# data[].attributes.headline
A Guide to Inspection in Primary and Special Schools 2025

# data[].attributes.subject
A Guide to Inspection in Primary and Special Schools 2025

# data[].attributes.attachment_link.title
A Guide to Inspection in Primary and Special Schools   — Updated February 2025

# data[].attributes.headline
A Guide To Inspection in Post-Primary Schools 2025

# data[].attributes.subject
A Guide To Inspection in Post-Primary Schools 2025

# data[].attributes.attachment_link.title
A Guide To Inspection in Post-Primary Schools - Updated February 2025

# data[].attributes.attachment_caption
Educational Research Institute - National Research Institute

# data[].attributes.headline
Inclusive Education - Projects implemented

# data[].attributes.subject
Inclusive Education - Projects implemented

# data[].attributes.headline
Accessible school for all - executive summary

# data[].attributes.subject
Accessible school for all - executive summary

# data[].attributes.headline
Czytelnia Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji

# data[].attributes.subject
Czytelnia Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji

# data[].attributes.body
Zachęcamy do zapoznania się z innymi publikacjami FRSE związanymi z edukacją.

# data[].attributes.attachment_link.title
Czytelnia - Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji

# data[].attributes.attachment_link.description
Od 1993 r. zarządzamy europejskimi programami, projektami i inicjatywami, które umożliwiają poszerzanie wiedzy podstawowej lub specjalistycznej, zdobywanie nowych umiejętności i kompetencji na ścieżce edukacji formalnej, pozaformalnej i nieformalnych form uczenia się, pozwalają rozwijać zainteresowania i pasje poprzez działania podejmowane w innych krajach oraz w społecznościach lokalnych.

# data[].attributes.headline
Erasmus bez barier. Mobilności zawodowe uczniów ze specjalnymi potrzebami 2021

# data[].attributes.subject
Erasmus bez barier. Mobilności zawodowe uczniów ze specjalnymi potrzebami 2021

# data[].attributes.headline
Model of student's competences and skills

# data[].attributes.subject
Model of student's competences and skills

# data[].attributes.body
1. Dbaj o środowisko ponad wszystko

2. Szkoła pomaga po pandemii: Lekcja pierwsza. Jak możemy odzyskać dobrostan utracony w szkole ery popandemicznej?

3. Naucz się i podaj dalej

# data[].attributes.headline
Engaging children and adolescents with disabilities in decision affecting their lives 2025

# data[].attributes.subject
Engaging children and adolescents with disabilities in decision affecting their lives 2025

# data[].attributes.attachment_link.title
Tips on engaging Children and adolescents with Disabilities in decesion-making process UNICEF

# data[].attributes.headline
Edukacja włączająca w przedszkolu i szkole 2019

# data[].attributes.subject
Edukacja włączająca w przedszkolu i szkole 2019

# data[].attributes.headline
Pod lupą... Newsletter zespołu analitycno-badawczego 2025

# data[].attributes.subject
Pod lupą... Newsletter zespołu analitycno-badawczego 2025

# data[].attributes.attachment_caption
Site dedicated to inclusion in education

# data[].attributes.headline
SALTO Inclusion Education - english site

# data[].attributes.subject
SALTO Inclusion Education - english site

# data[].attributes.attachment_link.description
SALTO Resource Centre supports organisations across Europe in implementation of Erasmus+ projects that focus on inclusion and diversity.

# data[].attributes.attachment_caption
Site comprising articles on the inclusion topic

# data[].attributes.headline
SALTO, Inclusion & Diversity - english site

# data[].attributes.subject
SALTO, Inclusion & Diversity - english site

# data[].attributes.attachment_link.title
SALTO-YOUTH - SALTO, Inclusion & Diversity

# data[].attributes.attachment_link.description
Are you looking for inclusion & diversity training, publications or resources for international youth work with young people with fewer opportunities? The SALTO-YOUTH Inclusion & Diversity Resource Centre does just that. Read more…

# data[].attributes.headline
Erasmus+ inclusion and diversity - polish site

# data[].attributes.subject
Erasmus+ inclusion and diversity - polish site

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Erasmus+ promuje równe szanse, włączenie społeczne, różnorodność i sprawiedliwość. Skupia się na wspieraniu organizacji i osób o mniejszych szansach, oferując im odpowiednie zasoby. Narodowa Agencja oraz centra zasobów SALTO wspierają realizowane projekty, aby były bardziej włączające oraz otwarte dla osób narażonych na wykluczenie społeczne. W ramach programu Erasmus+ opracowano strategie i środki na rzecz włączenia i różnorodności, aby ułatwić dostęp i usunąć bariery dla różnych grup. Na tej stronie zapoznają się Państwo z definicjami dotyczącymi włączania i różnorodności, naszą strategią, przydatnymi publikacjami oraz bezpłatnymi szkoleniami.

Program Erasmus+ kładzie duży nacisk na włączanie i różnorodność, dążąc do równego dostępu do edukacji dla wszystkich, niezależnie od pochodzenia czy sytuacji życiowej. Wspiera organizacje i osoby, które mogą mieć trudności z uczestnictwem w programie.

Włączenie i różnorodność to jeden z kluczowych priorytetów programu, który promuje równe szanse, różnorodność i sprawiedliwość. Organizacje są zachęcane do uwzględniania tych wartości przy tworzeniu swoich projektów, tak aby były dostępne dla różnych grup uczestników.
Wsparcie obejmuje między innymi:

włączające podejście w organizacjach, aby realizowane projekty były dostępne dla różnych grup

wsparcie Narodowych Agencji i centrów zasobów SALTO w realizacji włączających projektów

zarządzanie elementami programu na poziomie centralnym przez Europejską Agencję Wykonawczą ds. Edukacji i Kultury

działania biur krajowych Erasmus+ oraz regionalnych centrów SALTO w państwach niestowarzyszonych z Programem

Bariery mogące utrudniać uczestnictwo
O realizacji priorytetu włączanie i różnorodność można mówić, jeśli Państwa działania skierowane są do osób, które narażone są na poniższe czynniki:

Niepełnosprawność: obniżona sprawność fizyczna, umysłowa, intelektualna lub sensoryczna, która w interakcji z różnymi barierami może ograniczać pełne i efektywne uczestnictwo w życiu społecznym na równych zasadach z innymi obywatelami.

Problemy zdrowotne: poważne choroby, choroby przewlekłe lub wszelkie inne sytuacje związane ze zdrowiem fizycznym lub psychicznym, które uniemożliwiają uczestnictwo w programie.

Bariery związane z systemami kształcenia i szkolenia: słabe wyniki w systemach kształcenia i szkolenia, osoby wcześnie kończące naukę, młodzież NEET (młodzież niekształcąca się, niepracująca ani nieszkoląca się) oraz nisko wykwalifikowani dorośli. Bariery mogą wynikać z ograniczeń strukturalnych w systemach edukacyjnych lub braku uwzględnienia szczególnych potrzeb uczestników.

Różnice kulturowe: problemy adaptacyjne osób z różnych środowisk kulturowych, zwłaszcza migrantów, osób uchodźczych, mniejszości narodowych i etnicznych, użytkowników języka migowego, osób mających trudności z adaptacją językową i integracją kulturową.

Bariery społeczne: trudności w przystosowaniu społecznym, takie jak ograniczone kompetencje społeczne, zachowania antyspołeczne lub wysokiego ryzyka; bycie (byłym) przestępcą, osobą nadużywającą (w przeszłości) środków odurzających lub alkoholu lub marginalizacja społeczna. Inne bariery społeczne mogą wynikać z sytuacji rodzinnej, na przykład z bycia pierwszą osobą w rodzinie, która ma dostęp do wykształcenia wyższego, z bycia rodzicem (zwłaszcza osobą samotnie wychowującą dzieci), opiekunem, żywicielem rodziny, sierotą lub z mieszkania w przeszłości lub obecnie w placówce opiekuńczej.

Bariery ekonomiczne: niekorzystna sytuacja ekonomiczna, na przykład niski poziom życia, niskie dochody, bycie osobą uczącą się, która musi pracować, aby się utrzymać, zależność od systemu opieki społecznej, długotrwałe bezrobocie, niepewna sytuacja lub ubóstwo, bezdomność, zadłużenie lub problemy finansowe.

Bariery związane z dyskryminacją: dyskryminacja związana z płcią, wiekiem, pochodzeniem etnicznym, religią, przekonaniami, orientacją seksualną lub niepełnosprawnością, lub dyskryminacji wynikającej z wielu przyczyn (połączenia dwóch lub kilku wspomnianych rodzajów dyskryminacji).

Bariery geograficzne: np. mieszkanie w regionach oddalonych, na obszarach wiejskich, na małych wyspach lub w regionach peryferyjnych/najbardziej oddalonych, na przedmieściach miast, na obszarach o słabiej rozwiniętej sieci usług (ograniczony transport publiczny, słaba infrastruktura) lub słabiej rozwiniętych obszarach w państwach trzecich.

Aby wdrożyć zasady włączenia, opracowano ramy środków na rzecz włączenia oraz strategię na rzecz włączenia społecznego i różnorodności. Celem jest zapewnienie łatwiejszego dostępu do finansowania dla szerszej grupy organizacji oraz dotarcie do większej liczby osób o mniejszych szansach. Ramy te mają na celu usunięcie barier i zwiększenie dostępności możliwości oferowanych przez program Erasmus+.

Kontekst europejski
W ostatnich latach równy dostęp do edukacji był głównym zagadnieniem polityki poruszanym na najwyższym szczeblu Unii Europejskiej. Europejskie głowy państw i szefowie rządów dyskutowali o znaczeniu edukacji dla przyszłości Europy na Szczycie Społecznym na rzecz Sprawiedliwego Zatrudnienia i Wzrostu Gospodarczego w Göteborgu w listopadzie 2017 roku. Na szczycie tym wezwano państwa do działania na rzecz „sprawiedliwych miejsc pracy i wzrostu gospodarczego" w Europie oraz ustanowiono europejski filar praw socjalnych[1]. Równość w edukacji jest kluczowym elementem tego filaru.

W Polsce system oświaty zapewnia realizację prawa każdego obywatela do kształcenia się oraz prawa dzieci i młodzieży do wychowania i opieki, odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju. Osoby uczące się mogą korzystać z dostosowania treści, metod i organizacji nauczania do swoich możliwości psychofizycznych, a także pomocy psychologiczno-pedagogicznej i specjalnych form pracy dydaktycznej.

Z kolei organizacja i realizacja procesu dydaktycznego na uczelni powinna być dostosowana do szczególnych potrzeb studentów z niepełnosprawnością.
Misja i wizja polskiej NA
Polska Narodowa Agencja Programu Erasmus+ i Europejski Korpus Solidarności (dalej NA) realizując założenia programowe nakreślone w podstawach prawnych oraz dokumentach strategicznych powiązanych z programami Erasmus+ oraz Europejski Korpus Solidarności (dalej EKS) będzie działać na rzecz włączania społecznego i różnorodności. Dbanie o szczególne wsparcie dla osób z mniejszymi szansami i wymagających szczególnego wsparcia edukacyjnego zawsze było wpisane w kodeks postępowania NA jako instytucji oraz wszystkich jej pracowników. Z uwagi na priorytety określone dla programów Erasmus+ i EKS na lata 2021-2027 działania związane z promowaniem i wdrażaniem założeń włączania społecznego i różnorodności będą z jeszcze większą determinacją i świadomością realizowane.

NA działa w systemie prawnym Rzeczypospolitej Polskiej, w której Konstytucja przyznaje obywatelom wolności i prawa osobiste oraz stoi na straży równego ich traktowania. Polska jest państwem członkowskim Unii Europejskiej i tym samym w pełni respektuje zapisy Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej[3].

Programy Erasmus+ i EKS dla instytucji, organizacji, placówek edukacyjnych działających na rzecz edukacji formalnej, pozaformalnej oraz uczenia się nieformalnego, są i będą nieocenionym narzędziem realizacji celów włączania społecznego i wspierania różnorodności. Pandemia zasadniczo zmieniła kontekst funkcjonowania programów edukacyjnych poprzez ograniczenie mobilności i konieczność realizowania działań projektowych online, co pewne grupy docelowe postawiło w jeszcze bardziej niekorzystnej sytuacji.

NA realizując strategię na rzecz włączania społecznego i różnorodności przyjmuje w pełni założenia dotyczące priorytetu „Włączanie i różnorodność" programów Erasmus+ i EKS, co oznacza, że będzie promować równe możliwości i równy dostęp, włączanie społeczne, różnorodność i sprawiedliwość we wszystkich działaniach objętych tym priorytetem. Organizacje pracujące na rzecz osób z mniejszymi szansami, jak i bezpośrednio osoby z mniejszymi szansami uczestniczące w działaniach projektowych będą otoczone właściwą troską i wsparciem. NA zadba o to zarówno podczas realizacji własnych działań promocyjnych, działań wspierających wnioskodawców i beneficjentów oraz działań realizowanych w ramach projektów dofinansowanych przez NA. Zostaną dołożone starania, by ułatwić dostęp do programu jak najszerszemu spektrum organizacji i aby umożliwiały one korzystanie z programu większej liczbie osób z mniejszymi szansami.

Międzyinstytucjonalna proklamacja Europejskiego filaru praw socjalnych (Dz.U. C428, 13.12.2017, s. 10-15). Podpisana przez Parlament Europejski, Radę i Komisję 17 listopada w 2017 w Göteborgu w Szwecji.

Władze w prawie wszystkich europejskich systemach edukacji w oficjalnych dokumentach definiują lub odnoszą się do pojęć związanych z równością szans w edukacji. Oprócz pojęcia „zapewnianie równości szans" stosowne terminy obejmują: sprawiedliwość, wyrównywanie szans, równouprawnienie/nierówne traktowanie, niekorzystną sytuację, brak dyskryminacji, grupy szczególnie narażone, grupy ryzyka i wczesne kończenie nauki szkolnej (Eurydice 2020).

NA przyjmuje w pełni spektrum sytuacji powodujących, iż osoba ma mniejsze szanse uczestnictwa w programach Erasmus+ i EKS - nie znajdujemy pełniejszych definicji niż te, które zostały wypracowane we wzajemnym dialogu ekspertów i polityków zajmujących się polityką edukacyjną, kulturową i społeczną i są przedstawione w dokumentach programowych. Są to:

Niepełnosprawność: obniżona sprawność fizyczna, umysłowa, intelektualna lub sensoryczna, która w interakcji z różnymi barierami może ograniczać pełne i efektywne uczestnictwo w życiu społecznym na równych zasadach z innymi obywatelami;

Problemy zdrowotne: poważne choroby, choroby przewlekłe lub wszelkie inne sytuacje związane ze zdrowiem fizycznym lub psychicznym, które utrudniają lub uniemożliwiają uczestnictwo w życiu społecznym;

Dostępność oraz struktura oferty edukacyjnej i szkoleń oraz problemy edukacyjne powodujące osiąganie słabych wyników w nauczaniu, a tym samym słabsze przygotowanie do życia zawodowego i społecznego, prowadzące do przedwczesnego kończenia nauki, młodzież NEET (młodzież niekształcąca się, niepracująca ani nieszkoląca się) oraz nisko wykwalifikowani dorośli;

Różnice kulturowe: wpływające na zmniejszenie szans w szczególności osób pochodzących ze środowisk migracyjnych lub uchodźczych;

Bariery ekonomiczne: niskie dochody, długotrwałe bezrobocie, niepewna sytuacja lub ubóstwo, bezdomność;

Bariery społeczne: trudności w przystosowaniu społecznym, takie jak ograniczone kompetencje społeczne, zachowania antyspołeczne lub wysokiego ryzyka, trudna sytuacja życiowa;

Bariery społeczne związane z dyskryminacją: ze względu na płeć, wiek, pochodzenie etniczne, religie, przekonania, orientację seksualną lub niepełnosprawność, itp.;

Bariery geograficzne: zamieszkanie na terenach z mniejszymi możliwościami edukacyjnymi, rozwojowymi, transportowymi, z niską aktywnością obywateli, mniej rozwiniętych gospodarczo lub z mniejszym dostępem do instytucji kultury.

NA Erasmus+ i EKS zakłada następujące cele długofalowe do roku 2027:

1. Uwrażliwianie pracowników na kwestie włączania społecznego i różnorodności oraz podnoszenie ich kompetencji w zakresie wspierania realizacji projektów z udziałem osób z mniejszymi szansami, aby działania podejmowane na rzecz beneficjentów programu były adekwatne i wysokiej jakości.

2. Wzmocnienie wizerunku programu Erasmus+ oraz EKS jako programów sprzyjających włączaniu społecznemu i niwelowaniu barier w dostępie do edukacji, kształcenia i szkoleń przez konsekwentne realizowanie działań na rzecz włączania i różnorodności.

3. Zwiększenie liczby uczestników z mniejszymi szansami w dofinansowywanych projektach, w szczególności tych, dla których głównym celem jest realizacja założeń priorytetu „Włączanie i różnorodność".

4. Podnoszenie jakości działań projektowych poprzez systemowe działania wspierające oferowane wnioskodawcom oraz beneficjentom projektów realizowanych w ramach programów Erasmus+ oraz Europejski Korpus Solidarności.

NA realizując swoją misję zawsze będzie się kierować dążeniem do nawiązywania dialogu ze wszystkimi środowiskami, prowadzeniem konstruktywnych dyskusji z interesariuszami oraz niwelowania wszelkiego rodzaju radykalizmów. NA będzie współpracować z krajowymi, regionalnymi i lokalnymi instytucjami i organizacjami działającymi na rzecz osób z mniejszymi szansami, aby wypracować maksymalną synergię działań i wspierać osoby indywidualne oraz organizacje w optymalny sposób.

NA będzie kontynuować działania na rzecz mniej doświadczonych organizacji ubiegających się o dofinansowanie (w szczególności tych, które nie korzystały dotychczas z oferty programów) oraz na rzecz osób indywidualnych, które obawiają się uczestnictwa w mobilności i projektach międzynarodowych, aby wzmacniać markę programów Erasmus+ i EKS jako dostępnych dla każdego.

Działania na rzecz osób z mniejszymi szansami będą dostosowywane do specyfiki formy edukacji (formalna, pozaformalna) czy nieformalnego uczenia się, sektora edukacji (edukacja szkolna, kształcenie i szkolenia zawodowe, edukacja dorosłych, szkolnictwo wyższe, edukacja na rzecz osób młodych) oraz grupy odbiorców (uczniowie, studenci, młodzież, osoby dorosłe, nauczyciele, nauczyciele akademiccy, trenerzy, szkoleniowcy, pracownicy administracji instytucjonalnej, samorządowej, itp.).
Realizacja działań podejmowanych przez NA
Dążąc do osiągnięcia powyżej zdefiniowanych celów NA będzie realizować następujące działania:
Przygotowanie pracowników
Każdy nowo zatrudniany pracownik będzie zobowiązany do zapoznania się ze strategią NA rzecz włączania i różnorodności i do dołożenia wszelkich starań, by w swojej codziennej pracy ją realizować.

Każdy pracownik będzie aktualizował wiedzę poprzez udział w seminarium tematycznym dot. włączania i różnorodności zapewnianego w ramach działań szkoleniowych NA lub w ramach działań TCA/NET dotyczących włączania i różnorodności.

Koordynatorzy zespołów i dyrektorzy biur będą monitorować postępy podległych im pracowników w poznawaniu założeń włączania i różnorodności i - w razie potrzeby - rekomendować działania naprawcze.
Międzysektorowa grupa robocza NA ds. Włączania i różnorodności
Istotne znaczenie dla wdrażania i aktualizowania strategii NA będzie miała międzysektorowa grupa robocza w zakresie włączania i różnorodności. Grupa została powołana w I półroczu 2021roku. Koordynatorem działań grupy jest osoba pełniąca funkcję koordynatora zespołu ds. TCA ( Training and Cooperation Activities). W skład grupy wchodzą przedstawiciele każdego sektora Erasmus+ oraz EKS, a także Biura Promocji. Członkowie grupy będą pełnili rolę doradczą dla kolegów w swoich sektorach (będą to Inclusion Oficers w poszczególnych sektorach) oraz będą wsparciem dla koordynatora Zespołu ds. TCA pełniącego jednocześnie rolę TCA Inclusion Officer dla całej NA.
Przygotowanie ekspertów współpracujących z NA
Eksperci współpracujący z NA w zakresie oceny wniosków o dofinansowanie oraz raportów z realizacji projektów zostaną przeszkoleni (w ramach przygotowania do pracy w ramach konkretnego konkursu wniosków i akcji) w tematyce związanej z priorytetem Włączanie i różnorodność, aby oceniać zgodnie z tym priorytetem zarówno planowane przez wnioskodawców działania projektowe w odpowiedni sposób uwzględniające potrzeby osób z mniejszymi szansami jak i właściwie zastosować zasadę proporcjonalności w stosunku do małych, niedoświadczonych organizacji działających lokalnie na rzecz tych osób.

Eksperci współpracujący z NA w charakterze wykładowców, prelegentów, szkoleniowców, trenerów (wydarzenia, działania wspierające, monitorujące i upowszechniające) będą wybierani z należytą starannością spośród osób pracujących w instytucjach i organizacjach profesjonalnie zajmujących się tematyką włączania i różnorodności lub w ramach otwartych naborów organizowanych przez NA.

Ponadto systemowe szkolenia dla ekspertów zewnętrznych oceniających wnioski będą miały na celu wystandaryzowanie podejścia ekspertów do oceny wniosków pod kątem uwzględniania tematyki włączania i różnorodności we wszystkich propozycjach składanych przez wnioskodawców.
Wsparcie dla beneficjentów w realizacji działań projektowych
Włączanie i różnorodność to jedna z czterech podstawowych zasad nowego programu 2021-2027 wymieniona w Standardach jakości Erasmusa, które muszą być przestrzegane przez akredytowane i nieakredytowane organizacje realizujące działania w zakresie mobilności edukacyjnej. W ramach Standardów organizacje zobligowane są do otwierania się na uczestników z różnych środowisk i o różnych możliwościach oraz aktywnego angażowania uczestników z mniejszymi szansami.

NA zapewni systemowe wsparcie dla nowych wnioskodawców w celu jak najszerszego otwarcia programów na mniejsze i mniej doświadczone organizacje oraz dotarcie do jak największej grupy osób z mniejszymi szansami.

Odpowiednio przygotowana oferta szkoleniowa dla ww. wnioskodawców i beneficjentów zachęci do wnioskowania o dofinansowanie projektów i poprawi kompetencje zarządcze liderów projektów oraz ich wiedzę profesjonalną, co umożliwi samodzielne działanie tych organizacji.

Tematyka włączania i różnorodności będzie przedmiotem adekwatnego dla danego sektora/akcji i grupy odbiorców omówienia podczas spotkań z beneficjentami organizowanych przed lub w początkach realizacji projektów ( kick-off meetings) oraz w każdym działaniu monitorująco-doradczym prowadzonym przez NA.

Powyższe powinno doprowadzić do tego, iż działania na rzecz włączania i różnorodności będą uwzględniane (w miarę możliwości) przy realizacji działań każdego dofinansowanego projektu.

Dodatkowo w ramach działań monitorujących NA będzie omawiała tematykę związaną z włączaniem i różnorodnością. W razie potrzeby NA będzie zachęcała beneficjentów do tworzenia działań naprawczych w celu lepszego uwzględnienia potrzeb osób z mniejszymi szansami w ich projektach.

NA będzie działać na rzecz sieciowania i integrowania organizacji działających na rzecz osób z mniejszymi szansami w celu wzmocnienia ich potencjału organizacyjnego i rozwojowego.
Działania informacyjno-promocyjne
NA będzie kontynuowała stosowanie rozwiązań właściwych dla osób z niepełnosprawnościami ruchowymi oraz osób niedowidzących (budynek siedziby NA jest w pełni dostosowany do potrzeb osób z barierami ruchowymi, strona internetowa NA posiada rozwiązania dogodne dla osób niedowidzących, mających problemy ze słuchem oraz osoby głuchych - np. podczas wydarzeń organizowanych przez NA zapewniane jest tłumaczenie migowe. Wybór miejsc wydarzeń informacyjno-promocyjnych będzie uwzględniał potrzeby osób z niepełnosprawnościami).

NA będzie organizowała seminaria tematyczne poświęcone tematyce włączania i różnorodności zarówno jako wydarzenia międzysektorowe, jak i wydarzenia adresowane do grupy odbiorców konkretnego sektora, aby pełniej odpowiedzieć na jego potrzeby.

Polska NA przygotuje odpowiednie i dostępne materiały informacyjne oraz będzie wykorzystywać różne działania środowiskowe i kanały komunikacyjne, aktywnie docierać do organizacji działających w dziedzinach związanych z włączaniem społecznym i różnorodnością i nawiązywać z nimi kontakty we współpracy z Regionalnymi Punktami Informacyjnymi.

Atencja oraz szacunek okazywane podczas spotkań indywidualnych, seminariów, szkoleń, warsztatów oraz innych wydarzeń osobom z mniejszymi szansami jest oczywistością, a odpowiednie przygotowanie do tego pracowników NA zostanie zapewnione w ramach podnoszenia kompetencji pracowników NA oraz odpowiedniego doboru osób prowadzących.

NA będzie upowszechniać tematykę włączania i różnorodności poprzez kampanie społeczne oraz upowszechnianie przykładów projektów Erasmus+ oraz EKS na rzecz włączania społecznego.

Powyższe założenia dotyczą wszystkich sektorów, działań i akcji realizowanych przez NA. Jednak z uwagi na specyficzne uwarunkowania istniejące w niektórych sektorach oraz konieczność zapewnienia przez NA zasad przejrzystości wyboru organizacji i uczestników oraz zasad równego traktowania NA dopuszcza pewne ograniczenia co opisano poniżej.

Projekty mobilności w sektorze szkolnictwa wyższego - definicja sytuacji powodujących, iż osoba ma mniejsze szanse uczestnictwa w projekcie dla konkursów organizowanych w latach 2021-2023 została zawężona do:

- niepełnosprawności: o przynależności uczestnika (studenta lub pracownika) do tej grupy będzie decydowało posiadanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez upoważniony do tego organ. Szczegółowa procedura wnioskowania przez osoby z orzeczonym stopniem niepełnosprawności jest opisana na stronie NA (dokumenty sektora Szkolnictwo wyższe);

- barier natury ekonomicznej (tylko w odniesieniu do studentów): o przynależności do tej grupy będzie decydować fakt otrzymywania stypendium socjalnego w uczelni macierzystej, co jest dowodem na osiąganie niskich dochodów na jednego członka rodziny w rodzinie stypendysty.

Zawężenia wynikają z potrzeby jednoznacznego określenia kryteriów przynależności w celu wyeliminowania nierównego traktowania uczestników. NA podejmie dialog z uczelnianymi koordynatorami programu Erasmus+ oraz osobami zajmującymi się w uczelniach problematyką włączania i różnorodności w celu ewentualnego poszerzenia grupy docelowej począwszy od roku 2024 (będzie to możliwe o ile zostaną wypracowane jednoznaczne kryteria przynależności do zdefiniowanej grupy docelowej).

Realizację strategii „Włączania i różnorodności" będzie wspierać działalność Krajowego Biura Elektronicznej platformy na rzecz uczenia się dorosłych w Europie (EPALE), które oferuje określone rozwiązania dla osób z mniejszymi szansami. EPALE to europejska, wielojęzyczna, otwarta dla wszystkich społeczność profesjonalistów z dziedziny edukacji dorosłych, finansowana ze środków programu Erasmus+. Platforma nie tylko wspiera sektor Edukacji dorosłych, ale także promuje tematykę edukacji włączającej poprzez wpisy na blogu lub w aktualnościach, materiały do pobrania, organizowanie i promocję wydarzeń w tym temacie. EPALE pokazuje innowacyjne, sprawdzone rozwiązania i narzędzia, które mogą pomóc w zapewnieniu edukacji osobom zagrożonym wykluczeniem społecznym i w niwelowaniu nierówności społecznych.

Powstała strona tematyczna EPALE, na której zostały zebrane artykuły na temat edukacji równych szans, aktywizacji osób zagrożonych wykluczeniem i działań na rzecz włączania społecznego: https://epale.ec.europa.eu/pl/blog/edukacja-doroslych-na-rzecz-wlaczenia-spolecznego

Programy Erasmus+ i Europejski Korpus Solidarności 2021-2027 wspierają tych, którzy mają mniejsze szanse na udział w projektach międzynarodowych oraz transgranicznych mobilnościach, a także stawiają na różnorodność i międzykulturowość. Równy dostęp i włączenie społeczne to jedno z kluczowych zadań stawianych przed realizatorami inicjatyw finansowanych z budżetu programu.

Zostało przyjęte, że za uczestników z tzw. mniejszymi szansami będą uznawane osoby, w przypadku których dostęp do uczestnictwa w programie jest utrudniony bądź ograniczony z następujących powodów:

niepełnosprawność (tj. uczestnicy o specjalnych potrzebach): osoby niepełnosprawne fizycznie, sensorycznie, intelektualnie (upośledzone umysłowo, osoby z upośledzeniem funkcji poznawczych, osoby o obniżonym poziomie rozwoju intelektualnego) lub w inny sposób;

trudności edukacyjne: młodzież mająca trudności w uczeniu się; osoby przedwcześnie kończące naukę; osoby dorosłe o niskich kwalifikacjach; osoby młode osiągające słabe wyniki w nauce szkolnej;

przeszkody natury ekonomicznej: osoby o niskim standardzie życia, niskich dochodach, zależne od systemu opieki społecznej lub bezdomne; osoby długotrwale bezrobotne lub ubogie; osoby zadłużone lub doświadczające problemów finansowych;

różnice kulturowe: imigranci lub uchodźcy bądź ich potomkowie; osoby należące do mniejszości narodowych lub etnicznych; osoby mające trudności z adaptacją językową lub integracją kulturową bądź religijną;

problemy zdrowotne: osoby z przewlekłymi problemami zdrowotnymi, poważnymi chorobami lub zaburzeniami psychicznymi;

przeszkody społeczne: osoby dyskryminowane ze względu na płeć, wiek, pochodzenie etniczne, religię, orientację seksualną, niepełnosprawność itp.; osoby o ograniczonych umiejętnościach społecznych bądź wykazujące zachowania antyspołeczne lub ryzykowne; osoby znajdujące się w nieustabilizowanej sytuacji życiowej; (byli) przestępcy, (byli) narkomani i alkoholicy; młodzi rodzice lub osoby samotnie wychowujące dzieci; sieroty; przeszkody natury geograficznej: osoby z obszarów oddalonych lub wiejskich; osoby mieszkające na małych wyspach lub w regionach peryferyjnych; osoby z „problematycznych" stref miejskich; osoby z obszarów o słabiej rozwiniętej sieci usług (ograniczony transport publiczny, słaba infrastruktura).

Wspierające podejście Narodowej Agencji programu Erasmus+ i Europejskiego Korpusu Solidarności wobec organizacji, osób pracujących z młodzieżą i młodych ludzi, którzy dążą do uzyskania dostępu do możliwości oferowanych przez programy Erasmus+ i Europejski Korpus Solidarności, jest zgodne z założeniami Narodowej Strategii Integracji Społecznej dla Polski oraz Ramami strategicznymi w dziedzinie kształcenia i szkolenia do 2020 r. (częściowo dotyczącymi sektora Młodzież). Działania realizowane w ramach Strategii są uwzględniane w Rocznych Planach Pracy Narodowej Agencji programu Erasmus+ i Europejskiego Korpusu Solidarności.

W związku ze zbliżającym się ogłoszeniem długofalowej strategii na rzecz włączania w programach Erasmus+ i Europejski Korpus Solidarności, polska Narodowa Agencja przygotowuje szereg materiałów wspierających beneficjentów we wdrażaniu projektów włączających społecznie. Serdecznie zachęcamy do uwzględniania w planowanych projektach udziału osób z mniejszymi szansami i śledzenia naszej .

Dotychczas nie powstały jednolite przepisy ani instrukcje, których moglibyśmy przestrzegać, aby łatwo poradzić sobie z percepcją różnorodności. Możemy jednak pracować nad rozwojem kompetencji, które nam w tym pomogą. Kompetencje te można zrozumieć jako połączenie wiedzy, umiejętności i postaw ludzkich, jakie przejawiają się poprzez nasze działanie. Zestaw poniższych kompetencji może pomóc nam stworzyć mosty ponad różnicami i mieć pozytywne i pełne szacunku interakcje z ludźmi:
Aktywne słuchanie
Umiejętność słuchania i pełnego skupienia się na zrozumieniu tego, co mówią inni bez odgórnych założeń lub osądów
Rozpoznawanie uprzedzeń
Zrozumienie, jak nasza ocena sytuacji jest ukształtowana przez sposób, w jaki zostaliśmy uspołecznieni i podejmowanie starań, by przezwyciężyć nasze uprzedzenia poprzez zmianę nastawienia i rewizję naszej dotychczasowej pozycji.
Krytyczne myślenie
Umiejętność kwestionowania naszych założeń i informacji nam przedstawianych oraz przyglądanie się rzeczom z różnych perspektyw.
Empatia
Umiejętność odnoszenia się do uczuć, potrzeb i doświadczeń innych ludzi.
Komunikacja interpersonalna
Umiejętność pozytywnego i empatycznego nastawienia do innych ludzi.
Otwartość umysłu
Otwartość na branie pod uwagę pomysłów, doświadczeń i opinii, które są nowe lub inne niż nasze.
Samoświadomość
Bycie świadomym i rozumienie naszych własnych uczuć, zachowań, potrzeb i aspiracji, a także mocnych i słabych stron.
Solidarność
Uznanie własnej uprzywilejowanej pozycji, dążenie do zrozumienia zmagań grup marginalizowanych i aktywne promowanie równości.

W nowej siedmioletniej perspektywie programu Erasmus+ znalazł się szereg zapisów wychodzących naprzeciw osobom z mniejszymi szansami, np.:

W sektorze Edukacja dorosłych nowością Akcji 1 jest możliwość udziału w mobilnościach dorosłych osób uczących się (dotąd wyjeżdżać mogła tylko kadra). Do takich wyjazdów uprawnione są grupy osób dorosłych wymagających szczególnego wsparcia edukacyjnego, z mniejszymi szansami/możliwościami, w tym z niskimi umiejętnościami podstawowymi.

W sektorze Szkolnictwo wyższe wprowadzono wsparcie dla organizacji na obsługę mobilności osób z mniejszymi szansami. Określono nowe ramy czasowe i budżetowe partnerstw: projekt będzie mógł trwać od 12 do 36 miesięcy, a budżet projektu - wynosić od 100 tys. do 400 tys. euro. Ponadto w partnerstwach będą mogły brać udział podmioty nieposiadające osobowości prawnej, tj. jednoosobowe działalności gospodarcze i spółki cywilne.

W sektorze Młodzież nowością są Partnerstwa na małą skalę skierowane do mniej doświadczonych organizacji podejmujących pierwsze kroki w kierunku współpracy międzynarodowej lub do organizacji docierających do odbiorców z mniejszymi szansami, o utrudnionym dostępie do edukacji i możliwości, jakie daje Erasmus+. Ułatwieniem jest mechanizm finansowania tych projektów - organizacje mogą ubiegać się o ryczałt w wysokości 30 tys. lub 60 tys. euro.

Dla osób, które przed przystąpieniem do realizacji projektów z udziałem osób z mniejszymi szansami chciałyby poszerzyć swoje kompetencje w zakresie włączania, Narodowa Agencja programu Erasmus+ i Europejskiego Korpusu Solidarności przygotowała Warsztaty Edukacji Międzykulturowej „Między Innymi" . Obecnie warsztaty prowadzone są dla sektora Młodzież, trwają prace nad rozszerzeniem oferty na nowe grupy odbiorców. Zachęcamy do śledzenia naszej .

Oferta szkoleniowa w ramach inicjatywy TCA (Training & Cooperation Activities) skierowana jest do beneficjentów programu oraz do osób, które planują realizację projektów w ramach programu Erasmus+ oraz Europejski Korpus Solidarności

Udział w wydarzeniach jest bezpłatny. Koszty podróży zostaną zwrócone przez polską Narodową Agencję do wysokości 3500 zł po zakończeniu wydarzenia. Wyżywienie oraz zakwaterowanie na czas trwania wydarzenia zapewnia organizator.

Zgłoszenia do 31 sierpnia 2024 przez stronę salto-youth.net.

sektor / program: Erasmus+ Młodzież Europejski Korpus Solidarności

-----

Zgłoszenia do 2 września 2024 przez stronę salto-youth.net.

sektor / program: Erasmus+ Młodzież oraz Europejski Korpus Solidarności

-----

Zgłoszenia do 3 września 2024 przez stronę salto-youth.net.

program: Europejski Korpus Solidarności

-----

Zgłoszenia do 4 września 2024 przez stronę salto-youth.net.

sektor / program: Erasmus+ Młodzież oraz Europejski Korpus Solidarności

-----

Zgłoszenia do 11 września 2024 przez stronę salto-youth.net.

sektor / program: Erasmus+ Młodzież oraz Europejski Korpus Solidarności

-----

Zgłoszenia do 13 września 2024 przez stronę salto-youth.net.

sektor / program: Erasmus+ Młodzież oraz Europejski Korpus Solidarności

-----

Zgłoszenia do 15 września 2024 przez stronę salto-youth.net.

sektor / program: Erasmus+ Młodzież oraz Europejski Korpus Solidarności

-----

Zgłoszenia do 15 września 2024 przez stronę salto-youth.net.

sektor / program: Erasmus+ Młodzież oraz Europejski Korpus Solidarności

-----

Zgłoszenia do 19 września 2024 przez stronę salto-youth.net.

sektor: Erasmus+ Młodzież

-----

Zgłoszenia do 1 października 2024 przez stronę salto-youth.net.

sektor / program: Erasmus+ Młodzież i Europejski Korpus Solidarności

Oferta szkoleniowa w ramach inicjatywy TCA (Training & Cooperation Activities) skierowana jest do beneficjentów programu oraz do osób, które planują realizację projektów w ramach programu Erasmus+.

Udział w wydarzeniach jest bezpłatny. Koszty podróży zostaną zwrócone przez polską Narodową Agencję do wysokości 3500 zł po zakończeniu wydarzenia. Wyżywienie oraz zakwaterowanie na czas trwania wydarzenia zapewnia organizator.

ENGAGE: Erasmus+ contact seminar helping to improve key competences and promote the civic, environmental and social engagement of seniors

22-25 października 2024 | Warszawa, Polska

Zgłoszenia do 8 września 2024 przez stronę salto-et.net.

sektor: Edukacja dorosłych

-----

Zgłoszenia do 22 września 2024 przez stronę salto-et.net.

sektor: Edukacja szkolna

------

Zgłoszenia do 27 września 2024 przez stronę salto-et.net.

sektor: Edukacja szkolna, Kształcenie i szkolenia zawodowe

# data[].attributes.attachment_link.description
Strategia na rzecz włączania społecznego i różnorodności polskiej Narodowej Agencji Programu Erasmus+ i Europejskiego Korpusu Solidarności na lata 2022-2027

# data[].attributes.headline
Key data on early education and care in Europe 2025

# data[].attributes.subject
Key data on early education and care in Europe 2025

# data[].attributes.headline
Promoting diversity and inclusion in schools in Europe 2023

# data[].attributes.subject
Promoting diversity and inclusion in schools in Europe 2023

# data[].attributes.headline
Structural indicators for monitoring education and training systems in Europe: Equity in school and higher education 2023

# data[].attributes.subject
Structural indicators for monitoring education and training systems in Europe: Equity in school and higher education 2023

# data[].attributes.headline
Supporting Refugee Learners from Ukraine in Schools in Europe 2022

# data[].attributes.subject
Supporting Refugee Learners from Ukraine in Schools in Europe 2022

# data[].attributes.headline
Supporting refugee learners from Ukraine in higher education in Europe 2022

# data[].attributes.subject
Supporting refugee learners from Ukraine in higher education in Europe 2022

# data[].attributes.headline
Towards equity and inclusion in higher education in Europe 2022

# data[].attributes.subject
Towards equity and inclusion in higher education in Europe 2022

# data[].attributes.headline
Inclusion in the vocational education and training (VET) sector 2022

# data[].attributes.subject
Inclusion in the vocational education and training (VET) sector 2022

# data[].attributes.headline
Equity in school education in Europe: Structures, policies and student performance 2020

# data[].attributes.subject
Equity in school education in Europe: Structures, policies and student performance 2020

# data[].attributes.headline
Integrating Students from Migrant Backgrounds into Schools in Europe: National Policies and Measures 2019

# data[].attributes.subject
Integrating Students from Migrant Backgrounds into Schools in Europe: National Policies and Measures 2019

# data[].attributes.headline
Integrating Asylum Seekers and Refugees into Higher Education in Europe: National Policies and Measures 2019

# data[].attributes.subject
Integrating Asylum Seekers and Refugees into Higher Education in Europe: National Policies and Measures 2019

# data[].attributes.attachment_link.title
integrating asylum seekers and refugees into higher-EC0419078ENN

# data[].attributes.headline
Artykuł - Różnojęzyczność osób z uszkodzeniami słuchu w nauczaniu/uczeniu się języków obcych 2024

# data[].attributes.subject
Artykuł - Różnojęzyczność osób z uszkodzeniami słuchu w nauczaniu/uczeniu się języków obcych 2024

# data[].attributes.attachment_link.title
art. różnojęzyczność osób z uszkodzeniami słuchu

# data[].attributes.headline
Tipsheet on engagement of youth special needs 2025

# data[].attributes.subject
Tipsheet on engagement of youth special needs 2025

# data[].attributes.attachment_link.title
Tips on engaging Children and adolescents with Disabilities in decesion-making process UNICEF

# data[].attributes.attachment_caption
A practical guide for youth workers 
and organisations on implementing 
interfaith dialogue in their practices

# data[].attributes.attachment_caption
A collection of inputs gathered during the Migration Shaping
Youth Work Seminar, hosted in Vienna, Austria

# data[].attributes.attachment_link.title
seminar migration shaping youth work 2023

# data[].attributes.attachment_caption
The best of the SALTO Inclusion & Diversity youth work manuals in one publication

# data[].attributes.attachment_caption
A guide on disability-inclusive European youth projects

# data[].attributes.attachment_caption
A guide to diversity management for organisations active in intercultural youth work

# data[].attributes.attachment_caption
A practical guide to creating inclusion and diversity strategy for National Agencies. The booklet contains ideas on how to make the most of your (limited) resources to have lots of inclusion impact

# data[].attributes.headline
Shaping Inclusion & Diversity: Inclusion Strategies for NAs 2021

# data[].attributes.subject
Shaping Inclusion & Diversity: Inclusion Strategies for NAs 2021

# data[].attributes.headline
Integrated Qualification System - confirmation of your competences (film - english subtitles)

# data[].attributes.subject
Integrated Qualification System - confirmation of your competences (film - english subtitles)

# data[].attributes.headline
Erasmus+ good practices - Inclusion in VET sector

# data[].attributes.subject
Erasmus+ good practices - Inclusion in VET sector

# data[].attributes.body
1. Social Enterprises Management

2. Bots and Artificial Intelligence: developing competences

to deal with the new coworkers

3. Work-based Entrepreneurship Training for People with Disabilities

4. Theory of Change for the Inclusion of Women Migrants in VET

# data[].attributes.body
1. Mosaic art. Join the culture with us!

2. Senior, cheers!

# data[].attributes.attachment_caption
UNDERSTANDING INEQUALITY IN EDUCATION AND LEARNING

# data[].attributes.headline
EDUCATION PATHWAYS IN ROMA SETTLEMENTS 2022

# data[].attributes.subject
EDUCATION PATHWAYS IN ROMA SETTLEMENTS 2022

# data[].attributes.attachment_link.title
Education pathways in Roma settlements_ Understanding inequality in education and learning 

# data[].attributes.attachment_link.title
ORE Plakat SCWEW PREZYDENCJA ANG. ver.2 małe

# data[].attributes.attachment_caption
Specjalistycznych Centrów 
Wspierających Edukację 
Włączającą (SCWEW)

# data[].attributes.attachment_caption
Monitorowanie i ewaluacja Specjalistycznych Centrów Wspierających Edukację Włączającą (SCWEW)

# data[].attributes.attachment_caption
DORADZTWO ZAWODOWE DLA UCZNIÓW ZE ZRÓŻNICOWANYMI POTRZEBAMI EDUKACYJNYMI

# data[].attributes.headline
IQS - development based on qualifications (film - english subtitles)

# data[].attributes.subject
IQS - development based on qualifications (film - english subtitles)

# data[].attributes.attachment_link.title
IBEPIB IQS - development based on qualifications-ENG napisy.mp4

# data[].attributes.headline
Market and sectoral qualifications (film - english subtitles)

# data[].attributes.subject
Market and sectoral qualifications (film - english subtitles)

# data[].attributes.attachment_link.title
IBEPIB Market and sectoral qualifications _ENG.mp4

# data[].attributes.headline
Sectoral Qualifications Frameworks (film - english subtitles)

# data[].attributes.subject
Sectoral Qualifications Frameworks (film - english subtitles)

# data[].attributes.headline
Qualifications (film - english subtitles)

# data[].attributes.subject
Qualifications (film - english subtitles)

# data[].attributes.attachment_caption
Dropout prevention modules for teachers and school teams

# data[].attributes.attachment_link.title
All children back in school! Dropout prevention modules for teachers and school teams

# data[].attributes.headline
Edukacja wlaczajaca z eTwinning - Art-habet or the alphabet with art

# data[].attributes.subject
Edukacja wlaczajaca z eTwinning - Art-habet or the alphabet with art

# data[].attributes.headline
Edukacja wlaczajaca z eTwinning - Art-habet or the alphabet with art

# data[].attributes.subject
Edukacja wlaczajaca z eTwinning - Art-habet or the alphabet with art

# data[].attributes.headline
Edukacja szkolna - Far beyond the barriers

# data[].attributes.subject
Edukacja szkolna - Far beyond the barriers

# data[].attributes.headline
Edukacja szkolna - przykład dobrej praktyki

# data[].attributes.subject
Edukacja szkolna - przykład dobrej praktyki

# data[].attributes.headline
Edukacja dorosłych - Think STEMatically!

# data[].attributes.subject
Edukacja dorosłych - Think STEMatically!

# data[].attributes.headline
Erasmus+ good practices - On the trail of chess masters in Europe

# data[].attributes.subject
Erasmus+ good practices - On the trail of chess masters in Europe

# data[].attributes.headline
Erasmus+ good practices - VOLUNTEERING PROJECT

# data[].attributes.subject
Erasmus+ good practices - VOLUNTEERING PROJECT

# data[].attributes.attachment_caption
to Measure Changes in Attitudes and Social Norms towards Children with Disabilities

# data[].attributes.headline
Monitoring and Evaluation Framework 2019

# data[].attributes.subject
Monitoring and Evaluation Framework 2019

# data[].attributes.attachment_link.title
Monitoring and Evaluation Framework to Measure Changes in Attitudes and Social Norms towards Children with Disabilities

# data[].attributes.headline
Developing Measures on Attitudes and Social Norms towards Children with Disabilities 2018 

# data[].attributes.subject
Developing Measures on Attitudes and Social Norms towards Children with Disabilities 2018 

# data[].attributes.attachment_link.title
Developing Measures on Attitudes and Social Norms towards Children with Disabilities

# data[].attributes.headline
Systematic Review of Research around Children with Disabilities 2017

# data[].attributes.subject
Systematic Review of Research around Children with Disabilities 2017

# data[].attributes.attachment_link.title
Systematic Review of Research around Children with Disabilities

# data[].attributes.headline
UNICEF - Assessing disability of children

# data[].attributes.subject
UNICEF - Assessing disability of children

# data[].attributes.attachment_link.description
A mapping in Armenia, Georgia, Moldova, North Macedonia and Serbia

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Across Europe and Central Asia, children with disabilities are particularly vulnerable to stigma and discrimination, and are often segregated. They may not appear in national statistics, becoming 'invisible' to decision makers, service providers and the public.

While data on the estimated 5.1 million children with disabilities across the region remain scarce, we know they face multiple rights violations, from a lack of early detection or diagnosis of their disabilities, to exclusion from education and participation in their communities.

The violations of their rights are often severe.

The exclusion of children with disabilities is exacerbated when they belong to another disadvantaged group. One example would be a Roma girl with a visible disability who has been trafficked to beg on the streets. Or a Syrian refugee child with disabilities in Turkey, whose family faces poverty.

The violations of their rights are often severe: worldwide, up to 68 per cent of girls and 30 per cent of boys with intellectual or developmental disabilities will be sexually abused before their 18 birthday.

A tendency to want to 'fix' children with disabilities - rather than changing attitudes towards them - prevails. The focus is on medical responses to correct 'defects' rather than wider support to help children reach their potential.

The region lacks services to identify and diagnose child disability at an early age and provide tailored support for families. As a result, children with disabilities are often placed in institutional care, an approach justified as being in their 'best interests'. Worldwide, children with disabilities are up to 17 times more likely to live in institutions than other children.

Stigma may stop families from asking for help or information.

Millions of children with disabilities are thought to be out of school across Europe and Central Asia. Many are still excluded from mainstream education and consigned to so-called 'special schools'. Some teachers still refuse to educate children with disabilities, and some parents fear that their children's education will suffer if they share the classroom with a child who has a disability.

# data[].attributes.attachment_link.description
Across Europe and Central Asia, children with disabilities are particularly vulnerable to stigma and discrimination, and are often segregated. They may not appear in national statistics, becoming 'invisible' to decision makers, service providers and the public.

# data[].attributes.headline
UNICEF - Framework for building capacity for assistive technology and alternative augmentative communication

# data[].attributes.subject
UNICEF - Framework for building capacity for assistive technology and alternative augmentative communication

# data[].attributes.attachment_link.title
Framework for building capacity for assistive technology and alternative augmentative communication

# data[].attributes.attachment_link.description
The need for an assistive technology capacity framework to address the needs of children

# data[].attributes.headline
The role of boarding schools for vulnerable children in the Europe and Central Asia region

# data[].attributes.subject
The role of boarding schools for vulnerable children in the Europe and Central Asia region

# data[].attributes.attachment_caption
A statistical overview of their well-being

# data[].attributes.headline
UNICEF - Children with Disabilities in Europe and Central Asia

# data[].attributes.subject
UNICEF - Children with Disabilities in Europe and Central Asia

# data[].attributes.attachment_caption
Using data to shed light on the well-being of children with disabilities

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Millions of children with disabilities around the globe continue to be left behind, despite the near-universal ratification of the Convention on the Rights of the Child, the call for action embedded in the Convention on the Rights of Persons with Disabilities and the clear mandate set by the Sustainable Development Goals. Often, this neglect is the result of limited data. When absent from official statistics, children and adults with disabilities remain politically and socially 'invisible', increasing their marginalization and exposure to rights violations.

Recent years have seen renewed interest in generating reliable and internationally comparable data on children with disabilities. This has led to the development of new tools for data collection, including the Child Functioning Module, released by UNICEF and the Washington Group on Disability Statistics in 2016. It has also resulted in a substantial increase in the availability of data on children with disabilities over the last five years, fostering new data analyses and contributing to increased knowledge generation.

Using the latest available data, the publication covers more than 60 indicators of child well-being - from nutrition and health, to access to water and sanitation, protection from violence and exploitation, and education. The report also includes the first-ever global and regional estimates of children with disabilities.
Download the report* *This version of the report has not been fully edited and has not yet been made fully accessible for readers with disabilities. A fully edited and accessible version of the report will be available after 28 February 2022.
Key findings:

Compared with children without disabilities, children with disabilities are:

For every child, inclusion

The extent to which children with disabilities are deprived, feel discriminated against and lack hope for the future makes it clear that societies are not doing enough to realize the most basic human rights of all children. As a result, the vicious cycle of exclusion and disadvantage that leaves children with disabilities behind continues.

Including children with disabilities in all aspects of life must be a priority. Every child, everywhere, has something to offer. His or her energies, talents and ideas can make a positive difference to families, communities and the world. The report seeks to increase the inclusion of children and young people with disabilities worldwide by ensuring they are counted, consulted and considered in decision-making.

# data[].attributes.attachment_link.title
Seen, Counted, Included: Using data to shed light on the well-being of children with disabilities - UNICEF DATA

# data[].attributes.attachment_link.description
Millions of children with disabilities around the globe continue to be left behind, despite the near-universal ratification of the Convention on the Rights of the Child, the call for action embedded in the Convention on the Rights of Persons with Disabilities and the clear mandate set by the Sustainable Development Goals.

# data[].attributes.attachment_caption
for integration 
of Ukrainian refugee children in national education 
systems in host countries

# data[].attributes.attachment_caption
Formative Assessment for Quality, Inclusive Digital and Distance Learning during and beyond the COVID-19 Pandemic

# data[].attributes.attachment_link.title
Formative Assessment for Quality, Inclusive Digital and Distance Learning during and beyond the COVID-19 Pandemic

# data[].attributes.attachment_caption
Upholding the rights of all children to an education that equips them for life and work

# data[].attributes.headline
UNICEF - In Focus: Quality inclusive education

# data[].attributes.subject
UNICEF - In Focus: Quality inclusive education

# data[].attributes.attachment_link.description
Upholding the rights of all children to an education that equips them for life and work

# data[].attributes.headline
UNICEF - Guidance on Child and Adolescent Participation

# data[].attributes.subject
UNICEF - Guidance on Child and Adolescent Participation

# data[].attributes.attachment_link.title
Guidance on Child and Adolescent Participation

# data[].attributes.attachment_link.description
This document was developed to provide guidance on mainstreaming child and adolescent participation in planning, design and monitoring and evaluation of the activities of the Phase III of the preparatory action for a European Child Guarantee, while documenting the work being achieved in each of the pilot countries (Bulgaria, Croatia, Germany, Greece, Lithuania, Italy, Spain). It provides a framework for the effective engagement of children and young people by all Member States when planning, implementing and monitoring the European Child Guarantee, informed by promising practices implemented in the pilot countries. The Guidance is directed towards UNICEF Country teams involved in the implementation of the Phase III of the preparatory action for a European Child Guarantee, in particular focal points, child protection and social protection specialists, as well as the monitoring and evaluation and communication and advocacy specialists. It can also be used to assist national and local authorities, Child Guarantee National Coordinators and other stakeholders in Member States to integrate child and adolescent participation into the different stages of the development, implementation and monitoring of Child Guarantee National Action Plans.

# data[].attributes.headline
A child's guide to inspection in preschool - leafletposter 2022

# data[].attributes.subject
A child's guide to inspection in preschool - leafletposter 2022

# data[].attributes.attachment_link.title
A child's guide to inspection in preschool - leafletposter (September 2022)

# data[].attributes.headline
Meet the Inspector a child’s guide to inspection in pre-school - ebook 2022

# data[].attributes.subject
Meet the Inspector a child’s guide to inspection in pre-school - ebook 2022

# data[].attributes.attachment_link.title
Meet the Inspector a child’s guide to inspection in pre-school - ebook (September 2022)

# data[].attributes.headline
A pupil's guide to inspection in primary schools - leafletposter 2022

# data[].attributes.subject
A pupil's guide to inspection in primary schools - leafletposter 2022

# data[].attributes.attachment_link.title
A pupil's guide to inspection in primary schools - leafletposter (September 2022)

# data[].attributes.headline
Looking at Our School: A quality framework for primary schools and special schools 2022

# data[].attributes.subject
Looking at Our School: A quality framework for primary schools and special schools 2022

# data[].attributes.attachment_link.title
Looking at Our School 2022 A quality framework for primary schools and special schools

# data[].attributes.headline
Looking at Our School 2022 A Quality Framework for Post-Primary Schools

# data[].attributes.subject
Looking at Our School 2022 A Quality Framework for Post-Primary Schools

# data[].attributes.attachment_link.title
Looking at Our School 2022 A Quality Framework for Post-Primary Schools

# data[].attributes.headline
Guide for the Evaluation of Remote Teaching and Learning 2021

# data[].attributes.subject
Guide for the Evaluation of Remote Teaching and Learning 2021

# data[].attributes.attachment_link.title
Guide for the Evaluation of Remote Teaching and Learning

# data[].attributes.headline
A Young Person’s Guide to Inspection in Post-Primary School

# data[].attributes.subject
A Young Person’s Guide to Inspection in Post-Primary School

# data[].attributes.attachment_link.title
A Young Person’s Guide to Inspection in Post-Primary School

# data[].attributes.headline
About School Inspections in Primary Schools

# data[].attributes.subject
About School Inspections in Primary Schools

# data[].attributes.headline
A Guide for Primary Pupils about Focus Groups during Inspection

# data[].attributes.subject
A Guide for Primary Pupils about Focus Groups during Inspection

# data[].attributes.attachment_link.title
A Guide for Primary School Pupils about Focus Groups during Inspection.

# data[].attributes.headline
About School Inspections in Post-primary Schools

# data[].attributes.subject
About School Inspections in Post-primary Schools

# data[].attributes.headline
A Guide for Post-primary Students about Focus Groups during Inspection

# data[].attributes.subject
A Guide for Post-primary Students about Focus Groups during Inspection

# data[].attributes.attachment_link.title
A Guide for Post-Primary Students about Focus Groups during Inspection.

# data[].attributes.headline
Listening to students’ views during inspection

# data[].attributes.subject
Listening to students’ views during inspection

# data[].attributes.headline
A guide to inspection in primary and special schools

# data[].attributes.subject
A guide to inspection in primary and special schools

# data[].attributes.headline
St. John the Apostle, Knocknacarra NS, Galway

# data[].attributes.subject
St. John the Apostle, Knocknacarra NS, Galway