# data[].attributes.attachment_link.title
JAK SIĘ DOBRZE UCZYĆ - 3 SPOSOBY jak się uczyć skutecznie

# data[].attributes.body
Przyjdź do swojego pedagoga i zapytaj na czym polega ta metoda.

# data[].attributes.body
Kiedy zacząć powtarzać?

10-15 minut po zakończeniu nauki.Założę się, że takiej odpowiedzi się nie spodziewałeś, co?

Pierwsza powtórka już po 15 minutach? Tak, właśnie tak, bo te 10-15 minut to czas, kiedy twój umysł nadal bardzo intensywnie przetwarza i porządkuje nowe informacje. Daj mu więc robić swoje.

Sprawa jest prosta. Po intensywnej sesji nauki, robisz 10-15 minut przerwy, potem szybka powtórka materiału i dopiero możesz uczyć się dalej (może kolejny temat / przedmiot dla odmiany).

# data[].attributes.body
Nieważne jak świetnych technik pamięciowych używamy, to i tak nasz mózg ma tendencję do zapominania i część z przyswojonych informacji po prostu utracimy. Nasz mózg chce zrobić miejsce na nową wiedzę, a my powtarzając, podkreślamy, że te konkretne informacje są dla nas ważne. Według Tony’ego Buzana, jednego z największych autorytetów z dziedziny technik uczenia się, średnio potrzebujemy powtórzyć informację co najmniej pięciokrotnie, zanim zostanie przeniesiona ona na stałe do pamięci długotrwałej. Powinniśmy zatem regularnie powracać do tego czego uczyliśmy się przy użyciu jednej lub większej ilości technik pamięciowych. Tony Buzan zaleca, aby powtarzać nowo poznany materiał w następujących odstępach czasu: zaraz po nauce, dzień później, tydzień później, miesiąc później oraz trzy do sześciu miesięcy po pierwszym nauczeniu się materiału. Wówczas dobrze oswoimy się z materiałem i stanie się on „naszą wiedzą”.

# data[].attributes.body
Przygotowujesz się do ważnego egzaminu, uczysz się godzinę, dwie, może trzy… I stwierdzasz, że czas zrobić sobie przerwę. Więc sięgasz po telefon i skrolujesz Facebooka, Instagrama czy odpisujesz na Messengerze. Albo postanawiasz pouczyć się w tym czasie czegoś łatwiejszego. Za pół godziny wracasz do poprzedniej nauki i stwierdzasz, że czujesz się bardziej zmęczony niż przed przerwą. A co najgorsze – mało pamiętasz czego uczyłeś się przed przerwą. Dlaczego tak się dzieje? Przecież przed chwilą była przerwa…. Ale czy to faktycznie była przerwa, która pozwoliła Ci odpocząć? Gdzie tu był błąd?

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak często robić przerwy w nauce? Jak długo się uczyć?

# data[].attributes.body
Do czego użyjesz widelca? Jasne, że do jedzenia ! A do czego jeszcze? Jakie inne zastosowania może mieć widelec obiadowy? I tu pojawia się świetne ćwiczenie  dla mózgu , które trenuje kreatywność  i inteligencję rozbieżną: spróbujcie znaleźć przynajmniej 8 innych zastosowań dla naszego widelca! Ćwiczenie  tych umiejętności pozwala nam później kreatywniej podejść do problemów w pracy czy trudnego zadania w szkole i na uczelni!

# data[].attributes.body
Mam dziś dla Ciebie pomysł na kolejne ćwiczenie dla mózgu - ćwiczenie słowne , które pomoże rozwinąć kreatywność językową i zwiększyć zasób słów.

Ustaw sobie zegar  na 2 minuty i spróbuj znaleźć jak najwięcej polskich słów, które kończą się sylabą -REK (mogą być to czasowniki, rzeczowniki, przymiotniki - we wszystkich formach i odmianach). Nie zapisuj jednak nazw własnych takich jak imiona, nazwy krajów czy miast!

# data[].attributes.body
Jak zapamiętać adres? Pewnie zanim zaczniesz zastanawiać się jak to zrobić, zadasz sobie pytanie: po co? Przecież mogę zapisać  go na kartce, w telefonie czy na tablecie…. Jednak – elektronika ma to do siebie, że w najmniej oczekiwanych sytuacjach nas zawodzi a kartkę możemy zgubić lub… zapomnieć gdzie ją schowaliśmy. I tu mamy już wyjaśnienie po co znać sposób zapamiętywania adresów!

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak pamiętać adresy? Sposób zapamiętywania adresów

# data[].attributes.body
Mamy dziś dla Ciebie kolejne - muzyczne - zadanie ! Spróbuj zaśpiewać  znaną Ci piosenkę na melodię  innej (również dobrze Ci znanej) piosenki!

Do tego ćwiczenia można wykorzystać dobrze znane utwory, czyli na przykład zaśpiewać piosenkę "Wlazł kotek  na płotek" na melodię piosenki "Panie Janie ".Na pewno zauważysz, że nie jest to łatwe zadanie, ponieważ nasz mózg  kojarzy melodię ze słowami i ciężko może mu być początkowo oddzielić muzykę od tekstu! Jednak, gdy podejmiesz się tego wysiłku  Twoje komórki mózgowe będą Ci wdzięczne za "rozruszanie".

# data[].attributes.body
Co możemy ulepszać?

parametry fizyczne (długość, waga, kolor),

funkcje (obiekt może posiadać kilka funkcji),

cechy nie wynikające z funkcji, ale z przyzwyczajenia projektantów, np. unowocześnienie produktu, który był od wielu lat podobnie wykonywany,

wzajemny układ elementów składowych obiektu (czy nie przeszkadzają sobie nawzajem?).

Ćwiczenie:

Przyglądnij się dokładnie wybranemu przedmiotowi/obiektowi. Zobacz, co Ci się w nim nie podoba, jakie ma wady. Spróbuj dostrzec, jakie funkcje lub elementy należałoby poprawić. Rozbierz symbolicznie ten przedmiot na części pierwsze i spróbuj je ulepszyć.

Innym sposobem ćwiczenia na kreatywność z wykorzystaniem dowolnego przedmiotu jest szukanie jak największej liczby jego zastosowań.

Ćwiczenie:

Rozglądnij się dookoła siebie. Weź dowolny przedmiot, który masz w zasięgu ręki (np. długopis). Przyglądnij się mu uważnie i wskaż 10 nietypowych zastosowań tego przedmiotu.

# data[].attributes.body
Połącz łańcuchem skojarzeń: kubek i mysz.

Kubek –> napój –> lód –> lodówka –> kuchnia –> mieszkanie –> blok –> piwnica –> mysz

Łańcuchy skojarzeń nie muszą być wcale tak rozbudowane, możemy próbować tworzyć je coraz krótsze.

Kubek –> kuchnia –> blok –> piwnica –> mysz

Pamiętajcie, że nie ma nic wyjątkowego i twórczego w połączeniu „komputer-klawiatura”. Warto dobrać bardziej abstrakcyjne przedmioty lub bardziej odległe.

Ciekawą metodą jest ustalenie na początku ćwiczenia, z ilu ogniw powinien składać się łańcuch. Zadanie to jest naprawdę fajną zabawą, w szczególności, gdy pracujemy w zespole.

# data[].attributes.body
Co łączy zmywarkę i koguta? Wydaje się na początku, że nic, że te dwie rzeczy są ze sobą zupełnie niepowiązane i do siebie niepodobne... I tu pojawia się świetne ćwiczenie na kreatywność i wielokierunkowe myślenie: spróbuj znaleźć jak najwięcej cech wspólnych i podobieństw właśnie pomiędzy zmywarką i kogutem!

# data[].attributes.body
Obejrzyj zdjęcie, które jest dostępne pod poniższym przyciskiem. Uwaga! Jest obrócone "do góry nogami"! Postaraj się z niego zapamiętać jak najwięcej szczegółów. Zwróć uwagę co jest na pierwszym i na drugim planie. Poświęć na to około 30 sek.

To jeśli jesteś już gotowy/a kliknij w poniższy link i otwórz zdjęcie:

# data[].attributes.body
eśli już obejrzałeś/aś powyższe zdjęcie spróbuj odpowiedzieć na pytania, które znajdują się pod przyciskiem poniżej.

# data[].attributes.body
Przeczytaj uważnie tekst. Ale uwaga! Jest w nim pewna trudność. W każdym wyrazie, przed każdą sylabą w tym wyrazie jest dodana inna, niepotrzebna sylaba, która nam przeszkadza w przeczytaniu i zrozumieniu tego tekstu. W całym tekście ta sama sylaba jest dodatkowo dodawana.

Zadanie polega na rozszyfrowaniu tekstu, uważnym go przeczytaniu (najlepiej ustawiając sobie około 3,5 minuty na jego przeczytanie) a następnie zapisaniu odpowiedzi na pytania, które znajdują się pod drugim przyciskiem. Na koniec klikając w ostatni przycisk sprawdzamy poprawność swoich odpowiedzi.

# data[].attributes.body
Jeśli już przeczytałeś/aś powyższy tekst spróbuj odpowiedzieć na pytania, które znajdują się pod przyciskiem poniżej. Uwaga! Może pojawić się pytanie, na które nie ma w tym tekście odpowiedzi - wtedy jako odpowiedź zapisz: "nie było"

# data[].attributes.body
Ułóż historię, dzięki której zapamiętasz tą datę. Wykorzystaj obrazy do zapamiętania cyfr.

# data[].attributes.body
W przypadku zapamiętania konkretnej daty urodzin cioci Krystyny można użyć dodatkowych obrazów odpowiadających konkretnym miesiącom, np. styczeń – bałwan, luty – buty (z powiedzenia „idzie luty, podkuj buty”, lipiec – lipa, wrzesień – dzwonek szkolny itp. Następnie należy znaleźć coś charakterystycznego dla cioci Krystyny (np. ciocia zawsze piecze pyszne ciasto marchewkowe) i połączyć to z datą jej urodzin (np. z 20 lutego). Do podanych przykładów można sobie wyobrazić historię, w której ciocia Krystyna miała wszystkie miski brudne, dlatego wzięła buta i do niego wsypała posiekaną marchewkę. Następnie chciała do niej dodać jajka, jednak akurat ich zabrakło w lodówce, dlatego wybiegła przed dom i pobiegła do łabędzia, którego przegoniła i zabrała jajka z jego gniazda, które dodała do swojego ciasta, które wygniatała w bucie.

# data[].attributes.attachment_caption
Zapamiętaj jak najwięcej szczegółów przyglądając się zdjęciu przez jedną minutę.

# data[].attributes.body
1. Czy osioł stał którąś z nóg na białej linii?
2. Czy osioł rzucał cień na drogę?
3. Cz na zdjęciu było widać niebo?
4.Ile na niebieskiej tablicy było białych strzałek?
5. Na ilu białych słupkach oparta była niebieska tablica?
6. Jakie koloru były kwiatki przy drodze?
7. Czy biała linia na ulicy była ciągła czy przerywana?
8. Czy na tym zdj. były biało czerwone słpki pzy drodze?

# data[].attributes.headline
Ćwiczenie służące koordynacji półkul mózgowych

# data[].attributes.subject
Ćwiczenie służące koordynacji półkul mózgowych

# data[].attributes.body
1. Połóż lewą rękę na brzuchu, drugą na głowie.

2. Ręka na brzuchu kręci koła,

3. Ręka na głowie stuka od góry w głowę

4. Następnie po uspokojeniu i opanowaniu, zamieniamy ręce

Możemy to wykonywać szybko, wolniej, z zamkniętymi oczami, ważne jest skupienie i koncentracja. Założę się, że na początku będziesz się mylić, jednak jest to ćwiczenie do opanowania, prawda?

Możesz spróbować jednocześnie kręcić kwadraty lewą nogą i trójkąty prawą ręką – będzie to wymagało od Ciebie jeszcze większej uwagi – prócz kręcenia musisz skupić się na utrzymywaniu równowagi.

# data[].attributes.headline
Drogi rodzicu jeżeli chcesz porozmawiać o rzeczach ważnych lub o zwykłych sprawach to znajdziesz mnie pod adresem e-mailowy k.polomska@sp4.rydultowy.pl 

# data[].attributes.subject
Drogi rodzicu jeżeli chcesz porozmawiać o rzeczach ważnych lub o zwykłych sprawach to znajdziesz mnie pod adresem e-mailowy k.polomska@sp4.rydultowy.pl 

# data[].attributes.headline
Bezpłatna pomoc dla osób z niepełnosprawnościami oraz ich rodzin

# data[].attributes.subject
Bezpłatna pomoc dla osób z niepełnosprawnościami oraz ich rodzin

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Powiat Wodzisławski - Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Wodzisławiu Śląskim, pozyskało środki z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w wysokości 91 200,00 zł na program pn. „Pomoc osobom niepełnosprawnym poszkodowanym w wyniku żywiołu lub sytuacji kryzysowych wywołanych chorobami zakaźnymi" Moduł IV.

W ramach tego zadania udzielana będzie bezpłatna pomoc psychologiczna osobom z niepełnosprawnościami oraz ich rodzinom.

Wszelkich informacji związanych z realizacją zadania udzielać będzie Kierownik Zespołu Dofinansowań PFRON,
Środków Zewnętrznych oraz Wsparcia Uchodźców, Michalina Domańska-Łuska pod numerem telefonu 607-671-743.

Psycholodzy będą dyżurować od 02.08.2021 r. w następujących dniach i godzinach:

pn. 15.00 - 18.00
wt. 8.30 - 18.30
śr. 8.00 - 18.00
czw. 14.30 - 18.30
pt. 14.30 - 16.30
sob. 8.00 - 14.00

stacjonarnie w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Wodzisławiu Śląskim, ul. Wałowa 30 - Oaza Aktywności;

mobilnie z możliwością dojazdu do beneficjenta;

poprzez komunikator Skype;

poprzez aplikację WhatsApp.

W celu skorzystania z bezpłatnej porady, należy wcześniej umówić się mailowo lub telefonicznie.
Tel.: 607-671-743 w godz. 8.00 - 15.30
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

# data[].attributes.attachment_link.title
Pomoc psychologiczna dla osób niepełnosprawnych i ich rodzin

# data[].attributes.attachment_link.description
Powiat Wodzisławski - Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Wodzisławiu Śląskim, pozyskało środki z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w wysokości 91 200,00 zł na program pn. „Pomoc osobom niepełnosprawnym poszkodowanym w wyniku żywiołu lub sytuacji kryzysowych wywołanych chorobami zakaźnymi" Moduł IV. W ramach tego zadania udzielana będzie bezpłatna pomoc psychologiczna osobom z niepełnosprawnościami oraz ich rodzinom.

# data[].attributes.attachment_link.title
Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna w Wodzisławiu Śl.

# data[].attributes.headline
Zmiana numeru telefonu zaufania dla dzieci i młodzieży na 800-12-12-12

# data[].attributes.subject
Zmiana numeru telefonu zaufania dla dzieci i młodzieży na 800-12-12-12

# data[].attributes.body
Ogólnopolska infolinia dla dzieci i młodzieży oraz ich opiekunów POMAGAMY (800 800 605) od 1 listopada br. zastąpiona będzie telefonem zaufania Rzecznika Praw Dziecka. Nowy bezpłatny numer, pod którym dzieci i młodzież będą mogły otrzymać wsparcie psychologiczne, to 800 12 12 12. Telefon i czat internetowy będą czynne przez całą dobę, siedem dni w tygodniu. Czat nie wymaga logowania oraz instalowania żadnej aplikacji. Połączenia telefonicznie nadal pozostaną bezpłatne, a rozmówcy będą mieli zapewnioną dyskrecję i anonimowość.

# data[].attributes.attachment_link.title
100 rzeczy do zrobienia w wakacje - Żółty balonik - lista

# data[].attributes.attachment_link.description
Lubicie wyzwania? Przygotowaliśmy dla Was listę 100 rzeczy, które należy zrobić w wakacje. Milej zabawy :)

# data[].attributes.attachment_link.title
ODC. 47 Jak poradzić sobie ze stresem przed EGZAMINEM (Matura, Egzamin Ósmoklasisty)

# data[].attributes.attachment_link.title
Nabór do szkół ponadpodstawowych 2020/2021

# data[].attributes.body
Test predyspozycji zawodowych

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nasz test predyspozycji zawodowych został starannie przygotowany przez zespół specjalistów z zakresu doradztwa zawodowego, psychologii, przedsiębiorczości i wejścia młodych ludzi na rynek pracy.

# data[].attributes.attachment_link.description
Nasz test predyspozycji zawodowych został starannie przygotowany przez zespół specjalistów z zakresu doradztwa zawodowego, psychologii, przedsiębiorczości i wejścia młodych ludzi na rynek pracy.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kilka dobrych rad na czas kwaranntany

2

1

4

SPIS RAD

Plan dnia

2

Cele dnia

1

Motywacja

3

Sposoby na nudę

4

Gdy to się skończy

5

1

CELE DNIA

Wyznaczone cele najlepiej spisz na kartceDlaczego tak ważne jest spisanie tego na kartce? Przeciez trudno zapomnieć, że masz do napisania kartkówkę z matematyki!Zapisanie czegoś na kartce poświadomie pomaga naszej głowie się odprężyć. Nasz mózg odczuwa ulgę.

Jeżeli TY SAM ZAPLANUJESZ swój dzień, to właśnie TY bedziesz mieć nad tym panowanie. TY bedziesz ODPOWIEDZIALNY za realizację CELÓWktóre sobie wyznaczyłeś. Twój dzień przestanie być wypadkową chaotycznych poleceń

Po trzecie to to, że kiedy w ciągu dnia będziesz skreslał zrealizowane cele, bedziesz miał poczucie sprawczości

Przykłady

Wyznaczaj sobie cele, które jesteś w stanie zrealizować np: dzisiaj nauczę się na kartkówkę z historii

Ważne, abyś wyznaczał sobie ramy czasowe i ich przestrzegał

Najlepiej wyznacz sobie mniej rzeczy do realizacji. Przecież lepiej zrealizować wszystko co się zaplanowało, niż nie zrealizowac nic, bo zabrakło czasu i sił

Jak zrobić...

Możesz samodzielnie stworzyć listę TO DO

Możesz kupić lub wydrukowac

Możesz zacząć używać Google Keep

2

PLAN DNIA

Jeżeli wyznaczanie celów nie spodobało Ci się, to może spróbujesz uporządkowac dzień dobrze go planując poprzez układanie bloków tematycznych

Blokowy system organizacji dnia to trochę jak lekcje w szkole.Sami układamy sobie dzień i wyznaczamy godziny w których będziemy wykonywać daną aktywność uwzględniając czas na naukę.

A CO W PLANIE? na przykład...

PORANNA TOALETA ŚNIADANIE GIMNASTYKANAUKAOBIADZAJĘCIA POZALEKCYJNECZAS NA HOBBYRELAXMEDIA SPOŁECZNOŚCIOWENETFLIX

Nawet królewny i rycerze jednocześnie nie uczą się i nie odpisują na esemesy. Nie sprzątają pokoju i nie nagrywają na Tik Toka. Tak samo WY jeżeli zdecydujecie, że ta porcja czasu ma być przeznaczona na daną aktywność to NIE ZAJMUJECIE SIĘ w tym czasie CZYMŚ INNYM.

Jeżeli policzymy te „kilka minut", które spędzamy na Instagramie, „kilka minut" na facebooku i do tego dodamy jedną rundkę Twojej ulubionej gry,to może się okazać, że upłynęły trzy godziny, które mogłeś przeznaczyć na coś produktywnego

PAMIĘTAJ

Rób krótkie przerwy - organizm odprężony łatwiej mobilizuje się do dalszego działaniaPrzewietrz pomieszczenie w którym się uczyszUporządkuj swoje miejsce pracyGdy się uczysz - wycisz telefonZadbaj o to, aby nic Cię nie rozpraszałoOdżywiaj się zdrowo - unikaj słodyczy i gazowanych napojów. Jedź warzywa i owoceStaraj się zachowac sprawnośc fizyczną - ok 20 minut dziennie przeznacz na ćwiczeniaSłuchaj muzyki

Pomocne narzędzia

UsageSafe: Blokowanie aplikacji i śledzenie użycia Apka która ma na celu pomóc Ci śledzić ilość czasu spędzonego w telefonie. Fajną opcją jest ustawienie blokady, która da Ci znać że czas przeznaczony np. na Instargram upłynął

Twój telefon cały czas coś do Ciebie mówi i nie pozwala Ci się skupićForrest - aplikacja, dzięki której nie dotkniesz ekranu swojego telefony podczas nauki

Planner Aplikacja dzięki której, sam zaplanujesz swój dzień

Spróbuj wprowadzić Habit tracker/ Moje nawykiI każdego dnia zamaluj kratke, jeżeli udało Ci się wykonac daną czynność

3

MOTYWACJA

Triki na skuteczną naukę

Zanim rozpoczniesz naukę to rozruszaj swoje mięśnie. Ćwiczenia fizyczne pomogą Ci się lepiej skoncentrowac i lepiej zapamiętasz wiadomosci podane na lekcji

Planuj z głową - wyznaczaj konkretne cele

Poćwicz na dywanie, poskacz na skakance albo tutaj

ALE TO JUŻ PRZECIEŻ WIESZ!!!Przypomnę Ci tylko, że dobrym pomysłem jest wyznaczać sobie MAŁE CELEnp: dzisiaj rozwiążę dwa zadania z matematyki.Jeżeli pojdzie Ci dobrze możesz przecież rozwiazac dwa kolejne.Pamiętaj również: ZAWSZE ZACZYNAJ OD NAJTRUDNIEJSZYCH ZADAŃ!!! TE ŁATWE ZOSTAW SOBIE NA KONIEC

Triki na skuteczną naukę

Zanim zpoczniesz naukę POSPRZTATĄJ SWOJE BIURKO.Usuń z zasięgu wzroku wszytskie rzeczy, które mogą Cię rozpraszać podczas nauki.Możesz je włożyć do pudełka, a po skończonej nauce nie będzie trudno przynieśc je z powrotem.

PLANUJ CZAS!!!Wyłącz wszystkie powiadomienia z telefonu, komputera, tabletu. Nasz mózg nie ptrafi skupić się na kilku czynnościach na raz.

POMODORO - aplikacja, która będzie pilnowała twojego czasu. 25 MINUT INTENSYWNEJ PRACY. potem przerwa i znowu 25 minut nauki

4

SPOSOBY NA NUDĘ

NAWET NUDĘ MOŻNA ZAPLANOWAĆ

Wyrazy i zdania, które dodają mi siły,Książki, które mnie zachwycają,Filmy, które mnie motywują,Piosenki, które podnoszą mi humor,Czynności, podczas których czuję szczęście,Ludzie, którzy sprawiają że się uśmiecham

5

GDY TO SIĘ SKOŃCZY

Wyobraź sobie, że dowiadujesz się, że już jutro koniec kwaranntany. Możesz znowy żyć normalnym życiem i robić wszystko, na co masz ochotę.O czym marzysz i co zaplanujesz w pierwszej kolejności? Jak będzie wyglądał Twój idealny dzień po zakończeniu kwranntany?

# data[].attributes.attachment_link.description
Kilka dobrych rad na czas kwaranntany 2 1 4 SPIS RAD Plan dnia 2 Cele dnia 1 Motywacja 3 Sposoby na nudę 4 Gdy to się skończy 5 1 CELE DNIA Wyznaczone cele najlepiej spisz na kartceDlaczego tak ważne jest spisanie tego na kartce?

# data[].attributes.body
Czy Ty już to wiesz drogi uczniu?

# data[].attributes.body
Z dystansem o tym co robimy obecnie

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Edukacja w czasach pandemii wirusa COVID-19

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zredagowany przez Jacka Pyżalskiego podręcznik zawiera teksty znakomitych uczonych i jest natychmiastową odpowiedzią środowiska akademickiego na edukacyjne konsekwencje pandemii spowodowanej przez wirusa COVID-19.

Planeta Ziemia została uwięziona w Escape Room'ie. Ludzkie tragedie, choroby i śmierć rodzą lęki i paraliżują. Ale też budzą społeczną wrażliwość i chęć niesienia pomocy, troskę o osoby starsze i o dobre wykształcenie dzieci.

Każdy dzień zmusza do pokonywania wielu barier związanych z mądrym, sprawnym i skutecznym kształceniem zdalnym. Powoduje też problemy wychowawcze i rodzinne. Podręcznik pomaga zrozumieć, zamienia obawy w świadome działania. Wyjaśnia, ułatwia i pokazuje...

Jestem przekonany, że ta książka okaże się użyteczna tym, którzy borykają się z codziennymi trudnościami, walcząc o los własnych i powierzonych dzieci - Rodzicom i Nauczycielom.

# data[].attributes.attachment_link.title
Edukacja w czasach pandemii wirusa COVID-19

# data[].attributes.attachment_link.description
Zredagowany przez Jacka Pyżalskiego podręcznik zawiera teksty znakomitych uczonych i jest natychmiastową odpowiedzią środowiska akademickiego na edukacyjne konsekwencje pandemii spowodowanej przez wirusa COVID-19. Planeta Ziemia została uwięziona w Escape Room'ie. Ludzkie tragedie, choroby i śmierć rodzą lęki i paraliżują. Ale też budzą społeczną wrażliwość i chęć niesienia pomocy, troskę o osoby starsze i o dobre wykształcenie dzieci.

# data[].attributes.attachment_link.title
ODC. 41 Zarządzanie czasem. Jak się zorganizować aby mieć więcej czasu?

# data[].attributes.body
Znacie Polę* i jej historię? Tym razem Pola ma dla Was garść wskazówek, jak obronić się przed paskudnymi wirusami!

# data[].attributes.body
Naszym pierwszym krokiem w codziennej rutynie powinno być wyzwolenie się z niej na tyle, by móc się zatrzymać i zastanowić, dlaczego robimy to, co robimy.

# data[].attributes.body
Moi kochani dobrego czasu Wam życzę

# data[].attributes.headline
2 kwietnia - Światowy Dzień Świadomości Autyzmu

# data[].attributes.subject
2 kwietnia - Światowy Dzień Świadomości Autyzmu

# data[].attributes.body
Dziękujemy

# data[].attributes.body
Najlepsza Pani Pedagog! Dziękujemy!

# data[].attributes.body
Całodobowa i bezpłatna linia wsparcia dla osób w stanie kryzysu psychicznego.  Pod telefonem, mailem i czatem dyżurują psycholodzy Fundacji ITAKA

# data[].attributes.headline
Jak pomóc dzieciom w przejściu przez ten czas?

# data[].attributes.subject
Jak pomóc dzieciom w przejściu przez ten czas?

# data[].attributes.body
Rozmowa z psychologiem dr. Tomaszem Srebnickim

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zamiast myśleć z paniką o tym, że przez następne tygodnie czy miesiące będziemy musieli siedzieć w domu, lepiej poszukać w tej sytuacji pozytywów. (Fot. iStok)

W sytuacji zagrożenia zdrowia nas i naszych bliskich nie da się posługiwać tylko i wyłącznie zdrowym rozsądkiem. Od kilku dni doświadczamy emocji, których nigdy wcześniej nie odczuwaliśmy. Dr Tomasz Srebnicki psycholog dziecięcy podpowiada jak radzić sobie z lękiem i dlaczego należy chronić przed histerią dzieci.
Co by pan poradził osobom, które w tym trudnym czasie nie radzą sobie z napięciem psychicznym związanym z rozprzestrzenianiem się wirusa i lękiem o bezpieczeństwo swoje i bliskich?
Obecnie znajdujemy się w sytuacji wyjątkowej, przynajmniej jeśli chodzi o ostatnie 50 lat w dziejach naszego narodu. Nie tylko nagle tracimy poczucie bezpieczeństwa, ale też musimy szybko zaadaptować się do stałej niepewności. A ponieważ nie mamy żadnych wzorców związanych z radzeniem sobie z tzw. zarazą, scenariusze lękowe, jakie nam się uruchamiają, odnoszą się do tego, co znamy głównie z filmów katastroficznych, opowieści babci o grypie hiszpance, doniesień medialnych z Afryki o wirusie Ebola czy różnych zapisów na temat zaraz średniowiecznych. To są nasze główne punktu odniesienia, co w dużej mierze i u wielu osób wywołuje poczucie dramatycznej utraty kontroli nad rzeczywistością. Stąd podejmowane próby zapanowania nad tą sytuacja poprzez robienie zapasów, oglądanie w kółko wiadomości czy pełne emocji rozmowy na forach internetowych. Dlatego moim zdaniem pierwszą rzeczą, jaką trzeba zrobić, to przyjąć, że mamy właśnie do czynienia z sytuacją wyjątkową, ekstraordynaryjną, że nie jesteśmy w stanie jej kontrolować, ale też nie jesteśmy w stanie nie czuć lęku, nie mieć wątpliwości czy nie panikować. W sytuacji wyobrażonego, nie realnego, zagrożenia życia i zdrowia nas i naszych bliskich nie da się posługiwać tylko i wyłącznie zdrowym rozsądkiem. Musimy więc przyznać, że się boimy, że nie mamy wpływu na tę sytuację i że w zasadzie nie istnieją skuteczne środki, które by te lęki wyeliminowały.

Ale można je trochę złagodzić?
Pewnym sposobem poradzenia sobie z tym stanem jest podejmowanie działań związanych z poszukiwaniem wsparcia, czyli najczęściej możliwości wygadania się przed bliskimi czy znajomymi. Podzielenia się tym lękiem na różne sposoby, nawet jego obśmiania. Wszystkie reakcje są dozwolone. W czasach kryzysu stare sposoby nie działają, a nowe jeszcze nie zostały wypracowane, w związku z tym wszelkie próby ich wypracowania powinny być akceptowane. Łącznie z robieniem zapasów na kilka tygodni czy miesięcy. Niektórzy odwołują się do strategii związanych z duchowością: do modlitwy, medytacji czy kontemplacji. Inni wolą oddać się jakiejś formie rozrywki. Podejmujmy wszelkie działania, które pomogą nam zapanować nad sobą, bo przecież nie nad samym wirusem.

Jest pan psychologiem związanym z nurtem poznawczo-behawioralnym. Czy są jakieś techniki czy sposoby znane terapeutom tego nurtu, by rozproszyć negatywne myśli?
Można stosować różne strategie medytacyjne, można też wyznaczyć sobie strefy zamartwiania się, czyli godziny, w których pozwalam sobie na czarne myśli na temat koronawirusa. Można wyznaczyć sobie też godziny, w których szukam informacji na temat sytuacji w Polsce i na świecie, żeby nie być podłączonym bez przerwy do strumienia newsów. Można też stosować różne techniki wyobrażeniowe związane ze zmianą naszego funkcjonowania: czyli jeśli myślę z paniką o tym, że przez następne tygodnie czy miesiące będę musiał siedzieć w domu, to dobrze sobie wyobrazić, co będę w tym czasie robił: posprzątam mieszkanie, zacznę gotować obiady, na co nie miałem czasu wcześniej, odrobię zaległości lekturowe, pobawię się z dziećmi. Szukajmy pozytywów. Dobrze wyobrażać sobie nową rzeczywistość, a nie unikać myślenia o niej. Najważniejsze jest jednak przyjęcie tego, że to przeżywamy. Jest to także istotne w naszej postawie wobec dzieci.

Jak pomóc im w przejściu przez ten czas?
Dzieci przeżywają nie tyle sam fakt istnienia koronawirusa, bo ten dla nich, tak jak i dla nas, jest jednak dość abstrakcyjny, one reagują na panikę rodziców w postaci na przykład nakazywania im ciągłego mycia rąk czy zakazywania wychodzenia z domu. Dlatego zalecana jest tzw. postawa drużynowa, czyli mówienie, że sobie poradzimy. I że to jest normalne, że się boisz. Absolutnie nie można obśmiewać dziecięcych lęków ani mówić, że to nic poważnego, że to minie i że nic się nie stanie. Zamiast tego warto mówić, że trzeba mieć nadzieję, że wszystko będzie dobrze. Albo że na pewno jakoś będzie, jakby nie było. I nie wykorzystywać obecnej sytuacji jako sposobu wychowawczego w stylu: „jak nie będziesz słuchał mamy, to cię zje koronawirus". Przyglądajmy się temu, co w relacji z dzieckiem robimy ze swoim własnym lękiem. Często dzieci są właśnie tym najlepszym powodem, żeby nad nim zapanować. I zastanowić się, czy w ich obecności zbytnio nie korzystam ze sposobów na rozładowanie tego lęku, czyli: nie krzyczę, nie straszę, nie zachowuję się kompulsywnie. Ostatecznie ten akurat wirus jest najmniej szkodliwy dla dzieci.

Co nie znaczy, że nie mogą być nieświadomie jego nosicielami. Jak reagować, gdy dziecko pyta, czy to prawda, że przez nie babcia czy dziadek zachorują?
To, że dziecko przeczyta czy usłyszy, że dzieci roznoszą koronawirusa i zarażają babcie czy dziadków, to jedno. Ważna jest nasza reakcja. Jeśli dziecko o to zapyta, ja zapytałbym dziecko: „Widzę, że się czegoś obawiasz..." i dał mu czas na odpowiedź. Nie chodzi o to, że dorosły ma udzielić naukowej i konkretnej odpowiedzi, on ma zająć się jego emocjami. Jeśli dziecko wraca do tego często, możemy chwilowo odwrócić jego uwagę jakąś zabawą czy przekąską, ale jeśli dalej będzie pytało, odwołałbym się do zasad, a konkretnie do tego, że dla bezpieczeństwa seniorów nie kontaktujemy się teraz z nimi. I dodać, że taką zasadę wprowadzili dorośli, bo jeszcze nie wiedzą, jak sobie z tym wirusem poradzić, ale na pewno sobie poradzą. Bo ludzie zawsze sobie jakoś radzą.

Dr n. med. Tomasz Srebnicki certyfikowany psychoterapeuta poznawczo-behawioralny, asystent na WUM, dyrektor dydaktyczny, wykładowca w Centrum Psychoterapii Poznawczo-Behawioralnej.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak radzić sobie z lękiem i jak mówić dziecku o epidemii? Rozmowa z psychologiem dr. Tomaszem Srebnickim - Zwierciadlo.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
W sytuacji zagrożenia życia i zdrowia nas i naszych bliskich nie da się posługiwać tylko i wyłącznie zdrowym rozsądkiem. Od kilku dni doświadczamy emocji, których nigdy wcześniej nie odczuwaliśmy. Dr Tomasz Srebnicki psycholog dziecięcy podpowiada jak radzić sobie z lękiem i dlaczego należy chronić przed histerią dzieci.

# data[].attributes.body
Poradnia Psychologiczno - pedagogiczna zawiesza swoje zajęcia do dnia 10 kwietnia 2020

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Samorządowy Lider Edukacji

UWAGA program „BEZPIECZNY REJS"!

W związku z zawieszeniem realizacji programu badań przesiewowych „Bezpieczny rejs" na terenie szkół, informujemy o możliwości skorzystania z konsultacji telefonicznych ze specjalistami prowadzącymi badania przesiewowe. Konsultacje będą się odbywały w miesiącu październiku 2020 r. w następujących terminach: poniedziałki od 11.00 ...

WAŻNA INFORMACJA

Zajęcia na terenie szkół i placówek zostają wstrzymane do odwołania. O wznowieniu wizyt poinformujemy na stronie internetowej.

Awaria linii telefonicznej.

Szanowni Państwo W dniu dzisiejszym tj.21.07.2020r., nastąpiła awaria naszej linii telefonicznej. Jej usunięcie potrwa do godz.15.00. W pilnych sprawach prosimy kontaktować się z nami przez pocztę elektroniczną. Adres w zakładce kontakt. W dniu 22.07.2020r. informujemy, że linia telefoniczna nadal jest ...

# data[].attributes.attachment_link.description
Samorządowy Lider Edukacji UWAGA program „BEZPIECZNY REJS"! W związku z zawieszeniem realizacji programu badań przesiewowych „Bezpieczny rejs" na terenie szkół, informujemy o możliwości skorzystania z konsultacji telefonicznych ze specjalistami prowadzącymi badania przesiewowe. Konsultacje będą się odbywały w miesiącu październiku 2020 r. w następujących terminach: poniedziałki od 11.00 ...

# data[].attributes.headline
Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna w Wodzisławiu Śl.

# data[].attributes.subject
Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna w Wodzisławiu Śl.

# data[].attributes.body
Wniosek o badanie dyslektyczne

# data[].attributes.headline
Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna w Wodzisławiu Śl.

# data[].attributes.subject
Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna w Wodzisławiu Śl.

# data[].attributes.body
Wniosek o orzeczenie

# data[].attributes.headline
Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna w Wodzisławiu Śl.

# data[].attributes.subject
Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna w Wodzisławiu Śl.

# data[].attributes.body
Wniosek o opinię

# data[].attributes.body
Za zbyt emocjonalne zachowania swoich nastoletnich dzieci rodzice często winią "burzę hormonalną". Warto przeczytać artykuł Magdaleny Boćko Mysiorskiej rzucający nieco inne światło na nastoletnie zachowania. Wiedza o tym co dzieje się mózgu naszych dzieci, o wielkim sprzątaniu neuronów i o tym jak pomóc dzieciom i sobie odnaleźć się w trudnym okresie dorastania pozwoli na lepsze zrozumienie naszych dzieci.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Większość rodziców nastolatków zakłada, że wczesnodziecięce skoki rozwojowe i największa niedojrzałość emocjonalna ich latorośli już za nimi. Tymczasem te duże już przecież dzieci zaczynają zachowywać się znowu jak trzylatki - wyrażają emocje poprzez tupanie, krzyk, płacz i następujący zaraz po nim wybuch gwałtownego śmiechu, trzaskają drzwiami, ciskają przedmiotami i rzucają wulgaryzmami. To raczej nie powinno być domeną dzieci powyżej 11 r.ż., które są już na tyle duże, że mogą rozmawiać o swoich problemach i przeżyciach i nazywać to, co sprawia im trudności. A jednak TO znowu się dzieje.

Rodzice nieustannie zamartwiają tym, że być może nie najlepiej "wychowali" swoje dzieci, że popełnili jakieś błędy albo że z ich dziećmi dzieje się coś naprawdę niedobrego. Często mają też poczucie, że zachowanie młodych ludzi jest skierowane przeciwko nim - że robią im na złość albo próbują nimi manipulować. Owszem, dorośli zdają sobie sprawę z tego, że młodzież przeżywa "burzę hormonalną", ale to nie zawsze pomaga im przyjąć i zrozumieć ich postawy.
Zobacz: 6 książek, które pomagają zrozumieć nastolatka
Jeszcze do niedawna sami badacze wierzyli, że przyczyną roztargnienia, zmienności nastrojów, szeroko pojętego krytycyzmu, impulsywności czy wybuchowości są jedynie następujące w organizmie młodego człowieka typowe zmiany hormonalne*. I w rzeczy samej mają one na niego znaczący wpływ, jednak po wieloletnich badaniach (neuroobrazowania) naukowcy dochodzą do wniosku, że przyczyn w zmianie zachowania i samopoczucia dziecka należy dopatrywać się w przeobrażeniach, jakie następują w mózgu, w jego budowie i funkcjonowaniu w okresie dorastania.

JAK DOBRZE, ŻE TO REKLAMA KSIĄŻEK

Neurobiologia a zachowania nastolatków

Wiemy już, że mózg dziecka (po narodzinach) rozwija się najszybciej i najbardziej intensywnie mniej więcej do 6 r.ż. Do tego czasu liczba neuronów budujących korę mózgową osiąga swoje maksimum. Podobnie liczba połączeń wytwarzanych z innymi komórkami nerwowymi jest największa właśnie w tym okresie. Nigdy później nie będzie ona już tak duża i jest to uwarunkowanie zupełnie naturalne. Część połączeń musi zostać zredukowana w ciągu kolejnych kilkunastu lat, ponieważ usprawnia to działanie mózgu i w pewnym stopniu go porządkuje. Dziecko po 6 r.ż. zdaje się więc być bardziej stabilne emocjonalnie, mniej impulsywne i lepiej radzić sobie z wyrażaniem i regulacją emocji niż np. dwu- czy trzylatek. Skąd zatem, porównywalny w swojej sile, powrót nastolatków do chwiejnej wczesnodziecięcej przeszłości?

Jak długo dojrzewa mózg?

Otóż dopiero całkiem niedawno okazało się, że starsze dzieci na nowo przechodzą tak intensywną przebudowę mózgu jak maluchy w wieku poniemowlęcym, a ich kora mózgowa (mimo że jest już nieco bardziej uporządkowana niż w wieku 2 czy 4 lat) jest wciąż absolutnie niedojrzała. Kora mózgowa to " centralna jednostka zarządzająca", która odpowiada za większość procesów poznawczych związanych z myśleniem - takich jak zdolność przewidywania konsekwencji różnych działań, kojarzenie faktów, myślenie abstrakcyjne, ocena ryzyka czy umiejętność racjonalnego podejmowania decyzji, a nawet empatia. W dodatku ta część mózgu nie najlepiej komunikuje się z pozostałymi, co w zasadzie leży u podłoża specyficznego zachowania nastolatków.

Fakt ten potwierdzają badania m.in. Instytutu Maksa Plancka w Berlinie, Narodowego Instytutu Zdrowia Psychicznego w Stanach Zjednoczonych czy naukowców B.J. Caseya i R.M. Jonesa z Sackler Institute for Developmental Psychobiology. Badacze dowiedli, że niektóre części mózgu człowieka (w tym kora mózgowa) rozwijają się przez cały okres dojrzewania, a nawet jeszcze dłużej, bo aż do 25 r.ż. (a nie jak sądzono wcześniej - jedynie do 6 czy 10 r.ż.).

Dzięki stosunkowo nowym, niespełna 20-letnim, technikom obrazowania pracy mózgu udowodniono, że pomiędzy 5 a 17 r.ż. następuje drugie "wielkie wymieranie" neuronów. Niektóre połączenia neuronalne zanikają, inne dopiero się tworzą. Następuje też ważny okres wzmacniania i mielinizacji połączeń. Wzmacniają się te, których najczęściej "używamy", pozostałe zaś obumierają. I m częściej wykonujemy jakąś czynność, tym silniejsze staje się połączenie między odpowiadającymi za nią komórkami. Wówczas umiejętności, które przysparzały nam wcześniej więcej trudności i wymagały od nas więcej wysiłku, są teraz coraz łatwiejsze do opanowania.

Zachowanie nastolatków a zmiany w ich mózgu

1. Niedojrzała kora mózgowa

Kora mózgowa - określana przez niektórych "siedzibą rozsądku" - wciąż jednak dojrzewa, a praca, jaką wykonuje mózg w tym ważnym okresie, jest bardzo energochłonna. Młodzi ludzie odczuwają ten fakt. Mogą przejściowo doświadczać (a dorośli to zauważać) nowych form zaburzenia równowagi w sferze emocjonalnej czy poznawczej (podlegać gwałtownym emocjom i być rozdzieranym przez skrajności, odczuwać drażliwość, niechęć do określonych działań, obniżoną koncentrację, nadwrażliwość na ocenę swojej osoby, niekiedy nerwowość, porywczość etc.), potrzebować więcej snu i określonych składników odżywczych, jeszcze więcej autonomii i swobody w wyrażaniu siebie. -Również w tym czasie mogą zacząć pojawiać się pierwsze pomysły na nieco ryzykowne przedsięwzięcia jazdę na motorze, prowadzenie auta bez prawa jazdy, sięganie po pierwsze używki (m.in. narkotyki) etc. Zdolność oceny konsekwencji swoich działań leży niestety poza zasięgiem młodych ludzi. Przy podejmowaniu decyzji nie pracuje u nich kora przedczołowa, tylko tzw. "niższa/prymitywna" partia mózgu (bruzda skroniowa górna).

2. Brak komunikacji między korą mózgową a pozostałymi częściami mózgu

Ważnym zjawiskiem zachodzącym w mózgu starszych dzieci jest również mielinizacja komórek nerwowych. Proces mielinizacji polega na otoczeniu neuronów osłonką mielinową, dzięki której impulsy biegną szybciej i są lepiej izolowane od pozostałych szlaków. Zwiększa to sprawność poszczególnych części mózgu, ale również komunikację między różnymi jego obszarami. Właściwe funkcjonowanie ludzkiego mózgu zależy od precyzyjnego przekazywania informacji pomiędzy poszczególnymi strukturami, a ten mechanizm jest w okresie dojrzewania w istotny sposób zaburzony.

Różne części mózgu i samej kory mózgowej dojrzewają w różnym czasie i w różnym tempie, a to oznacza, że ich współpraca nie przebiega najlepiej. To oczywiście znacząco oddziałuje na młodych ludzi, a ich zachowania i reakcje są odpowiedzią na poczucie wewnętrznej niestabilności. Nastolatkowie bywają nieprzewidywalni, często swoimi słowami i postawami ranią innych ludzi. Według badaczy do świadomości młodych ludzi nie dochodzi zbyt szybko informacja o tym, że naruszają czyjeś granice albo że ktoś mógł poczuć się głęboko urażony ich postępowaniem. Brak dobrej łączności między różnymi częściami mózgu wpływa więc na to, że młodzież nie zawsze liczy się z uczuciami innych.

JAK DOBRZE, ŻE TO REKLAMA KSIĄŻEK

3. Zmiany w układzie limbicznym

Również układ limbiczny (odpowiedzialny za emocje i instynktowne reakcje) oraz układ nagrody (zachęcający do robienia tego, co subiektywnie przyjemne) są najintensywniej działającymi i najbardziej dynamicznymi obszarami mózgu u nastolatków. To też przyczynia się do nadmiernej impulsywności, zmienności nastrojów oraz różnych skrajnych zachowań.

4. Układ nagrody a skłonność do uzależnień

Nie bez znaczenia w tym okresie pozostaje korelacja skłonności do uzależnień ze wspomnianym układem nagrody.

Niedojrzały jeszcze mózg nastolatków jest szczególnie wrażliwy na działanie układu nagrody, w którym kluczową rolę dogrywa dopamina. Substancja ta uwalnia się wówczas, kiedy wykonujemy przyjemne dla nas czynności. Młodzi ludzie (z uwagi na dość chaotycznie działający w okresie dorastania układ nagrody) niestety nie potrafią właściwie kontrolować odczuwania przyjemności. W rezultacie prowadzi to często do różnego rodzaju uzależnień i powoduje cały szereg (czasem) niebezpiecznych zachowań i skłonności. Uzależnienia u nastolatków bywają też dużo szybsze i głębsze niż u osób dorosłych, a nabyte w tym wieku nałogi są trudniejsze do pokonania.

Wnioski, jakie płyną z badań nad mózgiem, jasno pokazują, że postawy nastolatków nie są skierowane przeciwko dorosłym, a są jedynie wynikiem zmian zachodzących w ich organizmach. Różne zachowania i reakcje nie są też jednostką chorobową. Czas dorastania to czas porządkowania ważnych obszarów mózgu i korelowania ich ze sobą nawzajem. U rodziców połączenia neuronalne w części mózgu odpowiedzialnej za kontrolowanie impulsów, odporność na frustrację, zdolność oceny skutków własnych działań czy przejmowanie odpowiedzialności są już stabilne i wykształcone. U dzieci muszą one dopiero się rozwinąć i utrwalić, a w atmosferze panującego w umyśle chaosu jest to niezwykle trudne - wymaga czasu, wytrwałości i spokoju płynącego z zewnątrz. Aby połączenia mogły ukształtować się właściwie i optymalnie dla danego człowieka - aby młody człowiek mógł nauczyć się tych kluczowych zdolności - potrzebuje określonych warunków środowiskowych. Musi mieć możliwość poznawania siebie i świata poprzez samodzielnie zbieranie doświadczeń, rozwiązywanie problemów i stawianie czoła różnym wyzwaniom (zawsze pod przewodnictwem empatycznego dorosłego). Nie ma innego sposobu na to, aby w jego mózgu wykształciły się odpowiednie połączenia komórek nerwowych - one nie powstaną na komendę rodziców czy opiekunów, a jedynie w wyniku swobodnego doświadczania codzienności.

Okres dorastania to również próba zbudowania swojej odrębności i niezależności - przygotowanie do wejścia w samodzielne, dorosłe życie. Wieloletni duński terapeuta i pedagog Jesper Juul podkreśla, że młodzi ludzie w okresie dorastania wręcz potrzebują przeciwstawiać się dorosłym, ponieważ dzięki temu budują swoją odrębność i poczucie własnej wartości oraz kształtują własną godność. Aby zdrowo, twórczo i optymalnie się rozwinąć, niezbędne jest im wsparcie i bezwarunkowa akceptacja ze strony osób dorosłych.

Jak pomóc dzieciom i sobie odnaleźć się w trudnym okresie dorastania? Oto pięć podstawowych obszarów, na które warto zwrócić uwagę:

1. Zrozumienie i empatia

Dla nastolatków czas zmian, jakie zachodzą w ich wyglądzie zewnętrznym oraz w psychoemocjonalnym rozwoju, jest niezwykle trudny. Ich mózg znajduje się w fazie głębokich przemian, na które zasadniczo nie mają wpływu - one po prostu muszą nastąpić. Jedno dziecko odczuwa zmiany zachodzące w swoim ciele i umyśle bardziej, inne mniej. Pewne elementy i formy zachowań pozostają jednak dla wszystkich jednakowe. Młodzi ludzie potrzebują zrozumienia ze strony swoich bliskich oraz poczucia, że to, co się z nimi dzieje i jakie przyjmują postawy, jest czymś zupełnie naturalnym i spotyka się ze szczerym zrozumieniem. "Tak" dla dziecięcych uczuć i emocji oraz akceptowanie ich takimi, jakie są, okazuje się być najbardziej pomocne.

Sformułowania typu: "Co się z tobą dzieje?", "Zachowujesz się jak dziecko" albo "Przestań już. Uspokój się" pokazują dziecku, że coś jest z nim nie tak, wprowadzają je w poczucie winy, zakłopotanie, powodują jeszcze większą złość i ogólną frustrację. W takich warunkach efektywna komunikacja prowadząca do obustronnego porozumienia po prostu nie może się odbyć.

Warto również pamiętać o tym, aby w okresie dorastania dziecka nie uciekać od kontaktu z nim, choć oczywiście niejednokrotnie by się tego chciało. Gdy mieszka się pod jednym dachem z niezadowolonym i konfliktowym nastolatkiem, niesprawnie snującym się po domu, czasem ma się ochotę zwyczajnie się od niego odciąć. Takie rozwiązanie w dłużej perspektywie może jednak tylko zaszkodzić. Wbrew pozorom ci młodzi ludzie potrzebują ciepła, bliskości i zrozumienia ze strony dorosłych, tylko nie zawsze to okazują. Spędzając coraz mniej czasu z nastolatkiem, możemy doprowadzić do tego, że będzie on czuł się jeszcze bardziej wyobcowany i rozregulowany emocjonalnie. Wówczas rzeczywiste dotarcie do niego - jego problemów czy trudności - będzie jeszcze trudniejsze albo nawet awykonalne.

2. Zdrowy dystans

Nabranie dystansu wobec tego, co i w jaki sposób robi oraz mówi do nas młody człowiek, to kolejny krok w stronę budowania dobrej relacji.

To bywa bardzo trudne, bo o ile łatwiej nam znieść słowa w stylu: "Nie kocham cię", "Jesteś głupi" wyrażone w złości przez trzylatka, o tyle "Nienawidzę cię", "Nie chcę cię znać, odejdź na zawsze", płynące z ust "dużego i dojrzałego" młodzieńca, nabierają innego znaczenia.

Warto jednak pamiętać, że ten 12- czy 14-letni człowiek doświadcza wielkiego "remontu" w swoim mózgu, a struktury odpowiedzialne za świadome wyrażanie opinii czy emocji są u niego równie niedojrzałe, jak te u kilkulatka. Na osiągnięcie owej dojrzałości potrzeba po prostu czasu i cierpliwości. Okres krytyczny ma miejsce jednak właśnie teraz. Warto to przyjąć i zaakceptować. Na nic zda się bowiem walka z naturą.

3. Brak oczekiwań

Przeświadczenie rodziców o tym, że dziecko jest już "dorosłe" i już coś powinno, jest - jak potwierdzają badacze - absolutnie niesłuszne.

Naukowcy dowodzą, że nastolatkowie:

Nie są często w stanie podejmować racjonalnych i odpowiedzialnych decyzji, ponieważ ich wybory mają podłoże emocjonalne (kora mózgowa wciąż dojrzewa, a w układzie nagrody następuje wiele dynamicznych zmian).

Nie będą nieustannie otwarci na propozycje i pomysły dorosłych, ponieważ ich mózgi są w stanie ciągłego rozwoju i poszukiwania nowych rozwiązań; tylko to, co jest subiektywnie ważne dla dzieci, ma dla nich prawdziwą wartość (to odnosi się w zasadzie do każdego człowieka).

Nie są w stanie umiejętnie komunikować i odczytywać emocji, ponieważ kora przedczołowa jest u nich jeszcze niedojrzała i nie funkcjonuje tak jak u osoby dorosłej;

Potrzebują autonomii i możliwości decydowania np. o tym, w co się ubiorą, co zjedzą, czym będą się zajmować w czasie wolnym, jaką formę edukacji wybiorą itd. O wyborach nastolatków warto rozmawiać, ale nie należy ich krytykować. Nie warto też wywierać presji na dziecko, aby dokonało zmiany swoich decyzji. Mózg nastolatków (i nie tylko) nie jest organem, którym można sterować, a nieustanny nacisk z zewnątrz powoduje zatrzymanie produkcji dopaminy oraz endogennych opioidów, odpowiadających za chęć do działania, spokój, dobre samopoczucie fizyczne i dobry nastrój (Spitzer M., Jak uczy się mózg, PWN, Warszawa 2007, s. 134-136).

Nie zawsze będą podejmować racjonalne decyzje i przewidywać następstwa swoich działań. Ważne, aby otoczyć ich bezwarunkową miłością, akceptacją i dać im poczucie bezpieczeństwa, żeby mimo swoich "szalonych" niekiedy pomysłów i nie zawsze przyjemnych następstw własnych działań nigdy nie bali się rozmawiać o tym, co czują i czego doświadczają. Podstawą jest łagodna i pełna empatii komunikacja.

4. Umiejętna komunikacja

Czyli taka, która pozbawiona jest ciągłego upominania ("Tyle razy prosiłem, abyś..."), krytyki ("Jesteś leniem", "Jesteś beznadziejny", "Jak można..."), porównywania ("Ja w twoim wieku nigdy się tak nie zachowywałem"), wyśmiewania ("Zobacz, jak ty wyglądasz! Jak klaun!), naciskania na coś ("Natychmiast siadaj do odrabiania lekcji), negowania ("Tak się tego nie robi", "Źle to zrobiłeś"), karania ("Nie posprzątałeś pokoju, nie dostaniesz więc kieszonkowego"), wiecznych pretensji i krzyku.

Kiedy nastolatek, bombardowany niezliczoną ilością wewnętrznych bodźców i biologicznych zmian, otrzymuje kolejne negatywne komunikaty z zewnątrz, w istocie może znaleźć się na skraju wytrzymałości psychoemocjonalnej. Wybuchy złości stają się jeszcze silniejsze, a poczucie bezradności i braku zrozumienia wzmagają się. Jeśli zależy nam na budowaniu dobrej relacji z dzieckiem w tym wieku, warto, abyśmy zaprzestali podobnych praktyk. To, co jest wszystkim w tym okresie potrzebne, to spokój i równowaga. I tylko umiejętna komunikacja może do nich doprowadzić. Zamiast stosowania upomnień, długich monologów czy osądów warto spróbować mówić prostym językiem (mózg szybciej go teraz zrozumie), wyrażającym swoje potrzeby i emocje. "Chcę/Nie chcę, abyś...", "Rozumiem cię w pełni. Potrzebuję tylko wiedzieć, że...", "Boję się o ciebie, kiedy...", "Nie chcę, żebyś...", "Nie lubię, kiedy...", "Czuję wtedy...", Wolałbym, abyś/abyśmy...".

Jeśli chodzi o kary, pamiętajmy też, że "w mózgu poza systemem nagrody istnieją ośrodki związane z unikaniem doświadczeń nieprzyjemnych. Chociaż oba układy działają antagonistycznie, to na poziomie neuronalnym nie mają ze sobą nic wspólnego. Dopamina układu nagrody wspiera proces uczenia się, wzmacniając motywację i dążenie do poszukiwania podobnych doświadczeń w przyszłości. Kara nie wywołuje motywacji, a unikanie jest reakcją ściśle związaną z obecnością bodźca. Nie powoduje to pojawienia się zachowań pożądanych. [...] Jeśli ukarzemy dziecko za uszkodzenie zabawki, nie wyrobimy w nim przecież kompetencji naprawiania uszkodzonych zabawek. Możemy natomiast wywołać niechęć do zabawy. Kara za nieczytanie książek nie wywoła chęci ich czytania (Kaczmarzyk M., Szkoła neuronów. O nastolatkach, kompromisach i wychowaniu, Dobra Literatura, Słupsk 2017, s. 74).

5. Autorytet osobisty

Bycie entuzjastycznym, silnym, szanującym siebie i innych rodzicem doskonale oddziałuje na dzieci - ich zachowania i reakcje - oraz na efektywną komunikację z nimi.

Badania sugerują, że nastolatkowie najchętniej współdziałają z dorosłymi, którzy darzą ich szacunkiem i zaufaniem. Budowanie z nimi głębokiej więzi, opartej na tych wartościach, jest podstawą dotarcia do każdego z nich i wsparcia ich rozwoju.

Jeśli pragniemy, aby dzieci rzeczywiście chciały za nami podążać, pamiętajmy, że nigdy nie naśladują one wszystkich osób, lecz tylko te, które podziwiają, które są dla nich szczególnie ważne, z którymi czują się emocjonalnie związane. One właśnie stanowią ich wzorce, "Wszyscy inni mogą się wysilać, ile chcą, aby nauczyć czegoś dziecko, nastolatka czy dorosłego. Strumień entuzjazmu rusza tylko wówczas, gdy w mózgu zostaną aktywowane centra emocjonalne" ( Hüther, G., Kim jesteśmy - a kim moglibyśmy być, Grupa Wydawnicza Literatura Inspiruje Sp. z o.o., Słupsk 2015, s. 154)

Jedną z ważniejszych przyczyn trudności w kontaktach z nastolatkami jest niezrozumienie ich zachowań oraz poczucie braku akceptacji dla zmian, jakie zachodzą w ich wyglądzie i zachowaniu. Niewiedza w zakresie rozwoju ośrodkowego układu nerwowego również nie przyczynia się do zaakceptowania niełatwej dla wszystkich sytuacji w domu. Mózg potrzebuje doświadczać tego, do czego został stworzony. Etap "burzy i naporu" jest mu bardzo potrzebny po to, by mógł dojrzeć i stać się silny na przyszłość. Tylko od nas zależy, czy stworzymy młodym ludziom bezpieczną ku temu przestrzeń.

Jako dorośli często pragniemy uchronić dzieci przed tym, czego sami doświadczyliśmy w okresie swojego dorastania. Doskonale wiemy i zauważamy, że pewne pomysły nie najlepiej się sprawdzają, a określone problemy można rozwiązać inaczej. Zdrowy nastolatek nie przyjmie jednak za pewne zdania dorosłego, nawet jeśli może mu to zaoszczędzić nieudanych prób, niebezpiecznych błędów czy trudnych emocji. Aby mógł on optymalnie (dla siebie) się rozwinąć, potrzebuje działać, sam zdobywać różne doświadczenia, analizować paradygmaty, wyciągać wnioski i weryfikować swoje przekonania. To, czego młody człowiek właśnie doznaje, pozwala mu uczyć się nowych rzeczy i nabywać umiejętności oraz cech, które z powodzeniem będzie mógł wykorzystywać przez całe swoje życie. Do tego niezbędne są czasem ryzykowne zachowania, ciągły ruch i aktywność (najlepiej taka poza nadmierną kontrolą rodziców czy opiekunów). Rolą dorosłych jest nie tyle odbieranie nastolatkowi możliwości wyrażania siebie, eksperymentowania i działania, ile stworzenie warunków, które pozwolą mu "przeżyć i stać się źródłem rozwiązań w przyszłości".
*Czyli wzrost stężenia i aktywacja hormonów płciowych (testosteronu u chłopców, estrogenu i progesteronu u dziewcząt), które powodują intensywne zmiany w budowie, fizjologii i wyglądzie zewnętrznym nastolatka oraz przyczyniają się do zmian rozwojowych w mózgu.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zachowanie nastolatków a zmiany w ich mózgu

# data[].attributes.attachment_link.description
Większość rodziców nastolatków zakłada, że wczesnodziecięce skoki rozwojowe i największa niedojrzałość emocjonalna ich latorośli już za nimi. Tymczasem te duże już przecież dzieci zaczynają zachowywać się znowu jak trzylatki - wyrażają emocje poprzez tupanie, krzyk, płacz i następujący zaraz po nim wybuch gwałtownego śmiechu, trzaskają drzwiami, ciskają przedmiotami i rzucają wulgaryzmami.