# data[].attributes.body
Naszym pomysłem na pomoc dydaktyczną, umożliwiającą pracę na pojęciach i wiadomościach związanych z kulturą regionalną Lasowiaków jest gra memo.

Przedstawiałaby ona wyrazy i zdania (lub w łatwiejszej wersji obrazki i wyrazy), związane z tematem kultury Lasowiaków na małych tabliczkach (ok. 8x8cm), którymi dzieci mogą bawić się indywidualnie, w parach, a także kilkuosobowych grupach. Na płytkach należało by umieścić takie połączenia jak:

1) Teren zamieszkały przez Lasowiaków - Kotlina Sandomierska
2) Gleby - piaszczyste i nieurodzajne
3) Nazwa Lasowiacy pochodzi od słowa - las
4) Lasy - miejsce polowań
5) Lasowiacy to grupa - zamknięta i konserwatywna
6) Ubrania zdobiły - hafty
7) Kolory haftów - biel, czerń i czerwień
8) Kapelusz Lasowiaków - słomiany
9) Nazwa czapki - magiera
10) Kolor sukmany męskiej - brązowa
11) Skomplikowane nakrycie głowy - nosiły kobiety zamężne
12) Kowal z legendy - Brylski
13) Para z legendy - Antek i Marysia
14) Marysia zawiesiła je na szyi Antkowi - serce
15) Serce jest symbolem - wielkiej miłości i przywiązania
(...)

# data[].attributes.body
LEGENDA O LASOWIACKIM SERCU

"Dawno temu, we wsi Dąbrowica mieszkał sławny na okolicę kowal Brylski, miał on córkę Marysię która była najpiękniejsza w całej wsi. Za Marysią oglądał się Antek, a i ona spoglądała za nim. Pewnego razu, gdy Antek wybierał się na flis spławiać Wisłą drewno do Gdańska, Marysia zawiesiła mu na szyi serce, wykute przez jej ojca. Miało mu przypominać ukochaną w czasie rozłąki.
Historia tej wielkiej miłości rozeszła się po okolicy i zapoczątkowała legendę o "Sercu Lasowiaczki". Od tamtych czasów serce stało się symbolem wielkiej miłości i przywiązania zakochanych. Hafciarki zaczęły go wyszywać na strojach a dziewczęta na chusteczkach darowanych chłopcom.

Jak głosi legenda, całus podarowany ukochanej osobie pod "Lasowiackim Sercem" gwarantuje trwały związek i wieczną miłość."

# data[].attributes.body
Wybrałyśmy Lasowiaków, ponieważ zamieszkują oni tereny rodzinne Dominiki. Mnie zaciekawili, ponieważ nie słyszałam dotychczas o tej grupie etnograficznej.

# data[].attributes.body
... lub inaczej Lesiacy, to grupa etnograficzna, zamieszkująca rozległe obszary leżące w widłach Wisły i Sanu oraz na prawym jego brzegu. W początkach XX w. obszar, na którym ich kultura była ciągle jeszcze żywa zmniejszył się gwałtownie i ograniczał już tylko do terenów położonych na północ i wschód od rzeki Łęg (prawobrzeżny dopływ Wisły). Geografowie określają te tereny mianem Kotliny Sandomierskiej i wyodrębniają na nim dwa mikroregiony: Równinę Tarnobrzeską i Płaskowyż Kolbuszowski. Obszary te są na ogół płaskie, dobrze przystosowane do uprawiania rolnictwa, ale gleby piaszczyste i niezbyt urodzajne. Ziemie te od pradawnych czasów porastały lasy, zwane Puszczą Sandomierską. Puszczańskie obszary w dużym stopniu były królewszczyznami i przez wiele wieków stanowiły miejsce polowań, dzięki którym królewska armia, podczas wojen zaopatrywała się w mięso.

Mieszkańcy tych ziem, jako poddani królewscy powoływani byli do piechoty łanowej (wybranieckiej), którą na wzór węgierski wprowadził w Polsce Stefan Batory. Ta formacja wojskowa miała własną „barwę”, czyli rodzaj munduru. Według miejscowej tradycji i opinii badaczy to właśnie od tego uniformu wywodzą się charakterystyczne dla tego regionu niebieskie sukmany, noszone tradycyjnie zarówno przez kobiety jak i przez mężczyzn. Z czasem, w stroju męskim zostały one zastąpione przez sukmany brązowe.

Lasowiacy stanowili grupę zamkniętą i konserwatywną. Wpłynęło na to zarówno ukształtowanie terenu (ogromne kompleksy leśne, bagna, słaba sieć dróg), jak i prymitywna, samowystarczalna gospodarka. Kolosalny wpływ na taki stan rzeczy miał też fakt, że generalnie zamieszkiwali oni ziemie niezbyt urodzajne. Ich zachowawczość była widoczna we wszystkich dziedzinach życia także i w noszonych przez nich ubiorach, a najbardziej w zdobiących je haftach. Charakterystyczne barwy haftu to biel, czerń i czerwień.

Stroje noszone przez mężczyzn, na całym obszarze zasiedlonym przez Lasowiaków były do siebie bardzo zbliżone. Wyraźne różnice występowały w zdobnictwie odzieży kobiecej i one to spowodowały, że wydzielono na tym terenie trzy podregiony kostiumologiczne: grębowski, kolbuszowsko-raniżowski oraz leżajski. Ich nazwy utworzono od miejscowości stanowiących lokalne centra (Grębów, Kolbuszowa, Raniżów, Leżajsk). Najdłużej, ubiory tradycyjne przetrwały w regionie kolbuszowsko-raniżowskim i dlatego opis ich elementów stanowić będzie podstawę do całościowego omówienia odzieży Lasowiaków.

Bardzo prosty ubiór, noszony przez mężczyzn tworzyły: słomiany kapelusz, czapka magiera, koszula przepasana skórzanym pasem, kaftan, spodnie, sukmana lub płótnianka, obuwie i niekiedy torba. Na strój kobiecy, w wersji odświętnej składały się: nakrycie głowy (dla mężatek cała skomplikowana konstrukcja utworzona z chamełki, czepka i zawicia lub chusta czepcowa), ponadto noszona, niezależnie od stanu cywilnego chustka, koszula, spódnica, zapaska, ciemnoniebieska sukmana, płótnianka, pas-krajka, obuwie oraz biżuteria. Stroje te, jeszcze w latach dwudziestych XX w., zarówno w wersji codziennej jak i odświętnej szyte były prawie w całości z tkanin własnej roboty, z przewagą płócien.