# data[].attributes.attachment_link.description
Waar gooi je een leeg melkpak weg? Een restje pasta? Of een kapot bankstel? De afvalscheidingswijzer wijst je voor alles de goede afvalbak.

# data[].attributes.headline
wat heb je nodig voor een insectenhotel?

# data[].attributes.subject
wat heb je nodig voor een insectenhotel?

# data[].attributes.body
Een insectenhotel maken is vrij eenvoudig, zeker als je weet welke kamertjes je moet voorzien om een insect te lokken. Bijen, hommels en wespen nestelen zich in buisjes of holle stengels, terwijl oorwurmen dan weer liever een hoopje stro ter beschikking hebben. Er zijn niet echt regels aan verbonden, je kunt zowat alle herbruikbare materialen combineren om een spectaculair hotel te bouwen.

Verzamel buisjes en holle stengels van onder andere zonnebloemen, bamboe, aardpeer of zelfs fazantenbes (Leycesteria).

Zorg voor denneappels, stro en kleine houtsnippers.

Maak een vierkanten of rechthoekig houten raamwerk met een harde achtergrond en verdeel onder in aparte vakjes, dat worden straks de verschillende kamers.

Vul elk vakje in met een specifiek materiaal. De holle stengels en buisjes stapel je netjes naast en op elkaar, er komen vakjes met stro voor de oorwurmen, denneappels en houtsnippers voor lieveheersbeestjes en gaasvliegen.

Wissel af en toe met een baksteen, daar zitten gaten in waar straks ook insecten zullen nestelen of schuil houden.

Vlinders houden zich het liefst schuil achter een deurtje met horizontale spleten, daar kunnen ze namelijk makkelijk in en uit.

Verzamel middelgrote boomstammen of dikke takken en boor er gaten in, ook daarin zullen insecten verblijven.

# data[].attributes.attachment_link.title
Oscar's vuilnisband - Liedje - Sesamstraat

# data[].attributes.attachment_link.title
Kinderliedjes | SUPERKIDS | Tekenfilm | Supporter van schoon | DD Company

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Afval scheiden - Al het afval moet gescheiden worden

# data[].attributes.attachment_link.description
Afval gooi je nooit zomaar weg. Het moet gescheiden worden, want dat is beter voor de natuur.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dolores gaat mee op de wagen van de vuilnismannen in Den Haag. Iedere dag zijn zij op pad om het Haagse huisvuil op te halen. Al het opgehaalde vuilnis gaat via het overslagstation per boot naar de vuilverbranding. Daar wordt in enorme ovens al het vuil verbrand.

# data[].attributes.attachment_link.description
Dolores gaat mee op de wagen van de vuilnismannen in Den Haag. Iedere dag zijn zij op pad om het Haagse huisvuil op te halen. Al het opgehaalde vuilnis gaat via het overslagstation per boot naar de vuilverbranding. Daar wordt in enorme ovens al het vuil verbrand.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Compost - Hoe ontstaat compost?

# data[].attributes.attachment_link.description
Door het verrotten van groente- fruit- of tuinafval ontstaat compost. Je kunt zelf een composthoop aanleggen in je tuin. Van het afval uit de groenbakken wordt in de fabriek compost gemaakt.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Imker aan het werk 2014 04 23 14 41 39
http://sellshirt.com
Visit and get free shirt or hoodie. Choose from thousands of tees and hoodies with cheapest price here. SellShirt has a large selection of shirt styles. Satisfaction guaranteed.
http://sellshirt.com
Visit and get free shirt or hoodie. Choose from thousands of tees and hoodies with cheapest price here. SellShirt has a large selection of shirt styles. Satisfaction guaranteed.
http://sellshirt.com
Visit and get free shirt or hoodie. Choose from thousands of tees and hoodies with cheapest price here. SellShirt has a large selection of shirt styles. Satisfaction guaranteed.
http://sellshirt.com
Visit and get free shirt or hoodie. Choose from thousands of tees and hoodies with cheapest price here. SellShirt has a large selection of shirt styles. Satisfaction guaranteed.
http://sellshirt.com
Visit and get free shirt or hoodie. Choose from thousands of tees and hoodies with cheapest price here. SellShirt has a large selection of shirt styles. Satisfaction guaranteed.

# data[].attributes.attachment_link.description
Imker aan het werk 2014 04 23 14 41 39http://sellshirt.com Visit and get free shirt or hoodie. Choose from thousands of tees and hoodies with cheapest price here. SellShirt has a large selection of shirt styles. Satisfaction guaranteed.http://sellshirt.com Visit and get free shirt or hoodie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Is het nuttig om ons plasticafval te scheiden? | Focus | NTR

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
We develop and scale technologies to rid the oceans of plastic

Our cleaning technologies are deployed around the world as we conduct the largest cleanup in history. For over ten years, The Ocean Cleanup has been researching, extracting, and monitoring plastic pollution in oceans and rivers globally - with millions of kilograms removed to date.

A planet-sized problem

Trillions of pieces of plastic pollute our oceans today, and the problem is worsening. This plastic has a devastating impact on marine wildlife and ecosystems. Plastics can persist for many decades, continuously degrading into microplastics. These can be ingested by wildlife and later enter the human food chain. Plastic pollution is a global crisis requiring urgent action.

We aim to clean up 90% of floating ocean plastic pollution

The Ocean Cleanup is a non-profit organization developing and scaling technologies to rid the oceans of plastic. To achieve this objective, we use a dual strategy: intercepting plastic in rivers to cut the inflow of pollution, and cleaning up what has already accumulated in the ocean and won't go away by itself. When the oceans are clean, we can put ourselves out of business.

The Ocean Cleanup is cleaning up floating plastics caught swirling in the Great Pacific Garbage Patch, a plastic accumulation zone with over 100,000,000 kilograms of plastic.

Learn more

To clean the oceans, we also need to stop new trash from flowing into them. By tackling 1000 rivers around the world, we can halt 80% of riverine pollution reaching our oceans.

Learn more

# data[].attributes.attachment_link.description
The Ocean Cleanup is a non-profit organization developing advanced technologies to rid the oceans of plastic. We aim to remove 90% of the floating plastic with the help of ocean cleanup systems and river interception technologies.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zo ziet de grootste opruimactie op zee eruit

# data[].attributes.attachment_link.description
Bekijk het hele bericht op Jeugdjournaal.nl

# data[].attributes.body
Insectenhotel van pallets

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een aanzienlijk deel van het plastic zwerfafval eindigt in de oceaan. Nienke reist af naar Australië om te zien wat dat voor gevolgen heeft voor de kwetsbare natuurgebieden aldaar. Samen met onderzoekers gaat ze 'plastic vissen'. Vooral de allerkleinste deeltjes blijken overal aanwezig.

# data[].attributes.attachment_link.description
Een aanzienlijk deel van het plastic zwerfafval eindigt in de oceaan. Nienke reist af naar Australië om te zien wat dat voor gevolgen heeft voor de kwetsbare natuurgebieden aldaar. Samen met onderzoekers gaat ze 'plastic vissen'. Vooral de allerkleinste deeltjes blijken overal aanwezig.

# data[].attributes.body
De weg van plastic naar zee

Plastic kan op verschillende manieren in de oceaan belanden. Het kan direct in de oceaan worden gegooid of er indirect terecht komen doordat het wordt meegenomen door rivieren, wind en golven¹. Het begrijpen hoe, en via welke wegen plastic de oceaan bereikt is erg belangrijk. Want wanneer we dit weten, kunnen we proberen de toevoer ervan te verminderen.

Visserij ook verantwoordelijk voor deel van de plastic soep

Een deel van het plastic in zee wordt veroorzaakt door het dumpen en achterlaten van plastic in de oceaan. Schepen en recreatie op zee dragen hieraan bij. Maar de grootste menselijke veroorzakers van zeevervuiling zijn de visserij en aquacultuur.

Wist je dat… Bijna 10% van alle zeevervuiling afkomstig is van de visserij.

Er wordt geschat dat ongeveer 10% van alle zee vervuiling afkomt van de visserij ⁶. Het gaat vaak om achtergelaten visnetten en vislijnen, die grote schade aanbrengen doordat zeedieren erin verstrikt raken.

Ook de aquacultuur veroorzaakt vervuiling. Aquacultuur is het kweken van vissen en schelpdieren op zee. Bij het bedrijven van aquacultuur, kunnen touwen, plastic veiligheidsmaterialen of verpakkingsmateriaal in zee terecht komen.

# data[].attributes.body
Jaarlijks gaan 9 domtorens aan afval verloren op zee

Wist je dat… Er elk jaar 1700 containers verloren gaan op zee, samen zijn die net zo groot als 9 Domtorens.

Ook de scheepvaart draagt bij aan de plastic soep. Vrachtschepen verliezen door slechte weersomstandigheden delen van hun vracht. Jaarlijks gaan zo’n 1700 containers verloren op zee⁷. Een gemiddelde container is 2,4 bij 12 meter. Met al deze containers kan je elk jaar wel 9 Utrechtse Domtorens bouwen.

In januari 2019 kwam dit wel heel prominent in het nieuws toen de MSC Zoe in een keer bijna 300 containers verloor vlak bij de Waddeneilanden.

# data[].attributes.body
Het meeste plastic in de oceaan is afkomstig van land

Onderzoekers onderzoeken plastic dat aanspoelt op stranden. Hierdoor weten ze dat veel van het plastic in de oceaan afkomstig is van land. Meer dan 80% van het plastic dat wordt gevonden bestaat uit verpakkingsmateriaal². Doordat plastic op veel verschillende manieren in de oceaan terecht kan komen is het lastig de plastic toevoer te stoppen. Voordat we dit kunnen, moeten we eerst weten op welke manieren plastic van land de oceaan in komt.

# data[].attributes.body
Plastic is misschien niet het eerste waar je aan denkt als je denkt aan een riool. Toch wordt er plastic door de riolering vervoerd. Afvalwater uit riolen wordt vaak niet goed of zelfs helemaal niet gefilterd waardoor microplastic in rivieren of meteen in de oceaan terecht komt. Microplastic komt in het riool door het wassen van synthetische kleding of door het gebruik van bepaalde cosmetische producten. In Europa wordt er veel rekening gehouden met het filteren van afvalwater en staan er strenge regels op vervuiling. Buiten Europa is deze controle een stuk minder, waardoor veel plastic via het riool in de oceaan terecht komt.

# data[].attributes.body
Afval op straat of op de vuilnisbelt kan door regen en wind worden mee genomen, en kan zo in een rivier terecht komen. Doordat veel plastic blijft drijven neemt de rivier het gemakkelijk mee ³. Het merendeel belandt na enkele dagen in de oceaan⁴. Wanneer rivieren snel stromen, kan plastic wel kilometers ver de oceaan in worden getransporteerd. We weten dat veel van het plastic afval in de oceaan van rivieren af komt. Het is echter onmogelijk precies te weten hoeveel.

# data[].attributes.body
Er wordt veel minder plastic getransporteerd door wind dan door rivieren, behalve in hele droge gebieden waar het hard waait. Lichtgewicht afval wordt dan gemakkelijk meegenomen van stortplaatsen of gewoon van de straat af. Ook tijdens hevige stormen en orkanen komt veel plastic in rivieren of de zee terecht ⁵. Verder neemt de wind gemakkelijk kleine stukjes plastic mee. Denk bijvoorbeeld maar aan kleine stukjes autoband die door slijtage op de weg achterblijven.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1 Kershaw, P. J. (2015). Biodegradable Plastics & Marine Litter: Misconceptions, Concerns and Impacts on Marine Environments. UNEP GPA.
2 PlasticsEurope (2013). Plastics - the Facts 2013: An analysis of European latest plastics production, demand and waste data. - ³ Velis, C.A. (2014a) Global recycling markets: plastic waste. A story of one player - China. - website
4 Thompson, R. C., Swan, S. H., Moore, C. J., & Vom Saal, F. S. (2009). Our plastic age.
5 Rochman, C. M., Browne, M. A., Halpern, B. S., Hentschel, B. T., Hoh, E., Karapanagioti, H. K., & Thompson, R. C. (2013). Policy: Classify plastic waste as hazardous. Nature, 494(7436), 169.
6 PlasticsEurope (2017). Plastics - the facts 2017. - Website
7 Newman, S., Watkins, E., Farmer, A., ten Brink, P., & Schweitzer, J. P. (2015). The economics of marine litter. In Marine anthropogenic litter (pp. 367-394). Springer, Cham.

# data[].attributes.attachment_link.description
1 Kershaw, P. J. (2015). Biodegradable Plastics & Marine Litter: Misconceptions, Concerns and Impacts on Marine Environments. UNEP GPA. 2 PlasticsEurope (2013). Plastics - the Facts 2013: An analysis of European latest plastics production, demand and waste data. - ³ Velis, C.A. (2014a) Global recycling markets: plastic waste.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Glas verdwijnt niet allemaal op de vuilnisbelt, want oud glas is opnieuw te gebruiken. Dolores kijkt hoe glasrecycling nou precies in z'n werk gaat. Bill & Will gooien flessen in de glasbak om een depressie te voorkomen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Glas verdwijnt niet allemaal op de vuilnisbelt, want oud glas is opnieuw te gebruiken. Dolores kijkt hoe glasrecycling nou precies in z'n werk gaat. Bill & Will gooien flessen in de glasbak om een depressie te voorkomen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
IVN vindt het belangrijk dat kinderen zien waar hun eten vandaan komt, hoe alles groeit en bloeit en wat ervoor nodig is om groenten en kruiden ook echt te kunnen oogsten.

Daarom heeft IVN een lespakket Moestuintjes ontwikkeld voor groep 3 tot en met 5 van het basisonderwijs. Het lespakket bestaat uit vier lessen, die het hele proces van zaaien tot oogsten omvatten. Je kunt de lessen los geven of in serie.
Download het gratis Moestuinlespakket

Maak je eigen moestuin op school!

Leuk en leerzaam met de klas of de school moestuinieren. Met dit pakket kan je met je school en of klas gelijk aan de slag!

Moestuinscholenpakket:

m2 Moestuinbak (van FSC hout)

IVN zaaikalender (geplastificeerd)

9 soorten zaden van Bolster

Bamboe plantelabels

Pootstokje

Schepje

Ga naar de webwinkel

# data[].attributes.attachment_link.description
IVN vindt het belangrijk dat kinderen zien waar hun eten vandaan komt, hoe alles groeit en bloeit en wat ervoor nodig is om groenten en kruiden ook echt te kunnen oogsten. Daarom heeft IVN een lespakket Moestuintjes ontwikkeld voor groep 3 tot en met 5 van het basisonderwijs.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Hoe begin je een moestuin? - Niet te groot en op een zonnige plek

# data[].attributes.attachment_link.description
Waar moet je rekening mee houden als je wilt starten met een moestuin?

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Hoe onderhoud je een moestuin? - Alle stappen op een rijtje...

# data[].attributes.attachment_link.description
In een moestuin kun je zelf je eigen groenten kweken. Maar die groenten groeien niet zomaar, daar moet je wat voor doen!

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Hoe voorkom je onkruid en ongedierte in je moestuin? - Schoffelen en andere trucjes

# data[].attributes.attachment_link.description
Je eigen moestuin is leuk, maar je moet wel schoffelen tegen het onkruid. Heb je last van beestjes in je tuin, zoals luizen of slakken? Ook daar zijn handige oplossingen voor!

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Hoe kweek je tomaten? - Van zaadje naar sappige rode tomaat

# data[].attributes.attachment_link.description
Tomaten kun je zelf ook laten groeien. Als je zaadjes in de grond stopt, ze genoeg water geeft en ze op een warme plek zet, kun je na een tijdje je tanden zetten in je eigen sappige tomaten.

# data[].attributes.body
Wat betekent ‘duurzaamheid’ eigenlijk?

Duurzaamheid betekent dat je rekening houdt met wat mensen, die na jou leven, nodig hebben zodat ook zij fijn op deze aarde kunnen leven. En dat je waardering hebt voor andere mensen en alles wat in de wereld om je heen bestaat. Duurzaamheid betekent niets meer en niets minder dan ‘blije mensen op een gezonde aarde’ en ‘er is altijd genoeg voor iedereen’.

Wat betekent een ‘gezonde’ aarde?

Om dat te begrijpen moeten we kijken naar hoe de natuur werkt. Het is een ‘natuurlijk proces’. De bron van het leven op aarde is de zon. Zonlicht laat planten groeien die weer worden gegeten door dieren. Dieren gaan dood of eten elkaar en na afbraak of vertering leidt dat weer tot mineralen waar planten van kunnen groeien. De aarde speelt daarin een bescheiden maar belangrijke rol. Allerlei mineralen komen geleidelijk in de grond terecht. En mineralen kunnen weer in de natuur terecht komen door bijv. een vulkaanuitbarsting of het afslijten van bergen.

Waarom wordt onze aarde minder gezond?

De mens verstoort het ‘natuurlijke proces’ op verschillende manieren. Als we dat begrijpen, dan weten we gelijk wat we kunnen doen om de aarde weer gezond te maken. Dat is namelijk precies het omgekeerde.

We halen grote hoeveelheden stoffen en mineralen uit de aarde, zoals olie en steenkool, koper en ijzer en we doen dat zó snel dat de aarde geen tijd krijgt om weer genoeg nieuwe stoffen en mineralen te maken. Onze grondstoffen raken dus op.

We brengen veel stoffen in de natuur, zoals vieze uitlaatgassen van auto’s en fabrieken, maar ook landbouwgif, dat niet door de natuur afgebroken kan worden en vaak giftig is. We maken de natuur dus steeds viezer.

We breken de natuur steeds verder af terwijl de aarde dit hard nodig heeft om voor ons schone lucht, schoon water en schone landbouwgronden te maken. De aarde kan dat niet voor ons doen als de hoeveelheid natuur steeds minder wordt.

Omdat er op deze wereld ook veel mensen ‘niet-blij’ zijn, is het moeilijk om de dingen die we doen te veranderen. Elk mens wil eerst voldoende voedsel, een huis om in te wonen, kleren en schoenen om te dragen, niemand wil bang zijn vanwege oorlog, kinderen willen naar school kunnen en ieder mens wil door een dokter geholpen kunnen worden als dat nodig is. Mensen willen eerst dat soort dingen regelen voor zichzelf. Pas dan komt er aandacht voor de natuur. Het is dus belangrijk dat we ook allemaal ‘blije mensen’ kunnen zijn willen we onze aarde weer gezond kunnen maken.

Mogen we dan niks meer?

Bomen kappen en vissen vangen kan prima, als je het maar niet teveel doet. Want als je teveel vis vangt, dan kunnen de kleine vissen niet meer groot worden en nieuwe visjes maken. Op een dag heb je dan geen vis meer. Nog een voorbeeld: boomwortels zorgen ervoor dat water in de grond opgenomen kan worden. Maar als grote stukken bos gekapt worden, dan is er niks meer wat dat water vasthoudt en krijg je modderstromen.

En er komen steeds meer mensen op onze aarde. Die moeten allemaal kunnen eten, die worden ook allemaal steeds ouder en die willen ook allemaal steeds meer spullen hebben. Al die mensen moeten natuurlijk ook ergens wonen waar geen natuurrampen plaatsvinden en waar geen oorlog is. We hopen trouwens niet dat iemand je verteld heeft dat het een makkelijk verhaal is… Het is best moeilijk, maar het mooie is, je kunt er zelf iets aan doen.

Wat kunnen we zelf doen?

Een van de belangrijke stappen die we moeten maken is dat we geen fossiele brandstoffen, olie, gas en kolen meer nodig hebben en we de grondstoffen die we al uit de aarde hebben gehaald, steeds weer opnieuw gebruiken. Dus zorgen dat we geen afval meer hebben, omdat we het afval opnieuw gebruiken (recyclen). Steeds opnieuw en opnieuw en opnieuw. Als in een cirkel waar nooit een einde aan komt. We gooien dus niks meer weg maar gebruiken alles opnieuw.

We kunnen dus ‘blije mensen op een gezonde aarde’ zijn met als doel ‘er is altijd genoeg voor iedereen’ als we ons gaan houden aan vier spelregels:

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bart gaat op zoek naar aardwarmte. Op twee kilometer diepte blijkt het water behoorlijk warm te zijn; zo'n 60 graden! Hoe komt dat? En kunnen we dat water gebruiken? Bart komt terecht op een boorplaats en in een kwekerij van tropische planten.

# data[].attributes.attachment_link.description
Bart gaat op zoek naar aardwarmte. Op twee kilometer diepte blijkt het water behoorlijk warm te zijn; zo'n 60 graden! Hoe komt dat? En kunnen we dat water gebruiken? Bart komt terecht op een boorplaats en in een kwekerij van tropische planten.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Adobe stock, San Francisco

Er zijn mensen die graag in een energiezuinig huis willen wonen. Want zuinig omgaan met energie is goed voor het milieu. Zo kun je je huis zo goed mogelijk isoleren, om weinig warmte te verliezen. Of zelf stroom maken door zonnecellen op het dak te plaatsen of een windmolen in de tuin.

Energie terugleveren
Als het huis meer energie opwekt dan je nodig hebt, kan je het terugleveren aan het elektriciteitsnet. Dan kunnen andere mensen jouw opgewekte elektriciteit gebruiken. En daar krijg je dan geld voor terug van je energieleverancier. Dan is je huis dus eigenlijk een mini-elektriciteitscentrale.

# data[].attributes.attachment_link.description
Er zijn mensen die graag in een energiezuinig huis willen wonen. Want zuinig omgaan met energie is goed voor het milieu. Zo kun je je huis zo goed mogelijk isoleren, om weinig warmte te verliezen. Of zelf stroom maken door zonnecellen op het dak te plaatsen of een windmolen in de tuin.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Hoe leef je zo klimaatvriendelijk mogelijk? - Energie besparen in het huishouden

# data[].attributes.attachment_link.description
De tweeling Annemieke en Lucas probeert samen met hun familie zo min mogelijk water en elektriciteit te gebruiken. Met hout stoken ze hun huis warm en ze gebruiken een jerrycan met water om te douchen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nienke gaat op bezoek bij het gebouw van de Nederlands Instituut voor de Ecologie. Daar worden allerlei onderzoeken gedaan naar hoe we slim met de natuur kunnen samenwerken. Het gebouw heeft een groen dak tegen wateroverlast en de toiletten zijn een bron voor nieuwe grondstoffen. De bodem levert medicijnen en de planten maken elektriciteit! Kortom; een bijzonder slim gebouw!

# data[].attributes.attachment_link.description
Nienke gaat op bezoek bij het gebouw van de Nederlands Instituut voor de Ecologie. Daar worden allerlei onderzoeken gedaan naar hoe we slim met de natuur kunnen samenwerken. Het gebouw heeft een groen dak tegen wateroverlast en de toiletten zijn een bron voor nieuwe grondstoffen. De bodem levert medicijnen en de planten maken elektriciteit!

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Docukit.nl - Vol informatie over werkstukken en spreekbeurten

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In Nederland staan nog zo'n duizend ouderwetse windmolens. Heel vroeger stonden er wel 10 duizend windmolens in Nederland. Ze hadden wieken die draaiden in de wind. Zo kon er graan gemalen worden. Tegenwoordig zie je overal in ons land windturbines. Dat is een nieuw soort windmolen die elektriciteit opwekt. Elektriciteit hebben we bijvoorbeeld nodig voor verlichting of om je mobiele telefoon op te kunnen laden. De hoogste windturbine in Nederland is 135 meter hoog. De hoogste in Duitsland is 160 meter. Dat is bijna net zo hoog als de hoogste wolkenkrabbers in Rotterdam. Een windturbine heeft geen wieken, maar rotorbladen. De wind blaast tegen de rotorbladen. Bovenin de turbine zit de gondel. Daarin wordt de elektriciteit gemaakt. Met een hijskraan wordt hij bovenop de mast gehesen. Een heel karwei, want een gondel weegt net zoveel als tien olifanten bij elkaar.

© Jop Steenhof de Jong/Holland in Beeld

De rotorbladen worden als laatste omhoog getakeld en vastgemaakt aan de gondel.

Schone stroom

Een lamp, een computer, een koelkast, ze werken allemaal op elektriciteit. Er zijn verschillende manieren om dat te maken. Bijvoorbeeld door kolen, gas of benzine te verbranden. Maar dat vervuilt de lucht. En deze grondstoffen zullen een keer opraken.
Er zijn ook andere manieren om elektriciteit te maken. Met wind of zon of water bijvoorbeeld. Slim, want die energiebronnen raken nooit op en ze zijn schoon. Elektriciteit gemaakt uit wind, zon en water wordt daarom schone of duurzame energie genoemd. Als je naar de daken van huizen kijkt, zie je steeds vaker dat er grote blauwe of zwarte platen op liggen. Dat zijn zonnepanelen. Ze vangen het licht van de zon op en zetten dat om in schone stroom. Hoe harder de zon schijnt, hoe meer stroom een zonnepaneel opwekt. In Nederland heeft de zon alleen in de zomer veel kracht. Verder is het hier vaak bewolkt en het waait bijna altijd. Daarom is Nederland heel geschikt om windenergie op te wekken.

Toekomst

Veel mensen vinden schone energie belangrijk. Toch willen ze niet graag dichtbij windturbines wonen. Sommige mensen vinden ze lelijk en lawaaierig. Verder vinden veel mensen dat windmolens te duur zijn. Energie uit gas of olie is nu nog veel goedkoper. Ook natuurliefhebbers zijn vaak tegen. Vogels en vleermuizen gaan dood als ze tegen een rotorblad vliegen. Als de regering plannen heeft om een nieuw windmolenpark in zee te bouwen, gaan mensen vaak protesteren. Zo'n park bestaat uit een heleboel windmolens bij elkaar. Maar mensen vinden het uitzicht op de zee dan niet meer mooi. Vissers zijn boos dat ze tussen windmolens niet mogen vissen. Voor planten en dieren die in zee leven, is zo'n windmolenpark dus juist wel fijn. De zeebodem is er rustig en daardoor is er meer voedsel voor de vissen. In landen als Denemarken en Duitsland zijn al veel windmolens gebouwd. De Nederlandse regering moet beslissen of dat hier ook gaat gebeuren. Er zijn veel voorstanders maar ook tegenstanders van windmolens. Het is dus een lastige beslissing.

© Frans Lemmens/HH, Amsterdam

Een windmolenpark op zee.

Dit is een samenvatting van Junior Informatieboekje 12 Windmolens.

Details en informatie

Titel: Windmolens

Auteur(s): Ingrid Nijkamp

Nummer: 12

Niveau: 3

Siso: J 718.62

# data[].attributes.attachment_link.description
In Nederland staan nog zo'n duizend ouderwetse windmolens. Heel vroeger stonden er wel 10 duizend windmolens in Nederland. Ze hadden wieken die draaiden in de wind. Zo kon er graan gemalen worden. Tegenwoordig zie je overal in ons land windturbines. Dat is een nieuw soort windmolen die elektriciteit opwekt.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een nieuwe aflevering van de Klokhuisserie 'Zoek Het Uit!', een serie over wetenschappelijk onderzoek in Nederland. Het produceren van vlees kost zo veel dat het in de toekomst moeilijk is vol te houden. Wat zouden de alternatieven kunnen zijn? Een insectenburger of een hamburger van kweekvlees? Nienke gaat op onderzoek uit.

# data[].attributes.attachment_link.title
Uitzending - ZOEK HET UIT! Vlees van de toekomst

# data[].attributes.attachment_link.description
Een nieuwe aflevering van de Klokhuisserie 'Zoek Het Uit!', een serie over wetenschappelijk onderzoek in Nederland. Het produceren van vlees kost zo veel dat het in de toekomst moeilijk is vol te houden. Wat zouden de alternatieven kunnen zijn? Een insectenburger of een hamburger van kweekvlees? Nienke gaat op onderzoek uit.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Nieuws uit de Natuur - De zonnewagen

# data[].attributes.attachment_link.description
Weet jij hoe je je duurzaam kunt voortbewegen? Met een zonnewagen ofwel een zonne-auto bijvoorbeeld! Dit is een auto die goed is voor het milieu. Deze auto gebruikt zonne-energie als krachtbron.

# data[].attributes.attachment_link.title
Filmpjes over zuivel bekijken - Zuivelonline

# data[].attributes.attachment_link.description
Vind jij het leuk om naar filmpjes te kijken? Van deze filmpjes leer je nog van alles ook. Ben jij bijvoorbeeld benieuwd waarom een koe oorbellen heeft? Of hoe yoghurt gemaakt wordt? Bekijk dan gauw onderstaande filmpjes!

# data[].attributes.attachment_link.description
Loop en fiets mee! Groene Voetstappen verzamel je door in september lopend of fietsend naar school te gaan. Zo verdien je stickers en zet je iedere dag een stap richting een gezond klimaat. De actie voor basisscholen en BSO's is jaarlijks in de vijfde week van het schooljaar en wordt georganiseerd door Klimaatverbond Nederland.

# data[].attributes.headline
Waar gaat de vuilnis heen als de vuilnisbelt vol is?

# data[].attributes.subject
Waar gaat de vuilnis heen als de vuilnisbelt vol is?

# data[].attributes.body
Het is belangrijk afval gescheiden in te leveren. Veel afval kan nog een keer gebruikt worden, recyclen heet dat. Afval dat niet hergebruikt of verbrand kan worden komt op een vuilnisbelt terecht. Als de vuilnisbelt vol is komt er een laag eboniet overheen, dat is een soort klei, en folie. Dit doen ze om er voor te zorgen dat het afval op z’n plaats blijft liggen en niet door bijvoorbeeld regen wordt weggespoeld. Als een stortplaats vol is wordt er vaak iets over heen gebouwd. Bijvoorbeeld een park of een golfbaan. Ergens anders wordt er dan weer een nieuwe vuilnisbelt gemaakt waar al het vuil naar toe kan. Iedere gemeente heeft vaak een of meer vuilnisbelten, is een vuilnisbelt vol dan wordt er een nieuwe locatie gezocht waar een nieuwe stortplaats wordt gemaakt.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Hoe worden vuilniszakken gemaakt? - Een zak om afval in te verzamelen

# data[].attributes.attachment_link.description
Vuilniszakken worden gemaakt van polyethyleen, dat zijn plastic korreltjes gemaakt van aardolie. De korreltjes worden eerst gesmolten tot een elastische brij. Maar hoe worden er uiteindelijk vuilniszakken van gemaakt?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dolores gaat mee op de wagen van de vuilnismannen in Den Haag. Iedere dag zijn zij op pad om het Haagse huisvuil op te halen. Al het opgehaalde vuilnis gaat via het overslagstation per boot naar de vuilverbranding. Daar wordt in enorme ovens al het vuil verbrand.

# data[].attributes.attachment_link.description
Dolores gaat mee op de wagen van de vuilnismannen in Den Haag. Iedere dag zijn zij op pad om het Haagse huisvuil op te halen. Al het opgehaalde vuilnis gaat via het overslagstation per boot naar de vuilverbranding. Daar wordt in enorme ovens al het vuil verbrand.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hoe blijft een stad schoon? Dat doen ze met allerlei hulpmiddelen: van knijptangen tot veegwagens. En ze hebben zelfs een hondenpoepzuiger! De stadsreiniging van Den Haag heeft nog een speciale taak: het schoonhouden van het strand.

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe blijft een stad schoon? Dat doen ze met allerlei hulpmiddelen: van knijptangen tot veegwagens. En ze hebben zelfs een hondenpoepzuiger! De stadsreiniging van Den Haag heeft nog een speciale taak: het schoonhouden van het strand.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Tonky & Jack - Plastic (het hoort niet in de zee)

# data[].attributes.attachment_link.description
Veel dieren hebben last van plastic in de zee. Kom je plastic tegen op het strand? Gooi het dan weg in de vuilnisbak en zing mee met dit liedje over plastic van Tonky & Jack!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Als de vuilnisauto bij jou door de straat is gereden, gaat hij uiteindelijk naar de afval energiecentrale. Hier wordt al het afval verzameld en in grote ovens verbrand. Ewout en Clara gaan naar de zuinige energiecentrale in Amsterdam. Hier worden elke dag een half miljoen vuilniszakken verzameld. Dat zijn zo'n 600 vrachtwagens per dag! Die lading weegt ongeveer 6 à 7 ton: vergelijkbaar met het gewicht van twee olifanten samen. Al het vuilnis wordt in een mega grote bak gestort. Een kraanmachinist grijpt met zijn grijper het vuilnis en laat het in de verbrandingsoven vallen. Maar het afval gaat niet in rook op. Want uit afval zoals melkpakken en kapotte wc-brillen wordt energie gehaald. Amsterdamse trams en metro's gebruiken die energie om erop te rijden.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wat gebeurt er met het huisvuil nadat het is opgehaald?

# data[].attributes.attachment_link.description
Als de vuilnisauto bij jou door de straat is gereden, gaat hij uiteindelijk naar de afval energiecentrale. Hier wordt al het afval verzameld en in grote ovens verbrand. Ewout en Clara gaan naar de zuinige energiecentrale in Amsterdam. Hier worden elke dag een half miljoen vuilniszakken verzameld.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Docukit.nl - Vol informatie over werkstukken en spreekbeurten

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
We maken in Nederland met z'n allen een heleboel afval. We doen het in vuilniszakken en de vuilniswagen komt het ophalen. Maar dan? Het meeste afval komt in een vuilverbrandingsinstallatie terecht. Daar zijn er zestien van in Nederland. In zo'n installatie wordt het afval verbrand in enorme ovens. Van het afval blijft na verbranding voornamelijk as over. Dat wordt gebruikt om asfalt van te maken. Magneten zorgen er eerst voor dat al het metaal uit de as wordt gehaald. Daar worden later weer blikjes van gemaakt. De rook die bij de verbranding ontstaat, is erg giftig. De giftige stoffen worden eruit gehaald, voordat de rook de lucht in gaat.

Afval is een milieuprobleem

In vuilverbrandingsovens wordt het heel erg heet. Wel 900 graden. Daar kunnen wij ons niet veel bij voorstellen, maar het is ontzettend heet. De warmte die vrijkomt bij de verbranding wordt nuttig gebruikt. Sommige vuilverbranders zorgen voor de verwarming in huizen en tuinbouwkassen. De meeste warmte wordt gebruikt om elektriciteit van te maken. Dat gaat zo: de afvaloven verwarmt een grote bak water. Als dat water gaat koken, komt er stoom vanaf. Door die stoom gaat een wiel draaien. Aan dat wiel zit een dynamo. Net als op je fiets, maar dan veel groter. De dynamo van de vuilverbrander maakt genoeg elektriciteit voor miljoenen gezinnen.
Voor meeuwen is er op een vuilstort altijd wel een lekker hapje te vinden.
Vervuilde grond kan niet worden verbrand. Schoonmaken kan ook niet. Daar is het volgende op gevonden. Vervuilde grond wordt naar vuilstortplaatsen gebracht. Die zijn zo gebouwd dat het vuil zich niet kan verspreiden. Op de schone bodem komt een speciale beschermlaag en daarop wordt het afval gestort. Boven op die laag afval komt een laag zand. Daarop wordt aarde gestort en op den duur zullen daar weer planten en bomen op gaan groeien. Het kost veel geld om vuilstortplaatsen aan te leggen. En het is moeilijk om er een goede plek voor te vinden. Want niemand wil graag in de buurt van zo'n stortplaats wonen.

Sommige stoffen zijn makkelijk te recyclen. Daarom gooien we glas in de glasbak. Dat glas wordt later gesmolten. Dan kan er nieuw glas van worden gemaakt. Ook papier en blik kunnen hergebruikt worden. Er worden veel spullen weggegooid die niet stuk zijn. Als jij je spijkerbroek niet meer past, kan je kleine broertje hem misschien nog aan. Dat is ook hergebruik. Er zijn winkels die handelen in tweedehands spullen. Misschien kan iemand anders ze nog wel gebruiken. Op Koninginnedag kun je altijd veel tweedehands spullen kopen. En zelf verkopen natuurlijk. Zo help je het milieu.
Op Koninginnedag kun je tweedehands spullen kopen en verkopen. Die spullen worden zo weer hergebruikt.
Details en informatie

Video bekijken

# data[].attributes.attachment_link.description
We maken in Nederland met z'n allen een heleboel afval. We doen het in vuilniszakken en de vuilniswagen komt het ophalen. Maar dan? Het meeste afval komt in een vuilverbrandingsinstallatie terecht. Daar zijn er zestien van in Nederland. In zo'n installatie wordt het afval verbrand in enorme ovens.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Nederlander Boyan Slat en zijn organisatie The Ocean Cleanup hebben een nieuwe stap gezet om het wereldwijde plasticprobleem op te lossen. In Rotterdam werd vanavond The Interceptor onthuld, een vaartuig dat met een transportband het plastic moet gaan oppikken.

Om de oceanen van plastic te bevrijden, moeten we het probleem bij de bron aanpakken, zegt Slat. En dat zijn dus de rivieren. Aan The Interceptor wordt sinds 2015 gewerkt. The Ocean Cleanup zegt dat de machine zeker 50.000 kilogram afval per dag kan verwijderen.

Er zijn al twee Interceptors actief: in de Indonesische hoofdstad Jakarta en in Kuala Lumpur, de hoofdstad van Maleisië. De bedoeling is dat er op korte termijn machines in Vietnam, de Dominicaanse Republiek, Thailand en in de Amerikaanse staat Californië bij komen.

Begin deze maand zei de organisatie dat het nieuwste type van de plasticvanger in de Stille Oceaan werkt. Tussen Hawaï en Californië werd het eerste afval uit het water gevist. Dat mislukte nog met oudere versies van het prototype. Het doel is om de Great Pacific Garbage Patch, de enorme plastic soep die daar drijft, te halveren.
NOS op 3 maakte eerder deze video over Boyan Slat, de initiator van The Ocean Cleanup:

# data[].attributes.attachment_link.title
Nederlandse uitvinder plasticvanger wil nu ook rivieren schoonmaken

# data[].attributes.attachment_link.description
De Nederlander Boyan Slat en zijn organisatie The Ocean Cleanup hebben een nieuwe stap gezet om het wereldwijde plasticprobleem op te lossen. In Rotterdam werd vanavond The Interceptor onthuld, een vaartuig dat met een transportband het plastic moet gaan oppikken. Om de oceanen van plastic te bevrijden, moeten we het probleem bij de bron aanpakken, zegt Slat.