# data[].attributes.body
Pierwsza edycja odbyła się w Łodzi w 2010 roku.
W 2011 roku w akcji udział wzięło 19 miejscowości, a w 2012 aż 97!
Od 2013 roku w akcji bierze co roku udział ponad 200 miejscowości - w tym Grzebienisko!

# data[].attributes.headline
Uczestnicy rajdu "Odjazdowy Bibliotekarz 2020"

# data[].attributes.subject
Uczestnicy rajdu "Odjazdowy Bibliotekarz 2020"

# data[].attributes.body
Rajd jest okazją do spotkania miłośników książek i rowerów.
W tym roku ze względu na obostrzenia związane z koronawirusem, każdy z uczestników odbył przejażdżkę rowerową samodzielnie lub rodzinnie. warunkiem uczestnictwa w rajdzie jest przesłanie zdjęcia z rowerem i/lub książką i pomarańczowym elementem

# data[].attributes.body
Rząd w Hadze ustanowił nową nazwę swojego kraju. Od 2020 roku Holandia to już Niderlandy. Bez zmian pozostaje narodowy kolor - pomarańczowy nadal będzie symbolem kraju. Zapraszam na wycieczkę

# data[].attributes.body
Co stanowi o tym, że dana książka zyskuje popularność na całym świecie, że wydawcy zabijają się o prawa, powstają kolejne tłumaczenia: dziesiątki, a nawet setki? Pytanie, które zadają sobie pewnie tysiące ludzi, zwłaszcza wydawcy. Pytanie, które najpewniej pozostanie bez odpowiedzi, bo jak ten problem zbadać? Można natomiast wskazać konkretne tytuły, które rozniosły się po świecie.

Najbardziej przetłumaczoną na świecie książką jest Biblia. Co najmniej jedna księga Biblii została przetłumaczona na 2893 języki; Nowy Testament został przetłumaczony na 1329 języków; a Stary i Nowy Testament razem zostały przetłumaczone na 531 języków.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wiatraki lub tulipany zdarza się w Holandii zobaczyć ale tłumy rowerzystów widzisz w tym kraju zawsze. Rower to nierozerwalna część holenderskiej kultury i artykuł pierwszej potrzeby jak buty. Holenderskie dziecko poznaje świat z siodełka roweru mamusi.

Rower w Holandii

Pierwszy holenderski rower nazywał się Safety Bicycle i pochodził z Anglii. Produkcję rozpoczął swej fabryce Starley-Sutton nazwaną później Rover. Anglik rozpoczął produkcję rowerów, następnie motorów a z czasem i samochodów. Firma Rover przestała istnieć w roku 2005 ale marka handlowa "Rover" błąka się nadal gdzieś po świecie chińskiego biznesu i amerykańskiego Forda.

Nikt dokładnie nie wie skąd w Holandii wzięła się nazwa fiets dla roweru. Ponoć jeden z pierwszych sprzedawców rowerów miał Fiets na nazwisko.

Rower stał się po I Wojnie Światowej (1918) w Holandii bardzo niezwykle popularnym środkiem lokomocji. Już wtedy Holandia wyróżniała się w Europie wyjątkowo dużą ilością rowerzystów.

W czasie II Wojny Światowej niemieccy okupanci skonfiskowali "na rzecz armii" tysiące rowerów, co jeszcze bardzo długo po wojnie (a nawet czasami i dzisiaj) zgryźliwie wypominają im Holendrzy mówiąc sarkastycznie do Niemca: "Zuerst mein Fahrrad zurück!" (oddaj mi najpierw rower!). Także sarkastycznie można powiedzieć, że konfiskata rowerów to do dzisiaj największa krzywda jaką Niemcy wyrządzili w tym kraju.

Mapa ścieżek rowerowych w Holandii i okolicach.

Raj rowerzystów

Holandia posiada najgęstszą sieć świetnie oznakowanych dróg rowerowych, jak w samych miastach tak i poza nimi. Na niektórych trasach tworzone są nawet "autostrady rowerowe" jak np. między Bredą i Etten-Leur gdzie rowerzyści mają absolutne pierwszeństwo ponad wszystkie inne pojazdy.

Praktycznie wzdłuż każdej ulicy i drogi leży wyasfaltowana droga rowerowa.

Holendrzy przejeżdżają rocznie 15 miliardów km, przez co system opieki zdrowotnej oszczędza 19 miliardów euro. Osiągnęli to, podwajając od 1996 do 2018 r. długość sieci rowerowej, a obecnie wydają rocznie 595 milionów euro rocznie na infrastrukturę rowerową, czyli 35 euro na mieszkańca. Wielka Brytania wydaje 7 funtów na osobę.

mapa ścieżek rowerowych w Europie.

Holandia jest jedynym krajem na świecie liczącym więcej rowerów niż mieszkańców.

W roku 2016 Holandia liczy 22,7 mln rowerów na 17 mln mieszkańców - to jest 1,33 roweru na każdego mieszkańca kraju.

Żaden inny naród na świecie nie porusza się tak dużo na rowerach. Aż 26% wszystkich wszystkich przemieszczań się - odbywa się w Holandii na rowerze. Dla porównania; Holendrzy przemieszczają się statystycznie 35 km dziennie, z czego połowa to przejazdy samochodem. Mimo, że ilość samochodów w Holandii znacznie wzrosła (4,5 mln samochodów osobowych w roku 1985 do 8,4 mln. w roku 2018) to rower jest po samochodzie nadal najpopularniejszym środkiem komunikacji.

Rower ma niemal zawsze pierwszeństwo i rowerzysta jest królem drogi, szczególnie w Amsterdamie.

Statystyczny Holender (czyli od noworodka do staruszki) przemierza na rowerze 900 km rocznie czyli 2,5 km dziennie.

Dystans do 20 km Holender przejeżdża częściej na rowerze niż autobusem czy pociągiem.

Odległości w dużych holenderskich miastach mierzy się w rowero-minutach.

Średnia szybkość rowerzysty wynosi 15-18 km/h.

Drogi rowerowe dominują ponad samochodowymi.

Cały kraj pokryty jest systemem specjalnego oznakowania tras rowerowych tzw. sieć rowerowych węzłów (fietsknooppuntennetwerk) z dokładnymi mapami tras rowerowych do nabycia w każdej informacji turystycznej (VVV).

Wyraźnie widać kto ma pierwszeństwo na ulicy.

Na statystycznego Amsterdamczyka przypada 1,5 roweru. Amsterdam walczy z nadmiarem porzuconych rowerów. Regularnie miasto oczyszczane jest z bezpańskich rowerów stojących dłużej niż tydzień do miesiąca w tym samym miejscu. Miejski magazyn liczył w 2012 roku aż 65 tys. osieroconych rowerów.

Także nigdzie na świecie nie jest kradzionych tyle rowerów jak w Holandii: prawie 900 tys. rowerów rocznie - co stanowi 4% wszystkich rowerów.

Jeżdżenie na rowerze jest w Holandii najbardziej bezpieczne z wszystkich krajów świata. Dla porównania we Włoszech na 100 tys. "rowero-kilometrów" ginie 10 rowerzystów a w Holandii tylko dwoje... chociaż kask rowerowy nie jest w Holandii obowiązkowy i praktycznie, poza kolarzami, nie używany.

Statystyczny Holender robi rocznie 900 km na rowerze. Niemiec 368 km a Anglik 75 km. W 2015 roku na holenderskich drogach zginęło 570 osób z czego 185 rowerzystów. W Niemczech ginie proporcjonalnie 1,5 raza a w Anglii 3 razy więcej rowerzystów.

Kierowco, uważaj na rowerzystów w Holandii!

Holenderskie drogi są dobre; przyzwoity, równiutki asfalt, wyraźne linie i oznakowanie, wyraźne drogowskazy, odrębne dla automobilistów jak i dla rowerzystów. Drogi rowerowe równoprawne są drogom samochodowym. Rowerzysta ma równe prawa z innymi użytkownikami dróg.

Zwykły poranny ruch w Utrechcie - ten film był sensacją YouTube w świecie w czerwcu 2010 i świetnie ilustruje rolę roweru w Holandii - tak zaskakujący widok dla cudzoziemców.

Mimo to na holenderskich drogach giną ludzie z czego najwięcej rowerzystów. Liczba ofiar śmiertelnych w wypadkach na holenderskich drogach spada i wynosił (2017) 613 osób z czego 206 stanowili rowerzyści a 201 automobiliści. Ofiarami wypadków są więc głównie rowerzyści i motorowerzyści.

Młodzież jedzie do szkoły na rowerze.

Na holenderskich drogach ginie:
31% automobilistów
32% rowerzystów
12% (skuter)moto-rowerzystów
11% pieszych
10% motocyklistów

Dzieci rodzą się na rowerach.

Kierowco! Uważaj na bardzo licznych tutaj rowerzystów! Rowery są słabo widoczne i znajdują się na drogach i ulicach przez cały rok, niezależnie od pogody i pory dnia. Szczególnie przy skręcaniu w prawo pamiętaj, że jadący obok rowerzysta ma pierwszeństwo. Rowerzyści przyzwyczajeni są w Holandii do większego poszanowania na drodze niż w Polsce i swoje pierwszeństwo egzekwują.

Rowery w Holandii, po angielsku.

# data[].attributes.attachment_link.title
Holandia - mocarstwo rowerzystów i narodowy środek transportu

# data[].attributes.attachment_link.description
Wiatraki lub tulipany zdarza się w Holandii zobaczyć ale tłumy rowerzystów widzisz w tym kraju zawsze. Rower to nierozerwalna część holenderskiej kultury i artykuł pierwszej potrzeby jak buty. Holenderskie dziecko poznaje świat z siodełka roweru mamusi. Pierwszy holenderski rower nazywał się Safety Bicycle i pochodził z Anglii.

# data[].attributes.body
Gdzie w Grzebienisku można zaparkować rower?
Najwięcej miejsc jest przy szkole, ale... nie mamy ani metra drogi dla rowerów.

# data[].attributes.headline
Odjazdowi goście czytają najczęściej tłumaczoną książkę na świecie 

# data[].attributes.subject
Odjazdowi goście czytają najczęściej tłumaczoną książkę na świecie 

# data[].attributes.body
Pierwszy zgłosił się Jakub.

# data[].attributes.body
Jadą też Maria i Jaś z rodzicami.

# data[].attributes.body
Jest Adaś z rodziną.

# data[].attributes.body
A to Ola, która była z mamą na naszym pierwszym rajdzie. teraz zgłosiła się z bratem i rodzicami.

# data[].attributes.body
Jan,Piotr i Jurek z mamą.

# data[].attributes.body
Wojtek i Mikołaj na postoju.

# data[].attributes.body
Marta, Odin i Lars

# data[].attributes.body
Marcysia z mamą

# data[].attributes.body
Elżbieta odpoczywa z książką.

# data[].attributes.body
Nadjeżdża Anielka

# data[].attributes.body
Z drogi śledzie -  Marcelina jedzie;-)

# data[].attributes.body
i Dawid

# data[].attributes.body
Witaj Rozi..

# data[].attributes.body
Pani Danka i Pani Iwona

# data[].attributes.body
Weronika z Julką

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nadszedł czas na Pomarańczowych, czyli naród który spopularyzował marchewkę w kolorze jaki znamy obecnie. Zapraszam do Holandii.

Czytanie w Holandii
Anna Maria Boland
Nie wiem czy jest kraj w Europie, w którym nikt się nie martwi sytuacją czytelnictwa. Przyznaję, że bardzo długo nie widziałam problemu, bo wychodziłam z założenia, że każdy czyta książki. Jeden mniej, drugi więcej. W końcu, jak mówił Józef Czechowicz, „kto czyta - żyje wielokrotnie, kto zaś z książkami obcować nie chce, na jeden żywot jest skazany." Dopiero w dobie mediów społecznościowych odkryłam problem nie czytania. Okazuje się, że procent czytających wcale nie jest tak wysoki. To właśnie dlatego zaczęłam zwracać uwagę na moje otoczenie, na to jak ludzie reagują na widok mojej biblioteczki, albo gdy słyszą ile czytam. Okazuje się, że nawet wśród moich znajomych są tacy, którzy książki nie mieli w ręku od czasów szkolnych.

Nie chcę was jednak zanudzać statystykami, według których w Holandii przeciętnym czytelnikiem jest kobieta o wyższym wykształceniu, która czyta głównie na wakacjach, na czytniku, powieści detektywistyczne, holenderskich i amerykańskich autorów. Chciałabym wam pokazać jak w Holandii promuje się książki i czytanie.

Zacznijmy od bibliotek. Do bibliotek i można zapisać już noworodka. Każdy młody rodzic dostaje o tym informację od położnej, a już w bibliotece, przy zapisaniu dziecka, specjalną walizeczkę, w której są dwie książeczki dla malucha i informacja o czytaniu z noworodkiem. Dzieci i młodzież do 18 roku życia nie płacą za członkostwo w bibliotece. Dorośli muszą się liczyć z kwotą około €35 rocznie. Uważam, że nie jest to wygórowana stawka za czytanie bez ograniczeń. (O atmosferze w holenderskiej bibliotece pisałam kiedyś tutaj: http://wp.me/pXAr4-F7.) Ale biblioteka to nie tylko fizyczne miejsce z książkami, filmami, prasą i muzyką, to również cała kolekcja e-booków i aplikacji. E-booki można wypożyczać i czytać na czytniku, komputerze lub tablecie. Do czytania na tablecie została stworzona specjalna aplikacja. Osobiście nie korzystam z tej przyjemności, bo czytanie na tablecie nie wychodzi mi tak dobrze jak na papierze. Może kiedyś przekonam się do czytnika, ale jak na razie lubię dźwigać moje tomiska. Wracając jednak do biblioteki, to trzeba przyznać, że ta instytucja idzie z duchem czasu. Stworzono kilka aplikacji na telefon i tablet, które mają za zadanie przybliżyć słowo pisane tym, którzy chętnie korzystają z dobrodziejstw techniki. Mamy więc VakantieBieb (biblioteka na wakacjach), która funkcjonuje tylko i wyłącznie w okresie wakacji szkolnych i w tym okresie pojawiają się w niej książki i czasopisma z różnych gatunków i dla różnych grup wiekowych. Jest też LuisterBieb, czyli aplikacja do słuchania audiobooków, PoëzieBieb gdzie można się zapoznać z poezją i VerhalenBieb, gdzie ukazują się opowiadania. Aplikacje są darmowe i dostępne dla wszystkich, członkostwo w bibliotece nie jest konieczne.

Biblioteki to jednak nie wszystko, w Holandii prawie każdy miesiąc ma swoją książkową imprezę. Koniec stycznia i początek lutego to De Nationale Voorleesdagen, czyli krajowe dni czytania na głos. Kampania ma na celu wypromowanie czytania na głos dzieciom w wieku pomiędzy 6 miesięcy a 6 lat. W marcu obchodzimy Boekenweek, czyli tydzień książki (więcej tutaj: http://wp.me/pXAr4-J5), to najbardziej znana akcja w Holandii. W kwietniu mamy natomiast De week van het Sportbook, czyli tydzień książki sportowej. Ta kampania ma na celu przybliżenie czytelnikowi książek sportowych i sądząc po ostatnich laureatach nagrody publiczności, jest to lubiana tematyka. W maju, w tym roku w zeszłym tygodniu, mamy Week van het Luisterboek, czyli tydzień książek audio. Podobnie jak podczas tygodnia książki, tak i w tym tygodniu dostajemy w księgarni prezent pod postacią audiobooka specjalnie przygotowanego na tę okazję. Czerwiec to Maand van het Spannende Boek (miesiąc książki trzymającej w napięciu), który promuje powieści detektywistyczne i thrillery. I znowu dostaniemy w księgarni prezent w postaci książki napisanej specjalnie na tę okazję, wystarczy wydać €12,50 na książki niderlandzkojęzyczne. We wrześniu otwieramy sezon czytelniczy festiwalem Manuscripta. Ta impreza to okazja do spotkań z autorami i wydawnictwami. Tego dnia ogłaszani są również nominowani do nagrody publiczności - NS Publiekprijs (tutaj pisałam o tegorocznych nominowanych: http://wp.me/pXAr4-Fo). W październiku obchodzimy Kinderboekenweek, czyli tydzień książki dla dzieci. To bardzo popularna akcja, plasuje się zaraz po tygodniu książki. Jeżeli wydamy w księgarni €10 na książki dla dzieci lub młodzieży, dostaniemy, a raczej nasze pociechy, książkowy prezent. W listopadzie, przez cały miesiąc, wszyscy czytamy tę samą książkę, w ramach Nederland Leest (Holandia czyta). To największa kampania czytelnicza na skalę krajową. Kluczem do niej jest jedna książka, która jest rozdawana przez, biorące udział w akcji, biblioteki publiczne. Ideą tej kampanii jest zachęcenie czytelników do rozmów o książkach.

Wymieniłam tutaj tylko najważniejsze kampanie czytelnicze, ale uwierzcie, że jest ich coraz więcej. Mam wrażenie, że z roku na rok przybywa nam tematycznych tygodni i jak tak dalej pójdzie niedługo nie będzie ani jednego, w którym będzie można czytać cokolwiek.
O mnie
Anna Maria Boland-Dzbańska, rok produkcji 1978. Mieszkam w Holandii od 10 lat, jestem absolwentką polonistyki na Uniwersytecie Amsterdamskim i dalej się tam kształcę, tłumaczę, piszę, wypijam litry herbaty i pochłaniam tysiące książkowych stron. Bloguję po polsku na http://annamboland.wordpress.com i po niderlandzku na https://annamariaboland.wordpress.com.

# data[].attributes.attachment_link.title
Czytanie za granicą - Holandia - Tramwaj nr 4 przystanek popkultura

# data[].attributes.attachment_link.description
Nadszedł czas na Pomarańczowych, czyli naród który spopularyzował marchewkę w kolorze jaki znamy obecnie. Zapraszam do Holandii. Czytanie w Holandii Anna Maria Boland Nie wiem czy jest kraj w Europie, w którym nikt się nie martwi sytuacją czytelnictwa. Przyznaję, że bardzo długo nie widziałam problemu, bo wychodziłam z założenia, że każdy czyta książki.

# data[].attributes.body
Zuzia, Wojtek i Kacper gotowi do wyjazdu.

# data[].attributes.body
A to Nikola i jej nowy rower.

# data[].attributes.body
Wiktor jedzie dzisiaj z dziadkiem Bogdanem.

# data[].attributes.body
Marianka się rozpędza..

# data[].attributes.body
A ja zamykam peleton.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W XIII wieku Giethoorn był osadą kopaczy torfu. To właśnie na podmokłym terenie, który zamienił się w jezioro w wyniku wydobywania tego surowca, powstało niezwykłe miasteczko.

Kanały, przecinające niewielkie wysepki, na których stoją malownicze domki kryte strzechą, wykopano, aby łatwo transportować pozyskany torf. Jego wydobycie zakończyło się dopiero w XVIII wieku.

# data[].attributes.attachment_link.description
Zapewne obiła wam się o uszy nazwa tego niezwykle urokliwego, magicznego wręcz, holenderskiego miasteczka, w którym mieszkańcy poruszają się pieszo lub przepływają łódeczkami z jednego miejsca w drugie. Dziś opowiemy o historii Giethoorn i o tym, jak stało się wielką turystyczną atrakcją.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Antoni relacje z podróży

Dla wielu z nas Holandia to: wiatraki, Rembrandt, kanały Amsterdamu i, oczywiście, tulipany. Aby wiosną móc podziwiać kwitnące tulipany, należy odwiedzić ogrody Keukenhof, położone pomiędzy Amsterdamem i Hagą, w miejscowością Lisse.

Nazwa ogrodów Keukenhof znaczy „ogrody kuchenne", taką bowiem rolę pełniły w XV wieku, gdy teren ten należał do polującej tu księżnej Jacoby von Beieren. Ogrody dostarczały na książęcy stół zioła i warzywa, niezbędne do przyrządzenia dań z upolowanej zwierzyny. Po śmierci księżnej teren przechodził z rąk do rąk, aż wreszcie kolejni właściciele zażyczyli sobie parku w stylu angielskim, który zaprojektowali dwaj architekci krajobrazu J.D. i L.P. o wspólnym nazwisku Zocher. Ich projekt decyduje o kształcie Keukenhof do dziś. Z inicjatywy burmistrza miasteczka Lisse, w 1949 roku po raz pierwszy zorganizowano tutaj wystawę roślin cebulowych. Między drzewami zaczęły powstawać kwietne dywany, będące praktyczną ekspozycją efektów doświadczeń hodowców, oraz prezentacją towaru. Od tego czasu wystawa taka organizowana jest w Keukenhof co roku. W ramach wystawy w drugiej połowie kwietnia odbywa się "Parada kwiatowa" - przejazd platform z „rzeźbami" utworzonymi z kwiatów.

Warto dodać, że od ponad 30 lat holenderskie kwiaty są piękną dekoracją uroczystości wielkanocnych na placu św. Piotra w Rzymie. Główny aranżer kwiatów, Paul Deckers, wyjeżdża do Rzymu z dziesiątkami holenderskich plantatorów kwiatów, aby zorganizować w ciągu dwóch dni sadzenie 35.000 cebulek kwiatowych, tysięcy róż i lilii oraz różnych ozdobnych roślin i drzewek na Placu Świętego Piotra.

Ogród rozciąga się na obszarze 32 ha i rozkwita wiosną ponad 7 milionami kwiatów cebulowych: tulipanów, hiacyntów, krokusów, narcyzów, wśród których wytyczono 15 km ścieżek spacerowych. Jest największym na świecie ogrodem z kwitnącymi roślinami cebulowymi, które tutaj są wysadzane ręcznie. Ogrody Keukenhof mają swój niepowtarzalny wygląd dzięki temu, że projektowanie ogrodów odbywa się każdego roku, a rośliny, pochodzące od 100 wystawców, są starannie dobrane. Tematem przewodnim w Keukenhof w 2017 r. było Holenderskie Wzornictwo, wynik połączenia holenderskiej myśli z innowacyjnymi rozwiązaniami. W roku 2018 tematem jest miłość.

W ciągu 68 lat ogród odwiedziło ponad 50 milionów turystów ze wszystkich zakątków świata. Tutaj mają niepowtarzalną okazję do zdobycia pomysłów na tworzenie własnych ogrodów. Ubiegłoroczny sezon zwiedzania ogrodów Keukenhof trwał od 23 marca do 21 maja, ogród otwarty był w godz. 8.00 rano do 19.30. W roku 2018, ogrody udostępniono w dniach 22 marca do 21 maja. Planując odwiedziny ogrodów Keukenhof, najlepiej przyjechać tu z samego rana, ponieważ bogactwo ogrodów, niezliczonych kwiatowych ekspozycji położonych w półcieniu drzew, z delikatnie rozwijającymi się liśćmi, sprawi, że czas tu mija bardzo szybko. Jest tu kilka tras spacerowych, są wzgórza stawy i strumyki. Można odbyć wycieczkę łodzią po kanałach oddzielających ogrody od upraw tulipanowych.
Dla dzieci Keukenhof ma labirynt, plac zabaw, dom Miffy i ZOO. Jest tu ogród, w którym artyści rzeźbiarze prezentują ok. 100 prac. Prezentowane jest wykorzystanie cebulek kwiatowych we wnętrzach, jak cebulki kwiatowe mogą być stosowane w różnych wystrojach wnętrz, od klasycznego po nowoczesny. Kilku znanych aranżerów zorganizuje pokazy jak kwiaty mogą być używane w zaskakujący sposób, aby tworzyć oryginalne bukiety.

Każdego roku w pawilonach Keukenhof odbywa się ponad 20 wystaw kwiatów m.in. Wystawa Tulipanów, największa na świecie Wystawa Lilii, ponad 300 różnych odmian, czy Wystawa Orchidei z tysiącami kwitnących storczyków. https://keukenhof.nl

# data[].attributes.attachment_link.title
Keukenhof, najpiękniejszy wiosenny ogród świata > HOLANDIA > artykuły, realcje i zdjęcia z podróży > Globtroter.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Keukenhof, najpiękniejszy wiosenny ogród świata > HOLANDIA > artykuły, realcje i zdjęcia z podróży > Globtroter.pl - serwis podróżniczy. Relacje z podróży, artykuły, przewodniki, mapy, galeria zdjęć, linki, tramping, trekking, globtroterzy, podróżnicy, wyprawy, tapety. Największa w Polsce baza globtroterów, samodzielne dodawanie treści przez użytkowników. Przewodniki: Chiny, Tybet, Turcja i wiele innych krajów.

# data[].attributes.attachment_link.title
Parkowanie rowerów w Holandii, parking na 2100 miejsc w Amsterdam,taki malutki

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Popularny w supermarketach całego świata ser "typu" gouda jest akurat najmniej interesującym smakowo z wielkiej gamy serów sprzedawanych w Holandii.

Generalnie istnieją na świecie dwa rodzaje sera; twardy żółty i ser miękki biały, lekko kwaśny jaki my znamy z Polski. W Niderlandach ser biały nazywa się platte kaas i jest niemal nieznany. Jest też masa serów pomiędzy twardym żółtym i twarożkiem.

Typowe sery francuskie

Francja - królowa serów miękkich

Królestwem miękkich serów jest Francja. Nigdzie na świecie nie ma tyle gatunków i smaków serów. Jest kilka typowych grup serów francuskich i ich przedstawicieli jak:

* żółte twarde: Beaufort, Comté,
* żółte miękkie: Dauphin, Sain-Albray,
* białopleśniowe: Camembert, Brie,
* niebieskopleśniowe: Roquefort, Blue d'Auvergne,
* świeże twarogowe: Paturain, Saint-Moret, i wiele, wiele innych.

W twardych, żółtych serach króluje jednak Holandia.

700 g sera Gouda (kupionego w mieście Gouda). Ser o nazwie "goudse boerenkaas belegen" czyli chłopski ser gouda dojrzały (z surowego mleka) w cenie ok. €14 kg.

Kraj serów

Holenderscy rolnicy już od co najmniej 500 lat produkują i eksportują za granicę najlepsze na świecie sery, w Polsce znane głównie pod nazwą handlową "Gouda" lub "Edam".

Generalnie w Holandii istnieje 14 marek serów, 13 gatunków serów i 5 typów serów, choć regionalnie jest znacznie więcej rodzai serów chłopskich. Oprócz wielkich mleczarni istnieje 300 gospodarstw rolnych produkujących sery chłopskie.

Holandia produkuje rocznie ok. 700.000.000 kg sera i ok. 2/3 z nich eksportuje do 130 krajów świata. W roku 2017 Holandia wyeksportowała sery za sumę 3,7 mld euro z czego połowa do Niemiec (w tym część serów z re-eksportu).

Najlepsze sery produkują fermy serowe i ich produkty zwie się po prostu serem chłopskim ( boerenkaas). Boerenkaas produkowany jest tradycyjną odwieczną metodą z surowego mleka. Niestety takiego sera trudno szukać poza granicami Holandii. Nawet w holenderskich supermarketach trudno o dobre sery. Te sprzedają sery fabryczne, produkowane na wielką skalę, niezłe ale o bardzo różnej jakości. Generalnie każdy ser wyprodukowany z surowego mleka (czyli nie z pasteryzowanego lub sterylizowanego) ma znacznie bogatszy smak.

Statystyczny Holender zjada 15 kg sera rocznie.

Z 10 litrów mleka otrzymuje się 1 kg sera Gouda (przy młodych serach mniej - bo są mokrzejsze - a przy starych, mocno dojrzałych więcej.

Ser Gouda zawiera 32% tłuszczu. Cały krąg sera waży ok. 13-15 kg.

Statystyczny Holender konsumuje 340 l mleka rocznie - najwięcej w Europie po Finlandczykach, z czego większość w postaci serów. Dla porównania Polak konsumuje 192 l mleka rocznie.

Produkcja holenderskiego sera

Jak i kiedy powstał twardy żółty ser nikt nie wie. Prawdopodobnie już tysiące lat temu wśród pasterskich plemion. Ser twardy jest tzw. serem podpuszczkowym i jego produkcja dość skomplikowana. Podpuszczka jest enzymem trawiennym znajdującym się w żołądku cielaka zwanym trawieńcem i uzyskuje się ją w rzeźniach po uboju cielaków. Enzym ten powoduje ścięcie się białka (kazeiny) w mleku bez zakwaszenia mleka.

Przypuszczalnie już tysiące lat temu ludzie skusili się spróbować mlecznej zawartości żołądka ubitego cielaka i przekonali się, że to jest smaczne. Możliwe też, że pasterze przechowywali mleko w żołądkach i ser podpuszczkowy im zasmakował. Ten wynalazek pozwolił znacznie przedłużyć trwałość mleka jakim w zasadzie ser jest.

Podpuszczka (hol. stremsel) jest do kupienia w różnych specjalistycznych sklepach. Kilka kropel na litr mleka powoduje jego natychmiastowe zważenie się.

Już od średniowiecza Holendrzy sery eksportują i właśnie dla potrzeb eksportu najlepiej nadawały się sery o okrągłej formie, stąd też są one do dzisiaj okrągłe. W XVII wieku holenderskie sery były już znane i cenione w całej Europie.

Produkcja sera była pracochłonnym i mało romantycznym zajęciem wykonywanym przez kobiety. Chłopki wyżymały sery, oddzielając ser od serwatki. Ponieważ produkcja mleka jest naturalnym procesem i mleko musiało być natychmiast przerabiane - dlatego typowymi słowami na pożegnanie plotkujących sąsiadek było: „muszę już iść do domu wyżymać (hol. wringen)"

Do produkcji kilograma dobrego sera gouda trzeba zużyć 7-10 litrów mleka - w zależności jak twardy i dojrzały on będzie.

Po ścięciu mleka odciska się serwatkę w odpowiednich okrągłych dębowych beczułkach o serowej formie zwanej fatsoen. Naczynie to nakrywane jest ciężką przykrywą o tejże okrągłej formie zwanej kaaskop.

Serowy łeb

Oba te słowa; kaaskop (w przenośni 'zakuty łeb') i fatsoen (przyzwoitość) są bardzo często nadal używane w języku holenderskim. Ponoć w roku 1573 mieszkańcy miasta Alkmaar podczas hiszpańskiego oblężenia nakładali kaaskop'y na głowy jako hełmy i od tej pory powstało przezwisko „Kaaskop" (dosłownie: serowy łeb) dla określenia Holendra.

Najlepsze chłopskie sery robione są ze świeżego, surowego mleka nie pasteryzowanego. Żółty kolor ser zawdzięcza karotenowi znajdującemu się w trawie a następnie w mleku a na koniec w stężeniu w serze. Na przykład kozy przerabiają karoten na witaminę A przez co kozi ser jest biały. Zimą krowy jedzą inne pasze więc i mleko zawiera mniej karotenu co w produkcji sera zastępowane jest naturalnym barwnikiem annato (kod E160b).

Etykietki na kręgach sera gwarantujące pochodzenie sera z chłopskiej farmy.

Najlepszy jest ser chłopski (boerenkaas)

W Holandii istnieje jeszcze 350 wiejskich producentów sera produkujących w tradycyjny sposób najlepszy holenderski ser jakim jest boerenkaas (ser chłopski) znacznie smaczniejszy niż sery fabryczne sprzedawane w supermarketach. Boerenkaas jest do kupienia na każdym targu w każdym holenderskim miasteczku i w specjalistycznych sklepach z serami.

Typowymi serami chłopskimi jest Stolwijker Boerenkaas i Poldermeester - oba produkowane z surowego mleka. Surowe mleko (a nie pasteryzowane) daje zresztą zawsze najlepsze smakowo sery. czy to włoskie, francuskie czy holenderskie. Sery z surowego mleka są zawsze droższe ale mają głebię smaku jakiej nie może dorównać ser z supermarketu.

Większość holenderskich gatunków serów, oprócz Gouda, Edam i Old Amsterdammer, nie jest sprzedawana w innych krajach.

Sery kosztują w Holandii od 8 do 16 euro za kilogram. Im starszy, dojrzalszy, tym droższy. Stary ser (oude kaas) musi dojrzewać co najmniej 12 miesięcy.

Osobiście najwyżej cenie ser z surowego mleka Boeren Stolwijker lub ewentualnie inny dobrze dojrzały ser chłopski.

Dojrzałość sera

Żółty, holenderski ser można kupić w kilku jakościach zależnych od czasu dojrzewania sera; im ser jest starszy tym twardszy, kruchy, mocny w smaku i droższy.

Młody ser (jong belegen) dojrzewa minimalnie 10 tygodni. Młody ser jest miękki i jasny w kolorze o łagodnym smaku. Nadaje się doskonale na toasty i pizze.

Dojrzały ser (belegen) dojrzewa minimalnie pół roku.

Stary dojrzały (oud belegen) dojrzewa minimalnie 8-9 miesięcy

Stary ser (oude kaas) dojrzewa minimalnie 14 miesięcy, jest twardy, kruchy, krystalizujący się, bardzo ostry w smaku i przypomina nieco włoski parmezan.

Pyszny ser chłopski z surowego mleka Stolwijker.

Gatunki holenderskich serów:

Boerenkaas - ser chłopski produkowany bezpośrednio na farmie serowej posiada charakterystyczny mocny smak.

Edammer - ser edamski. Łagodny, miękki ser formowany w kule o wadze ok. 1,7 kg.

Friese nagelkaas - fryzyjski ser goździkowy. Ser z dodatkiem goździków.

Goudse kaas - ser z regionu miasta Gouda, najbardziej znany i popularny holenderski ser. Kręgi tego sera ważą ok. 15 kg (sery typu "gouda" produkowane są na skalę przemysłową i to nie tylko w Holandii - jest to raczej najpośledniejszy gatunek holenderskiego sera sprzedawanego w supermarketach w całej Europie).

Graskaas - ser "z łąki" czyli z mleka krów pasionych na polderach. Młody łagodny świeży ser produkowany na wiosnę kiedy to krowy pasą się na młodej, wiosennej trawce.

Herfse kaas - ser jesienny.

Hooikaas - ser "z siana", produkowany zimą, gdy krowy stoją w oborach.

Leerdammer kaas - ser fabryczny, o kwadratowej formie, sprzedawany głównie w plasterkach, słodkawy w smaku, przypomina nieco szwajcarski Emmentaller.

Leidse kaas - ser z dodatkiem maślanki i kminku.

Meikaas - biały, niedojrzały, ser majowy.

Noord-hollandse kaas - ser z prowincji Północna Holandia (okolice Alkmaar), tradycyjnie wyrabiany, o specyficznym łagodnym, słodkawym smaku i kremowej strukturze. Jest to jeden z niewielu holenderskich serów z zastrzeżoną w UE nazwą markową.

Poza tym istnieje wiele marek handlowych należących do powyższych gatunków jak i wiele wariantów o obniżonej zawartości tłuszczu.

Polski twaróg w francuskim i belgijskim wydaniu

Serowe ciekawostki

Popularna gra w „kółko i krzyżyk" nazywa się po holendersku „Boter kaas en eieren" (dosłownie: masło ser i jajka). Nazwa pochodzi prawdopodobnie od mleczarza (hol. melkboer) który w swym notatniku kółkami i krzyżykami zaznaczał sprzedane sztuki masła i sera.

Nasz polski, poczciwy twaróg może się poszczycić innym osiągnięciem. Mało jest polskich słów które by weszły trwale do słownictwa germańskich narodów ale jest wyjątek: holenderskie (i niemieckie) słowo "kwark" (lub quark) pochodzi właśnie od polskiego "twaróg".

W roku 1970 na terenie centralnej Polski w pracach archeologicznych odkryto skorupy glinianych garnków z dziurkami w dnie. Po przeprowadzeniu analizy chemicznej w roku 2011 odkryto w nich pozostałości mlecznego tłuszczu. Garnki służyły prawdopodobnie jako sita do produkcji sera pierwszym rolnikom osiedlającym się w Europie. [żródło]

Półka holenderskich serów w supermarkecie

# data[].attributes.attachment_link.description
Popularny w supermarketach całego świata ser "typu" gouda jest akurat najmniej interesującym smakowo z wielkiej gamy serów sprzedawanych w Holandii. Generalnie istnieją na świecie dwa rodzaje sera; twardy żółty i ser miękki biały, lekko kwaśny jaki my znamy z Polski. W Niderlandach ser biały nazywa się platte kaas i jest niemal nieznany.

# data[].attributes.body
Podpisz się imieniem i nazwiskiem. Quiz aktywny będzie do 15 lipca 2020r.

# data[].attributes.attachment_link.description
Find quizzes on any topic and practice or compete with friends.

# data[].attributes.body
Witamy Panią dyrektor

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Holandia, zwana również Królestwem Niderlandów, to kraj Europy Zachodniej, graniczy z Belgią oraz Niemcami. Jest monarchią parlamentarną, na czele raju stoi Król Wilhelm Aleksander. Jednym z najważniejszych świat w kraju jest właśnie Dzień Króla. Terytorium zamorskim Holandii są Karaiby. Holandia krajem nizinnym dzieli się na 12 prowincji, stolicą konstytucyjną kraju jest Amsterdam, a administracyjną: Haga. Królestwo Niderlandów zamieszkuje około 17 milionów osób.
Flaga Holandii

Mapa Holandii

Historia Holandii

Historia dzisiejszej Holandii sięga czasów prehistorycznych. Uważa się, że tereny te zostały zamieszkane przez ludy Basków, a następnie plemiona celtyckie i słowiańskie. Holandia włączona była do imperium rzymskiego przez samego Juliusza Cezara. W średniowieczu na terenie tym panowała dynastia Habsburgów. Wiek XVII i XVIII to czas wojen z Hiszpanią, Anglią oraz Francją, które umniejszyły rolę Holandii na arenie międzynarodowej. Rok 1814 można nazwać w historii kraju przełomowym, gdyż doszło wtedy do podpisania konstytucji. Czasy II wojny światowej Holandia przetrwała pod okupacją III Rzeszy. Po wojnie Holandia przystąpiła do NATO, a następnie EWG, którą uważa się za poprzedniczkę UE.

Amsterdam i Haga - jeden kraj, a dwie stolice

Holandia jest krajem ciekawym z uwagi na to, że posiada... dwie stolice. Stolicą konstytucyjną jest Amsterdam, gdzie znajduje się ratusz oraz pałac królewski. Poza tym, w Amsterdamie czekają na nas zabytkowe kościoły, Plac Dam z licznymi pomnikami pamiątkowymi, waga miejska, zabytkowa giełda diamentów, neogotycki budynek dworca czy obiekty uniwersyteckie w dawnym zespole szpitalnym z połowy XVIII wieku. W mieście znajdują się także liczne mosty i kanały. Na turystów czekają tez muzea oraz inne obiekty kulturalne, w tym teatry.

Haga z kolei jest siedzibą rodziny królewskiej, parlamentu oraz rządu. Znajduje się tutaj Sala Rycerska, główna atrakcja miasta. To budowla gotycka. Jedną z największych atrakcji jest oczywiście pałac królewski, siedziba króla i jego rodziny. Warto odwiedzić też muzeum Mauritshuis, usytuowane w klasycystycznym pałacu.

Ciekawe miasta w Holandii

Warto wybrać się także do miejscowości Rotterdam w zachodniej części Holandii. Znajduje się tam największy port na kontynencie. Atrakcję turystyczną stanowi także nowoczesna stacja kolejowa o wyjątkowo ciekawej architekturze.

W zachodniej Holandii znajduje się również miasto Gouda, które kojarzy się z nazwą smacznego sera i słusznie, ponieważ w tym rejonie wyrabia się ten gatunek, odbywają się tutaj nawet specjalne targi serowe, stanowiące niekwestionowaną atrakcję turystyczną. Gouda słynie także z zabytkowego ratusza oraz wagi miejskiej. Na południu znajduje się również miasto Tilburg. Atrakcją jest pomnik Petrusa Dondersa, cenionego misjonarza w parku Wilhelminy. Warto zobaczyć także zabytkowy kościół oraz Muzeum Włókiennictwa.

W środkowej części kraju zlokalizowane jest z kolei miasto Utrecht. Najsłynniejszym jego zabytkiem jest katedra z XIII wieku, pobudowana w stylu gotyckim z nawiązaniem do gotyku francuskiego. Poza tym, znajduje się tutaj niemało kościołów w stylu gotyckim oraz romańskim. Turystów przyciąga także archikatedra pod wezwaniem świętej Gertrudy. Co ciekawe, Utrecht słynie z polskiego cmentarza wojskowego, opiekują się nim wolontariusze Caritas.

W południowo-zachodniej części kraju znajduje się miasto Breda. Zabytkami, na które warto zwrócić uwagę są kościół gotycki Grote Kerk, dzielnica staromiejska oraz zamek z XVI wieku. Miastem partnerskim Bredy jest Wrocław. W południowej Holandii nad rzeką Dommel leży Eindhoven. Miasto to słynie z neogotyckiego kościoła św. Katarzyny. Znajdują się tam również dawna fabryka Philipsa Witte Dame, Muzeum Techniki oraz prawdziwa perełka: pomnik Michaela Jacksona. Miastem partnerskim jest Białystok.

W południowo-wschodniej Holandii znajduje się miejscowość typowo turystyczna Valkenburg aan de Geul. Znajduje się tam wiele zabytków, w tym kościół Świętego Gerlacha, zabytkowe kamieniołomy, zamek, młyny wodne, jak również nowoczesne kasyno. Atrakcję stanowią również liczne jaskinie, które łącznie tworzą korytarz o długości ponad 250 kilometrów.

Ciekawe jest też miasto Bergen op Zoom. Symbolem miasta jest pałac Markiezenhof. Miastem partnerskim jest Szczecinek. Na uwagę zasługuje też niewielkie ale niezwykle klimatyczne miasteczko Delft. Znajdują się tam gotycki kościół, zabytkowy rynek z ratuszem i kamieniczkami.

Inne atrakcje turystyczne Holandii

Holandia kojarzy się nam z wiatrakami i słusznie, na terenie kraju występują one bardzo licznie. Znajduje się tutaj skansen wiatraków Kinderdijk, gdzie można podziwiać blisko stuletnie wiatraki. Na obrzeżach Amsterdamu znajduję się z kolei Skansen Zaanse Schans. Znajdują się tam zabytkowe wiatraki, a także domy i wciąż aktywne warsztaty rzemieślników. Można więc na żywo przyjrzeć się ich pracy. Na miejscu można spróbować również regionalnych serów. A co z tulipanami? Atrakcję turystyczną, która jest z nimi związana stanowią ogrody tulipanów Keukenhof. Znajdują się tam piękne ukwiecone parki, gdzie możemy cieszyć oczy (i nos) pięknymi połaciami tulipanów. W ogrodach znajduje się również pałac Keukenhof z XVII wieku. Grody stanowią doskonały plener fotograficzny. Festiwal tulipanów trwa od końca marca do nawet połowy maja.

Wybrzeże holenderskie i wyspy karaibskie

Holandia leży nad Morzem Północnym, linia brzegowa kraju jest dość zróżnicowana. Na turystów czekają piękne plaże oraz nowoczesne porty, gdzie można skosztować świeżych ryb. Do Holandii należy też kilka wysp Małych Antyli, należących do archipelagu Karaibów na Morzu Karaibskim. Jedną z nich jest Curaçao, kojarząca się z nazwą słynnego likieru. Co ciekawe, stolica wyspy - Willemstad - nazywana jest małym Amsterdamem. W mieście znajduje się port. Kolejnym, zależnym terytorium Holandii jest Sint Maarten. Na wyspie rosną lasy tropikalne. Do kraju należy również wyspa Aruba, odkryta przez Hiszpanów.

Holenderska rodzina królewska

Atrakcją w Holandii jest zapewne to, że na jej czele stoi król. Obecnie jest nim Wilhelm Aleksander. Jest absolwentem historii, ma uprawnienia pilota samolotowego, od 2002 roku żonaty z Argentynką, z którą ma trzy córki, następczynie tronu. Pierwsza w linii to tronu jest najstarsza, Katarzyna Amalia Beatrycze Karmen Wiktoria, urodzona w 2003 roku. Obecnie nosi tytuł księżniczki Oranii. Jej młodsza siostra, Aleksia, nosi imię nawiązujące do imienia ojca. Urodziła się w 2005 roku. Najmłodsza siostra, Ariane, urodzona jest w 2007 roku. Matka dziewczynek i jednocześnie królowa Niderlandów, pracowała w sektorze finansowym.

Kuchnia holenderska

Narodowa kuchnia Holandii jest prosta, zdrowa i smaczna. Na obecną kuchnię wpływ miały bez wątpienia dzieje Holandii, do kraju przybywały produkty z różnych krajów Europy, w tym Francji czy Wielkiej Brytanii. Wpływ na kuchnię miały również kolonie, w tym wyspy Małych Antyli. Co ciekawe, widoczne są wpływy kuchni indonezyjskiej, która wzbogaciła dania o stosowanie mleka kokosowego, chętnie jadano sushi czy sajgonki. Dziś jednak kuchnia holenderska uważana jest za prostą. Potrawy przygotowuje się łatwo, szybko, są pożywne i zdrowe. Chętnie podaje się zupę z zielonego groszku czy fasolki. Jada się również kiełbasę podawaną z warzywami, jak również kotlety mielone z dodatkiem ziemniaków. Jeśli chodzi o desery, popularne są naleśniki oraz pudding.

Holenderskie sery

W temacie kuchni nie można zapomnieć o smacznych holenderskich serach. Najbardziej znanym serem jest oczywiście gouda, o łagodnym ale przyjemnym smaku. W kraju tym produkuje się także ser edamski: łagodny, delikatny w smaku. Serem mocnym w smaku jest ser chłopski oraz friese nagelkaas z dodatkiem goździków. Ma wyjątkowo ciekawy aromat. Z kolei leidse kaas produkuje się z dodatkiem kminku oraz maślanki. Popularny i ceniony jest także noord-hollandse kaas, produkowany w prowincjach północnych. Charakteryzuje go łagodny lekko słodki smak. Jest to ser smaczny, kremowy. Posiada własną markę, zastrzeżoną w Unii Europejskiej.

# data[].attributes.attachment_link.title
Holandia (Niderlandy) - położenie, mapa, flaga, stolica, miasta, turystyka

# data[].attributes.attachment_link.description
Holandia, zwana również Królestwem Niderlandów, to kraj Europy Zachodniej, graniczy z Belgią oraz Niemcami. Jest monarchią parlamentarną, na czele raju stoi Król Wilhelm Aleksander. Jednym z najważniejszych świat w kraju jest właśnie Dzień Króla. Terytorium zamorskim Holandii są Karaiby. Holandia krajem nizinnym dzieli się na 12 prowincji, stolicą konstytucyjną kraju jest Amsterdam, a administracyjną: Haga.

# data[].attributes.body
Pani Jolanta - jest z nami na każdym rajdzie!

# data[].attributes.body
Bardzo dziękuję wszystkim, którzy przeczytali dla nas fragment "Małego księcia". Są to: Roberto, Shota, Tomas,Pho, Lea, Lars, Igor, Daria i jej sąsiad;-)

Dziękuję Martynie, która opowiedziała nam o holenderskiej szkole.

Dziękuję p. Weronice Krupie i p. Dorocie Iskrze.
Bez Was dziewczyny nie byłoby tegorocznego rajdu!

# data[].attributes.body
Spóźniony Szczepan;-)