# data[].attributes.body
Początek ładu wiedeńskiego

charakter ładu: wielobiegunowy --> koncert mocarstw

załamanie ładu: WW1

# data[].attributes.body
Początek ładu wersalskiego

zapoczątkowany konferencją w Wersalu po WW1

cel: ustanowienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, ograniczenie potęgi Niemiec

ustanowiono (13 i 14. pkt Wilsona) - Ligę Narodów, która miała pełnić funkcję przestrzegania przez Niemcy postanowień T.W. - 1) demilitaryzacja Nadrenii, 2) zakaz rozszerzeń terytorialnych

skuteczność: nie, w związku z: łamaniem postanowień T.W. (remilitaryzacja Nadrenii, Anschluss Austrii = polityka appeasementu)

konsekwencja niewydolności ładu: WW2

# data[].attributes.body
Początek funkcjonowania Ligi Narodów

cel: zapewnienie przestrzegania przez Niemcy postanowień T.W., zachowanie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego

# data[].attributes.body
Wydanie Karty Atlantyckiej (14 VIII)

chęć zachowania, gwarancji pokoju i bezpieczeństwa

państwa inicjatorzy: US, GB

US: Franklin Delano Roosevelt

# data[].attributes.body
Wydanie przez F.D. Roosevelta DEKLARACJI NARODÓW ZJEDNOCZONYCH

pierwsza okazja do użycia formuły United Nations

zobowiązanie do walki z faszyzmem i realizacji postanowień Karty Atlantyckiej z 1941 r.

# data[].attributes.body
Początek ładu zimnowojennego (jałtański, poczdamski)

charakter ładu: dwubiegunowy, bipolarny

strony: USA i ZSRR

rywalizacja w postaci "wyścigu zbrojeń"

zachód: powstanie NATO w 1949

wschód: powstanie Układu Warszawskiego w 1955

# data[].attributes.body
Konferencja w San Francisco (IV-VI)

w jej czasie pracowano nad KNZ

# data[].attributes.body
Ustanowienie Karty Narodów Zjednoczonych

powołanie do życia ONZ

KNZ: zasada do samostanowienia narodów

24 października: wejście KNZ w życie

Ustrój ONZ:

Zgromadzenie Ogólne

organ plenarny ONZ

członkowie: wszystkie państwa członkowskie ONZ; liczba czł. 193

decyzje/rezolucje ZO nie mają mocy wiążącej

kompetencje ZO: przestrzeń na formułowanie opinii we wszystkich sprawach, jakie ZO uzna za istotne; przyjmowanie nowych członków na wniosek RB; formułowanie zaleceń; uchwalenie budżetu ONZ; wybór niestałych członków RB i sędziów MTS

funkcjonowanie: tryb sesyjny (od 3. wtorku września, przez około 3 miesiące), na sesji - max. 5 przedstawicieli 1 państwa członkowskiego, zgodnie z zasadą suwerennej równości każde państwo ma 1 głos w ZO

Rada Bezpieczeństwa

organ polityczny, wykonawczy

członkowie:

stali (Permanent Five - P5): Chiny, Rosja, Stany Zjednoczone, Francja, Wielka Brytania

niestali: wybierani na okres 2-letni, liczba: 10

Polska ostatnio w latach 2018-2019

charakter decyzji: wiążące

sposób podejmowania decyzji: większość 9 z 15 + w tym: jednomyślność wielkich mocarstw, w zw. że P5 dysponuje prawem veta

kompetencje: utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa na świecie -> wysyłanie misji pokojowych, podejmuje decyzje w zakresie samoobrony, RB musi być informowana o akcjach samoobrony, możliwość nakładania sankcji

Rada Gospodarcza i Społeczna

podejmowanie współpracy w zakresie problemów gospodarczych i społecznych

przestrzeń na formułowanie dyskusji w zakresie spraw gospodarczych i społecznych

analiza i raport podejmowanych aktywności

Sekretariat

Sekretarz Generalny: Antonio Guterres

czas trwania kadencji: 5 lat, zwyczajowo można ją raz powtórzyć

kierowanie działalnością ONZ, mediator sporów międzynarodowych, prawo poddania pod obrady RB kwestii związanych z pokojem i bezpieczeństwem międzynarodowym

Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości

strony sporów: państwa

warunek rozstrzygnięcia sporu przez MTS: oba państwa wyrażają chęć tego rozwiązania

# data[].attributes.body
Powołanie Komisji Praw Człowieka

została zastąpiona w 2006 r. przez Radę Praw Człowieka (Human Rights Council)

# data[].attributes.body
Ogłoszenie Żelaznej Kurtyny - przez: Winstona Churchilla (premier GB)

podział świata ze względu na wpływy zachodnie i wschodnie (sowieckie)

od Szczecina nad Bałtykiem od Triestu nad Adriatykiem opadła dziś żelazna kurtyna

# data[].attributes.body
Ogłoszenie Planu Marshalla

Pełna nazwa: Program Odbudowy Europy

Na czym polegał?

istota: odbudowa gospodarki po WW2

postać pomocy: surowce; instrumenty finansowe - bezzwrotne lub niskooprocentowane pożyczki

adresaci: wszystkie państwa europejskie

nie wszystkie państwa Europy przyjęły wsparcie - bo wpływy wschodnie

# data[].attributes.body
Ustanowienie Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka

10.12.1948; organ: Zgromadzenie Ogólne

czy ma charakter wiążący: ❌ NIE; ma charakter konsultatywny --> po WW2: wyznaczanie kierunków ochrony powojennej

generacje: 1 i 2

# data[].attributes.body
podpisanie Traktatu Waszyngtońskiego = powołanie do życia NATO - Organizacji Paktu Północnoatlantyckiego

PAŃSTWA ZAŁOŻYCIELSKIE: Stany Zjednoczone, Kanada, Wielka Brytania, Francja, Belgia, Włochy, Luksemburg, Dania, Holandia, Portugalia, Islandia, Norwegia

kompetencje NATO:

rozwijanie przyjaznych relacji międzynarodowych

rozwiązywanie sporów międzynarodowych

mechanizm samoobrony w razie napaści zbrojnej

art. 5 NATO w zw. z art. 51 KNZ

zapewnienie bezpieczeństwa międzynarodowego

organy NATO:

organ plenarny: Rada Północnoatlantycka

najwyższy urzędnik: Sekretarz Generalny - Mark Rutte // już nie jest to Jens Stoltenberg

# data[].attributes.body
przyjęcie Traktat Londyński = powołanie do życia Rady Europy

cel: dbałość o poszanowanie praw człowieka, standardy demokratyczne, ochronę grup mniejszościowych

# data[].attributes.body
Ogłoszenie Deklaracji Schumana

główna przeszkoda we współpracy narodów Europy: odwieczne konflikty Francji i Niemiec

instrument usunięcia przeszkody: powiązania gospodarcze FR i GE - by wydobycie węgla, produkcję stali integrować z innymi gospodarkami // dlaczego węgiel i stal? -> w zw. z tym w. i s. to główne surowce przemysłu zbrojeniowego

prognozy Schumana:

uniknięcie wojny między FR a GER

podstawy pod federację europejską

chęć integracji gospodarczej

# data[].attributes.body
podpisanie EUROPEJSKIEJ KONWENCJI PRAW CZŁOWIEKA (pełna nazwa: Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności)

czy ma charakter wiążący: TAK

generacja praw człowieka: 1

mechanizm dochodzenia praw i wolności: skarga indywidualna; warunek konieczny - wyczerpanie środków odwoławczych w porządku krajowym

organ powołany do dochodzenia w. i p.: Europejski Trybunał Praw Człowieka, siedziba: Strasburg

# data[].attributes.body
Traktat paryski

P: 1951; W/Ż: 1952

Państwa: Belgia, Holandia, Luksemburg, Włochy, Francja, RFN

Skutek: powołanie do życia Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali

# data[].attributes.body
Rozszerzenie NATO o Grecję i Turcję

# data[].attributes.body
Rozszerzenie NATO o Republikę Federalną Niemiec

# data[].attributes.body
Traktaty rzymskie

P: 1957; W/Ż: 1958

Państwa: Belgia, Holandia, Luksemburg, Włochy, Francja, RFN

Skutek: powołanie

Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej [Euratom istnieje do dziś!]

Europejska Wspólnota Gospodarcza

# data[].attributes.body
Traktat fuzyjny

P: 1965; W/Ż: 1967

Państwa: Belgia, Holandia, Luksemburg, Włochy, Francja, RFN

Skutek: Wspólnoty, które działały oddzielnie - zostały poddane pod jedną: 1) Radę, 2) Komisję.

# data[].attributes.body
Ustanowienie Paktów Praw Człowieka:

(1) Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych; (2) Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych

(1) MPPOiP

data wejścia w życie: 1976

generacje PCz: 1

charakter wiążący: ✅ TAK --> realizacja natychmiastowa

organ traktatowy: Komitet Praw Człowieka

czy przewiduje mechanizm skarg indywidualnych? -> ✅ TAK

(2) MPPGSiK

data wejścia w życie: 1976

generacje PCz: 2

charakter wiążący: ✅ TAK --> klauzula progresywnej realizacji (postęp)

organ traktatowy: Komitet Praw Społecznych

# data[].attributes.body
Rozszerzenie Wspólnot Europejskich o: Danię, Irlandię, Wielką Brytanię

# data[].attributes.body
powstanie G7

państwa: [G6] USA, Wlk. Brytania, Japonia, Francja, Niemcy (RFN), Włochy

1976 [G7]: Kanada

1997 [G8]: Rosja (zawieszona w roku 2014 w związku z aneksją Krymu)

obecnie - G7/G8: dylemat nomenklatury polega na kwestii występowania Unii Europejskiej (ale nie jest ona formalnym członkiem)

# data[].attributes.body
Rozszerzenie Wspólnot Europejskich o: Grecję

# data[].attributes.body
Rozszerzenie NATO o Hiszpanię

# data[].attributes.body
Rozszerzenie Wspólnot Europejskich o: Hiszpanię i Portugalię

# data[].attributes.body
Jednolity Akt Europejski

P: 1986; W/Ż: 1987

Skutki:

utworzenie Rady Europejskiej

wzmocnienie organu plenarnego WE

utworzenie wspólnego rynku wewnętrznego

# data[].attributes.body
Proklamowanie niepodległości przez Naddniestrze - separatyzm podsycany przez Rosję na ter. Mołdawii (II: Gagauzja)

# data[].attributes.body
Proklamowanie niepodległości przez: Słowenię, Chorwację, Macedonię Północną

# data[].attributes.body
wstąpienie Polski do Rady Europy

# data[].attributes.body
zawiązanie Trójkąta Weimarskiego

państwa: Polska, Francja, Niemcy

cel: wsparcie PL w akces do struktur euroatlantyckich; obecny stopień aktywności: niski

# data[].attributes.body
zawiązanie Trójkąta Wyszehradzkiego (dziś: Grupy Wyszehradzkiej)

państwa: Polska, Czechosłowacja (potem: Czechy i Słowacja od r. 1993), Węgry

cel pierwotny: wzajemne wsparcie w akcesie do struktur euroatlantyckich

# data[].attributes.body
upadek Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich = niepodległość: Rosji, Ukrainy, Białorusi

# data[].attributes.body
zawiązanie przez Rosję, Białoruś i Ukrainę Wspólnota Niepodległych Państw

kolejno: protokół do Układu Białowieskiego (z Ałma-Aty) - dołączyły kolejne państwa

współpraca gospodarcza

integracja polityczna

# data[].attributes.body
Początek ładu Pax Americana - postzimnowojenny

charakter ładu: od 1991-pocz. XX w.: jednobiegunowy (monocentryczny, hegemonistyczny); od pocz. XX w. do dziś: wielobiegunowy (policentryczny)

dziś: koncert mocarstw

# data[].attributes.body
Proklamowanie niepodległości przez Bośnię i Hercegowinę

# data[].attributes.body
Traktat z Maastricht

P: 1992; W/Ż: 1993

SKUTEK PODSTAWOWY: Powołanie Unii Europejskiej

ustanowienie Unii Gospodarczej i Walutowej

powołanie instytucji ERPO: ombudsman

ustanowienie instytucji obywatelstwa unijnego

charakter: dodatkowy, akcesoryjny, wtórny - wobec obywatelstwa państwa członkowskiego UE / narodowego

prawa wynikające z ob. UE: czynne i bierne prawo wyborcze do Parlamentu Europejskiego; czynne prawo wyborcze w wyborach do org. stanowiącego i jednoosobowego wykonawczego gminy (jednostka lokalna, podstawowa), bierne do org. stanowiącego podstawowej JST; możliwość złożenia skargi do ERPO w języku traktatowym; swobody traktatowe - swobodny przepływ: osób, towarów, usług i kapitału; obywatelska inicjatywa europejska do KE (1 MLN ob. pcz UE)

# data[].attributes.body
Rozpad Czechosłowacji - na Czechy i Słowację - aksamitny rozwód

# data[].attributes.body
Memorandum Budapesztańskie - zrzeknięcie się arsenału broni przez Ukrainę w zamian za porozumienia dyplomatyczne z zachodem

# data[].attributes.body
powołanie do życia Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie

podział działalności - tzw. "koszyki" OBWE

1 - bezpieczeństwo

2 - gospodarka i ochrona środowiska

3 - humanitaryzm, prawa człowieka

siedziba w WWA jednego z organów OBWE: ODIHR - Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka

# data[].attributes.body
Masakry w Srebrenicy i Zepie i kolejno: układ z Dayton | skutek: podział Bośni i Hercegowiny na 3 strefy etniczne:

1 - serbska

2 - chorwacka

3 - bośniacka // wyznanie dominujące: islam

# data[].attributes.body
Rozszerzenie UE o: Finlandię, Szwecję i Austrię

# data[].attributes.body
Traktat amsterdamski

P: 1997; W/Ż: 1999

Skutek:

możliwość stosowania sankcji na państwa członkowskie w związku z łamaniem standardów pcz. i standardów demokratycznych

zwiększenie uprawnień Parlamentu Europejskiego

# data[].attributes.body
ustanowienie Statutu Rzymskiego (w/ż: 2002) - powołanie do życia Międzynarodowego Trybunału Karnego

egzekwowanie odpowiedzialności karnej osób fizycznych

zakres przedmiotowy: zbrodnia przeciwko ludzkości, zbrodnie wojenne, ludobójstwo, zbrodnie agresji

zasady odpowiedzialności:

Państwo na którego terytorium dokonano: jest państwem stroną; odpowiedzialny: jest obywatelem państwa strony -> odpowiedzialność się ponosi

Zasada terytorialności -> państwo na którego terytorium dokonano: jest państwem stroną; ale odpowiedzialny: nie jest obywatelem państwa strony -> odpowiedzialność się ponosi

Zasada obywatelstwa -> państwo na którego terytorium dokonano: nie jest państwem stroną; ale odpowiedzialny: jest obywatelem państwa strony -> odpowiedzialność się ponosi

# data[].attributes.body
[12 III] Rozszerzenie NATO o Polskę, Czechy i Węgry

# data[].attributes.body
Traktat nicejski

P: 2001; W/Ż: 2003

Skutek:

przygotowanie ustrojowe do największego rozszerzenia na r. 2004

ustanowienie zasady 1 państwo = 1 komisarz

szczyt w Nicei // 07.12.2000 r. -> proklamowanie Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (w/ż: Traktat Lizboński (TFUE))

# data[].attributes.body
Zniesienie Federacyjnej Republiki Jugosławii (czyli tego co pozostało po proklamowaniu niepodległości przez państwa na Płw. Bałkańskim w 1991-92) -> i w miejsce FRJ powstała konfederacja "Serbia i Czarnogóra"

# data[].attributes.body
Rozszerzenie NATO o Litwę, Łotwę, Estonię, Słowację, Słowenię, Rumunię i Bułgarię

# data[].attributes.body
Rozpad konfederacji "S i Cz." = 1) Serbia, 2) Czarnogóra

# data[].attributes.body
Proklamowanie niepodległości przez Kosowo

Kosowo nie jest członkiem ONZ

Kosowo jest uznawane przez Polskę

# data[].attributes.body
Traktat lizboński (Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej)

P: 2007; W/Ż: 2009

Kto był wówczas Prezydentem RP? - Lech Kaczyński

Kto był premierem? - Donald Tusk

skutek ustrojowy: nadanie osobowości prawnej UE = podmiotowość prawnomiędzynarodowa WTÓRNA; zniesienie systemu filarowego = jednolita struktura Unii Europejskiej

skutek instytucjonalnych: powołano: 1) stały przewodniczący RE [van Rompuy 09-14, Tusk 14-19, Michel 19-24, Costa 24-dziś]; 2) Wysoki przedstawiciel Unii ds. zagranicznych i polityki bezpieczeństwa; zwiększenie uprawnień PE

ustanowienie prawa incjatywy obywatelskiej europejskiej (1mln podpisów do KE)

ustalenie procedury wyjścia z UE

# data[].attributes.body
Wojna Rosji z Gruzją (w zw. z wypchnięciem Gruzinów z terenów separatyzmu Osetii Pd.)

Wówczas prezydentem:

PL: Lech Kaczyński - dziś Gruzja, jutro Ukraina, pojutrze państwa bałtyckie, a później może i przyjdzie czas na mój kraj, na Polskę

GR: Michaeil Saakaszwili

# data[].attributes.body
Początek Partnerstwa Wschodniego - cel: integracja państw obszaru post-radzieckiego z UE

# data[].attributes.body
Rozszerzenie NATO o Albanię i Chorwację

# data[].attributes.body
Rozszerzenie UE o: Chorwację

# data[].attributes.body
Janukowycz pod wpływem Putina - nie ratyfikował umowy stowarzyszeniowej UE-Ukraina -> doszło w zw. z tym do buntu ludności w postaci EUROMAJDANU, REWOLUCJI GODNOŚCI

# data[].attributes.body
nowy prezydent Ukrainy: Petro Poroszenko

18 III: aneksja Krymu

proklamowanie niepodległości separatystycznych republik ludowych: 1) ługańska, 2) doniecka

układ o zawieszeniu broni w Mińsku - potwierdzony przez Francję, Niemcy, Rosję i Ukrainę (format normandzki/czwórka normandzka)

# data[].attributes.body
Rozszerzenie NATO o Czarnogórę

# data[].attributes.body
Rozszerzenie NATO o Macedonię Północną

# data[].attributes.body
Wystąpienie z UE Wlk. Brytanii

# data[].attributes.body
Inwazja Rosji na Ukrainę

# data[].attributes.body
Finlandia

# data[].attributes.body
Szwecja