# data[].attributes.body
เกิดจากการสร้างฮีโมโกลบินในเม็ดเลือดแดงผิดปกติ เม็ดเลือดเปราะแตกง่าย ทำให้เกิดภาวะเลือดจาง ทำให้หลายคนเรียกว่าโรคเลือดจางธาลัสซีเมีย รวมถึงม้ามโตเนื่องจากต้องผลิตเม็ดเลือดใหม่มาทดแทนมากขึ้นโรคธาลัสซีเมียไม่ใช่โรคติดต่อแต่สามารถถ่ายทอดทางพันธุกรรมได้ แบ่งออกเป็นชนิดแสดงอาการ ที่จะส่งผลต่อผู้ป่วยคือมีอาการเหนื่อยง่าย ตัวซีด อ่อนเพลีย สามารถเกิดภาวะแทรกซ้อนได้ และชนิดไม่แสดงอาการ หรือเป็นพาหะธาลัสซีเมีย ผู้ที่มียีนนี้จะไม่รู้ตัวและไม่เป็นอันตราย

ทางเดียวที่จะรักษาโรคธาลัสซีเมียให้หายขาดคือการปลูกถ่ายไขกระดูก หรือปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือด (Stem cells) ซึ่งราคาสูงและค่อนข้างเสี่ยง นอกจากนั้นก็เป็นเพียงการรักษาเพื่อประคับประคองอาการ เช่น การให้เลือดหรือทานวิตามิน

# data[].attributes.headline
ธาลัสซีเมียแบ่งออกได้เป็น 2 ชนิดคือ

# data[].attributes.subject
ธาลัสซีเมียแบ่งออกได้เป็น 2 ชนิดคือ

# data[].attributes.body
1. ชนิดที่แสดงอาการ แบ่งย่อยได้อีกเป็น 3 ชนิดคือ

ชนิดที่มีความรุนแรงน้อย เช่น ทำให้มีอาการซีด เหนื่อยง่าย อ่อนเพลีย

ชนิดที่มีความรุนแรงปานกลาง โดยแรกเกิดจะปกติดี แต่จะเริ่มแสดงอาการมากขึ้นเมื่ออายุ 3-6 เดือน

ชนิดที่มีความรุนแรงมาก เช่น เกิดภาวะแทรกซ้อนต่างๆ และทารกอาจเสียชีวิตตั้งแต่อยู่ในครรภ์มารดา

2. ชนิดที่ไม่แสดงอาการ หรือเรียกว่าโรคธาลัสซีเมียแฝง คือผู้ที่มียีนผิดปกตินี้อยู่ในร่างกายแต่ไม่แสดงอาการ สุขภาพโดยรวมแข็งแรงปกติดีทุกอย่าง จึงไม่เคยทราบมาก่อนว่าตนเองเป็นพาหะธาลัสซีเมีย ซึ่งแม้ว่าคนในกลุ่มนี้จะไม่เป็นอันตราย แต่ความผิดปกติจะสามารถถ่ายทอดพันธุกรรมสู่ลูกได้

ธาลัสซีเมียแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ

อัลฟา-ธาลัสซีเมีย (α-thalassemia) ได้แก่ อัลฟ่า-ธาลัสซีเมีย 1 (α-thalassemia 1), อัลฟ่า-ธาลัสซีเมีย 2 (α-thalassemia 2), ฮีโมโกลบินคอนสแตนท์สปริง (Hb Constant Spring) ความรุนแรงของโรคมีตั้งแต่ภาวะโลหิตจางเล็กน้อยไปจนถึงเสียชีวิตในครรภ์

เบต้า-ธาลัสซีเมีย (β-thalassemia) ได้แก่ เบต้า-ธาลัสซีเมีย (β-thalassemia) และฮีโมโกลบินอี (Hb E) มีความรุนแรงน้อยกว่า มักมีอาการซีดและตัวเหลือง ในบางรายที่โลหิตจางมากอาจต้องให้เลือด

# data[].attributes.headline
สาเหตุของโรคธาลัสซีเมีย

# data[].attributes.subject
สาเหตุของโรคธาลัสซีเมีย

# data[].attributes.body
ธาลัสซีเมีย คือโรคที่เกิดจากกรรมพันธุ์เท่านั้น ถ่ายทอดจากพ่อแม่ไปสู่ลูก สามารถแบ่งเป็น 2 กรณีดังนี้

กรณีที่มีพ่อแม่เป็นโรคธาลัสซีเมีย

พ่อและแม่เป็นโรคธาลัสซีเมียทั้งคู่โดยต้องเป็นยีนเด่นทั้งคู่ ลูกที่เกิดมาก็จะเป็นโรคธาลัสซีเมียเช่นเดียวกัน

พ่อหรือแม่แค่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเป็นโรคธาลัสซีเมียโดยเป็นยีนเด่นแค่คนเดี่ยว ลูกที่เกิดมาจะเป็นพาหะธาลัสซีเมีย คือกลุ่มที่ไม่มีอาการใดๆปรากฏหรือแสดงอาการน้อย

กรณีที่มีพ่อแม่เป็นพาหะโรคธาลัสซีเมีย

พ่อหรือแม่แค่คนใดคนหนึ่งเป็นพาหะธาลัสซีเมีย ลูกจะมีความเสี่ยงในการเป็นพาหะธาลัสซีเมีย

# data[].attributes.headline
อาการของโรคธาลัสซีเมีย

# data[].attributes.subject
อาการของโรคธาลัสซีเมีย

# data[].attributes.body
เนื่องจากธาลัสซีเมียมีหลายประเภท ผู้ป่วยจึงมีอาการที่แตกต่างกันออกไป ในบางรายอาจมีแค่อาการอ่อนเพลีย หรือซีดเล็กน้อย ในขณะที่บางรายอาจมีอาการตั้งแต่เจริญเติบโตช้าผิดปกติ โครงสร้างใบหน้าผิดปกติ ซีดมาก เหนื่อยง่าย ตัวเหลือง ตาเหลือง กระดูกพรุน หัวใจโต ตับโต ม้ามโต

อาการม้ามโตจากธาลัสซีเมีย

ผู้ป่วยธาลัสซีเมียบางรายอาจมีอาการม้ามโต เนื่องจากม้ามต้องทำงานหนักเพื่อสร้างเม็ดเลือดใหม่มาทดแทน และกำจัดเม็ดเลือดที่มีความผิดปกติ จนเกิดอาการซีดที่แม้ให้เลือดบ่อยก็ยังไม่ดีขึ้น แพทย์จะพิจารณาให้ตัดม้ามออก หลังผ่าตัดแล้วผู้ป่วยอาการซีดลดลง อาจไม่ต้องให้เลือดอีกเลย หรือให้เป็นบางครั้ง อย่างไรก็ตามการตัดม้ามมีความเสี่ยงในการติดเชื้อสูงกว่าคนปกติ จึงไม่นิยมทำในเด็กอายุต่ำกว่า 4 ปี และผู้ป่วยจะต้องดูแลร่างกายเป็นพิเศษ หากมีไข้สูง อ่อนเพลียมาก ท้องร่วง ควรรีบไปพบแพทย์ทันที นอกจากนี้ยังต้องระวังการสะสมของธาตุเหล็กในอวัยวะต่างๆ เนื่องจากร่างกายมีการดูดซึมเหล็กมากขึ้น

อาการที่บ่งบอกว่าถึงเวลาต้องไปพบแพทย์

หากไม่ทราบว่าตนเองได้รับการถ่ายทอดพันธุกรรมโรคธาลัสซีเเมียมาหรือไม่ เมื่อมีอาการตัวซีด เหลือง อ่อนเพลียง่ายควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัย ทางที่ดีควรตรวจเลือดหายีนธาลัสซีเมียก่อนการตั้งครรภ์ เพื่อป้องกันไม่ให้เด็กที่เกิดมาเป็นโรคธาลัสซีเมีย

# data[].attributes.headline
ธาลัสซีเมียกับโลหิตจางต่างกันอย่างไร

# data[].attributes.subject
ธาลัสซีเมียกับโลหิตจางต่างกันอย่างไร

# data[].attributes.body
ภาวะโลหิตจาง (Anemia) เป็นภาวะที่ร่างกายมีปริมาณเม็ดเลือดแดงที่น้อยกว่าปกติ จึงทำให้มีอาการซีด อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย เวียนหัว หน้ามืด เป็นลม ซึ่งอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น เสียเลือดมากแบบเฉียบพลัน ขาดสารอาหาร รวมถึงโรคต่างๆ ซึ่งธาลัสซีเมีย คือหนึ่งในโรคที่อาจทำให้เกิดภาวะนี้ได้เช่นกัน ผู้ป่วยจึงต้องได้รับการวิเคราะห์หาสาเหตุเพื่อรักษาต้นตอของปัญหาอย่างถูกวิธี

# data[].attributes.headline
การรักษาโรคธาลัสซีเมีย

# data[].attributes.subject
การรักษาโรคธาลัสซีเมีย

# data[].attributes.body
ธาลัสซีเมียสามารถรักษาให้หายขาดได้เพียงวิธีเดียวเท่านั้น คือการปลูกถ่ายไขกระดูก หรือปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือด (Stem cells) ซึ่งต้องหาผู้ที่มีเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือดที่เข้ากับผู้ป่วยได้ดี อย่างไรก็ตามวิธีนี้นอกจากจะมีค่าใช้จ่ายที่สูงแล้วก็ยังมีความเสี่ยงสูงด้วย ส่วนผู้ป่วยที่ไม่ได้รับการเปลี่ยนถ่ายไขกระดูก จะต้องพบแพทย์เพื่อติดตามอาการอย่างสม่ำเสมอ โดยแพทย์จะให้การรักษาแบบประคับประคองไปตามอาการ เช่น การให้เลือด ให้วิตามินและยาขับธาตุเหล็ก การตัดม้าม รวมถึงรักษาอาการแทรกซ้อนอื่นๆ ที่อาจเกิดตามมา เช่น ติดเชื้อ ตับแข็ง เบาหวาน นิ่วในถุงน้ำดี

# data[].attributes.headline
ดูแลตัวเองอย่างไรเมื่อเป็นโรคธาลัสซีเมีย

# data[].attributes.subject
ดูแลตัวเองอย่างไรเมื่อเป็นโรคธาลัสซีเมีย

# data[].attributes.body
Do

รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ และครบ 5 หมู่ เน้นอาหารที่มีโปรตีนสูง

รับประทานอาหารที่อุดมไปด้วยโฟลิก (Folic) เพื่อช่วยในการสร้างเม็ดเลือดแดง พบมากในผักใบเขียว เช่น บร็อคโคลี่ คะน้า ธัญพืชไม่ขัดสี แครอท ฟักทอง มะเขือเทศ อะโวคาโด ผลไม้รสเปรี้ยวอย่าง ส้ม มะนาว สตรอว์เบอร์รี

รับประทานอาหารที่มีแคลเซียมสูง เพื่อป้องกันโรคกระดูกพรุน

ดื่มชาหลังอาหาร จะช่วยลดการดูดซึมธาตุเหล็กได้

ควรตรวจสุขภาพฟันเป็นประจำทุก 6 เดือน เพราะผู้ป่วยธาลัสซีเมียมักมีอาการกระดูกเปราะ กระดูกพรุน จึงมีโอกาสที่ฟันจะผุได้บ่อย ในขณะเดียวกันก็ต้องระมัดระวังในการถอนฟัน เพราะจะทำให้เสียเลือดมาก และอาจเป็นอันตรายในผู้ป่วยบางคน

หมั่นออกกำลังกายเป็นประจำ ด้วยวิธีเบาๆ ที่ไม่ทำให้เหนื่อยจนเกินไป

พักผ่อนให้เพียงพอ

รักษาความสะอาด ระมัดระวังเรื่องการติดเชื้อ

ไปพบแพทย์ตามนัดเพื่อติดตามอาการ

Don’t

งดสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์

หลีกเลี่ยงอาหารที่มีธาตุเหล็กสูง เช่น เครื่องในสัตว์ เพราะร่างกายของผู้ป่วยธาลัสซีเมียจะดูดซึมธาตุเหล็กมากกว่าคนปกติ รวมถึงบางรายที่ต้องรับการให้เลือดเป็นประจำ ทำให้เกิดการสะสมของธาตุเหล็กในร่างกายสูง และเป็นอันตรายต่อตับและหัวใจ

ไม่ควรซื้อวิตามิน อาหารเสริม ยาบำรุงเลือด มารับประทานเอง เพราะอาจมีธาตุเหล็กเป็นส่วนผสมอยู่ด้วย ควรปรึกษาแพทย์ก่อนทุกครั้ง

หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ต้องออกแรงหนักมาก ผาดโผนจนเกินไป หรือมีผลกระทบต่อกระดูก เพราะผู้ป่วยอาจได้รับอันตรายจากการเสียเลือดและกระดูกหักได้

# data[].attributes.headline
การป้องกันโรคธาลัสซีเมีย

# data[].attributes.subject
การป้องกันโรคธาลัสซีเมีย

# data[].attributes.body
- สำหรับคนที่สงสัยว่าจะเป็นโรคธาลัสซีเมียหรือเข้าข่ายเสี่ยง มีพ่อแม่ พี่น้อง เป็นโรคธาลัสซีเมียหรือเป็นพาหะธาลัสซีเมีย สามารถเข้ารับการตรวจ เพื่อจะได้สามารถดูแลสุขภาพอย่างถูกวิธี

- เนื่องจากธาลัสซีเมีย คือโรคทางพันธุกรรม วิธีป้องกันที่ดีที่สุดอีกทางหนึ่งก็คือการตรวจเลือดและ DNA ก่อนตั้งครรภ์ แพทย์ถึงจะสามารถประเมินอัตราความเสี่ยงและความรุนแรงของการเกิดโรคธาลัสซีเมียในบุตรได้

# data[].attributes.headline
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโรคธาลัสซีเมีย

# data[].attributes.subject
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโรคธาลัสซีเมีย

# data[].attributes.body
1. พาหะธาลัสซีเมียมีลูกได้ไหม?

ผู้ที่เป็นพาหะธาลัสซีเมียยังมีโอกาสที่จะมีลูกได้ แต่ต้องได้รับการตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียดจากแพทย์ก่อน เพื่อดูว่าเป็นพาหะธาลัสซีเมียประเภทไหน แพทย์จะประเมินความเสี่ยงรวมถึงอันตรายที่อาจเกิดขึ้น เพราะมีโอกาสถึง 80% ที่จะเกิดอาการแทรกซ้อนระหว่างตั้งครรภ์ และยังมีโอกาสเสี่ยงที่ลูกจะเป็นโรคธาลัสซีเมีย พาหะธาลัสซีเมีย หรือเสียชีวิตได้อีกด้วย หากตัดสินใจที่จะมีลูกแล้วก็ต้องอยู่ภายใต้ความดูแลของแพทย์อย่างใกล้ชิด

2. ธาลัสซีเมียแฝงอันตรายไหม?

ธาลัสซีเมียแฝงไม่เป็นอันตรายและจะพบก็ต่อเมื่อไปตรวจเท่านั้น เพราะผู้ป่วยในกลุ่มนี้จะไม่มีอาการ ร่างกายแข็งแรง สามารถใช้ชีวิตและทำกิจกรรมอื่นๆ ได้ตามปกติโดยไม่จำเป็นต้องรักษาหรือรับประทานยาใดๆ เพียงแค่ดูแลสุขภาพให้ดีและแข็งแรงตามหลักทั่วไป เช่น รับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ หมั่นออกกำลังกายเป็นประจำ พักผ่อนให้เพียงพอ

3. โรคธาลัสซีเมียรักษาหายไหม?

ธาลัสซีเมียคือโรคเรื้อรังที่ไม่สามารถรักษาให้หายด้วยการรับประทานยา เมื่อเป็นแล้วก็จะเป็นไปตลอดชีวิต วิธีการรักษาให้หายขาดมีเพียงวิธีเดียวเท่านั้น คือการปลูกถ่ายไขกระดูก ซึ่งจะต้องหาเซลล์ต้นกำเนิดที่เข้ากับผู้ป่วยได้ โดยวิธีการคือจะทำลายเซลล์ต้นกำเนิดเดิมและใส่เซลล์ต้นกำเนิดใหม่เข้าไปแทน จึงทำให้วิธีการนี้มีความเสี่ยงสูงมาก เพราะอาจเกิดภาวะติดเชื้ออย่างรุนแรง ภาวะต่อต้านหรือปฏิเสธเซลล์ต้นกำเนิดที่ได้รับและผลข้างเคียงจากยาเคมีบำบัดได้ อย่างไรก็ตามหากการปลูกถ่ายไขกระดูกเป็นไปได้ด้วยดี ผู้ป่วยก็จะหายขาดจากโรคนี้โดยสิ้นเชิง

4. โรคธาลัสซีเมียติดต่อได้ไหม?

โรคธาลัสซีเมีย รวมถึงพาหะธาลัสซีเมีย เป็นโรคที่ถ่ายทอดและติดต่อกันผ่านทางพันธุกรรมเท่านั้น ไม่สามารถติดต่อกันทางการสัมผัส การหายใจ สารคัดหลั่ง หรืออื่นๆ ได้ ผู้ป่วยจึงสามารถใช้ชีวิตในสังคมและอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้ตามปกติ

5. พาหะธาลัสซีเมียบริจาคเลือดได้ไหม?

ผู้ที่เป็นพาหะธาลัสซีเมีย จะต้องผ่านการตรวจค่าความเข้มข้นของเลือดก่อนบริจาคทุกครั้งเหมือนกับคนทั่วไป หากค่าดังกล่าวผ่านเกณฑ์มาตรฐาน ก็จะสามารถบริจาคเลือดได้ตามปกติ แต่หากค่าความเข้มข้นของเลือดจางและธาตุเหล็กต่ำ สามารถทานธาตุเหล็กเสริมได้ แต่ควรอยู่ในความดูแลของแพทย์ และระวังธาตุเหล็กสะสมในร่างกายมากเกินไป หมั่นดูแลสุขภาพร่างกายให้แข็งแรงอยู่เสมอ ทานอาหารที่มีประโยชน์โดยให้เน้นโปรตีนเป็นหลัก เพื่อป้องกันภาวะโลหิตจาง