# data[].attributes.body
Hjallastefnan snýst um lýðræði og kynjajafnrétti. Hún er iðkuð í nokkrum leik- og grunnskólum hér á landi. Hér á eftir munum við kynna fyrir ykkur helstu áherslur hennar og um hvað hún snýst.

# data[].attributes.body
Margrét Pála Ólafsdóttir hóf þróun á Hjallastefnunni árið 1981 eftir að hún útskrifaðist sem leikskólakennari. Formlegt skólastarf sem fylgdi Hjallastefnunni hófst árið 1989 í leikskólanum Hjalla í Hafnarfirði. Óhefðbundna skipulagið og aginn í leikskólanum sætti mikilli gagnrýni af fagfólki en kynjaskiptingin var sérstaklega umdeild. Einnig var mikið ráðist að Margréti Pálu sjálfri og kynhneigð hennar blandað í málin. Á þessum tíma var samkynhneigð enn ekki almennt samþykkt og mörgum fannst ekki viðeigandi að “svona fólk” starfaði með börnum.

Hjalli var á undan sinni samtíð á marga vegu. Þá sérstaklega í sjálfbærni, útikennslu og jákvæðri sjálfsorðræðu sem er mjög algengt í leikskólastarfi í dag.

Árið 1999 var Hjallastefnan ehf. stofnuð til að halda utan um rekstur skólanna.

Árið 2001 stækkaði Hjallastefnan við sig og gerði þjónustusamning við Garðabæ um rekstur leikskólans Ása. Tveimur árum seinna hóf Hjallastefnan rekstur á fyrsta grunnskólanum sem kennir börnum upp í fjórða bekk.

Í dag rekur Hjallastefnan 14 leikskóla og 3 grunnskóla með u.þ.b. 1500 börnum og yfir 400 starfsfólk.

# data[].attributes.body
Hjallastefnan er með 6 meginreglur.

Fyrst reglan er fyrir börnin, hvernig á viðurkenna ólíkan aldurhópa, kyn og einstaklinga. Einnig að virða valfrelsi og ólíkan áhuga barna og hlúa að þeim víðfeðman hátt og auka velgengni allra.

Annarri reglunni er beint að starfsfólkinu, hvernig það eigi að stuðla að jákvæði, gleði og kærleika í samskiptum starfsfólks við samstarfsfólk sem og við börnin og foreldra þeirra.

Þriðja reglan er um umhverfið og hvernig eigi að skapa gott samfélag innan skólans. Með jafnvægi, einfaldleika og gagnsæi. Að skipulag umhverfis, reglur og búnaður séu sýnilegar og áþreifanlegar. Að börnin fái viðráðlegt og skiljanlegt umhverfi sem hentar fyrir aldur, þroska og getu þeirra.

Fjórða reglan er um efnisvið sem er í boði fyrir börnin. Skólinn á að bjóða upp á leikefnivið, einföld námsgögn til mæta börnunum með sköpunar og ímyndun í fyrirrúmi. Það er gert til að skapa sjálfbjarga einstaklinga í námi og leik, í heimi með lausnum og með tengingu við raunverleg verkefni.

Fimmta reglan er um náttúruna og er til að tryggja að börnin fái að skynja og njóta náttúrulegs umhverfis, þau læra að virða náttúruna, nægjusemi og hófsemi með umhirðu og endurvinnslu.

Sjötta reglan fyrir samfélagið. Þannig er verið að þjálfa hegðun og aga barna á jákvæðan og hlýjan máta en um leið á ákveðinn og hreinskiptann máta. Með festu verður öryggis og frelsi fyrir alla á ró og frið inn í skólasamfélaginu og að börnin bera svo ábyrgð í lýðræðisþjóðfélags með þátttöku.
https://www.hjalli.is/meginreglur/

# data[].attributes.body
Eitt af grundvallaratriðum hjá Hjallastefnunni er kynjajafnrétti. Markmið stefnunnar er að forða börnum frá neikvæðum afleiðingum kynjakerfisins og staðalmyndum. Kynjanámskráin á að tryggja að öll börn fái sömu fræðslu og fái þjálfun í mannlegum eiginleikum óháð kyni. Kenning Hjallastefnunnar er sú að stelpur þurfi meiri hvatningu í einstaklingsfærni eins og frumkvæði, kjark, jákvæðni og krafti. Strákar þurfa hins vegar meiri hvatningu í félagsfærni eins og að æfa samskipti, vinátta, kærleikur og að sýna virðingu.

Kynjanámskráin er iðkuð alla daga í skólanum en til að ná sem bestum árangri er henni skipt í sex lotur sem eru teknar fyrir út skólaárið. Í lok hverrar lotu er ein vika sem kallast uppskeruvika sem er með mismunandi nafn eftir því um hvað hver lota var.

# data[].attributes.body
Stoðirnar þrjár hjá Hjallastefnunni standa fyrir Jafnrétti, lýðræði og sköpun. Allt starf sem fer fram í Hjallastefnunni þarf að standast skilyrðin sem stoðirnar þrjár standa fyrir.

Jafnrétti snýst um skipulag, öryggi, þekkingu, næði og rósemd fyrir nemendur sem og kennara. Umhverfi og starf Hjallastefnunnar á að vera einfalt og skiljanlegt fyrir börn en þar eru notuð sýnileg og snertanleg fyrirmæli. Börnin fá skólafatnað sem stuðlar að því að allir séu í sama liði. Hjallastefnan styðst við R-reglur en þær eru röð, regla og rútína, festa og öryggi fyrir hvert og eitt barn. Allir eiga rétt til lífsgæða skólans og er stuðst við jafnréttisuppeldi og kynjaskipt skólastarf þar sem hvert og eitt barn nýtur réttinda og mannhelgi.

Skapandi umhverfi, skipulag og starfshættir : Grunnur Hjallastefnunnar á sköpun miðast við ,,Að skapa líf sitt’’. Það er lögð mikil áhersla á sjálfstæði barnanna sem og sjálfstæða og skapandi hugsun. Börnin fá sjálf að hafa áhrif á kennsluna sem er ekki algengt í almenna skólakerfinu. Dregið er úr hávaða og sjávaða (visual noise) til þess að draga úr áhrifum á það sem börnin eru að gera/skapa sjálf og gera þeim kleift til þess að skapa sitt eigið efni óháð utan að komandi áhrifum. Hjallastefnan notast við óbundið leikefni þar sem börnin geta notað leikföngin á sinn eigin hátt og er efniviður úr plasti ekki notaður nema í undantekningartilvikum. Það er aldrei lagður kynbundinn efniviður fyrir börnin og það er gert til þess að gefa öllum frelsi óháð kyni. Meginmarkmið skólans og kennara er að ýta undir ímyndunarafl barnanna ásamt því að leita nýrra og óvenjulegra lausna. Lagðar eru áherslur á óhefðbundin verkefni og að barnið upplifi nýja lífsreynslu til þess að styrkja heilaþroska þeirra.
Þegar val er gert á lestrarefni er síður notast við ,,hefðbundnar’’ barnabækur ásamt því að tónlistin sem spiluð er á leikskólanum er valin með það í huga að vekja hughrif barnanna, sem dæmi má nefna klassíska tónlist og þjóðlagatónlist.

Jafnréttisuppeldi og kynjaskipt skólastarf Hjallastefnunnar gengur út á að félagslega kynferðið sé áhald til þess að vinna með gegn takmörkunum hefðbundinna kynhlutverka sem og að mæta ólíkum þörfum og þroska stúlkna sem drengja. Með því að vera með kynjaskiptingu er það leið Hjallastefnunnar til þess að vera með jafnréttisátt. Á hverjum degi er kynjablöndun og er þá æfing fyrir börnin til þess að æfa virðingu og samskipti í skipulögðu umhverfi þar sem kennarinn stýrir starfinu. Mikilvægt er að leikföngin séu ekki með kynbundna tilvísun og þar af leiðandi er ekki notast við venjuleg leikföng í Hjallastefnunni og er eins gert með val á bókum, sögum, lögum til að syngja og annað efni. Mikil áhersla er lögð á að börn hafi valmöguleika og geti t.d ráðið hvernig þau fara út, þau mega fara á salernið án þess að biðja um leyfi, þau hafa val um hvað þau borða á morgnanna og þau velja t.d verkefni sem þau vinna í hálfan daginn í val tímum. Mikilvægt er að kennarar biðji og bjóði börnunum í stað þess að láta þau gera einhvað. Lýðræðisfundir eru haldnir reglulega til þess að æfa börnin í að hafa meiri áhrif á umhverfið sitt og eru börnin þá hvött til þess að koma með tillögur að matseðli, rætt er um reglur og fleira.

# data[].attributes.body
Lota 1: Agi

·      Fer fram í ágúst-september

·      Lykilhugtök eru virðing, kurteisi, framkoma og hegðun

·      Uppskeruvikan er framkomuvika

·      Röð, regla og rútína

·      Reglur sýnilegar og áþreifanlegt hvernig allt á að vera

Lota 2: Sjálfstæði

·      Fer fram í október-nóvember

·      Lykilhugtök eru sjálfstraust, sjálfstyrking, tjáning og öryggi

·      Uppskeruvikan er tjáningarvika

·      Lögð er áhersla á mikilvægi hvers einstaklings fyrir sig

·      Athygli og hvatning

Lota 3: Samskipti

·      Fer fram í nóvember-desember

·      Lykilhugtök eru samstaða, hjálpsemi, umburðarlyndi og víðsýni

·      Uppskeruvikan er samstöðuvika

·      Lotan er í raun eineltisáætlun Hjallastefnunnar, nemendum kennt að virða landamæri annara, standa saman og félagsleg jákvæðni

Lota 4: Jákvæðni

·      Fer fram í janúar

·      Lykilhugtök eru gleði, ákveðni, hreinskiptni og bjartsýni

·      Uppskeruvikan er gleðivika

·      Jákvæðni alltaf í fyrirrúmi alla daga ársins en í þessari lotu eru sérstakar jákvæðnisæfingar

·      Umræða um hvað hver og ein/n vill fyrir sjálfa/n sig

·

Lota 5: Vinátta

·      Fer fram í febrúar-mars

·      Lykilhugtök eru kærleikur, nálægð, félagsskapur og umhyggja

·      Uppskeruvikan er kærleiksvika

·      Skilgreining á hvað vinátta er

·      Umhyggjuæfingar

Lota 6: Áræðni

·      Fer fram í mars-apríl

·      Lykilhugtök eru Frumkvæði, kjarkur, virkni og kraftur

·      Uppskeruvikan er frumkvöðlavika

·      Síðasta lota kynjanámskrárinnar

·      Reynt er á kjark, áræðni og framkvæmdagleði

·      Ýtt undir heimspekilegar samræður, lýðræðislegar reglubreytingar og frumkvæði á hverjum og einum

# data[].attributes.attachment_caption
Mynd fengin af heimasíðu Hjallastefnunar

# data[].attributes.body
Það hafa verið gerðar þónokkrar íslenskar rannsóknir á Hjallastefnunni sem samkvæmt heimasíðu Hjallastefnunar sýna fram á að á mörgum sviðum hefur fundist marktækur munur á milli Hjallastefnubarna og samanburðarhópa, Hjallastefnubörnum i hag. Þar má nefna að námsárangur fyrrum Hjallastefnubarna mælist betri í öllum fögum, samræmd próf sýna betri útkomu drengja í kynjaskiptu starfi, hugmyndir um kynhlutverk mælast opnari og óhefbundnari hjá Hjallastefnubörnum en hjá öðrum börnum, sjálfsmynd virðist að einhverju leyti sterkari, einelti mælist síður í grunnskólum Hjallastefnunar og mælast leikskólarnir hljóðlátari og með minni kvörtunum um streitu og hávaða en aðrir leikskólar. Að lokum sýna rannsóknir að það sé meiri ánægja hjá foreldrum Hjallastefnuskóla heldur en í samanburðarskóla.

Hér er hægt að skoða og fara dýpra í ýmsar rannsóknir á starfi Hjallastefnunar https://www.hjalli.is/rannsoknir/

# data[].attributes.body
·      Hlutlaust umhverfi ýtir undir sköpunargáfu.

·      Skólabúningar, ekki hægt að gera greinarmun á fjárhagsstöðu fjölskyldna.

·      Krakkarnir hafa meira að segja um námsefnið heldur en í venjulegum leikskólum.

·      Frumlegar og fjölbreyttar kennsluaðferðir.

·      Mikil áhersla á útikennslu.

·      Nota umhverfisvænan efnivið í leikföng og föndur.

·      Stefnan ýti undir jákvæða sjálfsímynd barna og eflir hana með ýmsum verkefnum.

# data[].attributes.body
·      Kynjaskipting er sett upp með gott í huga en hentar ekki endilega nútíma samfélagi. Hvert eiga kynsegin -eða transbörn að fara? Nútímasamfélag er ekki jafn kynjabundið og hér áður fyrr.

·      Mjög mikill agi, miklar kröfur á börnin að geta staðið kyrr í röð frá unga aldri.

·      Hjallastefnan er frekar gömul og gæti verið úrelt að einhverju leiti, samfélagið hefur tekið miklum breytingum og ekki víst að reglur Hjallastefnunnar henti þeim aðstæðum sem samfélagið skapar.

·      Miklar reglur þegar kemur að tónlist og bókum, venjulegar barnabækur og venjuleg barnatónlist ekki leyfð.

·      Engin millivegur í stefnunni, annað hvort allt eða ekkert.

# data[].attributes.body
Hjallastefnan býður um á allskonar möguleika þegar kemur að námi. Börnin hafa mikið tjáningarfrelsi, sköpunarfrelsi og eru hvött til að segja sýnar skoðanir og hafa áhrif á námsefnið. Stefnan er á sama tíma afar stíf. Það er enginn sveigjanleiki þegar kemur að reglunum. Umhverfið á að vera hlutlaust og venjulegar barnabækur og barnatónlist er ekki leyfð. Það eru dæmi um bækur og lög sem eru með afar steríótýpískar kynjaímyndir en þau eru í miklum minnihluta. Öllum bókum og lögum er fórnað til að forðast þessi fáu atvik.

Kynjanámskráin er notuð með gott í huga en hentar ekki kröfum nútímasamfélags. Samfélagið er ekki jafn kynjabundið og það var hér áður fyrr, sérstaklega ekki sú kynslóð sem er að eignast börn núna. Mikið er um kynsegin -og transeinstaklinga og námskráin gerir ekki ráð fyrir þeim. Við vorum allar sammála um að það að skipta börnum niður eftir kyni ýtir ekki undir kynjajafnrétti. Með þessari skiptingu erum við að kenna börnunum að það er munur á strákum og stelpum sem er andstæða markmiða kynjanámskránnar.

Við teljum að Hjallastefnan sé með marga kosti en einnig marga galla. Ef við tækjum venjulegan leikskóla og blönduðum honum saman við Hjallastefnu leikskóla myndum við líklegast fá mjög góðann leikskóla. Við teljum að það sé tímabært að yfirfara Hjallastefnuna með tilliti til nútímasamfélag og þeirra krafa sem það setur.

# data[].attributes.body
Berglind Björnsdóttir
Bryndís Inga Þorsteinsdóttir
Eydís Erla Ágústsdóttir
Guðfinna Magnea Clausen
Kolbrún Katla Jónsdóttir