# data[].attributes.attachment_link.description
Zarejestruj się na najbliższe webinary oraz obejrzyj nagrania z poprzednich. Znajdziesz tu dużo Power Apps, Power Automate i Office 365

# data[].attributes.attachment_link.title
Proste przykłady zastosowania TIK na lekcjach języka angielskiego | Języki Obce w Szkole

# data[].attributes.attachment_link.description
Jak zaciekawić ucznia lekcją języka obcego, która w dużej mierze opiera się na biernej pracy z podręcznikiem i nauczycielem w roli głównej? Dlaczego wykorzystywanie TIK w trakcie zajęć edukacyjnych jest takie ważne zarówno dla nauczyciela, jak i dla uczniów? Oto pytania, na które zamierzam odpowiedz..

# data[].attributes.attachment_link.title
TIK na lekcjach - jak zacząć? (warsztat 1)

# data[].attributes.attachment_link.title
TIK - sprawdzone sposoby na urozmaicenie lekcji (warsztat 2)

# data[].attributes.attachment_link.title
TIK w szkole. czyli atrakcyjna lekcja 2.0

# data[].attributes.attachment_link.title
Bądź blisko nowych technologii - Mobilni.pl - blog o nowych technologiach

# data[].attributes.attachment_link.description
Idealne miejsce dla fanów nowinek technologicznych oraz miłośników gadżetów. Artykuły, recenzje, porady i opinie ze świata nowych technologii. Najciekawsze gadżety elektroniczne oraz akcesoria dla prawdziwych gadżetomaniaków.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Edukacja Internet Dialog - Portal Liderów Edukacji

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Aleksander Piński 05 Kwiecień 18

W szkołach i na uczelniach uczy się umiejętności mało praktycznych. Dlaczego zatem pracodawcy płacą ludziom wykształconym znacznie więcej niż tym bez dyplomów? - pyta Bryan Caplan w książce „The Case Against Education: Why the Education System Is a Waste of Time and Money".

Redakcja portalu 03 Kwiecień 18

- Jest absolutnie niezbędne, aby usługa, którą psychologowie wykonują na rzecz dziecka, świadczona była profesjonalnie, jednorodnie wobec wszystkich dzieci oraz realizowała zadania określone przepisami prawa - podkreśla Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak, przekazując Minister Edukacji Narodowej Annie Zalewskiej Standardy diagnozy psychologicznej w edukacji.

Redakcja portalu 28 Marzec 18

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej zmieniające rozporządzenie w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy, zostało podpisane 26 marca 2018 roku. Dokument skierowano do publikacji, wchodzi on w życie 1 kwietnia br.

Redakcja portalu 26 Marzec 18

"Fizyka wszędzie styka", dlatego warto uczyć się jej w każdym wieku. Najlepiej robić to przez zabawę, co w 2018 roku, już po raz szósty, udowodnią uczestnicy ogólnopolskiego Eksperymentu Łańcuchowego. Wyzwanie konkursowe polega na zbudowaniu urządzenia transportującego metalową kulkę przy wykorzystaniu jak największej liczby zjawisk i praw fizyki. W konkursie nie ma limitu wiekowego, a jedyne ograniczenie stanowią: wyobraźnia, czas oraz przestrzeń. Wystarczy zebrać drużynę i do 31 marca 2018 roku przesłać zgłoszenie.

Dobrze kształcone dzieci zmieniają się w żądnych wiedzy dorosłych, a żądny wiedzy dorosły już nie tylko myśli o doktoracie, lecz coraz odważniej sięga po habilitację. I tu w sukurs przybywa nam prof. Bogusław Śliwerski, którego Habilitacja. Diagnoza - procedury - etyka - postulaty, właśnie ukazała się nakładem OW Impuls, w ramach serii Pedagogika Nauce i Praktyce. Monografia stanowi kompendium wiedzy na temat tytułowej habilitacji, przy czym, co bez wątpienia stanowi rys charakterystyczny myśli Profesora, dostajemy tu nie tyle (lub - nie tylko) opis samej procedury i okoliczności jej towarzyszących, co (lub - także, a może nawet: przede wszystkim) analizę złożoności zjawiska zwanego habilitacją, wielkich mechanizmów i drobnych kruczków nią rządzących, zdumiewająco nieraz odległych zależności i powiązań, niejednokrotnie podyktowanych osobistymi upodobaniami np. recenzenta. Profesor Śliwerski doskonale wie, o czym pisze, nie tylko jako szczególnie utytułowany naukowiec, ale i jako członek Prezydium oraz przewodniczący Sekcji I - Nauk Humanistycznych i Społecznych Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów (CK) w latach 2013-2016. Swoją najnowszą książką Profesor bez wątpienia uchylił rąbka zawodowej tajemnicy. Edukacja i Dialog, jako patron medialny wydawnictwa, już dziś zachęca do lektury.

Jak pomóc dziecku w adaptacji do rzeczywistości szkolnej oraz przezwyciężeniu tremy i nieśmiałości? Jak chwalić je i motywować do nauki, nauczyć radzenia sobie z agresją rówieśników oraz konstruktywnego wyrażania własnych emocji? Na te i wiele innych pytań odpowiedzi przynosi, najnowszy poradnik Wydawnictwa EDGARD pt. „Szkolne wyzwania. Jak mądrze wspierać dziecko w dorastaniu?" Portal Edukacja Internet Dialog, jako patron medialny publikacji, zachęca do jej lektury.

Strona 1 z 638

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
edukacja dialog nauczyciele pedagogika e-learning oświata nauczanie czasopismo portal społecznościowy społeczność newsy blog publikacja

# data[].attributes.attachment_link.title
Edukacja Internet Dialog - Portal liderów edukacji

# data[].attributes.attachment_link.description
Eid.edu.pl to platforma do wymiany poglądów i informacji o współczesnej edukacji. Mamy pomysł na to, aby zmienić wizerunek polskiej oświaty w oczach społeczeństwa. Naszą misją jest wykreowanie nowej świadomości w postrzeganiu wizerunku nauczyciela - lidera edukacji przyszłości. Stawiamy na Social Networking w edukacji.

# data[].attributes.attachment_link.description
Szybko twórz i udostępniaj ankiety. Analizuj wyniki w czasie rzeczywistym. interankiety pozwalają tworzyć ankiety, formularze i zaawansowane badania online.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pliki cookies
Gdy korzystasz z naszych serwisów, gromadzimy informacje o Twojej wizycie i sposobie poruszania się w naszych serwisach. W tym celu stosujemy pliki cookies. Plik cookies zawiera dane informatyczne, które są umieszczone w Twoim urządzeniu końcowym - przeglądarce internetowej, z której korzystasz.

Pliki cookies używane w naszych serwisach wykorzystywane są między innymi do bieżącej optymalizacji serwisów oraz ułatwiania Twojego z nich korzystania. Niektóre funkcjonalności dostępne w naszych serwisach mogą nie działać, jeżeli nie wyrazisz zgody na instalowanie plików cookies.

Instalowanie plików cookies lub uzyskiwanie do nich dostępu nie powoduje zmian w Twoim urządzeniu ani w oprogramowaniu zainstalowanym na tym urządzeniu.

Stosujemy dwa rodzaje plików cookies: sesyjne i trwałe. Pliki sesyjne wygasają po zakończonej sesji, której czas trwania i dokładne parametry wygaśnięcia określa używana przez Ciebie przeglądarka internetowa oraz nasze systemy analityczne. Trwałe pliki cookies nie są kasowane w momencie zamknięcia okna przeglądarki, głównie po to, by informacje o dokonanych wyborach nie zostały utracone. Pliki cookies aktywne długookresowo wykorzystywane są, aby pomóc nam wspierać komfort korzystania z naszych serwisów, w zależności od tego czy dochodzi do nowych, czy do ponownych odwiedzin serwisu.
Do czego wykorzystujemy pliki cookies?
Pliki cookies wykorzystywane są w celach statystycznych oraz aby usprawnić działanie serwisów i zwiększyć komfort z nich korzystania, m.in:

pozwalają sprawdzić jak często odwiedzane są poszczególne strony serwisów - dane te wykorzystujemy do optymalizacji serwisów pod kątem odwiedzających;

umożliwiają rozpoznanie rodzaju Twojego urządzenia, dzięki czemu możemy lepiej dopasować sposób i format prezentowania treści oraz funkcjonalności serwisów;

poprawiają wydajność i efektywność serwisów dla korzystających.

W jaki sposób możesz nie wyrazić zgody na instalowanie plików cookies za pomocą ustawień przeglądarki?
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były instalowane na Twoim urządzeniu, możesz zmienić ustawienia swojej przeglądarki w zakresie instalowania plików cookies. W każdej chwili możesz też usunąć z pamięci swojego urządzenia pliki cookies zapisane w trakcie przeglądania naszych serwisów. Pamiętaj jednak, że ograniczenia w stosowaniu plików cookies mogą utrudnić lub uniemożliwić korzystanie z tych serwisów.

Wykorzystywane narzędzia firm trzecich
Niektóre pliki cookies są tworzone przez podmiot, z usług których korzystamy, np.

Google Inc.
W naszych serwisach wykorzystujemy narzędzie Google Analytics do analizy ruchu na stronie internetowej oraz aktywności dotyczących jej przeglądania. Wykorzystujemy je w szczególności do celów statystycznych, aby sprawdzić jak często odwiedzane są poszczególne serwisy. Dane te wykorzystujemy również do optymalizacji i rozwoju serwisów. Więcej informacji na temat narzędzia Google Analytics znajdziesz na stronie: https://policies.google.com/technologies/cookies

Facebook
Więcej informacji o zasadach plików cookies możesz znaleźć na:
https://pl-pl.facebook.com/policies/cookies/

Youtube
Więcej informacji o zasadach plików cookies możesz znaleźć na:
https://policies.google.com/privacy?hl=pl&gl=pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Cyberprofilaktyka NASK zajmuje się bezpieczeństwem dzieci i młodzieży w internecie oraz podnoszeniem kompetencji cyfrowych m. in. poprzez organizację konferencji i szkoleń

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Szanowni Państwo,

Przedstawiamy zbiór dobrych praktyk. Naszą intencją jest wsparcie nauczycieli, którzy dokładają starań, by nauka w szkole była coraz ciekawsza. Jesteśmy zachęceni wynikami niedawnych badań, wskazujących na to, że młodzi ludzie chodzą dziś chętniej do szkoły niż pięć lat temu. Nowa podstawa programowa kształcenia ogólnego skłania do odchodzenia od nauki pamięciowej, „uczenia pod testy", powtarzania algorytmów i „zakuwania dat". Chcemy promować zawarte w nowym podejściu programowym uczenie krytycznego myślenia na zajęciach z historii i języka polskiego, rozumowania na matematyce i przedmiotach przyrodniczych.

Proponujemy sprawdzonych pomysłów oraz zestawy zadań z języka polskiego, historii, matematyki, biologii, chemii, fizyki,i geografii i wiedzy o społeczeństwie, które mogą być przydatne na zajęciach z tych przedmiotów. Gdzie to konieczne, dodajemy do zadań omówienia. Chcielibyśmy, by służyły one jako źródło inspiracji nie tylko dla nauczycieli, ale także dla uczniów, studentów poszczególnych dyscyplin oraz rodziców pragnących lepszej edukacji dla swoich dzieci, bardziej dla nich atrakcyjnej, rozbudzającej wyobraźnię i umiejętność samodzielnego myślenia.

Zapraszamy do współpracy wszystkich entuzjastów edukacji. Jesteśmy otwarci na Państwa uwagi i komentarze ( bnd@ibe.edu.pl), a także pomysły na nowe zadania, scenariusze lekcji i inne narzędzia dydaktyczne. Chcemy razem z Państwem tworzyć Bazę Narzędzi Dydaktycznych, by dzielić się owocami naszej pracy ze wszystkimi.

Dziś ogniskujemy uwagę na gimnazjum. W przyszłości będziemy także tworzyć zadania dla licealistów i uczniów szkół zawodowych. Ten rok szkolny warto jednak poświęcić gimnazjum, by zwieńczyć trzyletni etap uczenia się według nowej podstawy i ze spokojem przystąpić w kwietniu do nieco zmodyfikowanego egzaminu gimnazjalnego [więcej o egzaminie na eduentuzjasci.pl].

Prezentowane pomysły i zadania zostały stworzone przez nauczycieli i naukowców biorących udział w pracach nad nową podstawą programową. Są też zakotwiczone w jej konkretnych wymaganiach, co stanowi jeden z możliwych sposobów wyszukiwania zadań w bazie. Mamy nadzieję, że będą dla Państwa przydatne jako uzupełnienie toku lekcji. Zachęcamy też do tworzenia analogicznych zadań.

Michał Federowicz
dyrektor Instytutu Badań Edukacyjnych

# data[].attributes.attachment_link.title
Baza Narzędzi Dydaktycznych - Eduentuzjaści - IBE

# data[].attributes.attachment_link.description
Zestawy zadań przygotowane przez Instytut Badań Edukacyjnych z języka polskiego, historii, matematyki, biologii, chemii, fizyki i geografii, które mogą być przydatne na zajęciach z tych przedmiotów. Gdzie to konieczne, dodajemy do zadań omówienia.

# data[].attributes.body
ciekawe aplikacje

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Autorka: Karolina Żelazowska

Katarzyna Gorzędowska rozpoczęła swoim wczorajszym wpisem tworzenie nowego działu - mobilne Edu-granie.

W tym wpisie umieszczane będą aplikacje dostępne dla systemu iOS, testowane na iPadzie.
Kliknięcie w obrazek przenosi do strony na temat gry.

Grupa (1) labirynty, trójwymiar, konstrukcje

Grupa (2) matematyka

Grupa (3) języki obce lub aplikacje w języku obcym

# data[].attributes.attachment_link.description
Autorka: Karolina Żelazowska Katarzyna Gorzędowska rozpoczęła swoim wczorajszym wpisem tworzenie nowego działu - mobilne Edu-granie. W tym wpisie umieszczane będą aplikacje dostępne dla systemu iOS, testowane na iPadzie. Kliknięcie w obrazek przenosi do strony na temat gry. Grupa (1) labirynty, trójwymiar, konstrukcje Grupa (2)...

# data[].attributes.attachment_link.title
Zebrane inne przykłady WebQuestów i produktów z Sieci - Enauczanie. Nowoczesne metody edukacyjne i nowoczesne technologie w edukacji.

# data[].attributes.attachment_link.description
Społeczny Internet w nauczaniu. Nauczanie i uczenie się w Web 2.0. Narzędzia online i mobilne urządzenia w szkole. Nowoczesne metody nauczania z technologiami informacyjnymi. ePortfolio, WebQuest, projekty edukacyjne, blogi, podcasty, wideo i wideodydaktyka. Netbooki, tablety i smartfony w edukacji. Proste i nowoczesne narzędzia wspomagania dydaktyki szkolnej.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dlaczego blogi?

To bardzo dobry i łatwy w użyciu sposób komunikowania się, wyrażania opinii, prowadzenia dyskusji. Blog stwarza przestrzeń, w której poza murami szkoły, wszyscy uczniowie - miłośnicy kina mogą ze sobą rozmawiać, dzielić się swoimi pomysłami i wrażeniami na temat filmów. Uczniowie - blogerzy, rozwijają umiejętności takie jak:

konstruowanie wypowiedzi,

precyzyjne wyrażanie swoich myśli,

komentowanie i zabieranie głosu w Internecie.

Blog stwarza także przestrzeń do integracji, dla niektórych uczniów dyskusja w przestrzeni wirtualnej może być sposobem przełamywania nieśmiałości w stosunku do rówieśników i nauczycieli.

Blog to miejsce dostępne dla wszystkich uczestników projektu, na którym w każdej chwili można umieścić wyniki swoich obserwacji, podzielić się nimi z grupą, wrzucić zdjęcia oraz omówić - wirtualnie - kolejne fazy działań.

To jak uczniowie będą prowadzić swojego bloga zależy tylko od nich. CEO udostępnia platformę blogową, na której uczniowie zakładają swojego bloga. Mogą określić jego wygląd czyli "skórkę", widżety, a przede wszystkim - wypełnić go treścią.

Jak założyć filmowego bloga?

Uczeń/uczennica z zespołu projektowego (lider lub uczeń odpowiedzialny za dokumentacje prac grupy) rejestruje się na EduTubie:

link rejestracyjny znajduje się w górnym prawym rogu strony serwisu EduTuba

należy wypełnić pola z formularza

na podany adres mailowy zostanie przesłana prośbę z potwierdzeniem rejestracji - wystarczy kliknąć na przesłany link

po rejestracji trzeba przypisać się do programu Młodzi Przedsiębiorczy 2015/16

na podany adres mailowy zostanie przesłana informacja o akceptacji jego udziału w programach (akceptacja nie odbywa się automatycznie, dokonuje jej koordynator programu, powinna więc nastąpić w przeciagu jednego dnia).

Jeden uczeń z zespołu projektowego, zarejestrowany w serwisie EduTuba, wchodzi na stronę blogiceo.nq.pl, loguje się i zakłada bloga projektu w programie Młodzy Przedsiębiorczy

przed założeniem bloga warto zapoznać się z instrukcją

przy zakładaniu bloga należy pamiętać o wpisaniu nazwy bloga, tytułu projektu

nazwa bloga = nie może ona zawierać wielkich liter, polskich liter i znaków specjalnych, kropek, spacji itd.

tytuł bloga = temat projektu

# data[].attributes.attachment_link.description
Dlaczego blogi? To bardzo dobry i łatwy w użyciu sposób komunikowania się, wyrażania opinii, prowadzenia dyskusji. Blog stwarza przestrzeń, w której poza murami szkoły, wszyscy uczniowie - miłośnicy kina mogą ze sobą rozmawiać, dzielić się swoimi pomysłami i wrażeniami na temat filmów.

# data[].attributes.body
NOWOCZESNA PLATFORMA EDUKACYJNA

# data[].attributes.attachment_link.description
Każdy z nas znalazł się kiedyś w sytuacji, w której okazało się, że będąc na lekcji lub wykładzie przegapiliśmy lub poprostu nie zrozumieliśmy jakiejś jego części. W przypadku tradycyjnych lekcji jest to część bezpowrotnie stracona. Nauczyciel czy wykładowca nie powtórzy części wykładu dla jednej osoby.

# data[].attributes.attachment_link.title
Marcin Kijak - Jak Uczyć Się Do Egzaminów pobierz darmowy ebook pdf

# data[].attributes.attachment_link.description
Dowiedz się jak uczyć się do egzaminów, wykorzystując techniki NLP, a także inne ciekawe metody. Niech każdy egzamin stanie się dla Ciebie bułką z masłem!

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak stworzyć quiz w Kahoot? - krótki poradnik

# data[].attributes.attachment_link.title
Mind Mapping Tool | Create Mind Maps Online

# data[].attributes.attachment_link.description
Brainstorm, organize your ideas, boost your productivity, create and present your mind maps with iMindQ Online, innovative online mind mapping software.

# data[].attributes.body
LUSTRO BIBLIOTEKI

# data[].attributes.attachment_link.title
Biblioteki cyfrowe w Polsce - Lustro Biblioteki

# data[].attributes.attachment_link.description
Odkrywaj skarby w ponad 200 bibliotekach cyfrowych. Szukaj książek, rękopisów, autografów, czasopism, pamiętników, archiwaliów, fotografii, grafik, rysunków, pocztówek, filmów, animacji, nut, nagrań, map, druków ulotnych, eksponatów muzealnych i wielu innych obiektów.

# data[].attributes.body
PROGRAMY I APLIKACJE

# data[].attributes.attachment_link.description
Największy polski serwis o nowych technologiach - aktualności, oprogramowanie, publikacje, demonstracje, wideo, testy sprzętu i nie tylko...

# data[].attributes.attachment_link.title
Multimedia w edukacji. Otwarte zasoby. Licencje CC

# data[].attributes.attachment_link.description
Multimedia w edukacji Można również wykorzystać fragmenty (lub drobne utwory w całości) cudzych utworów podczas tworzenia własnych korzystając z prawa cytatu. Cytaty należy każdorazowo wyraźnie oznaczyć (np. cudzysłowem i przypisem) oraz wymienić jego autora i źródło. Cytat musi

# data[].attributes.attachment_link.description
Katarzyna Gorzędowska, Agnieszka Kubiak http://flickrcc.bluemountains.net/flickrCC/index.php Korzyści z nauki z TIK dla uczniów: Autor zdjęcia: Tia www.flickr.com/photos/henriksent/6774634375 zbieramy linki do stron www http://voki.com/ odczytanie daty, podanie wydarzenia do tej

# data[].attributes.attachment_link.description
Skutki uzależnienia od Internetu • rezygnacja z bezpośredniego kontaktu międzyludzkiego, • zaniedbanie życia rodzinnego, nauki, pracy, • utrata zainteresowania wszelkimi formami aktywności społecznej, • zaburzenia w funkcjonowaniu społecznym, emocjonalnym i innych sferach życia:

# data[].attributes.attachment_link.description
@ poczta elektroniczna blogi uczniowskie i nauczycielskie komunikatory internetowe Jak uczyć w XXI wieku? Szkoła z klasą 2.0 (edycje 2010/2011 i 2011/2012) w liczbach: 650 szkół (300 w pierwszej, 500 w drugiej edycji, niektóre brały udział dwukrotnie); ponad 3500 aktywnych

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

To make this website work, we log user data and share it with processors. To use this website, you must agree to our Privacy Policy, including cookie policy. I agree.

# data[].attributes.attachment_link.title
TIK w szkole CYFROWA SZKOŁA. - ppt pobierz

# data[].attributes.attachment_link.description
Pobieranie prezentacji. Proszę czekać To make this website work, we log user data and share it with processors. To use this website, you must agree to our Privacy Policy, including cookie policy. I agree.

# data[].attributes.headline
Ramowy katalog kompetencji cyfrowych - strona

# data[].attributes.subject
Ramowy katalog kompetencji cyfrowych - strona

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Transkrypt

1 Ramowy katalog kompetencji cyfrowych Zespół autorski dr Justyna Jasiewicz dr hab., prof. SWPS Mirosław Filiciak dr Anna Mierzecka Kamil Śliwowski Andrzej Klimczuk dr hab. Małgorzata Kisilowska dr Alek Tarkowski Jacek Zadrożny

2 Spis treści 1. Wprowadzenie 3 2. Wymiar strategiczny kompetencji cyfrowych 5 3. Relacyjny model kompetencji cyfrowych rys teoretyczny 5 4. Trzy poziomy kompetencji: informatyczne, informacyjne i funkcjonalne Kompetencje informatyczne Kompetencje informacyjne Modele kompetencji informatycznych i informacyjnych Model funkcjonalny obszary życia, korzyści i kompetencje Ramowy katalog kompetencji cyfrowych Kwestie szczegółowe Kompetencje cyfrowe a infrastruktura internetu szerokopasmowego Bezpieczeństwo w korzystaniu z technologii cyfrowych Korzystanie z e-usług Specyfika kompetencji cyfrowych użytkowników z niepełnosprawnościami 60 2

3 1. Wprowadzenie Rozwój kompetencji cyfrowych jest istotny nie tylko w perspektywie ciągłego rozwoju nowych technologii, ale możliwości ich stosowania w rozmaitych obszarach życia, by efektywniej radzić sobie z różnego rodzaju wyzwaniami. Technologie cyfrowe przenikają bowiem czy raczej należy powiedzieć: mogą przenikać każdy aspekt naszego życia, pozwalając często na szybsze, wygodniejsze i tańsze radzenie sobie z codziennymi zadaniami: od zakupów, poprzez umawianie się na spotkanie towarzyskie, pracę zawodową, po naukę i płacenie rachunków. Jednocześnie wciąż w Polsce mamy do czynienia z bardzo liczną grupą osób (szacowaną w 2014 r. na ok. 12 mln) nie korzystających z nowych technologii, czyli osób wykluczonych cyfrowo. Osoby te nie są w stanie korzystać z możliwości, jakie oferują technologie cyfrowe w codziennym życiu. Jedynie niewielka część z nich korzysta z usług sieciowych w sposób zapośredniczony dzięki pomocy bliskiej osoby, posiadającej odpowiednie kompetencje. Należy wyraźnie zaznaczyć, że wykluczenie cyfrowe coraz rzadziej wynika bezpośrednio z trudności finansowych lub infrastrukturalnych, czyli tzw. barier twardych. Obecnie podstawowymi barierami utrudniającymi korzystanie z technologii cyfrowych jest brak motywacji i brak odpowiednich umiejętności. Celem niniejszego raportu jest opracowanie ramowego katalogu kompetencji cyfrowych, który będzie punktem odniesienia dla działań na rzecz zapewniania i podnoszenia kompetencji cyfrowych. Ważnym założeniem katalogu jest powiązanie kompetencji cyfrowych z potrzebami użytkowników oraz korzyściami, jakie mogą odnieść w kluczowych obszarach życia. Pragniemy podkreślić, że nie należy traktować katalogu jako listy kompetencji obowiązkowych i niezbędnych dla wszystkich obywateli. Wychodzimy z założenia, że ludzie mają różnorodne potrzeby, które mogą zaspokajać z wykorzystaniem internetu i technologii cyfrowych. Katalog definiuje natomiast obszar najważniejszych kompetencji, mogący być punktem odniesienia dla indywidualnych osób chcących podnieść swoje kompetencje, trenerów i edukatorów szkolących innych, czy organizacje planujące działania na rzecz rozwoju kompetencji cyfrowych. Szeroki zakres kompetencji opisanych w katalogu pozwala swobodnie kształtować programy rozwoju kompetencji cyfrowych. Jednocześnie, jako wspólny punkt odniesienia, katalog może ułatwić porównywanie i ocenianie realizowanych działań. Ramowy katalog kompetencji cyfrowych powinien być traktowany jako dokument referencyjny przy kształtowaniu strategii interwencji w zakresie rozwoju kompetencji cyfrowych oraz planowaniu szkoleń i innych działań edukacyjnych w zakresie e-integracji i e-aktywizacji. Katalog nie służy natomiast walidacji lub certyfikacji posiadanych lub nabywanych kompetencji cyfrowych. Jego częścią składową nie są bowiem narzędzia pomiaru kompetencji. W oparciu o katalog można natomiast w przyszłości takie narzędzia opracować. Katalog zawiera szeroki zakres kompetencji związanych ze wszystkimi sferami życia. Jednocześnie ma on charakter ogólny i nie ma na celu definiowania kompetencji specjalistycznych czy zaawansowanych. Przykładowo, brak w katalogu zaawansowanych kompetencji programistycznych czy też szczegółowych kompetencji cyfrowych potrzebnych w biznesie. Modułowy charakter katalogu oznacza jednak, że może on być z łatwością rozbudowany o dodatkowe, specjalistyczne katalogi pod warunkiem, że zachowają one przyjętą w niniejszym katalogu strukturę opisu kompetencji. 3

4 Niniejszy katalog jest wynikiem wspólnej pracy zespołu łączącego doświadczenia dydaktyczne i trenerskie z refleksją akademicką. Korzystaliśmy z dorobku instytucji wcześniej pracujących nad podobnymi katalogami ważnymi punktami odniesienia są dla nas: Cyfrowa Przyszłość. Katalog kompetencji medialnych i informacyjnych przygotowany przez Fundację Nowoczesna Polska oraz katalog kompetencji i inne materiały, opracowane w ramach projektu DIGCOMP przez Institute for Prospective Technological Studies, Oxford Internet Institute. Ważnym punktem odniesienia była również ekspertyza Taksonomia funkcjonalnych kompetencji cyfrowych oraz metodologia pomiaru poziomu funkcjonalnych kompetencji cyfrowych osób z pokolenia 50+ przygotowana przez Centrum Cyfrowe Projekt: Polska na zamówienie Stowarzyszenia Miasta w Internecie, w ramach Projektu systemowego działania na rzecz rozwoju szerokopasmowego Internetu, realizowanego przez Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji oraz Stowarzyszenie Miasta w Internecie pod hasłem Polska cyfrowa równych szans. Ekspertyza ta była pierwszą próbą wypracowania praktycznego katalogu kompetencji w oparciu o koncepcję funkcjonalnych kompetencji cyfrowych. Główną różnicą jest ujęcie w niniejszym katalogu kompetencji cyfrowych odpowiednich dla wszystkich dorosłych Polaków wcześniejsza ekspertyza dotyczyła wyłącznie osób starszych. Przy tworzeniu niniejszego katalogu opieraliśmy się też na teoretycznym modelu opracowanym w ramach projektu Poza stare i nowe media. Kompetencje komunikacyjne Polaków, realizowanego przez Centrum Cyfrowe w latach Przygotowany przez nas katalog jest komplementarny wobec katalogu Cyfrowa Przyszłość. Katalog Kompetencji Medialnych i informacyjnych (wraz z aktualizacjami), przygotowanego przez Fundację Nowoczesna Polska, szczególnie zaś jego części dotyczącej kompetencji dzieci i młodzieży. Katalog Cyfrowa Przyszłość jest po pierwsze katalogiem kompetencji medialnych i informacyjnych które z naszej perspektywy są jedynie podstawą dla posiadania funkcjonalnych kompetencji cyfrowych. Po drugie, skupia się na kompetencjach przekazywanych w ramach systemu edukacji podczas gdy nasz katalog przyjmuje perspektywę uczenia się przez całe życie, także w ramach edukacji pozaformalnej i nieformalnej. W Ramowym katalogu kompetencji cyfrowych przyjęliśmy wreszcie relacyjne podejście, które łączy korzystanie z technologii cyfrowych z różnymi aktywnościami i potrzebami tak indywidualnych osób, jak i grup społecznych. W tym ujęciu korzystanie z technologii cyfrowych jest włączone w obręb różnych sfer aktywności, a nie sytuowane obok innych zespołów umiejętności. Przyjęcie teoretycznej koncepcji relacyjności kompetencji skutkuje ujęciem ich w sposób funkcjonalny, jako nakierowanych na uzyskiwanie różnorodnych korzyści w różnych obszarach życia. Zdajemy sobie sprawę, że definicja kompetencje zakłada ich praktyczny charakter. Używając terminu kompetencje funkcjonalne chcemy podkreślić tę cechę kompetencji cyfrowych w sytuacji, gdy zbyt często korzystania z technologii cyfrowych jest w programach szkoleniowych traktowane jako cel sam w sobie. Te funkcjonalnie ujęte kompetencje cyfrowe bazują przede wszystkim na węższych kompetencjach informatycznych i informacyjnych. Przekrojowy charakter mają też zagadnienia i kompetencje związane z bezpieczeństwem, korzystaniem z e-usług oraz dostępnością dla osób o różnych ograniczeniach korzystania. Te bazowe umiejętności umożliwiają sprawne korzystanie z technologii cyfrowych, ale nie są tożsame z posiadaniem kompetencji niezbędnych do realizowania różnorodnych celów życiowych z pomocą technologii cyfrowych. Traktujemy niniejszy katalog kompetencji cyfrowych jako jeden z elementów wytycznych umożliwiających standaryzację działań na rzecz rozwoju kompetencji cyfrowych, a przez to skuteczniejsze realizowanie celów strategicznych związanych z budową społeczeństwa cyfrowego. 4

5 Dalsze prace powinny objąć stworzenie, w nawiązaniu do katalogu, narzędzi i standardów walidacji i certyfikacji kompetencji. W tym celu katalog powinien zostać powiązany z Krajowymi Ramami Kwalifikacji. Jest to szczególnie istotne w przypadku bardziej zaawansowanych kompetencji, przede wszystkim tych związanych z działalnością zawodową i prowadzeniem własnego przedsiębiorstwa. W tym celu należy uzupełnić ten ramowy katalog o dodatkowe, specjalistyczne listy kompetencji pozwala na to modułowa struktura katalogu i jasno określona struktura opisu kompetencji. Katalog powinien być wreszcie regularnie aktualizowany, tak by zestaw ramowych kompetencji cyfrowych odpowiadał zmieniającym się realiom społecznym i technologicznym. W tym celu rekomendujemy, by poniższy katalog był raz do roku konsultowany i odpowiednio zmieniany lub uzupełniany. 2. Wymiar strategiczny kompetencji cyfrowych Strategia Rozwoju Kraju opiera rozwój społeczeństwa cyfrowego w Polsce na wzmocnieniu trzech filarów: infrastruktury, podaży treści i usług oraz popytu. Ten ostatni wymaga przede wszystkim zagwarantowania podstawowych kompetencji osobom wykluczonym oraz podnoszenia kompetencji osób już korzystających z internetu i związanych z nim technologii cyfrowych. Kompetencje należy rozumieć szeroko: jako powiązaną ze sobą wiedzę, umiejętności, motywacje i świadomość. Strategiczne znaczenie kompetencji cyfrowych wykracza poza kwestię zrównoważonego rozwoju społeczeństwa cyfrowego, poprzez budowanie trzech uzupełniających się filarów. Silne kompetencje cyfrowe w społeczeństwie, na co wskazują dokumenty strategiczne, przekładają się między innymi na kształt rynku pracy i konkurencyjność polskich pracowników, zdolność budowania kapitału społecznego i kulturowego, mogą też być źródłem znaczących oszczędności (np. dla administracji publicznej, wdrażającej bardziej efektywne rozwiązania e-administracji). Strategiczny wymiar rozwoju kompetencji cyfrowych znajduje odzwierciedlenie w różnych programach rządowych, w tym w Programie Operacyjnym Polska Cyfrowa. Jednocześnie jest to obszar, który nadal nie jest traktowany dość priorytetowo brak na przykład dokumentu strategicznego, wyznaczającego kierunki działań, który byłby odpowiednikiem Narodowego Planu Szerokopasmowego (infrastruktura) czy Planu Zintegrowanej Informatyzacji Państwa (podaż usług publicznych). Dodatkowo, o ile rozwój kompetencji cyfrowych jest mocno i wyraźnie obecny w PO Polska Cyfrowa, to potrzeba mocniejszego zdefiniowania podobnych działań w ramach PO Wiedza, Edukacja, Rozwój oraz Regionalnych Programach Operacyjnych. Optymalnie, działania finansowane w tych dodatkowych programach będą uzupełniać i współgrać z działaniami prowadzonymi w ramach POPC. 3. Relacyjny model kompetencji cyfrowych rys teoretyczny Jedną z koncepcji, jakie w swoich pracach od lat 80. XX wieku rozwijał Amartya Sen, indyjski ekonomista i filozof nagrodzony Noblem, jest tzw. perspektywa możliwości (capabilities approach). Zajmujący się ekonomią dobrobytu Sen zauważa, że wspierając jednostkę musimy porzucić uniwersalistyczną 1. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego: Strategia Rozwoju Kraju Warszawa, Dostępny: 5

6 ideę wolności i przyjrzeć się, jakie realne możliwości stają przed nią. Ze względu na indywidualne różnice, ale też na podziały społeczne, przekładające się na nierówny dostęp do różnych zasobów, nie każdy jest bowiem w stanie w podobny sposób wykorzystać zaoferowane wsparcie. To podejście zaadaptowane zostało m.in. przez ONZ, które od roku 1993 korzysta ze stworzonego przez Sena i Mahbuba ul Haqa wskaźnika rozwoju społecznego (HDI), uwzględniającego perspektywę możliwości. W przeprowadzonym przez Centrum Cyfrowe badaniu Korzystanie z mediów a podziały społeczne 2 podejście Sena było, obok socjologii Pierre a Bourdieu, zajmującej się m.in. kwestią nierówności społecznych, jedną z głównych inspiracji teoretycznych. Staraliśmy się w nim odpowiedzieć na dwa pytania: 1) dlaczego pomimo ogromnego zaangażowania środków publicznych poziom kompetencji medialnych Polaków w ostatnich latach niemal nie rośnie? oraz 2) jak ten stan rzeczy zmienić? Dzięki perspektywie możliwości założyliśmy, że problemem jest nie tylko sposób pomiaru, ale też szerzej podejścia do kompetencji cyfrowych, skoncentrowany na uniwersalnej matrycy kompetencji, które powinien posiąść każdy Polak. Zgodnie z tym podejściem każda osoba, bez względu na swoje życiowe potrzeby, powinna korzystać z komputera i internetu w podobny sposób a przecież nie są to monolityczne technologie, wykorzystywane w jednorodny sposób; raczej rozwiązania, pozwalające w plastyczny sposób wkomponować je w indywidualny styl życia. Tym samym uznaliśmy, że kompetentne użycie mediów to użycie, które podnosi jakość życia jednostki, uwzględniając jednak sposoby jej funkcjonowania w różnych obszarach. A różnią się one radykalnie jak pokazało przeprowadzone badanie, priorytety różnych grup społecznych różnią się od siebie. Takie ujęcie kwestii kompetencji określiliśmy jako relacyjny model kompetencji cyfrowych. To zresztą dość oczywiste: inaczej z podłączonego do Sieci komputera będzie korzystać emeryt, inaczej osoba aktywna zawodowo. Inaczej wyglądać będzie usprawnienie codziennego funkcjonowania dla osoby zawodowo pracującej z komputerem, inaczej dla pracownika fizycznego. Metody pomiaru poziomu kompetencji, a przede wszystkim budowane w oparciu o nie programy interwencji publicznej i rozwoju e-usług, muszą te różnice uwzględniać. Traktowanie wszystkich w ten sam sposób jest po prostu jak pokazały ostatnie lata i pomiary poziomu kompetencji, ale też odsetek Polaków niekorzystających z nowych technologii, opisywane choćby w Diagnozie społecznej 3 nieefektywne. Nie można udawać, że wszyscy posiadają takie same możliwości rozwoju bo są one skorelowane z zasobami, jakimi dysponuje jednostka, takimi jak pieniądze, wykształcenie itp. Oczywiście takie spojrzenie komplikuje polityki społeczne. Nie unieważnia ono całkowicie podejścia uniwersalistycznego, zakładającego, że istnieje wspólny dla wszystkich zbiór istotnych e-kompetencji. Jest tak w przypadku podstawowych umiejętności dotyczących pracy z informacją czy kompetencji związanych z bezpieczeństwem w Sieci. Jednak podejście relacyjne narzuca postrzeganie korzystania z technologii cyfrowych w kontekście innych sfer aktywności. Utrudnia to zarówno planowanie interwencji, jak i pomiary oraz tworzenie wskaźników. Wymaga osadzania działań na rzecz rozwoju 2 M. Filiciak, P. Mazurek, K. Growiec: Korzystanie z mediów a podziały społeczne. Kompetencje medialne Polaków w ujęciu relacyjnym. Centrum Cyfrowe Projekt: Polska, Warszawa, Dostępny: 3 D. Batorski, Polacy wobec technologii cyfrowych uwarunkowania dostępności i sposobów korzystania, [w:] Diagnoza Społeczna Warunki i jakość życia Polaków. Raport, red. J. Czapiński, T. Panek, Contemporary Economics 2013, t. 7, s

7 kompetencji cyfrowych w ramach szerszych działań edukacyjnych. Jest to podejście jak najbardziej wskazane, a jednocześnie trudniejsze od prowadzenia prostych szkoleń z e-kompetencji. Nie znaczy jednak, że uniemożliwia tworzenie spójnych modeli, co pokażemy w dalszej części tekstu. Co więcej, w podejściu relacyjnym zakłada się, że technologie cyfrowe stanowią nie tyle obszar, ile wymiar funkcjonowania obywateli. To przesunięcie w perspektywie sprawia, że umowny Internet (właściwie wszystkie cyfrowe technologie komunikowania) jest traktowany nie jako odrębny obszar życia, ale wymiar obecny w innych obszarach i ułatwiający funkcjonowanie w nich. We wzmiankowanym wcześniej raporcie pisaliśmy: Kompetencję traktujemy jako umiejętność użycia medium do wsparcia obszaru, który podmiot uważa za ważny lub który zajmuje mu dużo czasu (czyli jest wskazywany przez jednostkę jako istotny obszar jego życia). Zdając sobie sprawę, że horyzont uznawanych za możliwe użyć internetu jest pochodną pozycji społecznej zakładamy, że jest powiązany również z możliwymi do zmobilizowania przez jednostkę zasobami. Tym samym chcemy pokazać, że ludzie często radzą sobie z pojawiającymi się przed nimi wyzwaniami w obrębie swoich grup społecznych, i do tego radzenia sobie wystarczać mogą im ich media i ich użycia, często różne od sposobów wykorzystania mediów przez inne, zwłaszcza uprzywilejowane grupy 4. Nie chcemy więc stygmatyzować użytkowników internetu za to, że nie robią czegoś, co w ich życiu jest po prostu nieprzydatne. Zakładamy równocześnie, że zarówno włączenie cyfrowe wykluczonych, jak i podnoszenie kompetencji osób korzystających z nowych technologii komunikowania, będzie efektywne wtedy, gdy przekazywana wiedza i umiejętności będą korespondować z codziennymi działaniami jednostek. Pisząc najprościej: chodzi o to, by pokazać ludziom, że te wszystkie rozwiązania mogą im się do czegoś przydać. Podstawową konsekwencją przyjęcia takiego relacyjnego modelu jest konieczność przedefiniowania kompetencji cyfrowych. Mają one być traktowane funkcjonalnie ich nabywanie nie jest celem samym w sobie, leczy służy zaspokajaniu różnorodnych potrzeb i uzyskiwaniu korzyści w różnych sferach życia. 4. Trzy poziomy kompetencji: informatyczne, informacyjne i funkcjonalne Przez kompetencje rozumiemy wiązkę umiejętności, wiedzy i postaw, które pozwalają efektywnie wykorzystywać technologie cyfrowe. Katalog kompetencji dotyczy przede wszystkim przekazywania umiejętności i powiązanej z nimi wiedzy. W podejściu relacyjnym przyjmujemy, że kompetencje funkcjonalne są oparte na kompetencjach informatycznych i informacyjnych, które stanowią podłoże do realizacji konkretnych działań i osiągania korzyści dzięki stosowaniu technologii cyfrowych. Kompetencje informatyczne są więc bazą dla kompetencji informacyjnych, które z kolei są niezbędne do nabywania kompetencji funkcjonalnych. Podział kompetencji na trzy poziomy służy pokazaniu części składowych katalogu. W praktyce, działania szkoleniowe i edukacyjne muszą obejmować równoległe nabywanie kompetencji na wszystkich trzech poziomach. 4 M. Filiciak, P. Mazurek, K. Growiec: Korzystanie z mediów a podziały społeczne, s. 5. 7

8 4.1. Kompetencje informatyczne Według raportu Społeczeństwo informacyjne w liczbach 5 Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji (2014): Kompetencje cyfrowe definiujemy jako zespół kompetencji informacyjnych obejmujących umiejętności wyszukiwania informacji, rozumienia jej, a także oceny jej wiarygodności i przydatności oraz kompetencji informatycznych, na które składają się umiejętności wykorzystywania komputera i innych urządzeń elektronicznych, posługiwania się internetem oraz korzystania z różnego rodzaju aplikacji i oprogramowania, a także tworzenia treści cyfrowych. Na bardziej ogólnym poziomie można zatem powiedzieć, że na kompetencje informatyczne składają się umiejętności związane z prawidłowym użytkowaniem sprzętu, oprogramowania i korzystania z internetu. Tak rozumiane kompetencje informatyczne stanowią komponent wszelkiego rodzaju kompetencji cyfrowych. Można powiedzieć, że są zarówno punktem wyjścia, jak i przenikają pozostałe typy kompetencji związanych z technologiami cyfrowymi. Obejmują one m.in. umiejętności z zakresu obsługi urządzeń, jak: włączanie komputera, posługiwanie się klawiaturą, myszką, czy ekranem dotykowym. Dotyczą korzystania z urządzeń stacjonarnych, jak i mobilnych. Nie należy zapominać, że w przypadku osób wykluczonych cyfrowo, które nie miały bliższej styczności z technologiami cyfrowymi, te podstawowe umiejętności nie muszą być oczywiste. Ponadto ograniczone zdolności motoryczne, związane np. z zaawansowanym wiekiem, mogą być poważną przeszkodą w realizacji tych czynności. Kompetencji informatyczne związane są również z prawidłowym wykorzystywaniem i instalowaniem odpowiednich aplikacji i oprogramowania. Wśród podstawowych umiejętności można wymienić przede wszystkim tworzenie treści (m.in. tworzenie 5 Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. Społeczeństwo informacyjne w liczbach, Warszawa, Dostępny: 8

9 plików z wykorzystaniem odpowiednich opcji programów, zapisywanie plików), organizowanie treści (porządkowanie plików w folderach), wyszukiwanie treści. Szereg kompetencji informatycznych, które wymagają szczególnej uwagi, związany jest z prawidłowym korzystaniem z internetu. Zespól holenderskich badaczy, który od lat zajmuje się badaniem kompetencji cyfrowych, w publikacji Measuring Digital Skills 6 opisał, jakie kompetencje wchodzą w obręb operacyjnych kompetencji związanych z korzystaniem z internetu. W tym wypadku termin operacyjne ma podobne znaczenie, jak używany przez nas termin informatyczne. Dzielą je na trzy typy kompetencji. Pierwszy typ związany jest z korzystaniem z internetu na urządzeniach mobilnych i obejmuje wiedzę o tym jak: podłączyć się do sieci Wi-Fi, ściągnąć aplikacje na urządzenie mobilne, zainstalować aplikacje na urządzeniu mobilnym, śledzić koszty korzystania z aplikacji i wyłączyć urządzenie mobilne. Drugi typ kompetencji związany jest z efektywnym funkcjonowaniem w środowisku internetu, które wymaga wiedzy o tym jak: otworzyć nowe okno w przeglądarce, cofnąć się do poprzednio przeglądanej strony, ponownie załadować przeglądaną stronę, poprawnie używać skrótów klawiaturowych (np. CTRL-C kopiowanie, CTRL-S zapisanie), dodać zakładkę do strony, ściągnąć pliki, przesłać pliki do internetu, posługiwać się ustawieniami prywatności, ściągnąć bądź przesłać zdjęcie, otworzyć ściągnięte pliki, odróżnić jakie aplikacje, programy są bezpieczne do ściągania, blokować wyskakujące okienka z reklamami, jak chronić komputer przed wirusami oraz jeśli w czasie korzystania z internetu pojawiają się problemy techniczne, w jaki sposób sobie z nimi poradzić. Jako oddzielny typ kompetencji wymienione zostały te, które dotyczą wiedzy o tym, jak otwierać strony internetowe posługując się paskiem adresu oraz jak wypełniać formularze online (Van Deursen, Helsper, & Eynon, 2014) 7. Przytoczona tutaj lista kompetencji informatycznych związanych z internetem jest szczegółowa, mimo to wciąż da się znaleźć elementy, o jakie można ją uzupełnić, np. wiedza o tym jak posługiwać się takimi programami, aplikacjami jak komunikatory internetowe Kompetencje informacyjne Kompetencje informacyjne, jako zagadnienie oraz problem badawczy, są obecne w literaturze przedmiotu od połowy lat 70. XX wieku. Początkowo były związane ze świadomym i sprawnym korzystaniem z tradycyjnych źródeł informacji oraz narzędzi ułatwiających dotarcie do nich, w tym katalogów bibliotecznych, indeksów, bibliografii itp. Wraz z rozwojem technologii cyfrowych kompetencje informacyjne częściej wiąże się ze świadomym korzystaniem z zasobów informacyjnych internetu. Warto jednak podkreślić, że świadome i efektywne korzystanie z wszelkich zasobów i źródeł informacji jest uwarunkowane odpowiednim poziomem kompetencji informacyjnych. Kompetencje informacyjne są definiowane na wiele sposobów, jednak najpełniejsza definicja opracowana została przez American Library Association w 1989 r. Zgodnie z nią kompetencje informacyjne są rozumiane jako zespół umiejętności pozwalających użytkownikowi stwierdzić, kiedy informacja jest potrzebna oraz wyszukać, ocenić i wykorzystać informacje pochodzące z rozmaitych źródeł 8. Rozszerzona definicja kompetencji informacyjnych opiera się na zespole praktycznych umiejętności pozwalających: 6 Van Deursen, A.J.A.M., Helsper, E.J. & Eynon, R.: Measuring Digital Skills. From Digital Skills to Tangible Outcomes project report. Oxford, Available at: 7 Tamże. 8 Presidential Committee on Information Literacy: Final Report, Dostępny: 9

10 określić rodzaj i zakres potrzeby informacyjnej, zapewnić sobie efektywny dostęp do źródeł informacji, krytycznie ocenić informację i jej źródła oraz zintegrować wyselekcjonowaną informację z dotychczas posiadaną wiedzą i systemem wartości, selektywnie wykorzystać informację w sposób sprzyjający realizacji określonego celu, określić i zrozumieć społeczne, ekonomiczne, prawne aspekty dostępu do informacji i korzystania z niej 9. Wyszukiwanie informacji stanowi jedną z zasadniczych aktywności realizowanych w środowisku internetowym, jednocześnie przenikając wszelkie obszary innych działań prowadzonych online. Założenie lokaty bankowej, wybór hotelu i trasy dojazdu do niego, zrobienie zakupów, czy nawet upieczenie ciasta jest coraz częściej związane z wcześniejszym korzystaniem z informacji dostępnych w sieci. W związku z powyższym kompetencje informacyjne nabierają szczególnego znaczenia w obliczu rozwoju technologii cyfrowych oraz powszechnego dostępu do ogromnych zasobów informacji elektronicznych. Jednocześnie, umiejętności te warunkują działanie w niemal wszystkich obszarach korzystania z technologii cyfrowych. Dlatego też stanowią one obok kompetencji informatycznych, kwestii bezpieczeństwa oraz korzystania z technologii przez osoby z różnego rodzaju niepełnosprawnościami zagadnienie horyzontalne, przenikające wszystkie wyszczególnione w katalogu obszary życia, korzyści i kompetencje Modele kompetencji informatycznych i informacyjnych W 2014 roku Institute for Prospective Technological Studies (IPTS) Komisji Europejskiej opracował, w ramach projektu DIGCOMP, całościowy model kompetencji informatycznych i informacyjnych. Model Digital Competence Framework (DIGCOMP) 10 syntetyzuje dotychczasowe modele, rozwijając je jednocześnie do postaci złożonego modelu, który dzieli 21 kluczowych kompetencji na 5 obszarów i różne poziomy zaawansowania. Model DIGCOMP jest załączony w formie aneksu do niniejszego opracowania. Zalecamy jego stosowanie jako katalogu bazowych kompetencji informatycznych i informacyjnych, niezbędnych dla budowania funkcjonalnych kompetencji cyfrowych. Biorąc pod uwagę szeroki zakres kompetencji ujętych w modelu DIGCOMP, istnieje potrzeba zdefiniowania węższego standardu podstawowych kompetencji cyfrowych. Chodzi o minimalny zestaw umiejętności, niezbędnych do wykorzystywania podstawowych funkcji technologii sieciowych. Katalog taki jest szczególnie potrzebny do pracy z osobami wykluczonymi, które dotychczas często były szkolone z nadmiernie zaawansowanych kompetencji. Spełnienie warunku posiadania tych podstawowych kompetencji jest przy tym dużo lepszym wskaźnikiem korzystania z internetu niż przyjęta tradycyjnie miara: korzystanie z internetu przynajmniej raz w tygodniu. Przykładem takiego katalogu podstawowych kompetencji jest 9 Information Literacy Competency Standards for Higher Education, American Library Association, Dostępny: 10 Digital Competence Framework,

11 opracowany w Wielkiej Brytanii model Basic Digital Skills 11, obejmujący następujące kompetencje dla indywidualnych użytkowników (model uwzględnia też podstawowe kompetencje pracowników MŚP oraz organizacji pozarządowych): wysyłanie poczty elektronicznej wyszukiwanie treści przeglądanie stron WWW wypełnianie formularzy online identyfikacja i usuwanie spamu określanie, którym serwisom można zaufać określanie ustawień prywatności. Pragniemy podkreślić, że szkolenia z podstawowych kompetencji powinny także przyjmować perspektywę funkcjonalną zaznaczając, że nabywanie tych kompetencji nie jest celem samym w sobie. Rekomendujemy przyjęcie w Polsce modeli DIGCOMP i Basic Digital Skills jako standardów, po ewentualnych konsultacjach mających na celu ich weryfikację w polskich warunkach. 5. Model funkcjonalny obszary życia, korzyści i kompetencje Aby móc skojarzyć kompetencje z obszarami aktywności użytkowników internetu, niezbędne jest wyszczególnienie tych obszarów. Podczas badania Korzystanie z mediów na bazie wywiadów pogłębionych z osobami rekrutowanymi z grup o bardzo różnej pozycji w społecznych stratyfikacjach, skonstruowaliśmy listę jedenastu obszarów, przestawionych na poniższym wykresie nr 1. Wykres 1. Istotne obszary życia Polaków. Źródło: Opracowanie własne na podstawie: M. Filiciak, P. Mazurek, K. Growiec, Korzystanie z mediów a podziały społeczne. Centrum Cyfrowe Projekt: Polska, Warszawa Basic Digital Skills, b.d. 11

12 W prezentowanym tu Ramowym katalogu kompetencji cyfrowych, jak również w opracowanej wcześniej na potrzeby Stowarzyszenia Miasta w Internecie Taksonomii funkcjonalnych kompetencji cyfrowych, definiujemy osiem kluczowych obszarów. Są to: 1) praca i rozwój zawodowy, 2) relacje z bliskimi, 3) realizacja zainteresowań, 4) zdrowie, 5) finanse, 6) religia i potrzeby duchowe, 7) sprawy codzienne, 8) zaangażowanie obywatelskie. Następnie, wewnątrz każdego wyszczególnionego obszaru życia zidentyfikowaliśmy korzyści, jakie mogą odnosić osoby wspomagające swoją aktywność w poszczególnych obszarach technologiami cyfrowymi. W ostatniej kolejności określiliśmy, jakie kompetencje cyfrowe są potrzebne, by odnieść daną korzyść. Katalog ma zatem strukturę drzewa: istotne obszary życia -> korzyści wynikające ze stosowania technologii cyfrowych -> kompetencje cyfrowe. Na poniższym schemacie nr 1. zaprezentowano wybrany fragment katalogu kompetencji ujęty właśnie w strukturze drzewa jest to fragment obszaru sprawy codzienne. Schemat 1. Zasada budowy ramowego katalogu kompetencji cyfrowych. Źródło: Opracowanie własne. 12

13 W efekcie otrzymujemy macierz, w której konkretne kompetencje są opisane w obrębie szerszych korzyści, które można osiągnąć. Te z kolei są nałożone na kluczowe obszary życia. Dla każdej kompetencji proponujemy też bardziej szczegółowy, praktyczny opis. Katalog ten może być podstawą dla dalszych kroków służących standaryzacji procesu szkolenia i podnoszenia kompetencji cyfrowych. Po pierwsze, może służyć sporządzeniu mapy usług publicznych, niepublicznych i komercyjnych wiążących się z kluczowymi kompetencjami i pozwalającymi te kompetencje wykorzystać. Po drugie, może być podstawą utworzenia narzędzi pomiaru kompetencji, na przykład certyfikatu posiadanych kompetencji cyfrowych. Katalog ten można rozwijać poprzez powiązanie z innymi katalogami i modelami kompetencji. W poprzedniej części zaprezentowaliśmy model łączący kompetencje funkcjonalne z informatycznymi i informacyjnymi. Innym przykładem mogą być Europejskie Ramy e-kompetencji (European e-competence Framework, ECF). Z ich pomocą można rozwinąć obszar kompetencji zawodowych, niezbędnych dla pracowników sektora technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz, szerzej, osób wykorzystujących te technologie w pracy zawodowej. 13

14 RAMOWY KATALOG KOMPETENCJI CYFROWYCH W projekcie wykorzystano ikony z The Noun Project: Check-Box, autor: Garret Knoll, Bible, autor: Bruno Gatjens Gonzales, Piggy-Bank, autor: PJ Souders, Suitcase, autor: Hakan Yalcin, People, Family, Bicycle, Cardiovascular, Men, autor: Iconsmind, Education, autor: Gregor Črešnar na licencji CC BY

15 6. Ramowy katalog kompetencji cyfrowych 1. Praca i rozwój zawodowy 1.1. Korzyść: Znajduję pracę Kompetencje funkcjonalne Potrafię korzystać z serwisów pośrednictwa pracy Potrafię zamieścić swoją ofertę pracy w serwisie pośrednictwa pracy Potrafię przygotować (napisać i sformatować) swoje CV i list motywacyjny na komputerze Potrafię wysłać aplikację o pracę przez internet Potrafię umówić się na rozmowę kwalifikacyjną korzystając wyłączenie z internetu 1.2. Korzyść: Podnoszę kwalifikacje zawodowe Kompetencje funkcjonalne Potrafię wyszukać online informacje nt. różnych form podnoszenia kwalifikacji zawodowych Potrafię skorzystać z różnych form podnoszenia kwalifikacji zawodowych w internecie Umiem przeglądać i wyszukiwać ogłoszenia, odpowiadać na interesujące oferty pracy Umiem wprowadzić dane nt. swojego doświadczenia zawodowego, kwalifikacji itp. do serwisu pośrednictwa pracy (np. Pracuj.pl, gazetapraca. pl, praca.pl, infopraca.pl, jobs.pl) Umiem napisać i sformatować dokument tekstowy w edytorze tekstu (np. Libre Office Writer, MS Word), dbając o jego estetykę i przejrzystość Umiem wysłać wiadomość z załącznikiem w postaci CV i/lub listu motywacyjnego pod wskazany przez pracodawcę adres Umiem wymienić korespondencję mailową z potencjalnym pracodawcą, korzystając z opcji odpowiedz i/lub odpowiedz wszystkim Umiem znaleźć informacje na temat standardów kwalifikacji zawodowych (np. na stronie Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej i sposobów ich podnoszenia/nabywania Umiem wyszukać oraz zapoznać się z materiałami szkoleniowymi dostępnymi w internecie, wspierając w ten sposób swój rozwój zawodowy (e-learning, np. Akademia PARP 15

16 Kompetencje funkcjonalne Potrafię znaleźć i uczestniczyć w grupach dyskusyjnych dotyczących podnoszenia i/lub zdobywania nowych kwalifikacji zawodowych Potrafię znaleźć w internecie informacje na temat źródeł finansowania różnych form podnoszenia kwalifikacji zawodowych Potrafię wykorzystywać media społecznościowe w celu budowania swojego profilu zawodowego i nawiązywania kontaktów zawodowych online 1.3. Korzyść: Dbam o swoją karierę Kompetencje funkcjonalne Potrafię znaleźć informacje nt. sposobów finansowania mojej działalności zawodowej Potrafię znaleźć, wypełnić i przesłać odpowiednie formularze/dokumenty związane z kształtowaniem mojej kariery zawodowej w miejscu pracy Potrafię wyszukać w internecie porady w zakresie prawa pracy Potrafię znaleźć stronę / forum / grupę dyskusyjną podejmującą zagadnienia zawodowe, które mnie interesują Potrafię nawiązać kontakt z osobami mającymi podobne zadania w miejscu pracy Umiem wyszukać grupę dyskusyjną poświęconą interesującemu mnie zagadnieniu, dołączyć do niej oraz aktywnie w niej uczestniczyć (dodawać wypowiedzi, odpowiadać innym, komentować) Umiem znaleźć informacje na temat różnych sposobów finansowania rozmaitych form podnoszenia kwalifikacji zawodowych, np. przez Powiatowy Urząd Pracy lub pracodawcę Umiem komunikować się w celach zawodowych z innymi użytkownikami serwisów i społeczności dedykowanych rozwojowi zawodowemu (Goldenline, Linkedin, Facebook) Umiem dotrzeć do instytucji oferujących wsparcie finansowe (dotacje, granty, kredyty inwestycyjne), uzyskać potrzebne informacje oraz złożyć wniosek online Umiem wyszukać, wypełnić i przesłać drogą elektroniczną druki i formularze dotyczące mojej pracy (formularze umów, powiadomienia itp.) Umiem wyszukać informacje z zakresu prawa pracy, związane z interesującym mnie zagadnieniem, zapoznać się z nimi i wykorzystać zgodnie z potrzebami Umiem wyszukać grupę dyskusyjną poświęconą interesującemu mnie zagadnieniu, dołączyć do niej oraz aktywnie w niej uczestniczyć (dodawać wypowiedzi, odpowiadać innym, komentować) Umiem nawiązać kontakt online (np. na forach internetowych) z osobami, które mogą udzielić mi wsparcia 16

17 Kompetencje funkcjonalne Potrafię znaleźć wsparcie w trudnych sprawach związanych z życiem zawodowym 1.4. Korzyść: Zakładam i prowadzę działalność gospodarczą Kompetencje funkcjonalne Potrafię korzystać ze źródeł informacji prawnej, finansowej, podatkowej, ubezpieczeniowej itp. w celu aktualizowania wiedzy i postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami w zakresie zakładania i prowadzenia firmy Potrafię założyć i prowadzić stronę WWW firmy, konto firmowe w mediach społecznościowych oraz w serwisach / katalogach / bazach teleadresowych / branżowych, właściwych dla obszaru mojej działalności Potrafię za pośrednictwem internetu składać dokumenty związane z prowadzeniem firmy Potrafię uzyskać podpis elektroniczny i korzystać z niego w pracy zawodowej Potrafię korzystać z serwisów pośredniczących w sprzedaży produktów lub usług jako sprzedawca 1.5. Korzyść: Zatrudniam pracowników Kompetencje funkcjonalne Potrafię korzystać z serwisów pośrednictwa pracy jako potencjalny pracodawca Umiem wyszukać informacje nt. praw przysługujących mi w trudnej sytuacji (np. mobbing, trudności z uzyskaniem zasłużonego awansu, dyskryminacja, nierówności itp.), umiem skontaktować się z osobami i/ lub instytucjami udzielającymi wsparcia Umiem znaleźć w internecie wiarygodne źródła informacji prawnej oraz informacji publicznej, udostępniane przez właściwe instytucje, a także z nich skorzystać (znaleźć potrzebne treści) Umiem udostępniać informacje o swojej firmie w różnych mediach sieciowych, w tym także definiować zakres i odbiorców tych informacji, dbając o bezpieczeństwo firmy i jednocześnie o jej promocję Znam serwisy i procedury umożliwiające składanie dokumentów przez internet (np. Elektronicznej Skrzynki Podawczej urzędu); potrafię sprawdzić, czy taka usługa jest bezpieczna Posiadam (wiem, w jaki sposób uzyskać) podpis elektroniczny i z niego korzystam w sytuacjach, gdzie jest to możliwe Posiadam konto w serwisach tego typu (uniwersalnych i/lub specjalistycznych), umiem zamieścić informacje o produktach lub usługach mojej firmy, komunikować się z kupującymi i przeprowadzić transakcję jako sprzedawca Potrafię zamieszczać ogłoszenia o wolnych miejscach pracy, monitorować zgłoszenia oraz kontaktować się z kandydatami do pracy 17

18 Kompetencje funkcjonalne Potrafię wypełniać i wysyłać przez internet dokumenty związane z zatrudnianiem pracowników Potrafię przeprowadzić rozmowę kwalifikacyjną za pośrednictwem internetu Potrafię znaleźć i wybrać dla pracowników potrzebne im formy doskonalenia zawodowego (e-learning) 1.6. Korzyść: Pracuję sprawniej, wygodniej, szybciej Kompetencje funkcjonalne Potrafię wykorzystywać nowe technologie, w tym rozwiązania chmurowe w realizacji obowiązków zawodowych Potrafię pracować w zespołach rozproszonych, realizując obowiązki zawodowe za pośrednictwem internetu Potrafię pracować w zespołach zróżnicowanych kulturowo z poszanowaniem występujących różnic Potrafię wykonywać swoje obowiązki zawodowe poza miejscem pracy, jeśli jest taka potrzeba Umiem korzystać z kanałów elektronicznej wymiany dokumentów związanych ze sprawami pracowniczymi: znajdować je, wypełniać i przekazywać do właściwych instytucji (np. ZUS, NFZ, US) Potrafię umówić się z kandydatami na termin rozmowy, korzystając z narzędzi sieciowych; umiem przeprowadzić rozmowę kwalifikacyjną z użyciem wybranego komunikatora internetowego Umiem znaleźć ofertę e-learningową w potrzebnym zakresie, ocenić jej jakość i wiarygodność oraz zapisać pracownika na kurs Umiem korzystać w pracy zawodowej z poczty , elektronicznych kanałów tworzenia i wymiany dokumentów, usług płatności i fakturowania online itd. Umiem korzystać z narzędzi umożliwiających komunikację online (np. Skype połączenia konferencyjne) oraz wspólną pracę (np. dokumenty Google, Etherpad), dodając swoje treści przy jednoczesnym uszanowaniu wkładu intelektualnego innych osób Potrafię, wykorzystując narzędzia wspomagające pracę zdalną, dostosować się do różnic wkładu innych osób wynikających np. z różnicy czasu lub różnic kulturowych Umiem obsłużyć służbową pocztę , odebrać lub wysłać dokumenty drogą elektroniczną, wykorzystując urządzenie mobilne (smartfon, tablet) lub komputer by zalogować się do odpowiednich serwisów 18

19 2. Relacje z bliskimi 2.1. Korzyść: Wykonuję swoje obowiązki rodzicielskie Kompetencje funkcjonalne Potrafię zapisać dziecko do wybranej placówki oświatowej na kolejnych etapach edukacji Potrafię korzystać z informacji publikowanych na stronach internetowych szkół lub przedszkoli Potrafię korzystać z dziennika elektronicznego jako rodzic Potrafię zadbać o bezpieczeństwo dziecka w internecie, odpowiednio do jego wieku i kompetencji Potrafię w razie potrzeby pomóc dziecku w założeniu konta na wybranych portalach edukacyjnych Potrafię zapisać dziecko do odpowiedniego specjalisty, w razie potrzeby lekarza, psychologa, pedagoga itp. Potrafię znaleźć dziecku zajęcia dodatkowe i zapisać je na nie przez internet Wiem, gdzie szukać serwisu rekrutacyjnego, umiem z niego korzystać, znam terminy i procedury Znam i korzystam ze strony internetowej placówki edukacyjnej, znajduję tam informacje dotyczące edukacji mojego dziecka, funkcjonowania przedszkola/szkoły (terminarze, nauczyciele, ogłoszenia itp.) Posiadam konto rodzica i z niego korzystam, sprawdzam informacje zamieszczane w e-dzienniku i komunikuję się tą drogą z nauczycielami Wiem, z jakich zasobów sieciowych korzysta moje dziecko, monitoruję jego aktywność w internecie, umiem korzystać z możliwości kontroli rodzicielskiej np. w przeglądarce internetowej, konsoli do gier, często towarzyszę dziecku w jego poszukiwaniach, jestem jego przewodnikiem, uczę bezpiecznych zachowań w internecie Umiem przeprowadzić dziecko przez procedurę rejestracji na portalu edukacyjnym (np. w wydawnictwach edukacyjnych, dla potrzeb kształceniowych, odrabiania pracy domowej), z zachowaniem zasad bezpieczeństwa w sieci (kontrolując i/lub ucząc je przestrzegania tych zasad) Potrafię znaleźć w internecie informację o dostępnych usługach oraz w miarę potrzeb zapisać dziecko na wizytę, w tym np. wypełnić odpowiednie formularze Umiem znaleźć i ocenić ofertę zajęć dodatkowych dostępną na stronach własnych instytucji i firm prowadzących taką działalność bądź w portalach tematycznych; potrafię porównać te oferty, dokonać wyboru i zapisać dziecko na zajęcia 19

20 Kompetencje funkcjonalne Potrafię pomóc dziecku w spędzaniu wolnego czasu i realizowaniu zainteresowań z pomocą internetu 2.2. Korzyść: Utrzymuję stosunki towarzyskie Kompetencje funkcjonalne Potrafię utrzymywać i rozwijać relacje z bliskimi (rodziną, przyjaciółmi, znajomymi) za pośrednictwem Sieci Potrafię korzystać z narzędzi umożliwiających rozmowę lub inne formy komunikacji online (np. Facebook, Gadu-gadu, Skype, Messenger) w celu rozwijania i utrzymywania relacji z bliskimi Potrafię wykorzystywać narzędzia komunikacji online (np. Facebook, Gadu-gadu, Skype, Messenger), by wymieniać się informacjami bieżącymi Potrafię korzystać z serwisów dedykowanych poznawaniu osób (np. edarling, Badoo) Potrafię komunikować się z nowo poznaną osobą wykorzystując funkcjonalności serwisów (edarling.pl, sympatia.pl), dbając o własne bezpieczeństwo i prywatność 2.3. Korzyść: Dbam o prywatność Kompetencje funkcjonalne Potrafię zadbać o bezpieczeństwo swoich aktywności w sieci Umiem znaleźć i ocenić jakość serwisów, aplikacji, treści i gier skierowanych do dzieci i młodzieży, oraz dobrać je pod kątem zainteresowań dziecka. Umiem wykorzystywać różne narzędzia komunikacji elektronicznej (np. Facebook, Gadu-gadu, Skype, Messenger) z bliskimi w zależności od potrzeb Umiem nawiązać połączenie głosowe, rozmawiać (z wideo lub bez), a następnie zakończyć rozmowę; umiem korzystać z komunikatorów tekstowych wysyłając i odbierając wiadomość w czasie rzeczywistym Umiem wysyłać krótkie informacje, umawiać się na spotkania, informować o najważniejszych wydarzeniach Umiem założyć konto, dodać do niego odpowiednie treści oraz wykorzystywać je w nawiązywaniu nowych znajomości, również tych o charakterze prywatnym Umiem odbierać i czytać otrzymywane wiadomości oraz odpowiadać na nie w zależności od potrzeb, umiem korzystać z funkcjonalności serwisów wspierających komunikację ( zaczepianie, wysyłanie uśmiechów itp.) Rozumiem rolę oprogramowania (antywirus, firewall) zabezpieczającego posiadany sprzęt przed najczęstszymi zagrożeniami w sieci i potrafię z niego korzystać zależnie od potrzeb; umiem rozpoznawać zagrożenia w sieci (np. phishing, niezabezpieczone połączenia i elementy śledzące na stronach WWW) i ich wiem, jak ich unikać 20

21 Kompetencje funkcjonalne Potrafię korzystać z ustawień prywatności w serwisach społecznościowych Umiem skonfigurować ustawienia prywatności w serwisach społecznościowych (np. Facebook, nk.pl, Goldenline, YouTube, Google+) zgodnie z moimi potrzebami Potrafię korzystać z trybu prywatnego w przeglądarkach internetowych w zależności od potrzeb Potrafię zarządzać historią przeglądanych stron w przeglądarce internetowej Potrafię zarządzać treściami publikowanymi przez innych w serwisach społecznościowych 2.4. Korzyść: Zarządzam swoim wizerunkiem i informacjami o mnie Umiem przejść w prywatny tryb przeglądarki internetowej (np. Mozilla Firefox, Google Chrome, MS Internet Explorer, Opera), kierując się dbałością o swoją prywatność, gdy mam taką potrzebę Umiem skorzystać z historii przeglądanych stron chcąc wrócić do interesującej mnie strony lub skasować ją, gdy mam taką potrzebę; potrafię usnąć swoje dane z przeglądarki (historię, hasła, ciasteczka ) Umiem zareagować, gdy publikowane przez innych treści nie odpowiadają mi lub np. propagują mowę nienawiści (korzystając z takich opcji serwisu, jak ukrywanie postów, blokowanie innych użytkowników) lub gdy chcę je widzieć zawsze (obserwowanie) Kompetencje funkcjonalne Potrafię kształtować swój wizerunek w internecie w zależności od potrzeb i odbiorców Potrafię rozpoznać zagrożenia wynikające z cyfrowego obiegu treści i reagować na nie Potrafię zarządzać treściami publikowanymi przeze mnie w serwisach społecznościowych Umiem zdecydować, które z zamieszczanych przeze mnie treści są/ powinny być dostępne dla znajomych i przyjaciół, a które dla kolegów z pracy i przełożonych, kierując się przede wszystkim dbałością o swoją prywatność Umiem reagować w sieci na niepożądane treści i ograniczać ryzyka związane z publikowaniem treści, które mogłyby naruszać dobra innych osób Umiem określić, kto może widzieć publikowane przeze mnie treści (wszyscy, znajomi, wybrane osoby) korzystając z możliwości serwisu 21

22 3. Edukacja 3.1. Korzyść: zdobywam nowe kwalifikacje Kompetencje funkcjonalne Potrafię wyszukać online informacje nt. różnych form kształcenia, w tym studiów wyższych, kursach, szkoleniach (internetowych i tradycyjnych) Potrafię świadomie wybrać formę kształcenia z użyciem technologii cyfrowej, na jaką się decyduję Potrafię podnosić swoje kwalifikacje przez Internet i uzyskiwać ich potwierdzenie Potrafię zdawać egzaminy w formie cyfrowej Potrafię oceniać efekty swojej nauki w Internecie, śledzić postępy i rozpoznawać braki 3.2. Korzyść: uczę się przez internet Kompetencje funkcjonalne Potrafię korzystać z różnych form, metod i narzędzi uczenia się wykorzystujących technologie cyfrowe Potrafię uczestniczyć w procesach dydaktycznych online Umiem znaleźć informacje nt. różnych form kształcenia oraz sposobów korzystania z nich na stronach instytucji je prowadzących (np. na stronie Uniwersytetu Jagiellońskiego Umiem wybrać jedną z form edukacji w sieci, biorąc pod uwagę własne oczekiwania, możliwości i preferencje, np. e-learning, e-coaching, m-learning, blended-learning, samokształcenie online itp. Umiem zapisać się na kurs internetowy lub inną formę doskonalenia online i uzyskać certyfikat jego ukończenia, np. zaświadczenie, odznakę itp. Umiem wypełnić formularz egzaminacyjny potwierdzający poziom wiedzy zdobytej podczas kursu internetowego lub innej formy kształcenia, np. poprzez wypełnienie testu wyboru Umiem określić efektywność uczenia się online, oceniając przebieg i intensywność procesu dydaktycznego, dobór narzędzi i metod oraz zdobytą wiedzę i umiejętności Umiem świadomie wybrać formę, metodę lub narzędzie uczenia się najlepiej odpowiadające moim potrzebom, np. e-learning realizowany metodą projektową, webinarium, itd. i skorzystać z niego Umiem aktywnie brać udział w wybranych formach edukacji online, np. zabierając głos w dyskusjach podczas webinariów lub dodając treści do dokumentów powstających w środowisku sieciowym 22

23 Kompetencje funkcjonalne Potrafię znaleźć inne osoby uczące się podobnych rzeczy, czerpać z ich doświadczenia oraz wspierać w razie potrzeby Potrafię wspierać innych w korzystaniu z cyfrowych form zdobywania wiedzy 3.3. Korzyść: tworzę zasoby edukacyjne i dzielę się nimi Kompetencje funkcjonalne Potrafię tworzyć treści cyfrowe ważne dla mojej edukacji, wykorzystując także w tym celu istniejące zasoby Potrafię rozpoznać stan prawnoautorski treści, w tym różne typy otwartych licencji Potrafię dzielić się zasobami edukacyjnymi i świadomie korzystać w tym celu z otwartych licencji 4. Realizacja zainteresowań / Odpoczynek i hobby 4.1. Korzyść: Zapełniam wolny czas Kompetencje funkcjonalne Potrafię znaleźć informacje o ofercie kulturalnej i rozrywkowej w mojej okolicy Potrafię znaleźć w internecie serwisy wideo i filmowe, muzyczne, radio i telewizję internetową oraz sklepy z audiobookami i ebookami Umiem znaleźć i skorzystać z forów, grup dyskusyjnych lub innych narzędzi skupiających osoby rozwijające swoją wiedzę i umiejętności na podobne tematy Umiem skorzystać z ich doświadczenia oraz wspierać ich aktywność, np. poprzez odsyłanie ich do odpowiednich materiałów instruktażowych Potrafię tworzyć własne zasoby cyfrowe (np. teksty, grafiki, zdjęcia, prezentacje, filmy), wykorzystując w tym celu także istniejące już materiały, utworzone przez inne osoby i instytucje Rozumiem, jak licencjonowane są treści, czym są otwarte licencje i czym skutkuje ich zastosowanie oraz jakie zasoby są dostępne w domenie publicznej Potrafię udostępniać w internecie tworzone przez siebie treści edukacyjne, stosując w tym celu odpowiednie serwisy internetowe oraz otwarte licencje Potrafię sprawdzić w internecie aktywność ośrodków, które odpowiadają moim zainteresowaniom i skorzystać z ich oferty: spotkań, koncertów, pokazów filmowych itp. W zależności od swoich zainteresowań potrafię znaleźć w internecie serwisy, gdzie legalnie i bezpłatnie (bądź uiszczając odpowiednie opłaty) będę mógł mieć dostęp do treści kulturowych 23

24 Kompetencje funkcjonalne Potrafię znaleźć w internecie ofertę instytucji kultury bibliotek, muzeów, archiwów, itd. Potrafię kupić lub zarezerwować przez internet bilety na wydarzenia kulturalne Potrafię znaleźć rozrywkę online 4.2. Korzyść: Rozwijam swoje hobby Kompetencje funkcjonalne Potrafię znaleźć strony i serwisy z informacjami dotyczącymi moich zainteresowań Potrafię znaleźć i uczestniczyć w społecznościach osób podzielających moje zainteresowania Potrafię kupić online sprzęt, materiały i pomoce (np. książki) potrzebne dla rozwijania moich zainteresowań W zależności od swoich zainteresowań potrafię znaleźć w internecie serwisy internetowe prowadzone przez lokalne, regionalne lub narodowe instytucje kultury. Potrafię korzystać z katalogów i kolekcji cyfrowych bibliotek, muzeów i innych instytucji kultury Potrafię znaleźć w internecie serwisy oferujące bilety do teatru, kina, filharmonii, na koncert, wydarzenie kulturalne, sportowe, itd. oraz dokonać zakupu Potrafię znaleźć w internecie gry towarzyskie online, zarejestrować się i wybrać odpowiednią dla mnie grę Potrafię znaleźć strony w internecie zawierające treści zgodne z moimi zainteresowaniami, np. dotyczące gotowania, wędkarstwa; śledzić informacje pojawiające się na tych stronach (za pomocą subskrypcji powiadomień w mediach społecznościowych lub newsletterów, kanałów RSS) Potrafię znaleźć strony internetowe, na których mogę nawiązać relację z osobami podzielającymi moje zainteresowania, np. zarejestrować się i umieszczać wpisy na forach internetowych Potrafię nabyć przez internet produkty, które pozwalają mi rozwijać moje zainteresowania: znaleźć odpowiedni sklep, sfinalizować transakcje zgodnie z zasadami bezpiecznego przeprowadzania transakcji w internecie; znam przysługujące mi prawa związane ze zwrotem produktów zakupionych przez internet 24

# data[].attributes.attachment_link.title
Ramowy katalog kompetencji cyfrowych - PDF Darmowe pobieranie

# data[].attributes.attachment_link.description
1 Ramowy katalog kompetencji cyfrowych Zespół autorski dr Justyna Jasiewicz dr hab., prof. SWPS Mirosław Filiciak dr Anna Mierzecka Kamil Śliwowski Andrzej Klimczuk dr hab. Małgorzata Kisilowska dr Alek Tarkowski Jacek Zadrożny 2 Spis treści 1. Wprowadzenie 3 2. Wymiar strategiczny kompetencji cyfrowych 5 3. Relacyjny model kompetencji cyfrowych rys teoretyczny 5 4.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Akt o usługach cyfrowych - broszura informacyjna

Zobowiązuje on wszystkich dostawców usług do wprowadzenia i stosowania ujednoliconego (dla całej Unii Europejskiej) systemu usuwania treści nielegalnych, a także moderowania treści obecnych w internecie i informowania użytkowników o podejmowanych w tych obszarach działaniach. Dotyczy to wszystkich firm dostarczających internet a także udostępniających domeny, przestrzeń na strony, miejsce na przechowywanie plików w internecie i publikację treści w sieci.
Pobierz

Games in Schools - korzystanie z gier edukacyjnych w klasie

Stowarzyszenie Producentów i Dystrybutorów Oprogramowania Rozrywkowego (SPIDOR) zaprasza wszystkie osoby zainteresowane wykorzystaniem gier w szkole lub kształceniu domowym do zapoznania się z polską wersją językową podręcznika zatytułowanego: Korzystanie z gier edukacyjnych w klasie: wytyczne do etektywnego nauczania, który prezentuje możliwości oraz wyzwania związane z włączaniem gier do procesu nauczania.
Pobierz

Nowa publikacja NASK skierowana do nastolatków (Nie)widzialne ślady online

Publikacja skierowana do nastolatków "(Nie)widzialne ślady online" jest poradnikiem pełnym praktycznych informacji o zarządzaniu cyfrowym śladem. Publikacja w inspirujący i ciekawy sposób pokazuje, jak młodzież może dbać o swój ślad cyfrowy, na co zwracać uwagę, aby być bezpiecznym online, ale też jak świadomie budować swój wizerunek w sieci.
Pobierz

Jak i gdzie zgłosić przestępstwo popełnione w internecie?

Ulotka opracowana przez Zespół Dyżurnet wyjaśnia - kiedy można zgłosić sprawę na Policję lub do Prokuratury? Kto może dokonać zgłoszenia i w jaki sposób? Co powinniśmy jeszcze wiedzieć.
Pobierz

Czym jest child grooming uwodzenie dzieci online

Child grooming, czyli uwodzenie dzieci online jest nie tylko jedną z często stosowanych form seksualnego wykorzystywania dzieci w internecie, ale także staje się coraz poważniejszym problemem społecznym.
Pobierz

RAPORT Z NAJNOWSZEGO BADANIA NASK „NASTOLATKI 3.0"

Najnowsze badania „Nastolatki 3.0" realizowane przez Thinkstat, zespoł badania opinii działający w NASK, pokazują jak młodzi ludzie funkcjonują w świecie online oraz jaką wiedzę na temat tego wirtualnego życia mają ich rodzice.
Pobierz

Raport Dyżurnet.pl 2022

W 2022 roku do zespołu Dyżurnet.pl zgłoszono 6 737 materiałów potencjalnie przedstawiających seksualne wykorzystywanie dziecka. Eksperci Dyżurnet.pl po ich przeanalizowaniu potwierdzili CSAM w 2 861 materiałach. Przedstawiamy raport roczny 2022, który zwraca uwagę na skalę zmian internetowych trendów oraz przedstawia zjawiska i wyzwania, z którymi mierzył się Dyżurnet.pl w 2022 roku.
Pobierz

Raport „Nastolatki wobec pornografii cyfrowej"

Rozwój technologii cyfrowych, w tym internetu mobilnego, ułatwił małoletnim kontakt z treściami pornograficznymi, który możliwy jest w dowolnym miejscu, nawet w zaciszu własnego pokoju, bez wiedzy rodziców. Główne wnioski płynące z Raportu NASK - Nastolatki wobec pornografii cyfrowej pokazują, że małoletni mają łatwy dostęp w internecie do treści o charakterze pornograficznym. Dla większości badanych (76,2% starszych i 66,9% młodszych) telefon komórkowy lub smartfon jest głównym narzędziem służącym do kontaktu z nimi.
Pobierz

Pandemia a zmiany w codziennym korzystaniu z internetu

Publikacja poświęcona jest najważniejszym problemom, z jakimi musieli zmierzyć się uczniowie i nauczyciele oraz dzieci i rodzice w okresie pandemii. Lockdown z jednej strony sprawił, że ludzie zostali niejako zmuszeni do edukacji oraz pracy online, a z drugiej - większość aktywności przeniosła się do świata wirtualnego. Pojawiły się nowe zagrożenia, zwłaszcza w sieci. W publikacji zwrócono szczególną uwagę na ryzykowne zachowania podejmowane przez młodzież w internecie, a także na pogłębiające się zjawiska FOMO, phishingu czy sextingu. Rodzice i nauczyciele znajdą także porady, jak zachować higienę cyfrową oraz dobrostan, nie tylko w dobie pandemii.
Pobierz

Poradnik ,,Jak osiągnąć cyfrowy dobrostan"

Niniejszy poradnik przeznaczony jest dla rodziców, nauczycieli oraz edukatorów. Jego celem jest zwrócenie uwagi na różne aspekty cyfrowego dobrostanu. Autorzy wyjaśniają jak działają na naszą uwagę media społecznościowe, jak dbać o ,,cyfrową higienę" oraz jak działają mechanizmy cyfrowego porównywania się do nieosiągalnych wzorców. Broszura zawiera scenariusze 4 projektów edukacyjnych do przeprowadzenia w klasie. Materiał powstał we współpracy niemieckiego konsorcjum klicksafe z Handysektor.
Pobierz

Raport „Nastolatki" 3.0 - wyniki ogólnopolskiego badania społecznego

Raport „Nastolatki 3.0" jest opracowaniem wyników ogólnopolskiego badania przeprowadzonego w grudniu 2020 r. Obecna edycja badań została zrealizowana w trakcie społecznego, gospodarczego i edukacyjnego lockdownu wywołanego pandemią COVID-19. Zmiany w edukacji i mobilności społecznej zostały uwzględnione zarówno w treści pytań kwestionariuszowych, jak i w procedurze zbierania danych (CAWI).
Pobierz

Edukacja - relacja - zabawa. Wieloaspektowość internetu w wymiarze bezpieczeństwa dzieci i młodzieży.

Edukacja - relacja - zabawa. Wieloaspektowość internetu w wymiarze bezpieczeństwa dzieci i młodzieży" to już 6 tom z Serii Naukowej Wydawnictwa FRSE, zapoczątkowanej w 2018 roku. W książce przedstawiono zarówno zagrożenia, jak i możliwości związane z internetem. Autorzy analizują potencjał sieci jako obszaru socjalizacji, uczenia się, zarządzania prywatnością czy budowania cyfrowego obywatelstwa młodych ludzi. Celem publikacji jest pomoc w lepszym zrozumieniu wirtualnego świata, który w coraz większym stopniu wkracza w codzienne życie, a także omówienie wybranych aspektów tej dynamicznie zmieniającej się przestrzeni.
Pobierz w wersji PL Pobierz w wersji EN

Poradnik dla rodziców - Nastolatki i gry cyfrowe

Poradnik omawia zagadnienia przydatne dla każdego rodzica młodego gracza, m.in. pozytywny wpływ gier cyfrowych na rozwój, potencjalne zagrożenia czyhające w świecie gier, podpowiedzi, jak zadbać o to, aby cyfrowa rozrywka pozostała dobrym doświadczeniem oraz jakie sygnały powinny wzbudzić niepokój rodziców. Publikacja jest częścią kampanii „Nie zagub dziecka w sieci" realizowanej przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów we współpracy z NASK. Zapraszamy do lektury.
Pobierz

Poradnik dla rodziców - Sharenting i wizerunek dziecka w sieci

Poradnik przedstawia zjawisko i konsekwencje sharentingu, czyli nadmiernego dzielenia się przez rodziców wizerunkiem ich dzieci w internecie. Zawiera praktyczne porady dotyczące rozważnego dzielenia się zdjęciami, filmami i informacjami na temat dziecka. Podaje również wskazówki, jak pomóc dziecku samodzielnie korzystającemu z sieci odpowiedzialnie budować swój wizerunek. Publikacja jest częścią kampanii „Nie zagub dziecka w sieci" realizowanej przez Ministerstwo Cyfryzacji we współpracy z NASK. Zapraszamy do lektury.
Pobierz

Poradnik dla rodziców - Sexting i nagie zdjęcia. Twoje dziecko i ryzykowne zachowania online

Poradnik dla rodziców poruszający tematykę sextingu i sextortion. Obydwa zjawiska dotyczą udostępniania przez nastolatki erotycznych zdjęć i filmów, co niesie za sobą poważne konsekwencje. Według badań NASK PIB 42% młodych ludzi w wieku 15-18 lat otrzymało kiedyś od innej osoby nagie, intymne materiały, dlatego problem jest niezwykle poważny. Poradnik przybliża to, niestety popularne wśród nastolatków zjawisko, ale też podpowiada rodzicom jakie działania podjąć, jeśli nagie zdjęcia ich dziecka pojawiły się w sieci.
Pobierz

Poradnik dla rodziców - Szkodliwe treści w internecie

Jako rodzice stajemy dziś przed nowymi wyzwaniami i sytuacjami, przed którymi musimy chronić nasze dzieci. Nie sposób omówić wszystkich z nich, jednak w naszym poradniku przedstawiamy wybrane niebezpieczne zjawiska oraz ich wpływ na dzieci. Zachęcamy do tej niezwykle ważnej lektury.
Pobierz

Poradnik dla rodziców - Cyberprzemoc. Włącz blokadę na nękanie.

Publikacja adresowana jest do rodziców. Porusza problem cyberprzemocy - opis i skala zjawiska, aspekty prawne, konsekwencje oraz praktyczne porady. Publikacja jest częścią kampanii #NieZagubDzieckawSieci, mającej na celu promowanie wykorzystywania technologii w codziennym życiu przez osoby w różnym wieku, przełamywanie barier z tym związanych oraz wzrost cyfrowych kompetencji społeczeństwa. Projekt obejmuje cztery obszary: jakość życia, e-usługi publiczne, bezpieczeństwo w sieci i programowanie.
Pobierz

Poradnik dla rodziców - FOMO i nadużywanie nowych technologii

Poradnik porusza problem FOMO - lęku przed odłączeniem się od sieci oraz kwestię nadużywania smartfonów, internetu, mediów społecznościowych i gier wśród dzieci i młodzieży. Zawiera również praktyczne wskazówki i porady, jak ustalić z dzieckiem rozsądne zasady korzystania z sieci i pomóc mu zrównoważyć aktywności online i offline. Publikacja jest częścią kampanii #NieZagubDzieckawSieci mającej na celu promowanie wykorzystywania technologii w codziennym życiu przez osoby w różnym wieku, przełamywanie barier z tym związanych oraz wzrost cyfrowych kompetencji społeczeństwa. Projekt obejmuje cztery obszary: jakość życia, e-usługi publiczne, bezpieczeństwo w sieci i programowanie.
Pobierz

Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży online (edycja 2019)

Kompendium dla rodziców i profesjonalistów dotyczące najbardziej aktualnych zagadnień związanych z bezpieczeństwem dzieci online. Edycja 2019.
Pobierz

Raport "Rodzice Nastolatków 3.0"

Raport „Rodzice Nastolatków 3.0" jest opracowaniem wyników ogólnopolskiego badania przeprowadzonego w październiku 2018 r. Grupą badawczą byli rodzice posiadający dzieci w wieku szkolnym. W publikacji poruszone zostały obszary takie jak: zakres użytkowania internetu, cyberbezpieczeństwo, edukacja szkolna i nieformalna, świadomość prawna czy kontrola i nadzór rodzicielski. Struktura raportu odpowiada podwójnej perspektywie przyjętej w metodologii badania. Część pierwsza raportu odnosi się do rodziców i opiekunów prawnych jako bezpośrednich użytkowników sieci. Natomiast druga część raportu dotyczy zagadnień związanych z wychowaniem, rodzicielstwem i opieką nad swoimi dziećmi.
Pobierz

RAPORT - Nastolatki 3.0 - wybrane wyniki badań ogólnopolskich

Internet dokonuje na naszych oczach głębokich zmian w świadomości społecznej, w relacjach, gospodarce. Wiele z tych zmian pozwala na twórcze rozwinięcie nowych idei, realizację wizjonerskich projektów. Pozytywna rola internetu jest trudna do przecenienia. Oczywiście internet to także wiele zagrożeń. Najbardziej narażone są na nie dzieci i młodzież. To właśnie ta grupa, często w sposób niekontrolowany, bezrefleksyjny i przypadkowy korzysta z jego zasobów i narzędzi. Taka diagnoza dzisiejszej rzeczywistości sprawiła, iż od 2014 r NASK prowadzi ogólnopolskie badania dotyczące praktyk, postaw i opinii wobec internetu wśród nastolatków. Ostatnia edycja, z której raport mamy przyjemność zaprezentować, miała miejsce w 2018 i 2019 roku.
Pobierz

Plakat o Fake News

Fake newsy, bańki informacyjne, teorie spiskowe: Uważajmy na nieprawdziwe informacje w internetowym świecie! Ten plakat w czytelny sposób prezentuje zjawisko Fake News, czyli nieprawdziwych lub nieobiektywnych informacji prezentowanych jako fakty. Zalecamy wydrukowanie pliku na największym dostępnym formacie papieru (opcja drukowania: powiększ lub dostosuj do rozmiaru papieru). Drukowanie na papierze większego formatu zależy od możliwości drukarki.
Pobierz

Ulotka o Fake News

Fake newsy, bańki informacyjne, teorie spiskowe: Uważajmy na nieprawdziwe informacje w internetowym świecie! Ta 4-stronicowa ulotka w czytelny sposób prezentuje zjawisko Fake News, czyli nieprawdziwych lub nieobiektywnych informacji prezentowanych jako fakty. Dzięki opcji "Broszura", dostępnej w opcjach drukowania programu Adobe Reader możliwe jest wydrukowanie tej ulotki na kartce A4 w taki sposób, aby po złożeniu kartki uzyskać "książeczkę".
Pobierz

Plakat "Razem w Sieci z Plikiem i Folderem"

Plakat prezentuje 14 porad dotyczących korzystania z internetu, smartfonów i komputerów. Plik przygotowany jest w postaci do druku (ze spadami) w formacie A2. W przypadku wydruku na typowej drukarce zalecamy drukowanie z włączoną opcją dostosowania wielkości wydruku do powierzchni kartki.
Pobierz

Pozytywny internet i jego młodzi twórcy

Bardzo cenne opracowanie jakościowe analizujące rzeczywiste doświadczenia nastolatków w internecie. To cenna próba prezentacji pobudek, motywacji, ambicji, a wreszcie szeroko rozumianej ścieżki twórczej młodych ludzi w sieci. Raport to również próba przedstawienia możliwości internetu jako wszechstronnego środowiska rozwoju i kreacji młodych ludzi, przestrzeni poszukiwania siebie, budowania relacji, zdobywania doświadczeń, ale również środowiska dojrzewania, budowania indywidualnej ścieżki kariery, samodoskonalenia zawodowego. Raport oparty jest na wiedzy, a przede wszystkim na praktycznych doświadczeniach młodych ludzi działających twórczo w internecie.
Pobierz

FOMO Jak sobie z tym radzić

Ulotka opisująca problem FOMO (Fear of Missing Out - obawę że coś nas ominie) i sposoby radzenia sobie z nim.
Pobierz

Radzenie sobie z cyberprzemocą

Ulotka zawierająca porady, jak radzić sobie z byciem nękanym, wyzywanym i ośmieszanym przez internet.
Pobierz

Pomoc ofiarom cyberprzemocy

Ulotka zawierająca porady, jak pomóc osobom nękanym, wyzywanym i ośmieszanym przez internet.
Pobierz

Pięć kroków do prywatności

Ulotka przybliżająca problem prywatności online.
Pobierz

Emoji - wyraź siebie

Ulotka przybliżająca ewenement emoji - obrazków przekazujących emocje.
Pobierz

Lubię to! Nastolatki w mediach społecznościowych (13-15 lat)

Przedstawiamy zestaw scenariuszy adresowanych do uczniów w wieku 13-15 lat. Mają one pomóc uczniom odkrywać korzyści związane z użytkowaniem internetu i mediów społecznościowych. Młodzież dowie się, jak świadomie i krytycznie korzystać z zasobów informacyjnych internetu, jak dbać o swój wizerunek w sieci, a także jak wykorzystywać możliwości mediów społecznościowych w projektach edukacyjnych i działaniach prospołecznych. Scenariusze odnoszą się do obszarów m.in. takich jak: cyfrowa tożsamość, budowanie wizerunku w mediach społecznościowych i zarządzanie nim, krytyczne podejście do informacji i postaw promowanych przez media społecznościowe, przeciwdziałanie cyberprzemocy i pozytywne oraz prospołeczne wykorzystanie mediów społecznościowych w szkole.
Pobierz

LUBIĘ TO! Nastolatki w mediach społecznościowych (16-18 lat)

Przedstawiamy zestaw scenariuszy adresowanych do uczniów w wieku 16-18 lat. Mają one pomóc uczniom odkrywać korzyści związane z użytkowaniem internetu i mediów społecznościowych. Młodzież dowie się, jak świadomie i krytycznie korzystać z zasobów informacyjnych internetu, jak dbać o swój wizerunek w sieci, a także jak wykorzystywać możliwości mediów społecznościowych w projektach edukacyjnych i działaniach prospołecznych. Scenariusze odnoszą się do obszarów m.in. takich jak: cyfrowa tożsamość, budowanie wizerunku w mediach społecznościowych i zarządzanie nim, krytyczne podejście do informacji i postaw promowanych przez media społecznościowe, przeciwdziałanie cyberprzemocy i pozytywne oraz prospołeczne wykorzystanie mediów społecznościowych w szkole.
Pobierz

Internet Zabawek

Publikacja przybliżająca zagadnienie najnowszej generacji zabawek, zdolnych do komunikacji z internetem, przynależnych do dziedziny IOT - Internet of Things. Eksperci NASK skupiają się w niej na przystępnym zaprezentowaniu wyników badań jakościowych i ilościowych dotyczących rozpowszechnienia tych zabawek w Polsce oraz ich podatności na cyberataki, ponadto służą radą, jak korzystać z nich bezpiecznie i z poszanowaniem prywatności dzieci. Książka ta jest przewodnikiem dla rodziców i opiekunów, rozważających zakup "inteligentnej zabawki". PRZYCISK Z LEWEJ strony pobiera wersje polską książki, a PRZYCISK Z PRAWEJ - angielską.
Internet Zabawek - wersja polska Internet Zabawek - wersja angielska

Wizerunek online w wakacje

Utrwalaj miłe chwile i dziel się z innymi wakacyjnymi wrażeniami, które pozostawią tylko dobre wspomnienia. Pamiętaj: publikując w sieci, kreujesz swój wizerunek na stałe. Przewodnik Akademii NASK pomoże ci zadbać o to, aby zdjęcia i filmy z wakacyjnych przygód nie wpędziły cię w kłopoty. Przewodnik jest częścią akcji Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów „Przed wakacjami ̶ co warto wiedzieć?".
Pobierz

Pięć porad dla nastolatków

Okres wakacyjnych wyjazdów sprzyja korzystaniu z publicznych sieci wi-fi - dostępnych w restauracjach, hotelach, centrach handlowych oraz innych przestrzeniach publicznych. Dzięki coraz tańszym i szybszym technologiom mobilnej transmisji danych z pewnością będziemy również często korzystać z Internetu „w komórkach", także za granicą. Dlatego warto przypomnieć sobie podstawowe zasady bezpiecznego korzystania z Internetu. Warto je również omówić z dziećmi, które z urządzeniami mobilnymi wyruszą na obozy i kolonie. Szczególnie, że według badań „Nastolatki wobec Internetu", przeprowadzonych przez NASK i Pedagogium WSNS na zlecenie Rzecznika Praw Dziecka w 2015 roku, smartfon jest obecnie podstawowym urządzeniem do korzystania z Internetu przez młodzież.
Pobierz

Dzieci w świecie gier komputerowych - poradnik

W gry komputerowe i gry wideo grają obecnie miliony ludzi na świecie. Są one dostępne na płytach CD/DVD, na stronach internetowych, konsolach czy w telefonach komórkowych i smartfonach. Ogromna grupa graczy to dzieci i młodzież, dla których gry są powszechną formą spędzania wolnego czasu. Grać zaczynają dzieci coraz młodsze, nierzadko już w wieku przedszkolnym. Poradnik dokładnie zapozna rodziców ze światem gier - z ich typami, korzyściami z grania oraz niebezpieczeństwami, na jakie są narażone dzieci w przestrzeni wirtualnej. Podpowie też, jak właściwie dobierać gry i jak sprawić, że korzystanie z nowych technologii będzie bezpieczne dla najmłodszych użytkowników komputera i internetu.
Pobierz

Media społecznościowe w szkole

Poradnik dla nauczycieli stawiających pierwsze kroki w mediach społecznościowych. Publikacja podejmuje tematykę bezpiecznego i odpowiedzialnego korzystania z mediów społecznościowych w szkole, prezentuje najpopularniejsze serwisy społecznościowe oraz wskazuje przykłady praktycznego ich wykorzystania w klasie. Kolejne materiały dotyczące tematyki mediów społecznościowych w szkole już wkrótce.
Pobierz

Standard bezpieczeństwa online placówek oświatowych - Wydanie II

Rozszerzona edycja wydawnictwa z 2015 r. opracowanego na zlecenie Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji w ramach projektu pt.: „Działania na rzecz bezpiecznego korzystania z internetu". Publikacja została przygotowana przez zespół ekspertów NASK - Państwowego Instytutu Badawczego i Wyższej Szkoły Pedagogicznej im. Janusza Korczaka w Warszawie.
Pobierz

Nastolatki wobec internetu

Obraz nastolatków w dobie informatycznej rewolucji - praca zbiorowa pod redakcją Macieja Tanasia.
Pobierz

Raport badania Nastolatki 3.0

Kompletny raport z badania realizowanego w październiku 2016 r., którego celem była analiza aktywności nastolatków w internecie, edukacyjnej roli internetu i urządzeń mobilnych, przyjmowanej przez nastolatki sieciowej tożsamości, ich zachowań, świadomości zagrożeń i sposobów reagowania na przemoc.
Pobierz

Bezpieczeństwo Dzieci Online

Kompendium dla rodziców i profesjonalistów dotyczące najbardziej aktualnych zagadnień związanych z bezpieczeństwem dzieci online.
Pobierz

Folder Akademii NASK

Broszura prezentująca Akademię NASK, jej strukturę, cele, dorobek, aktualne projekty i publikacje.
Pobierz

Broszura z serii „Zagrożenia w internecie. Zapobieganie-reagowanie"

Temat: „Hazard online wśród młodzieży". Przycisk z lewej strony pobiera wersję przeznaczoną do druku (wymiar A3). Przycisk z prawej strony pobiera wersję ulotki do wyświetlania na ekranie.
Wersja do druku (plakat A3) Wersja do przeglądania na ekranie

Broszura z serii „Zagrożenia w internecie. Zapobieganie-reagowanie"

Przycisk z lewej strony pobiera wersję przeznaczoną do druku (wymiar A3). Przycisk z prawej strony pobiera wersję ulotki do wyświetlania na ekranie.
Wersja do druku (plakat A3) Wersja do wyświetlania na ekranie

Broszura z serii „Zagrożenia w internecie. Zapobieganie-reagowanie"

Temat: Gry komputerowe. Przycisk z lewej strony pobiera wersję przeznaczoną do druku (wymiar A3). Przycisk z prawej strony pobiera wersję ulotki do wyświetlania na ekranie.
Wersja do druku (plakat A3) Wersja do wyświetlania na ekranie

Broszura z serii „Zagrożenia w internecie. Zapobieganie-reagowanie"

Temat: Cyberprzemoc cz. 1. Przycisk z lewej strony pobiera wersję przeznaczoną do druku (wymiar A3). Przycisk z prawej strony pobiera wersję ulotki do wyświetlania na ekranie.
Wersja do druku (plakat A3) Wersja do wyświetlania na ekranie

Broszura z serii „Zagrożenia w internecie. Zapobieganie-reagowanie"

Temat: Cyberprzemoc cz. 2. Przycisk z lewej strony pobiera wersję przeznaczoną do druku (wymiar A3). Przycisk z prawej strony pobiera wersję ulotki do wyświetlania na ekranie.
Wersja do druku (plakat A3) Wersja do wyświetlania na ekranie

Broszura z serii „Zagrożenia w internecie. Zapobieganie-reagowanie"

Temat: Seksting. Przycisk z lewej strony pobiera wersję przeznaczoną do druku (wymiar A3). Przycisk z prawej strony pobiera wersję ulotki do wyświetlania na ekranie.
Wersja do druku (plakat A3) Wersja do wyświetlania na ekranie

Broszura "Zagrożenia internetowe. Wybrane zjawiska"

Poprawiona i rozszerzona edycja zeszytu z serii: Internet-Edukacja-Bezpieczeństwo. Wydawnictwo adresowane jest do dorosłych, prezentuje zagadnienia związane z bezpieczeństwem internetowym, regulacje prawne oraz sposoby reagowania i przeciwdziałania sieciowym zagrożeniom.
Pobierz

Poradnik „Nadmierne korzystanie z komputera i Internetu przez dzieci i młodzież"

Publikacja wydana w ramach kampanii społecznej , która ruszyła 17 lipca 2012 roku pt. " W którym świecie żyjesz?" poświęconej nadmiernemu korzystaniu z komputera i Internetu przez dzieci i młodzież.
Pobierz

„Podaj dalej-Senior dla Kultury" i „Podaj dalej 2 - Senior dla Kultury"

Dwa poprojektowe wydawnictwa kompleksowo opisujące bariery w edukacji osób starszych, jak też wyzwania jakie stoją przed Seniorami w zakresie nauczania nowych technologii. W lekturze znajdziemy spojrzenie psychologiczne, socjologiczne, teologiczne, jak też refleksje samych uczestników dwu edycji projektu finansowanego ze środkach Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w latach 2014-2015.
Pobierz

Poradnik „Pomyśl zanim kupisz"

W publikacji tej zawarte są porady dla dorosłych na temat tego, jak dokonać rozważnego zakupu sprzętu elektronicznego dla dzieci. Znajdziemy tu także opis zagrożeń internetowych, wskazówki jak uchronić przed nimi najmłodszych oraz gdzie się zwrócić o pomoc. Więcej informacji o akcji: www.zanimkupisz.saferinternet.pl
Pobierz

Plakat "Dekalog cyfrowego obywatela"

Zbiór praw i obowiązków każdego internauty.
Pobierz

# data[].attributes.attachment_link.description
Cyberprofilaktyka NASK zajmuje się bezpieczeństwem dzieci i młodzieży w internecie oraz podnoszeniem kompetencji cyfrowych m. in. poprzez organizację konferencji i szkoleń - Poradniki i publikacje