjęły nieudaną próbę oderwania się (od Unii) tocząc Wojnę Secesyjną, którą sprowokowało zniesienie niewolnictwa, na którym opierała się rolnicza gospodarka Południa. Po tych wydarzeniach nastąpił dynamiczny rozwój uprzemysłowienia całych USA, zwłaszcza wschodniego wybrzeża, do których masowo zaczęli napływać imigranci, zwłaszcza z Europy (a zwłaszcza z Irlandii, Polski, Niemiec i Włoch).

Liczba ludności USA w latach 1790-2010

Źródło: http://www.immigrationeis.org/sites/default/files/images/charts/graph_us_population_1790_2010.gif

W ciągu 220 lat od powstania kraju, liczba ludności USA wzrosła stokrotnie, tj. z początkowych około 3 milionów w 1790 r. do ponad 300 milionów w 2010. Również dziś USA są krajem bardzo atrakcyjnym dla imigrantów, jednak falę migracji z Europy zastąpiła migracja z innych państw Ameryki, zwłaszcza z Meksyku, a także rosnąca imigracja z Azji.

Mapa rozmieszczenia ludności USA według przynależności etnicznej

Źródło: https://demographics.virginia.edu/DotMap/index.html

Dzisiejsze USA można jasno podzielić na silnie zamieszkałą część wschodnią oraz bardzo słabo zaludnioną część zachodnią. Na południowym wschodzie, na terenie dawnym stanów Konfederacji, koncentruje się ludność czarnoskóra. Z kolei w stanach graniczących z Meksykiem istnieje znaczących odsetek ludności latynoamerykańskiej. Biali mieszkańcy USA stanowią obecnie około 62% ludności, z kolei czarnoskórzy 13%, a Azjaci około 5% ludności. Łączną populację latynoamerykańską ocenia się na 17% wszystkich mieszkańców. Rdzenni Amerykanie - Indianie, to dziś zaledwie 1% całej ludności kraju.

Struktura etniczna ludności USA

Źródło: https://www.financialsamurai.com/wp-content/uploads/2017/09/us-population-race-mix.jpg

Amerykanie różnią się nie tylko pochodzeniem przodków, kolorem skóry czy miejscem zamieszkania, ale także religią. Wbrew pozorom, USA to silnie zakorzeniony, chrześcijański kraj. Około połowy mieszkańców USA to protestanci należący do bardzo różnych kościołów. Niemal 24% stanowią Katolicy, a kolejne 2% Żydzi. Istnieje też niewielka społeczność Muzułmańska (<1%). Około 16% Amerykanów deklaruje się jako niewierzący.

Mapa zróżnicowania religijnego USA według Hrabstw

Źródło: http://i.imgur.com/l4sdq.jpg

Stany Zjednoczone były jednym z pierwszych demokratycznych współczesnych krajów. Cechuje specyficzny ustrój polityczny, uwzględniający sposób powstania kraju - jako Unię kilkunastu kolonii. Kraj jest republiką federalną złożoną z 50 stanów oraz jednego dystryktu federalnego. Każdy stan ma swoją własną legislaturę stanową oraz gubernatora. Stany cechują się dużą autonomią w tworzeniu prawa - dlatego na terenie USA wiele przepisów jest zupełnie różnych (np. przepisy dotyczące broni, obecność kary śmierci, dostęp do marihuany, prawo podatkowe czy organizacja systemu oświaty, a nawet przepisy ruchu drogowego). Oprócz rozwiązań lokalnych istnieje także prawo federalne - wspólne dla całego kraju. Tworzy jest Kongres złożony z Izby Reprezentantów (odpowiednik polskiego Sejmu) oraz Senat. Ze względu na większościową (jednomandatową) ordynację wyborczą w USA wykształciły się dwie główne partie - konserwatywni i wolnorynkowi Republikanie oraz postępowi i socjalni Demokraci, które zmieniają się u władzy. Na czele państwa stoi Prezydent (który jest jednocześnie szefem rządu) oraz jego zastępca - Wiceprezydent. O zwycięstwie w wyborach prezydenckich nie decyduje uzyskane łączne poparcie, ale wygrana w poszczególnych Stanach. Na przykład w wyborach prezydenckich w USA w 2016 więcej o 3 miliony głosów uzyskała kandydata Demokratów - Hillary Clinton, ale przegrała w kluczowych Stanach i dlatego uzyskała mniej głosów w Kolegium Elektorów, a prezydentem został kandydat Republikanów - Donald Trump.

Podział administracyjny USA

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/96/Stany_Zjednoczone-mapa_administracyjna.png/500px-Stany_Zjednoczone-mapa_administracyjna.png
3. Gospodarka USA
USA są największą potęgą gospodarczą świata. Od początku swojego istnienia kraj istnieje niemal stały wzrost wartości Produktu Krajowego Brutto. Okresowe spadki wywołane były jedynie wojnami i kryzysami gospodarczymi (np. Wielki Kryzys w latach 20-tych, kryzys lat 70-tych czy kryzys po 2008 roku), ale mimo tego tendencja jest wzrostowa. Mimo, iż kraj jest dopiero na trzecim miejscu pod względem liczby ludności, ma najwyższe światowe PKB nominalne, wyższe o 50% od 4-krotnie bardziej zaludnionych Chin. Mimo dynamicznego rozwoju, Chiny nie są póki co w stanie doścignąć USA, choć prawdopodobnie nastąpi to w ciągu najbliższych 20 lat.

Trzy kraje o najwyższym PKB na świecie i jego zmiana w skali czasu

Źródło: Opracowanie własne.

PKB nominalne USA wyniosło w 2018 r. niecałe 20 bilionów dolarów (1/4 całego PKB Świata). Dla porównania PKB Polski (dziesięciokrotnie mniej zaludnionej) to 600 miliardów dolarów, a więc 33 razy mniej. W przeliczeniu na jednego mieszkańca, PKB per capita wynosi ponad 61 000 dolarów i jest jednym z najwyższych takich wskaźników na świecie. USA są także największym światowym importerem oraz drugim największym (po Chinach) eksporterem towarów.
4. Rolnictwo i marnowanie żywności w USA
Rolnictwo w Stanach Zjednoczonych stoi na bardzo wysokim poziomie. Kraj jest największym producentem żywności na świecie i dominuje w eksporcie wielu płodów rolnych. Choć tylko 18% powierzchni stanowią grunty orne, a kolejne 27,5% łąki i pastwiska (łącznie 45,5% powierzchni kraju przeznaczonej na cele rolnicze), rolnictwo jest bardzo efektywne. Olbrzymia powierzchnia państwa i duże nakłady kapitału pozwoliły na powstanie wielkoobszarowych, liczących setki hektarów farm o niemal 100% towarowości rolnictwa i bardzo wysokiej mechanizacji. Zatrudnienie w rolnictwie, dzięki użyciu maszyn, jest minimalne i wynosi około 2%. Rozwojowi rolnictwa sprzyja też klimat, dostępność wody oraz dobre gleby. Uprawia się głównie zboża (pszenica i kukurydza), owoce i warzywa - to dominuje w północnej i północno-wschodniej części kraju. Na południu, gdzie klimat jest znacznie cieplejszy, na masową skalę uprawia się bawełnę. W zachodniej, bardziej suchej części kraju - dominuje hodowla, przede wszystkim bydła. Lasy stanowią 1/3 powierzchni kraju, a tereny nieużytkowane - 20%. Jednym z najważniejszych obszarów rolniczych są Wielkie Równiny.

W USA dominują gospodarstwa o bardzo dużej powierzchni.

Źródło: https://d2v9y0dukr6mq2.cloudfront.net/video/thumbnail/7wfbAwq/aerial-usa-idaho-farming-crops-vegetation-plant-field-farm_nj5ctp4bx__F0000.png

Duża zamożność społeczeństwa i duża produkcja rolna pozwalają na zakup relatywnie taniej żywności. Wielu obywateli USA spożywa ją wręcz w nadmiarze i cierpi na otyłość (około 30% populacji).

Wskaźnik otyłości dorosłych mieszkańców USA według Stanów

Źródło: https://www.cdc.gov/obesity/images/data/brfss_2017_obesity-overall.jpg

Jest wiele przyczyn otyłości, do których należy przede wszystkim złe odżywianie (fast-foody) oraz brak ruchu (powszechna motoryzacja w USA). USA są jednak pod tym względem silnie zróżnicowane, ponieważ choć znaczna część mieszkańców jest bardzo otyła, sport w USA cieszy się olbrzymią popularnością, a kraj wygrywa pod względem liczby zdobytych medali olimpijskich (np. podczas Olimpiady w Rio de Janeiro w 2016 r. zdobył ich aż 121, gdzie druga Wielka Brytania miała ich tylko 67) oraz dominuje w znacznej ilości światowych sportów.

Rodzina otyłych Amerykanów

Źródło: https://cdn.natemat.pl/4ac4be1d1a4a0f46c9b89b388f5e123c,780,0,0,0.jpg

Otyłość jest bardzo niebezpieczna, ponieważ prowadzi do ciężkich chorób takich jak cukrzyca, nadciśnienie czy choroby serca. Nadmierna otyłość uniemożliwia normalne funkcjonowanie.

Z drugiej strony, w USA marnują się niewyobrażalnie duże ilości jedzenia, które szacuje się na 1/3 całej krajowej produkcji ( 60 mln ton żywności). Podobny problem dotyka wiele krajów Europejskich, jednak nigdzie skala marnotrawstwa nie jest tak duża jak w USA. Rodzi to pytanie natury etycznej, gdyż podczas gdy otyli Amerykanie i Europejczycy wyrzucają jedzenie, biedni mieszkańcy Afryki umierają z głodu.
5. Przemysł i usługi w USA
Stany Zjednoczone przeżywają dynamiczny rozwój przemysłu już od XIX wieku i były jednym z najszybciej zindustrializowanych państw. Oprócz dużej siły roboczej (dzięki stałemu napływowi migrantów), przemysł może się rozwijać także za sprawą ogromnych zasobów różnych surowców np. węgla kamiennego czy rud żelaza, rud miedzi, złota i srebra. Bardzo istotnym impulsem dla rozwoju przemysłu w ostatnich latach było odkrycie olbrzymich zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego pochodzących z łupków. Opracowana technologia szczelinowania hydraulicznego pozwoliła USA z importera tego surowca, stać się jego eksporterem i uniezależniła amerykańską gospodarkę od kaprysów dostawców, głównie państw Arabskich zrzeszonych w OPEC.

Stany zjednoczone powszechnie znane są jako ojczyzna motoryzacji. To z USA pochodzą firmy takie jak Ford Motor Company. Na całym świecie znani są także amerykańskie firmy przetwórstwa żywności takie jak Coca-Cola, Pepsi czy Firto-Lay. Ponadto z USA pochodzą liczący się producenci odzieży, paliw, papierosów, samolotów czy innych maszyn. Ważnym elementem amerykańskiej potęgi jest także przemysł zbrojeniowy.

Siedziba Ford Motor Company w Stanie Michigan

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/27/FordGlassHouse.jpg/1280px-FordGlassHouse.jpg

Wiele firm, które narodziło się w USA ma charakter globalny. Oprócz wspomnianych wcześniej producentów przemysłowych istotne są także firmy z branży usług. Najbardziej znaną amerykańską korporacją jest obecna niemal na całym świecie sieć restauracji McDonald's.

McDonald's i jej charakterystyczny logotyp to najbardziej znana sieć restauracji na świecie

Źródło: https://www.businesschief.com/public/uploads/large/large_article_im3741_Mcdonalds.jpg

Jednym z symboli rozwoju przemysłu w USA jest powstanie nowoczesnego przemysłu wysokich technologii (High-Tech). Produkcja dóbr takich jak komputery, smartfony, a także wyroby z branży kosmicznej, lotniczej, rakietowej czy biotechnologicznej, wymagają olbrzymich nakładów na naukę i badania. W USA powstał w Dolinie Krzemowej pierwszy tego typu ośrodek na świecie, którego rozwój możliwy był dzięki obecności kilku bardzo dobrych uniwersytetów, wykwalifikowanej kadry pracowników i dużej zamożności potencjalnych inwestorów. To właśnie w USA powstały firmy takie jak Google, Apple, E-Bay, Facebook, Yahoo, Intel czy Hewlett-Packard. Z liczących się korporacji komputerowych tylko Microsoft ma siedzibę poza Doliną Krzemową. Gospodarkę zależną od naukowców, pieniędzy i nowoczesnych wyrobów przemysłowych określa się mianem Gospodarki Opartej na Wiedzy (GOW), które Stany Zjednoczone są ojczyzną.

Mapa firm położonych w Silicon Valley w Kaliforni nieopodal San Francisco

Źródło: https://antyweb.pl/wp-content/uploads/2013/05/siliconvalley.jpg.png

W USA dynamicznie rozwijają się także usługi. Liczne z nich (np. IT czy transport) związane są z przemysłem. W USA znajduje się lotnisko o największe liczbie przewiezionych na świecie pasażerów, a sieć autostrad jest jedną z najdłuższych na świecie. Silnie rozwinięty jest transport kolejowy oraz transport morski.

USA są ojczyzną światowych finansów - to tutaj narodził się kapitalizm. Światowe finanse są ściśle uzależnione od notowań na Amerykańskiej Giełdzie w Nowym Jorku. Kłopoty nowojorskiej giełdy zwiastują problemy dla całej Ziemi.

Giełda w Nowym Jorku przy Wall Street

Źródło: http://newyorkpanorama.com/blog/wp-content/uploads/2008/09/2008-09-NYSE-day-2-1200.jpg

Jedną z najciekawszych branż gospodarki dynamicznie rozwijającą się w USA jest branża rozrywkowa. W USA mieści się większość światowych producentów gier komputerowych i aplikacji komórkowych, ponadto w USA powstają najważniejsze dzieła współczesnej muzyki i filmu. Sercem produkcji filmowej w USA stało się Hollywood w Los Angeles.

Hollywood w Los Angeles w Kaliforni

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/31/Aerial_Hollywood_Sign.jpg

# data[].attributes.attachment_link.title
Stany Zjednoczone - mocarstwo globalne | Geografia24.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Jedno z największych i najpotężniejszych państw świata leży w Ameryce Północnej - to Stany Zjednoczone. Kraj przoduje w rozwoju nowych technologii i jest światowym centrum kultury masowej. Ma też największe PKB na świecie. Spis tematów (kliknij, aby przejść do wyboru tematów) 1.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Chiny to potoczna nazwa na Chińską Republikę Ludową, 3-cie największe na świecie i najludniejsze państwo świata. Komunistyczne Chiny są jednym z największych na świecie światowych producentów wyrobów przemysłowych.
Spis tematów (kliknij, aby przejść do wyboru tematów)
Azja

VII Chiny - Światowy producent
1. Podstawowe informacje
Powierzchnia Chin wynosi 9 562 911 km², a liczba ludności 1 390 000 mln osób. Państwo w obecnej formie powstało po wojnie domowej toczonej miedzy komunistami i nacjonalistami w 1949 r. Skutkiem wojny pozostaje de facto niepodległy Tajwan (Republika Chińska), teoretycznie część Chin. Stolicą Chin jest Pekin (21 mln mieszkańców).

Położenie Chin na mapie świata

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/29/China_on_the_globe_%28claimed_hatched%29_%28Asia_centered%29.svg/793px-China_on_the_globe_%28claimed_hatched%29_%28Asia_centered%29.svg.png

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg/900px-Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg.png

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/National_Emblem_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg/512px-National_Emblem_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg.png
2. Warunki naturalne Chin
Chiny są krajem gór i wyżyn, nizin jest bardzo niewiele i występują głównie na wybrzeżu. Takie warunki terenowe utrudniają urbanizację i uprawę ziemi. Większość ludności państwa koncentruje się na Nizinie Chińskiej na wschodnim wybrzeżu kraju oraz w pasie linii brzegowej. Zachód i centrum stanowią obszary o małym zaludnieniu. Górzyste obszary zachodnich Chin wymagają stosowania tarasowania stoków, w celu ich uprawy rolnej. Długa linia brzegowa sprzyja rozwojowi transportu morskiego i rybołówstwa.

Ukształtowanie powierzchni Chin

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/22/China_topo.png
3. Ludność Chin
Rozmieszczenie ludności Chin jest ściśle związane z ukształtowaniem powierzchni. Ludność koncentruje się na Nizinie Chińskiej i w pasie brzegowym, a zachodnie (górzyste i pustynne) Chiny pozostają prawie niezaludnione.

Gęstość zaludnienia (rozmieszczenie ludności) w Chinach i krajach sąsiednich

Źródło: http://www.china-mike.com/wp-content/uploads/2011/01/map-population-asia-china-india.jpg

Chiny są najbardziej zaludnionym krajem świata (choć Indie deptają im po piętach). Nadmierny przyrost naturalny był powodem wprowadzenia bardzo restrykcyjnej i kontrowersyjnej "polityki jednego dziecka" wprowadzonej w 1977 r. Zauważono, że rozwój Chin jest zbyt wolny w stosunku do dynamicznego przyrostu ludności i uznano, że bez ograniczenia liczby dopuszczalnego potomstwa Chiny zawsze pozostaną biednym krajem. Dlatego rząd komunistyczny zdecydował się ograniczyć posiadanie dziecka do jednego, chyba że pierwszym urodzonym dzieckiem była dziewczynka, wtedy wyjątkowo pozwalano na posiadanie drugiego dziecka, ale tylko mieszkańcom wsi. Od 2013 r. jeżeli jedno z rodziców dziecka jest jedynakiem, para uzyskuje zgodę na posiadanie drugiego potomka. Nieprzestrzeganie zasad polityki wiązało się z dotkliwymi karami finansowymi poprzez konieczność poniesienia kosztów edukacji czy ochrony zdrowia nadwyżkowego dziecka.

Przyrost ludności Chin

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/18/China_population.svg/750px-China_population.svg.png

W wyniku prowadzonej polityki udało się znacząco ograniczyć przyrost naturalny ludności. Szacuje się, że gdyby nie realizowana polityka, prawdopodobna liczba ludności Chin mogłaby być nawet o 300 milionów większa od obecnej. Sukcesem zakończył się prowadzony równolegle proces reform gospodarczych. Uwolniona od nadmiernego przyrostu naturalnego infrastruktura została rozbudowana, dynamicznie rozwinął się przemysł.

Przyrost naturalny w okresie "polityki jednego dziecka"

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1e/Birth_rate_in_China.svg/618px-Birth_rate_in_China.svg.png

Skutki polityki mają także negatywny charakter. Chiny są jednym z niewielu państw świata, gdzie liczba kobiet w populacji jest mniejsza od liczby mężczyzn. Średnio w Chinach przypada 94 kobiet na 100 mężczyzn. O ile nadwyżka noworodków męskich jest zjawiskiem biologicznym, o tyle w całej populacji większości krajów świata przeważają żyjące dłużej kobiety. Średnia dla świata wynosi około 103 kobiet na 100 mężczyzn. Chiny jako kraj wyniszczony wojnami powinien mieć ten wskaźnik na poziomie 107 kobiet na 100 mężczyzn (podobnie jak Polska). Oznacza to, że w Chińskiej populacji brakuje co najmniej 60-90 milionów kobiet. Jest to związane z koniecznością dokonywania aborcji, aby sprostać oczekiwaniom polityki jednego dziecka. Zwłaszcza w przeszłości, dostęp do antykoncepcji dla biednych mas chłopskich był w zasadzie niemożliwy. Aborcji, ale też dzieciobójstwa noworodków dokonywano zarówno na chłopcach jak i na dziewczynkach, jednak na wsi, ze względów kulturowych oraz potrzeby mężczyzn do pracy w rolnictwie, o wiele częściej zgładzono dziewczynki. Ostrożne szacunki uwzględniające także aborcje chłopców pozwalają domniemywać, że zgładzono minimum 200 milionów dzieci.

Piramida płci i wieku Chin

Źródło: https://www.census.gov/data-tools/demo/idb/populationPyramid.Region.php?2018|CH|62657471.00|China%20-%202018

Nawet mimo złagodzenia "polityki jednego dziecka" w ostatnich latach, prognozuje się, że w dłuższej perspektywie liczba ludności Chin zmniejszy się nawet o kilkaset milionów do 2100 roku i ustabilizuje na poziomie około 1 miliarda.

Dynamiczny rozwój przemysłu w Chinach doprowadził do rozwoju wielkich miast takich jak Szanghaj (nawet ponad 20 mln mieszkańców), Pekin czy Kanton. Mimo tego urbanizacja wynosi około 50% i jest relatywnie niska.
4. Gospodarka Chin
Historycznie Chiny były krajem biednym. Po II Wojnie Światowej komuniści dokonali dwóch zakończonych katastrofą gospodarczą posunięć - polityki "Wielkiego Skoku Naprzód" (1958 - 1962) będącego próbą "dzikiego" uprzemysłowienia wsi zakończonej głodem i śmiercią milionów oraz "Rewolucji Kulturalnej" (1966 - 1976) będącej w istocie wielką czystką polityczno-społeczną. Po tych działaniach przywódcy Mao Zedonga gospodarka kraju znajdowała się w ruinie. Odejście do realnego socjalizmu i przebudowę gospodarczą zaproponował Deng Xiaoping w 1978 r. poprzez otwarcie Chin na świat. Chiny zostały przebudowane w kraj wolnorynkowy ze swobodą działania kapitału prywatnego przy zachowaniu władzy państwowej przez partię komunistyczną. Efektem przeprowadzonych reform było wejście Chin na drogę bardzo szybkiego rozwoju gospodarczego, sięgającego nawet kilkunastu procent rocznie. Chiny wyprzedziły w 2010 roku Japonię stając się drugą po USA gospodarką świata. Choć PKB per capita pozostaje ciąż na niskim poziomie, jakość życia zwykłych Chińczyków z roku na rok bardzo się poprawia.

PKB USA, Chin i Japonii w latach 1955 - 2017

Źródło: Opracowanie własne.

Dynamiczny rozwój Chin nastąpił zwłaszcza w sektorze przemysłowym, a swoją produkcję do Chin ze względu na niskie koszty pracy przeniosły liczne światowe firmy produkcyjne. Z tego powodu Chiny stały się "fabryką świata" i największym na świecie eksporterem. Chiny zajmują 1 miejsce w światowym wydobyciu węgla kamiennego i produkcji stali, posiadają też bogate zasoby innych surowców. Poza wydobyciem i przetwarzaniem surowców (przemysł hutniczy, górnictwo) dynamicznie rozwija się przemysł przetwórczy, zwłaszcza przemysł chemiczny, włókienniczy, elektroniczny i maszynowy oraz przemysł spożywczy.

Fabryka odzieży w Chinach

Źródło: https://ocdn.eu/pulscms-transforms/1/adLktkqTURBXy81YzMyYzY4YmNhZDU3YzQxYjhhZGNkOThhZTI3YmMwOC5qcGVnkpUDABHNAyDNAcKTBc0DFM0BvA

Mimo olbrzymiego postępu, nadal 40% Chińczyków pracuje w rolnictwie o dość niskim poziomie rozwoju. Powierzchnia upraw stanowi zaledwie około 10% kraju, z kolei kolejne 40% to łąki i pastwiska. Główna uprawiana roślina to ryż, ważne są też pszenica i kukurydza, a ponadto bawełna i herbata. W hodowli dominuje trzoda chlewna, której Chiny mają największe pogłowie na świecie. Produkcję żywności uzupełniają morskie połowy ryb, w których Chiny są w ścisłej czołówce.

W usługach najistotniejszy jest handel zagraniczny, w którym Chiny zajmują pierwsze miejsce na świecie pod względem obrotów.
5. Chińska ekspansja
Chiny walczą o dominację nie tylko na światowym polu gospodarczym, ale także politycznym i militarnym. Od powstania Chińskiej Republiki Ludowej państwo stale dąży do poszerzenia swoich granic i stref wpływów.

Pierwszym celem Chińskiej ekspansji okazał się niezależny od Chin w latach 1912-1951 Tybet. Armia Chińska przejęła rzeczywistą kontrolę nad Tybetem w 1951 r. zmuszając lokalne władze do uznania zwierzchności Pekinu. W 1959 r. wybuchło antychińskie powstanie, zakończone pacyfikacją regionu przez Chiny. Rząd Tybetu udał się na emigrację do Indii, a mieszkańców Tybetu poddano represjom. Trwają próby wynarodowienia Tybetańczyków, zamknięto liczne klasztory i inne obiekty lokalnej społeczności. Wszelkie protesty są tłumione przez wojsko i policję.

Terytorium Tybetu w latach 1912-1951

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Tibet%2CWorld_War_2.svg/600px-Tibet%2CWorld_War_2.svg.png

W 1962 Chiny stoczyły krótką serię potyczek z Indiami o przygraniczne górskie regiony Aksai Chin (przez Indie uważane za część kontrolowanego przez nie Kaszmiru) i NEFA. Starcia zakończyły się kompromitacją armii indyjskiej i nieznacznymi korzystnymi rozstrzygnięciami terytorialnymi na rzecz Chin. Świat potępił Chiny za podjętą agresję.

Terytoria sporne na granicy Chin i Indii

Źródło: https://www.globalsecurity.org/military/world/war/images/map-india-china-01.jpg

Chiny prowadzą także ekspansję w kierunku Morza Południowochińskiego, gdzie liczne państwa roszczą sobie pretensje do poszczególnych akwenów i wysepek. Spór dotyczy między innymi wysp Senkaku (spór między Chinami, Japonią i Tajwanem), Wyspy Spratly (spór między Chinami, Tajwanem, Wietnamem, Filipinami, Malezją i Brunei) oraz Wyspy Paracelskie (spór między Chinami, a Wietnamem i Tajwanem). Ponadto sporne pozostają obszary łowisk zasobnych w ryby, do których prawa roszczą sobie liczne kraje.

Obszary sporne na Morzu Południowowchińskim

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/de/South_China_Sea_claims_map.jpg

Najważniejszym punktem Chińskiej ekspansji pozostaje kwestia Tajwanu. Wyspa ta zamieszkiwana jest głównie przez uciekinierów z Chin, którzy w czasie chińskiej wojny domowej stali po stronie nacjonalistów w walce z komunistami. Wyspą przez dziesięciolecia rządził Kuomintang (partia polityczna, która przegrała wojnę z komunistami na kontynencie). Chiny próbują nie dopuścić do ogłoszenia przez Tajwan pełnej państwowej niepodległości, uznając wyspę za swoje terytorium i prowadząc tak zwaną politykę "Jednych Chin". Tajwan (oficjalna nazwa - Republika Chińska) nie wierząc już w możliwość przywrócenia swojej władzy nad całymi Chinami, dąży do uznania międzynarodowego jako niepodległe państwo. Oficjalnie Tajwan uznaje tylko 17 krajów świata, głównie małych i biednych państw wyspiarskich. Polska nie uznaje niepodległości Tajwanu. Jednocześnie większość krajów świata utrzymuje z Tajwanem kontakty handlowe, a nawet polityczne i militarne. Jedynym liczącym się w świecie krajem uznającym Tajwan jest Watykan.

Obszary kontrolowane przez Tajwan

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c4/Locator_map_of_the_ROC_Taiwan.svg/1000px-Locator_map_of_the_ROC_Taiwan.svg.png

Chiny zdołały włączyć w obręb swojego państwa także dawne kolonie państw europejskich - Makau (kolonia portugalska) i Hongkong (kolonia Wielkiej Brytanii) położone u południowych wybrzeży Chin. Na podstawie umów zawartych z Portugalczykami i Brytyjczykami w ramach polityki "Jeden kraj - dwa systemy" Chiny częściowo respektują polityczną i gospodarczą niezależność Makau i Hongkongu, jednocześnie terytoria te zostały odpowiednio w 1999 i 1997 r. włączone do Chin jako Specjalne Regiony Administracyjne.

Hongkong i Makau na mapie Chin

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/38/Hong_Kong_%26_Macau_flags_and_map.PNG

# data[].attributes.attachment_link.title
Chiny - Światowy producent | Geografia24.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Chiny to potoczna nazwa na Chińską Republikę Ludową, 3-cie największe na świecie i najludniejsze państwo świata. Komunistyczne Chiny są jednym z największych na świecie światowych producentów wyrobów przemysłowych. Spis tematów (kliknij, aby przejść do wyboru tematów) 1. Podstawowe informacje Powierzchnia Chin wynosi 9 562 911 km², a liczba ludności 1 390 000 mln osób.

# data[].attributes.body
klimat monsunowy i kultura ryżu

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Monsun jest wiatrem okresowo-zmiennym, to znaczy takim, który w ciągu roku zmienia na jakiś czas kierunek. Jest to potężny wiatr występujący w kilku miejscach na Ziemi, ale przede wszystkim w Azji południowej i południowo-wschodniej. Działanie monsunu, a dokładniej transportowane przez niego opady umożliwiające uprawę ryżu, wytworzyły specyficzną kulturę zwaną kulturą ryżu.
Spis tematów (kliknij, aby przejść do wyboru tematów)
Azja

V Klimat monsunowy i kultura ryżu w Azji
1. Schemat monsunu letniego
Monsun letni - schemat powstawania

Źródło: Opracowanie własne

Latem (czerwiec-sierpień) ląd nagrzewa się szybciej niż woda. Prowadzi to do powstawania różnicy temperatury - cieplejszej Azji i chłodniejszego Oceanu Indyjskiego. Ciepłe powietrze nad Azją unosi się, zmniejszając nacisk powietrza na teren, co powoduje powstawanie niżu. W tym samym czasie chłodniejsze powietrze zalega nad Ocean, zwiększając nacisk i tworząc wyż. Aby wyrównać różnice ciśnienia z nad Oceanu w kierunku Azji (z wyżu do niżu) wieje wiatr (monsun letni), który przynosi ze sobą wilgoć znad Oceanu. Prowadzi to do powstawania olbrzymich opadów deszczu nad Azją.
2. Schemat monsunu zimowego
Monsun zimowy - schemat powstawania

Źródło: Opracowanie własne

Zimą (grudzień-luty) ląd wychładza się szybciej niż woda. Prowadzi to do powstawania różnicy temperatury - cieplejszego Oceanu Indyjskiego i chłodniejszej Azji. Ciepłe powietrze nad Oceanem unosi się, zmniejszając nacisk powietrza na teren co powoduje powstawanie niżu. W tym samym czasie chłodniejsze powietrze zalega nad Azją, zwiększając nacisk i tworząc wyż. Aby wyrównać różnice ciśnienia z nad Azji w kierunku Oceanu (z wyżu do niżu) wieje wiatr (monsun zimowy). Nad Azją nie ma wilgoci i nie występują opady. Prowadzi to do długiego okresu suszy w Azji.
3. Schemat monsunów na mapie Azji południowej
Monsun letni i zimowy w Azji południowej

Źródło: https://content.epodreczniki.pl/content/womi/47125/classic-980.png

Obszar występowania monsunu obejmuje Azję południową i południowo-wschodnią. Najważniejszym miejscem występowania jest Półwysep Indyjski, gdzie cyrkulacja monsunowa wpływa na życie ponad miliarda ludzi. Głównym Oceanem w cyrkulacji jest Ocean Indyjski, ale monsun występuje także nad Oceanem Spokojnym.

Data pojawienia się monsunu letniego nad poszczególnymi obszarami Azji

Źródło: https://cdn.britannica.com/668×448/57/101857-004-973A2E01.jpg
4. Klimat monsunowy
Typowy klimatogram w strefie monsunowej

Źródło: https://en.climate-data.org

Klimat monsunowy charakteryzuje się występowaniem olbrzymich opadów, ale tylko w letniej połowie roku, zwłaszcza w miesiącach czerwiec-wrzesień. Zimą, opady prawie nie występują. Temperatura w całym okresie jest wysoka od 20 stopni zimą do 30 latem. Łączne roczne opady mogą wynosić nawet kilka tysięcy mm, mimo iż obszary objęte działaniem monsunu nie leżą w deszczowej strefie równikowej, tylko pustynnej strefie zwrotnikowej. Pokazuje to jak olbrzymi jest wpływ monsunu na klimat.

Zmiany w krajobrazie obu monsunów - Ghaty Zachodnie w Indiach

Monsun letni (dolny obraz) przynosi opady prowadzące do dynamicznego rozkwitu roślinności, a zwłaszcza umożliwia uprawę ryżu. Suchy monsun zimowy (górny obrazek) prowadzi do pustynnienia obszaru.
5. Światowa produkcja ryżu
Najwięksi producenci ryżu na świecie (2016)

Źródło: http://www.fao.org/

Najwięksi producenci ryżu na świecie według udziału w produkcji światowej (2016)

Źródło: http://www.fao.org/

Produkcja ryżu według kontynentów

Źródło: http://www.fao.org/
7. Kultura ryżu
Olbrzymi wpływ monsunu na życie w Azji spowodował nadanie mu dwóch lokalnych nazw. Monsun letni nazywa się tragarzem deszczu, ponieważ przynosi wielkie opady, z kolei monsun zimowy nazywa się wiatrem głodowym, ponieważ w czasie jego obecności uprawa ryżu jest niemożliwa.

Kultura ryżu obejmuje 4 zasadnicze obszary życia:

Kultura rolna jest związana z metodami uprawy ryżu. Charakterystycznymi elementami są: uprawa w porze deszczowej oraz wykorzystywanie metody tarasowania stoków, do uprawy ryżu na obszarach górzystych. Pozwala to zatrzymać wodę, która normalnie spłynęłaby zboczami góry. Uprawę ryżu podsumowuje powiedzenie, że "ryż lubi mieć stopy w wodzie, a głowę w słońcu", co oznacza że pole ryżu powinno być cały czas zalane wodą, a jednocześnie do jego uprawy konieczne jest słońce i wysoka temperatura.

Tarasowanie stoków

Źródło: https://sites.google.com/site/azjakontynentkontrastow/_/rsrc/1364745939580/bogactwo-vs-bieda/chiny/rolnictwo/48386_chiny_pinian.jpg

Kultura gospodarcza odnosi się do możliwości wykorzystania ryżu nie tylko jako pożywienia, ale też do wyroby licznych innych dóbr. Należą do nich także produkty spożywcze jak np. piwo ryżowe, ocet czy pasza dla zwierząt. Ponadto z ryżu robi się nawóz, pokrycia dachowe, maty, opakowania i odzież, wykorzystuje się go także jako opał, a także w produkcji kleju oraz kosmetyków.

Japoński napój alkoholowy Sake, produkowany z ryżu

Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/81/%E5%B0%BE%E7%95%91%E9%85%92%E9%80%A0.jpg

Kultura społeczna odnosi się do rytmu życia i sposobu ubierania wymuszonego uprawą ryżu. Uprawa odbywa się tylko w miesiącach letnich, kiedy występują duże opady. Podsumowaniem żniw są liczne święta ryżu. Strój konieczny do stosowania przy uprawie wiąże się z obecnością wody i słońca. Spodnie zazwyczaj mają długość 3/4 normalnych, co pozwala na brodzenie w wodzie po kostki, alternatywą są wysokie buty do kolan. Głowę przed słońcem chronią słomiane kapelusze.

Uprawa ryżu w strojach do tego przeznaczonych

Źródło: http://img.fototrip.pl/picm34/b35939a32d.jpg

Kultura kulinarna odnosi się do możliwości przygotowania z ryżu bardzo zróżnicowanych potraw. Ryż jest podstawą azjatyckiej kuchni i stanowi główny element większości dań. Można go spożywać osobno lub jako część potrawy np. sushi. Przydatny jest fakt, iż istnieje wiele odmian ryżu, które mogą mieć różne zastosowania

Sushi jako przykład wykorzystania ryżu w produkcji dań

Źródło: https://img.grouponcdn.com/deal/fmPws6o2uTweCftZu7yj/p4-2048×1229/v1/c700x420.jpg

# data[].attributes.attachment_link.title
Klimat monsunowy i kultura ryżu w Azji | Geografia24.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Monsun jest wiatrem okresowo-zmiennym, to znaczy takim, który w ciągu roku zmienia na jakiś czas kierunek. Jest to potężny wiatr występujący w kilku miejscach na Ziemi, ale przede wszystkim w Azji południowej i południowo-wschodniej. Działanie monsunu, a dokładniej transportowane przez niego opady umożliwiające uprawę ryżu, wytworzyły specyficzną kulturę zwaną kulturą ryżu.

# data[].attributes.body
Challenge! :)

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Płw. Alaska, Płw. Labrador, Płw. Jukatan, Płw. Kalifornijski, W. Grenlandia, Z. Baffina, Nowa Fundlandia, Kuba, Haiti, Falklandy (Malwiny), Ziemia Ognista, Morze Baffina, Zatoka Hudsona, Morze Sargassowe, Zatoka Meksykańska, Morze Karaibskie, Zatoka Alaska, Cieśnina Magellana, Ocean Atlantycki, Ocean Spokojny, Ocean Arktyczny.

# data[].attributes.attachment_link.title
Półwyspy, wyspy, wody oblewające Ameryki

# data[].attributes.attachment_link.description
Płw. Alaska, Płw. Labrador, Płw. Jukatan, Płw. Kalifornijski, W. Grenlandia, Z. Baffina, Nowa Fundlandia, Kuba, Haiti, Falklandy (Malwiny), Ziemia Ognista, Morze Baffina, Zatoka Hudsona, Morze Sargassowe, Zatoka Meksykańska, Morze Karaibskie, Zatoka Alaska, Cieśnina Magellana, Ocean Atlantycki, Ocean Spokojny, Ocean Arktyczny.

# data[].attributes.body
Fawele

# data[].attributes.attachment_link.title
# 10 Brazylia wycieczka: Fawele w Rio de Janeiro

# data[].attributes.body
Coś dla dociekliwych - jak powstał Nowy Jork?

# data[].attributes.body
Dla ósmoklasistów i nie tylko

# data[].attributes.body
Powierzchnia : 9,98 mln km2
Ludność : 35,2 mln ( 2016)
Gęstość zaludnienia : 3,5 os./km ²
Stolica : Ottawa
Języki urzędowe: angielski i francuski
Waluta: dolar kanadyjski (CAD)
Premier: Justin Trudeau

# data[].attributes.body
Wyzwanie dla olimpijczyków i nie tylko

# data[].attributes.body
Sprawdź się !

# data[].attributes.attachment_link.title
Środowisko przyrodnicze i ludność Europy-kl VI Flashcards | Quizlet

# data[].attributes.attachment_link.description
Powtórzenie Learn with flashcards, games and more — for free.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cywilizacja europejska to pewien rodzaj historycznej „całości" łączącej nas Europejczyków z kontynentem, na którym żyjemy. Za podstawę naszej cywilizacji uznaje się elementy kultury starożytnej Grecji i cesarstwa rzymskiego oraz chrześcijaństwo. Pomimo tych wspólnych głęboko zakorzenionych tradycji dzisiejsza Europa jest zróżnicowana, a ponadto zmienia się też jej znaczenie i miejsce we współczesnym świecie.

że Europa dzieli się na cztery regiony fizycznogeograficzne o zróżnicowanych cechach środowiska przyrodniczego;

że w Europie występują obszary zamieszkałe przez ludność różniącą się językowo i kulturowo;

że tradycja i elementy kultury europejskiej oraz języki zostały przeniesione na inne kontynenty.

wskazywać na mapie państwa jednonarodowe i wielonarodowe w Europie;

podawać przykłady zróżnicowania kulturowego ludności w Europie;

wymieniać główne grupy językowe w Europie i opisywać ich zasięgi na mapie tematycznej;

porównywać dane statystyczne przedstawione na diagramach ludnościowych.

W Europie mieszka obecnie 742 mln osób, co stanowi 10,4% ogólnej liczby ludności świata (dane z 2013 roku). Ludność zamieszkująca obszary 46 niepodległych państw tego kontynentu jest zróżnicowana etnicznie, językowo, wyznaniowo oraz pod względem struktury płci i wieku. Wynika to z różnorodnych, niekiedy dramatycznych procesów społecznych i gospodarczych, które kształtowały nasz kontynent w przeszłości.
Przeważająca większość ludności Europy należy do rasy białej. Niewielkie dziś grupy ludności rasy żółtej zamieszkują od wieków nad Wołgą - Kałmucy, na Krymie - Tatarzy, a w Laponii na północy Półwyspu Skandynawskiego - Lapończycy.

Dokonaj analizy danych statystycznych przedstawionych w tabeli oraz na diagramie poniżej. Omów, jak zmienia się udział liczby ludności Europy w ogólnej liczbie ludności świata. Wyjaśnij przyczyny tych zmian, patrząc na dane dla innych kontynentów.

Belgia, w której północną część kraju zamieszkują Flamandowie używający języka flamandzkiego (niderlandzkiego - język urzędowy w Holandii), a część południową Walonowie posługujący się językiem francuskim (walońskim);

Wielka Brytania, w której mieszkają Anglicy, Szkoci, Irlandczycy i Walijczycy; językiem urzędowym jest angielski, ale zachowały się języki mniejszościowe: walijski, szkocki (gaelicki).

Na stosunkowo niewielkim kontynencie, jakim jest Europa, żyje dzisiaj ok. 100 narodów. Pojęciem naród określamy wspólnotę ludzi mających wspólną przeszłość historyczną i kulturową, mówiącą tym samym językiem i zamieszkującą to samo terytorium. Jeżeli na terenie państwa zamieszkiwanego przez jeden naród wyróżniają się inne odrębne grupy narodowe, to określa się je mianem mniejszości narodowej albo mniejszości etnicznej.

Do państw historycznie wielonarodowych w Europie należą m.in.:

W niektórych państwach obok miejscowej ludności występuje duża grupa ludności napływowej i wówczas te państwa również należy uznać za wielonarodowe. Należą do nich m.in.: Estonia, Łotwa, Luksemburg, Francja, Niemcy, Holandia, Szwajcaria.
Szczególnym przykładem państwa wielonarodowego jest Federacja Rosyjska: dominującą grupą są tam Rosjanie, ale oprócz nich występuje kilkanaście odrębnych grup narodowościowych, a także dziesiątki grup etnicznych.

Państwa, w których zamieszkuje jeden naród, to państwa o dużej spójności etnicznej. W Europie należą do nich m.in.: Portugalia, Grecja, Polska, Norwegia, Albania. W wielu europejskich państwach jednonarodowych mieszkają grupy etniczne mające odrębny język i kulturę, ale nie są one zbyt liczne.
Jednym z procesów, który objął Europę w ostatnich kilkudziesięciu latach, są ruchy migracyjne, tj. przemieszczanie się ludności między państwami w celu zmiany miejsca pobytu. Większość państw w Europie ma dodatnie saldo migracji, co oznacza, że imigracja (przyjazdy ludności) jest wyższa niż emigracja (wyjazdy ludności). W 2013 roku najwyższe dodatnie saldo migracji zanotowano w Niemczech (433 tys.), Wielkiej Brytanii (209 tys.) i Włoszech (182 tys.). Do państw tych migruje głównie ludność z Europy Środkowej i Wschodniej oraz z Afryki, Azji i Ameryki Południowej.

Ludność Europy posługuje się językami należącymi do trzech rodzin językowych: indoeuropejskiej, uralskiej i ałtajskiej. Z rodziny języków indoeuropejskich wywodzą się trzy grupy językowe: romańska, germańska i słowiańska mające w Europie największy zasięg. Mniejszy zasięg mają języki z dwóch pozostałych rodzin. Językiem izolowanym, to znaczy niemającym pokrewieństwa z innymi, jest baskijski używany przez grupę ludności żyjącą w zachodniej części Pirenejów. Basków uznaje się za jedyną rdzenną nieindoeuropejską grupę ludności w Europie.

Języki romańskie wytworzyły się z połączenia łaciny używanej w Imperium Rzymskim z lokalnymi językami występującymi na terenach objętych wpływami tego państwa. Romanizacji podlegały obszary leżące w basenie Morza Śródziemnego i nad Dunajem. Do tej grupy języków należą: włoski, francuski, hiszpański, portugalski, rumuński, a także kataloński i galicyjski na Płw. Iberyjskim.

Do grupy języków germańskich należą: angielski, niemiecki, duński, niderlandzki, szwedzki, norweski i islandzki. Mieszkańcy Wysp Fryzyjskich leżących u wybrzeży Holandii i Niemiec posługują się językiem fryzyjskim, a mieszkańcy Wysp Owczych mówią językiem farerskim. Oba te języki należą także do grupy języków germańskich.

Języki słowiańskie swym zasięgiem obejmują prawie cały region Europy Wschodniej, obszary leżące na pograniczu z Europą Zachodnią i większą część Półwyspu Bałkańskiego. Do tej grupy należą m.in. języki: rosyjski, ukraiński, białoruski, polski, czeski, słowacki, serbski, chorwacki, bułgarski, słoweński, macedoński. Na obszarze Łużyc, położonych na południowym wschodzie Niemiec przy granicy z Polską, mieszka niewielka grupa ludności posługująca się językami górnołużyckim i dolnołużyckim, również należącymi do języków słowiańskich.

W północno‑wschodniej części Europy, nad Morzem Bałtyckim, żyją grupy ludności posługujące się językami bałtyckimi (litewskim i łotewskim) oraz językami ugrofińskimi (fińskim i estońskim). Do tej grupy należy także język węgierski, który jest w użyciu na Węgrzech leżących nad Dunajem.
W południowej części Półwyspu Bałkańskiego występują trzy odrębne języki: grecki, albański i turecki.
Języki europejskie w formie pisanej wykorzystują trzy alfabety: grecki, łaciński i cyrylicę.

Kilka języków europejskich - głównie w czasach kolonialnych - zostało przeniesionych na inne kontynenty i później stały się one językami urzędowymi w wielu nowo powstałych państwach. Obecnie najbardziej rozpowszechniony jest język angielski, który uznaje się za język światowy.

Ważnym elementem społecznym wpływającym w większym lub mniejszym stopniu na życie ludzi jest przynależność do danej grupy wyznaniowej. W Europie najliczniejszą grupą są chrześcijanie. Historyczne podziały doprowadziły do powstania dużych odłamów tej religii. Dzisiaj w określonych regionach lub państwach mieszkają większe lub mniejsze grupy wyznawców jednego z odłamów chrześcijaństwa.

W Europie mieszka obecnie 742 mln ludzi (dane 2013 roku) i udział ludności Europy w ogólnej liczbie ludności świata systematycznie maleje.

Ludność Europy jest zróżnicowana etnicznie, językowo i religijnie. Współczesna cywilizacja europejska opiera się na dorobku przeszłości - kulturze greckiej i rzymskiej oraz tradycji chrześcijańskiej.

W Europie największy zasięg mają trzy grupy językowe: romańska, słowiańska i germańska należące do tej samej rodziny języków indoeuropejskich.

Dominującą grupą wyznaniową w Europie są chrześcijanie. W poszczególnych regionach Europy występują większe grupy wyznawców każdego z głównych odłamów chrześcijaństwa: katolików, protestantów, prawosławnych.

Struktura wieku ludności w Europie jest niekorzystna; udział ludności w wieku do 14 lat jest niewielki, a w wieku powyżej 65 lat - wysoki. To wynik niskiego przyrostu naturalnego i wydłużenia średniej długości życia.

Do opisu struktury wieku posłużymy się diagramem przedstawiającym ludność Europy wg trzech grup wiekowych:

Struktura wieku ludności Europy jest bardzo niekorzystna. W porównaniu z innymi kontynentami grupa dzieci i młodzieży - wiek do 14 lat - jest w Europie najmniej liczna, a grupa ludności starej - wiek powyżej 65 lat - jest najliczniejsza. Ludność Europy znajduje się w stanie starości demograficznej, o czym decyduje niski przyrost naturalny i wydłużanie przeciętnego czasu życia Europejczyków. Niski przyrost naturalny występuje przede wszystkim na wschodzie naszego kontynentu, gdzie trudna sytuacja ekonomiczna ogranicza liczbę urodzeń. Natomiast w Europie Zachodniej panują bardzo dobre warunki ekonomiczne, które sprzyjają dłuższemu życiu ludzi.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zróżnicowanie ludnościowe i kulturowe współczesnej Europy

# data[].attributes.attachment_link.description
Cywilizacja europejska to pewien rodzaj historycznej „całości" łączącej nas Europejczyków z kontynentem, na którym żyjemy. Za podstawę naszej cywilizacji uznaje się elementy kultury starożytnej Grecji i cesarstwa rzymskiego oraz chrześcijaństwo. Pomimo tych wspólnych głęboko zakorzenionych tradycji dzisiejsza Europa jest zróżnicowana, a ponadto zmienia się też jej znaczenie i miejsce we współczesnym świecie.

# data[].attributes.headline
Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (UK) 

# data[].attributes.subject
Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (UK) 

# data[].attributes.body
Warto wiedzieć

# data[].attributes.attachment_link.title
The United Kingdom. Reading and listening (A2).

# data[].attributes.body
Szlifujemy angielski na wirtualnej wycieczce

# data[].attributes.attachment_link.title
English - London sightseeing (A1-A2 - with subtitles)

# data[].attributes.body
Co warto zobaczyć oraz ćwiczymy angielski :)