# data[].attributes.attachment_link.title
Η ιστορία του Μεγάλου Αλεξάνδρου

# data[].attributes.body
παιχνίδι 2

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Δημιουργήστε καλύτερα μαθήματα γρηγορότερα

# data[].attributes.attachment_link.title
Ζ2. Το κράτος της Μακεδονίας επεκτείνεται

# data[].attributes.attachment_link.description
Κουίζ - Μια συλλογή ερωτήσεων πολλαπλής επιλογής. Πατήστε τη σωστή απάντηση για να προχωρήσετε.

# data[].attributes.body
παιχνίδι 1

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Δημιουργήστε καλύτερα μαθήματα γρηγορότερα

# data[].attributes.attachment_link.title
Ζ. 1. Το κράτος της Μακεδονίας

# data[].attributes.attachment_link.description
Συμπληρώστε την πρόταση - Μια δραστηριότητα κλεισίματος όπου μεταφέρετε και αποθέτετε λέξεις σε κενά διαστήματα μέσα σε ένα κείμενο.

# data[].attributes.attachment_link.title
ΦΙΛΙΠΠΟΣ 'Β - Βασιλεύς όλων των Ελλήνων.

# data[].attributes.attachment_link.title
7-2. ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝIΑΣ ΕΠΕΚΤΕIΝΕΤΑI

# data[].attributes.attachment_link.description
Φίλιππος Β’. Χρυσό μετάλλιο ρωμαϊκής εποχής (Παρίσι, Εθνική Βιβλιοθήκη).

# data[].attributes.attachment_link.title
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ΄: 1. ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝIΑΣ

# data[].attributes.attachment_link.description
Ιωνικό κιονόκρανο από ναό στην περιοχή της αρχαίας Θέρμης, στο κέντρο της σημερινής Θεσσαλονίκης (Θεσσαλονίκη, Αρχαιολογικό Μουσείο). Οι Μακεδόνες βρίσκονται σε στενή πολιτισμική σχέση με τις πόλεις της νότιας Ελλάδας.

# data[].attributes.body
ΠΑΙΧΝΙΔΙ 3

# data[].attributes.body
ΠΑΙΧΝΙΔΙ 2

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.title
Περιοχές που πέρασε ο Μ. Αλέξανδρος

# data[].attributes.attachment_link.description
Dra og slipp elementene i riktig rekkefølge.. Τροία, Γρανικός ποταμός, Ισσός, Αίγυπτος, Γαυγάμηλα, Υφάσης, Σούσα, Βαβυλώνα.

# data[].attributes.body
ΠΑΙΧΝΙΔΙ 1

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
Αλέξανδρος. Η κατάκτηση της Ανατολής

# data[].attributes.attachment_link.description
Αλέξανδρος. Η κατάκτηση της Ανατολής

# data[].attributes.headline
αναλυτικό σχεδιάγραμμα

# data[].attributes.body
αναλυτικό σχεδιάγραμμα κ εικόνες

# data[].attributes.attachment_link.title
3. Αλέξανδρος, η κατάκτηση της ανατολής

# data[].attributes.attachment_link.description
3. Αλέξανδρος, η κατάκτηση της ανατολής - Download as a PDF or view online for free

# data[].attributes.headline
διαδραστικός χάρτης τη

# data[].attributes.body
διαδραστικός χάρτης της εκστρατείας του Μεγάλου Αλεξάνδρου

# data[].attributes.attachment_link.title
Η εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου

# data[].attributes.body
BINTEO-ΜΑΘΗΜΑ από το school for all

# data[].attributes.attachment_link.title
Αλέξανδρος. Η κατάκτηση της Ανατολής - Ιστορία Α΄ Γυμνασίου / Ζ.3 / SchoolForAll

# data[].attributes.headline
χρήσιμο σχεδιάγραμμα

# data[].attributes.body
χρήσιμο σχεδιάγραμμα

# data[].attributes.attachment_link.title
3. Αλέξανδρος - Η κατάκτηση της Ανατολής

# data[].attributes.headline
το βιβλίο μας σελ.100-

# data[].attributes.body
το βιβλίο μας σελ.100-101

# data[].attributes.attachment_link.title
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ΄: 3. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ. Η ΚΑΤΑΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ

# data[].attributes.attachment_link.description
Πορτρέτο του Αλέξανδρου που βρέθηκε στη Βεργίνα σε τάφο που αποδίδεται στον Φιλίππο Β’ (Bιργίνα, Αρχαιολογικό Μουσείο).

# data[].attributes.headline
παιχνίδι 5, κρυπτόλεξο

# data[].attributes.body
παιχνίδι 5, κρυπτόλεξο

# data[].attributes.attachment_link.title
26 - Οι κυριότερες φάσεις του πολέμου (4)

# data[].attributes.attachment_link.description
Βρείτε τις κρυμμένες λέξεις του κρυπτόλεξου.

# data[].attributes.body
quiz 4

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Δημιουργήστε καλύτερα μαθήματα γρηγορότερα

# data[].attributes.attachment_link.title
Πελοποννησιακός Πόλεμος

# data[].attributes.attachment_link.description
Κουίζ - Μια συλλογή ερωτήσεων πολλαπλής επιλογής. Πατήστε τη σωστή απάντηση για να προχωρήσετε.

# data[].attributes.body
quiz 3

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.title
Πελοποννησιακός Πόλεμος

# data[].attributes.attachment_link.description
Gameshow quiz - A multiple choice quiz with time pressure, lifelines and a bonus round.

# data[].attributes.body
quiz 2

# data[].attributes.attachment_link.description
Join an activity with your class and find or create your own quizzes and flashcards.

# data[].attributes.headline
παιχνίδι 1, συμπλήρωσε

# data[].attributes.body
παιχνίδι 1, συμπλήρωσε το κενό

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to GiannisPapathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣIΑΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ, 3ο μέρος

# data[].attributes.attachment_link.description
ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣIΑΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ, 3ο μέρος

# data[].attributes.headline
επεξηγηματικό βιντεάκι

# data[].attributes.body
επεξηγηματικό βιντεάκι από το school for all!

# data[].attributes.attachment_link.title
Η εκστρατεία στη Σικελία. Ο Δεκελεικός πόλεμος - Ιστορία Α΄ Γυμνασίου / ΣΤ.2 / SchoolForAll

# data[].attributes.headline
σχεδιάγραμμα

# data[].attributes.body
σχεδιάγραμμα

# data[].attributes.attachment_link.title
2. Η εκστρατεία στη Σικελία (415-413 π.Χ.) - Ο Δεκελεικός πόλεμος (413-404 π.Χ.)

# data[].attributes.body
σελ. 86-88, το βιβλίο μας

# data[].attributes.attachment_link.title
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ΄: 2. Η ΕΚΣΤΡΑΤΕIΑ ΣΤΗ ΣIΚΕΛIΑ (415-413 π.Χ.)- Ο ΔΕΚΕΛΕIΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ (413-404 π.Χ.)

# data[].attributes.attachment_link.description
Μαρμάρινο κεφάλι του Αλκιβιάδη (Μουσείο Ny Karlsberg, Κοπεγχάγη). Η σύνθετη προσωπικότητα του Αθηναίου πολιτικού εκφράζεται στην προτομή αυτή.

# data[].attributes.body
παιχνίδι 4

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Σωστό: Η Αθήνα θέλησε να πουλήσει τα προϊόντα της στη δυτική Ελλάδα και την Ιταλία., Οι Κερκυραίοι είχαν διαφορές με τους Κορίνθιους., Οι αντίπαλοι πολεμούσαν από την άνοιξη ως το φθινόπωρο, Αφορμή είναι η δικαιολογία που χρησιμοποιεί κάποιος., Αιτία είναι ένας σοβαρός λόγος για να γίνει κάτι., Οι Κορίνθιοι προσπάθησαν να βλάψουν τους Αθηναίους στη Μακεδονία., Οι Αθηναίοι ήταν ισχυροί στη θάλασσα., Ο Μελήσσιπος ήταν Σπαρτιάτης., Οι Αθηναίοι είχαν διαφορετικό πολίτευμα από τους Πελοποννήσιους. , Κανείς δεν ήξερε ποιος θα νικήσει., Λάθος: Η Αθήνα είχε μεγάλη δύναμη στη στεριά., Οι περισσότερες πόλεις της Πελοποννήσου ήταν στο πλευρό της Αθήνας., Ο βασιλιάς της Αθήνας, Αρχίδαμος, έστειλε τον Μελήσιππο για να βρει λύση., Εμφύλιος είναι ο πόλεμος ανάμεσα σε διαφορετικά κράτη., Αιτία είναι η δικαιολογία για να κάνω κάτι , Οι Κερκυραίοι ζήτησαν βοήθεια από τους Κορίνθιους., Οι αντιπρόσωποι της Πελοποννησιακής συμμαχίας αποφάσισαν να κάνουν ειρήνη. , Οι Πελοποννήσιοι ήταν ισχυροί στην θάλασσα., Ο Μελήσσιπος έκλεισε ειρήνη με τους Αθηναίους., Οι Πελοποννήσιοι είχαν κυριαρχήσει σε όλη τη Μεσόγειο.,

# data[].attributes.attachment_link.title
Αιτίες και αφορμές του πολέμου

# data[].attributes.attachment_link.description
Σωστό: Η Αθήνα θέλησε να πουλήσει τα προϊόντα της στη δυτική Ελλάδα και την Ιταλία., Οι Κερκυραίοι είχαν διαφορές με τους Κορίνθιους., Λάθος:

# data[].attributes.body
παιχνίδι 3

# data[].attributes.body
παιχνίδι 2

# data[].attributes.body
παιχνίδι 1

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
άσκηση στον πελοποννησιακό πόλεμο (α' μέρος)

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
Άσκηση στον πελοποννησιακό πόλεμο (α' μέρος)

# data[].attributes.headline
προφορική παρουσίαση τ

# data[].attributes.body
προφορική παρουσίαση του μαθήματος με τη βοήθεια του school for all!

# data[].attributes.attachment_link.title
Τα αίτια και οι αφορμές του Πελοποννησιακού πολέμου. Ο Αρχιδάμειος πόλεμος - Α΄ Γυμν. / SchoolForAll

# data[].attributes.headline
σύντομο σχεδιάγραμμα

# data[].attributes.body
σύντομο σχεδιάγραμμα

# data[].attributes.attachment_link.title
1. Τα αίτια και οι αφορμές του Πελοποννησιακού πολέμου - Ο Αρχιδάμειος πόλεμος (431-421 π.Χ.)

# data[].attributes.body
σελ.82-85

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1. ΤΑ ΑIΤIΑ ΚΑI ΟI ΑΦΟΡΜΕΣ
ΤΟY ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣIΑΚΟY ΠΟΛΕΜΟY -
Ο ΑΡΧIΔΑΜΕIΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ (431-421 π.Χ.)

Τα αίτια

Η Αθήνα, μετά την πλήρη κυριαρχία στο Αιγαίο, στρέφει τις βλέψεις της και προς τη Δύση, το Ιόνιο και την Αδριατική. Αυτό τη φέρνει σε σύγκρουση με την Κόρινθο, κύρια σύμμαχο της Σπάρτης, η οποία θεωρούσε ως χώρο επιρροής της τις δυτικές θάλασσες και βλέπει τώρα τα οικονομικά της συμφέροντα να απειλούνται. Ακόμη, η πολιτειακή διαφορά της Αθήνας με τη Σπάρτη, η οποία γεννά και τη διαφορά στην ανάπτυξη των νοοτροπιών, είναι η βαθύτερη και ουσιαστικότερη αιτία του χάσματος ανάμεσα στις δύο πόλεις, το οποίο, σταδιακά, θα καταστεί αγεφύρωτο. Η κλειστή και αριστοκρατική Σπάρτη έβλεπε με ολοφάνερη καχυποψία τη συνεχώς αυξανόμενη δύναμη της ανοικτής και δημοκρατικής Αθήνας. Με την Αθήνα και τη Σπάρτη βρίσκονται αντιμέτωπες δύο αντίπαλες και αντίθετες κοσμοθεωρίες. Η σύγκρουση ήταν αναπόφευκτη.

Οι αφορμές Τα Μακρά τείχη: μεγάλο οχυρωματικό έργο που περιέβαλλε Αθήνα και Πειραιά και μεταμόρφωνε ουσιαστικά τις δύο πόλεις σε απόρθητο τεχνητό νησί.

Σύμφωνα με τον Θουκυδίδη, η ανάμειξη των Αθηναίων στη διαμάχη ανάμεσα στην Κέρκυρα και την Κόρινθο για την Επίδαμνο (Δυρράχιο), αποτελεί την πρώτη αφορμή του πολέμου. Η αντιπαλότητα ανάμεσα σε Κόρινθο και Αθήνα οξύνεται και οι Κορίνθιοι ωθούν σε αποστασία από την Αθηναϊκή συμμαχία την Ποτίδαια (432 π.Χ.). Σε αντίποινα ο Περικλής απαγορεύει στα πλοία των Μεγαρέων, συμμάχων της Σπάρτης, να αγκυροβολούν σε λιμάνια της Αθηναϊκής συμμαχίας και να διεξάγουν εμπόριο (Κατά Μεγαρέων ψήφισμα). Οι "Τριακοντούτεις σπονδαί" (τριακονταετής ειρήνη) είχαν παραβιαστεί. Σε συνέδριο στη Σπάρτη, Κορίνθιοι και Μεγαρείς, με τη συμπαράταξη και της φιλοπόλεμης σπαρτιατικής μερίδας, ισχυρίζονται ότι ο πόλεμος είναι η μόνη λύση. Επικρατούν οι φιλοπόλεμοι και οι εχθροπραξίες αρχίζουν το 431 π.Χ. Ο πόλεμος ονομάστηκε Πελοποννησιακός, κράτησε, με μικρές διακοπές, 27 χρόνια και διακρίνεται σε τρεις φάσεις: α) Αρχιδάμειος πόλεμος (431-421 π.Χ.) β) Σικελική εκστρατεία (415-413 π.Χ.) γ) Δεκελεικός πόλεμος (413-411 π.Χ.).

Έδιωξαν, λοιπόν, το Μελήσιππο χωρίς να τον ακούσουν και διέταξαν να βγει αυθημερόν από τα σύνορα της Αττικής. Πρόσθεσαν ότι από τότε κι ύστερα θα μπορούν οι Λακεδαιμόνιοι, αν θέλουν, να στέλνουν πρέσβεις μόνο αν αποσυρθούν στο έδαφός τους. Έστειλαν και φρουρούς με τον Μελήσιππο, ώστε να μην επικοινωνήσει με κανέναν. Όταν έφθασε στα σύνορα κι έπρεπε να χωριστεί απ' τους συνοδούς, πριν ξεκινήσει, γύρισε και είπε τα λίγα αυτά λόγια: "Η μέρα η σημερινή είναι αρχή μεγάλων κακών για τους Έλληνες". Όταν έφτασε στο στρατόπεδο και ο Αρχίδαμος έμαθε ότι οι Αθηναίοι δεν είχαν καμία πρόθεση να φανούν υποχωρητικοί, σήκωσε το στρατόπεδο και προχώρησε στο έδαφός τους.

Θουκυδίδης, Ιστορία, Β, 12 (μετ. Άγγ. Βλάχου)

Αρχίδαμος, βασιλιάς της Σπάρτης: μαρμάρινο αντίγραφο ρωμαϊκών χρόνων. (Μουσείο Ερκολάνου, Ιταλία). Η προτομή εκφράζει την περίσκεψη αλλά και την αποφασιστικότητα του Σπαρτιάτη βασιλιά.

Τα πρώτα έπη του πολέμου

Πρόλογο του πολέμου αποτέλεσε η εισβολή των Θηβαίων στην Πλάταια, παραδοσιακή φίλη της Αθήνας. Ο πελοποννησιακός στρατός, με αρχηγό το βασιλιά της Σπάρτης Αρχίδαμο, λεηλατεί την ύπαιθρο της Αττικής και ο πληθυσμός της αναγκάζεται να καταφύγει μέσα στην οχυρωμένη πόλη. Το 430 π.Χ. μια μολυσματική ασθένεια αποδεκατίζει τον πληθυσμό της Αθήνας. Θύμα της και ο ίδιος ο Περικλής (429 π.Χ.). Οι Αθηναίοι χάνουν το ηθικό τους. Ισάξιος διάδοχος του Περικλή δεν υπάρχει. Στην πολιτική κυριαρχούν πλέον οι δημαγωγοί.

Οι Αθηναίοι, λοιπόν, είχαν ζήσει για πολλούς αιώνες στην ύπαιθρο, σε αυτόνομους οικισμούς. Αλλά και όταν ακόμη οργανώθηκαν σε μία μόνη πολιτεία, εξακολούθησαν, και οι παλιότεροι και οι νεότεροι, μέχρι του πολέμου αυτού να ζουν στην ύπαιθρο, όπου και είχαν γεννηθεί. Γι' αυτό και δυσφορούσαν με την μετοικεσία αυτή και, μάλιστα, επειδή μόνον τους τελευταίους καιρούς είχαν συνέλθει από τις ζημιές που είχαν πάθει στα μηδικά. Με θλίψη βαριά εγκαταλείπαν τα σπίτια τους και τους ναούς τους που ήσαν, από τα αρχαία χρόνια, πατροπαράδοτη κληρονομιά τους κι έπρεπε τώρα ν' αλλάξουν τρόπο ζωής. Είχαν ο καθένας το αίσθημα ότι εγκατέλειπε την πραγματική του πατρίδα.

Θουκυδίδης, Ιστορία, Β, 16 (μετ. Άγγ. Βλάχου)

Αποστασία Λέσβου

Για να αντιμετωπίσει τις σπαρτιατικές επιδρομές, η Αθήνα πιέζει οικονομικά τους Συμμάχους. Οι αυθαιρεσίες προκαλούν εξεγέρσεις. Η Λέσβος πρωτοστατεί (428 π.Χ.) και η αποστασία καταπνίγεται με αγριότητα από τους Αθηναίους.

Κατάληψη Σφακτηρίας

Το 425 π.Χ. ένα απροσδόκητο γεγονός, η κατάληψη του μικρού νησιού Σφακτηρία στην Πύλο από τους Αθηναίους και η σύλληψη πολλών Σπαρτιατών, αναγκάζει τη Σπάρτη, για να πετύχει την απελευθέρωση των αιχμαλώτων, να ζητήσει ειρήνη. Οι Αθηναίοι απορρίπτουν την πρόταση.

Απ' όλα τα προηγούμενα πολεμικά γεγονότα, το μεγαλύτερο ήταν ο Περσικός πόλεμος, ο οποίος τερματίστηκε με δύο ναυμαχίες και δύο μάχες, ενώ ο σημερινός πόλεμος κράτησε πάρα πολλά χρόνια και προκάλεσε τόσες συμφορές στην Ελλάδα, όσες δεν είχε ποτέ πάθει σε ανάλογο χρονικό διάστημα. Ποτέ άλλοτε δεν κυριεύτηκαν και δεν καταστράφηκαν τόσες πολιτείες, είτε από βαρβάρους είτε από Έλληνες που πολεμούσαν μεταξύ τους. Σε πολλές, μάλιστα, πολιτείες, αφού καταστράφηκαν, εγκαταστάθηκε καινούργιος πληθυσμός. Ποτέ άλλοτε δεν έγιναν τόσες εξορίες και δε σκοτώθηκαν τόσοι άνθρωποι, είτε στον πόλεμο, είτε σ' εμφυλίους σπαραγμούς.

Θουκυδίδης, Ιστορία, Α, 23 (μετ. Άγγ. Βλάχου)

Ο πόλεμος στη Μακεδονία

Νικίειος ειρήνη

.

Οι Σπαρτιάτες μεταφέρουν τον πόλεμο στη Μακεδονία. Ο στρατηγός Βρασίδας, με ένα εκστρατευτικό σώμα, φθάνει στη Χαλκιδική και καταλαμβάνει την Αμφίπολη. Οι Αθηναίοι αντιδρούν και στέλνουν στρατό στη Χαλκιδική υπό τον δημαγωγό Κλέωνα. Σε αμφίρροπη μάχη κοντά στην Αμφίπολη φονεύονται και οι δύο στρατηγοί, Βρασίδας και Κλέων (422 π.Χ.). Ο θάνατος των δύο ηγετών είχε ως άμεσο αποτέλεσμα το τέλος του πολέμου. Με πρωταγωνιστή τον αρχηγό του αριστοκρατικού κόμματος στην Αθήνα, Νικία, υπογράφεται ειρήνη για πενήντα χρόνια (421 π.Χ.).
Η Νίκη του Παιωνίου (Ολυμπία,
Αρχαιολογικό Μουσείο).
Αφιέρωμα Μεσσηνίων και Ναυπακτίων,
συμμάχων των Αθηναίων,
στο ιερό του Δία στην Ολυμπία
μετά τα γεγονότα της Πύλου.

Λέων Αμφίπολης: μια υπόμνηση της μεγάλης μάχης, που ουσιαστικά οδήγησε στη Νικίειο ειρήνη.

Ερωτήσεις-Δραστηριότητες
1. Το 1981 έγινε σεισμός και η Πλάταια υπέστη πολλές καταστροφές. Η πρώτη μεγάλη βοήθεια που έφτασε στην πόλη ήταν από την Αθήνα, με επικεφαλής τον δήμαρχό της. Ο δήμαρχος της Πλάταιας καλωσόρισε την αποστολή με τη φράση: "Σας περιμέναμε". Να αιτιολογήσετε τη φράση σύμφωνα με όσα ξέρετε. 2. Τα αίτια που οδήγησαν στον Πελοποννησιακό πόλεμο μπορούν αναλογικά και στη σημερινή εποχή να προκαλέσουν πολέμους ανάμεσα στα κράτη; Δικαιολογήστε την οποιαδήποτε απάντησή σας με λογικά επιχειρήματα ή και παραδείγματα. 3. Ο Ηρόδοτος έγραψε για τους Περσικούς πολέμους και ο Θουκυδίδης για τον Πελοποννησιακό πόλεμο. Ποιος, κατά τη γνώμη σας, είχε δυσκολότερο έργο και γιατί; (Βλ. και παράθεμα: "Ο Θουκυδίδης σκιαγραφεί τον όλεθρο του πολέμου").

# data[].attributes.attachment_link.title
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ΄: 1. ΤΑ ΑIΤIΑ ΚΑI ΟI ΑΦΟΡΜΕΣ ΤΟYΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣIΑΚΟY ΠΟΛΕΜΟY - Ο ΑΡΧIΔΑΜΕIΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ (431-421 π.Χ.)

# data[].attributes.attachment_link.description
1. ΤΑ ΑIΤIΑ ΚΑI ΟI ΑΦΟΡΜΕΣ ΤΟY ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣIΑΚΟY ΠΟΛΕΜΟY - Ο ΑΡΧIΔΑΜΕIΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ (431-421 π.Χ.) Τα αίτια Η Αθήνα, μετά την πλήρη κυριαρχία στο Αιγαίο, στρέφει τις βλέψεις της και προς τη Δύση, το Ιόνιο και την Αδριατική.

# data[].attributes.body
παιχνίδι 5

# data[].attributes.body
παιχνίδι 4

# data[].attributes.body
παιχνίδι 3

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
5. η διαδικασία της μόρφωσης - ο αθηναίος και η εργασία - η αθήνα γιορτάζει

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
5. Η διαδικασία της μόρφωσης - Ο Αθηναίος και η εργασία - Η Αθήνα γιορτάζει

# data[].attributes.body
παιχνίδι 2

# data[].attributes.body
παιχνίδι 1

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Δημιουργήστε καλύτερα μαθήματα γρηγορότερα

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1) Ποιος ήταν ο παιδαγωγός; a) Αυτός που δίδασκε γραφή, ανάγνωση και κατανόηση ομηρικών επών. b) Μορφωμένος δούλος που βοηθάει το αγόρι στα μαθήματα του σπιτιού και το μεταφέρει στο σχολείο. 2) Ποιος ήταν ο γραμματιστής; a) Αυτός που εκγύμναζε τα παιδιά. b) Αυτός που μάθαινε μουσική στα παιδιά. c) Αυτός που δίδασκε γραφή, ανάγνωση και κατανόηση ομηρικών επών. 3) Ποιος ήταν ο κιθαριστής; a) Αυτός που μάθαινε μουσική στα παιδιά. b) Αυτός που εκγύμναζε τα παιδιά 4) Ποιος ήταν ο παιδοτρίβης; a) Αυτός που εκγύμναζε τα παιδιά. b) Αυτός που μάθαινε μουσική στα παιδιά. 5) Ποιος ήταν ο σοφιστής; a) Αυτός που εκγύμναζε τα παιδιά. b) Αυτός που δίδασκε ρητορική.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ιστορία: Αρχαία Αθήνα μόρφωση παιδιών.

# data[].attributes.attachment_link.description
1) Ποιος ήταν ο παιδαγωγός; 2) Ποιος ήταν ο γραμματιστής; 3) Ποιος ήταν ο κιθαριστής; 4) Ποιος ήταν ο παιδοτρίβης; 5) Ποιος ήταν ο σοφιστής;

# data[].attributes.headline
Μάθε τα πάντα για τη Ζ

# data[].attributes.body
Μάθε τα πάντα για τη Ζωφόρο του Παρθενώνα! Ρίξε μια ματιά στο εκπαιδευτικό υλικό του Μουσείου της Ακρόπολης, και έπειτα παίξε 5 παιχνίδια!

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Η ζωφόρος του Παρθενώνα

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
H ζωφόρος του Παρθενώνα είναι μία συνεχής ζώνη με ανάγλυφες παραστάσεις, που περιέτρεχε το πάνω μέρος του σηκού, του κυρίως ναού, μέσα από την εξωτερική κιονοστοιχία του. Θέμα της ήταν η πομπή προς την Aκρόπολη που γινόταν κατά τα Mεγάλα Παναθήναια, τη γιορτή προς τιμήν της θεάς Aθηνάς.

Aπό το σύνολο της ζωφόρου σήμερα σώζονται 50 μέτρα στο Mουσείο της Aκρόπολης, 80 μέτρα στο Bρετανικό Mουσείο, ένας λίθος στο Mουσείο του Λούβρου και κάποια θραύσματα είναι διασκορπισμένα σε διάφορα ευρωπαϊκά μουσεία.

Η ζωφόρος περιέτρεχε εξωτερικά το σηκό σε ύψος 12 μέτρων από τη βάση του. Eίχε συνολικό μήκος 160 μέτρα και ύψος σχεδόν 1 μέτρο. Αποτελούνταν από 115 λίθους με συνεχείς ανάγλυφες παραστάσεις ανθρώπων και ζώων σε κίνηση. Το ανάγλυφό της ήταν πολύ χαμηλό, με μέγιστο βάθος περίπου 6 εκατοστά.

H σύνθεση της πομπής περιελάμβανε 378 μορφές, θεούς, ήρωες της πόλης, άρχοντες, πολίτες άνδρες και γυναίκες, παιδιά, νέους και γέρους καθώς και περισσότερα από 220 ζώα, κυρίως άλογα, αλλά και βόδια και κριάρια. Στο σύνολο του έργου διακρίνουμε τις παρακάτω ενότητες: την προετοιμασία της πομπής, την κυρίως πομπή με την παράταξη ιππέων και αρμάτων, την πομπή των προσφορών και των ζώων για θυσία και τέλος την κυρίως λατρεία με την παράδοση του πέπλου, του δώρου των Aθηναίων στο λατρευτικό ξόανο (ξύλινο άγαλμα) της θεάς με την παρουσία των θεών του Ολύμπου στο μέσον της ανατολικής πλευράς.

Το θέμα για την κάλυψη μιας τόσο μεγάλου μήκους αλλά στενής επιφάνειας έπρεπε να είναι πολυπρόσωπο και ως τέτοιο θεωρήθηκε ότι ήταν κατάλληλη μια πομπή.

Οι αρχαίες πηγές σχετικά με τη ζωφόρο είναι όλες νεότερες από τον Παρθενώνα. Σε ορισμένα σημεία οι πληροφορίες δεν συμφωνούν με τις παραστάσεις. Η ασυμφωνία αυτή προκάλεσε και διάφορες ερμηνείες. Ωστόσο οι περισσότεροι μελετητές με μικρές παραλλαγές έχουν υποστηρίξει ότι το θέμα της ζωφόρου του Παρθενώνα είναι η πομπή των Παναθηναίων, το αποκορύφωμα της εορτής των Mεγάλων Παναθηναίων.

Tα Παναθήναια ήταν η επισημότερη εορτή της Αρχαίας Αθήνας, που γινόταν κάθε τέσσερα χρόνια προς τιμήν της πολιούχου της πόλης θεάς Αθηνάς, τον μήνα Εκατομβαιώνα (Ιούλιο-Αύγουστο). Σύμφωνα με την παράδοση ιδρύθηκε κατά τους προϊστορικούς χρόνους από τον Εριχθόνιο, με το όνομα Αθήναια, αναδιοργανώθηκε από τον Θησέα στο τέλος της μυκηναϊκής εποχής και τότε πήρε το όνομα Παναθήναια. Νέα αναδιοργάνωση έγινε από τον τύραννο Πεισίστρατο το 566 π.Χ. Εορτάζονταν κάθε τέσσερα χρόνια με τόση λαμπρότητα (Μεγάλα Παναθήναια), που κατά τον 6ο-4ο αι. π.Χ. είχαν πανελλήνια αίγλη, ενώ τα Μικρά Παναθήναια, που γίνονταν κάθε χρόνο είχαν τοπικό χαρακτήρα. Κατά τα Μεγάλα Παναθήναια ετελούντο πολλές τελετές και θυσίες, από τις οποίες σπουδαιότερη ήταν η εκατόμβη (θυσία 100 βοδιών), καθώς και αγώνες ιππικοί, γυμνικοί (αγώνες στίβου) και μουσικοί. Οι τελετές και οι αγώνες, που διαρκούσαν από 4-12 μέρες, έφθαναν στο αποκορύφωμά τους την 28η Εκατομβαιώνος, ημέρα των γενεθλίων της θεάς Αθηνάς, κατά την οποία παραδιδόταν από τον αθηναϊκό λαό στη θεά ένας πέπλος χρυσοκέντητος, που είχαν υφάνει οι αρρηφόροι και οι εργαστίνες, δηλαδή νέα κορίτσια επιφανών οικογενειών στην υπηρεσία της θεάς.

Η πομπή στη ζωφόρο του Παρθενώνα ξεκινάει από τη νοτιοδυτική γωνία του ναού και διχάζεται σε δύο ομάδες ή παρατάξεις που πορεύονται προς τα ανατολικά. H μία προχωράει κατά μήκος της νότιας πλευράς, ενώ η άλλη αφού διασχίσει τη δυτική πλευρά, συνεχίζει κατά μήκος της βόρειας και καταλήγουν και οι δύο στην ανατολική πλευρά. Στη δυτική και τη βόρεια πλευρά οι μορφές βαδίζουν από τα δεξιά προς τα αριστερά του θεατή, ενώ στη νότια από τα αριστερά προς τα δεξιά.

Το σημείο εκκίνησης της πομπής είναι ο Κεραμεικός και συγκεκριμένα το Πομπείο, κτήριο με ευρύχωρη αυλή, όπου γίνεται η προετοιμασία των ιππέων και των αλόγων, όπως εικονίζεται στη δυτική πλευρά. Ο πέπλος μεταφερόταν στην αρχή κρεμασμένος στο κατάρτι ενός τροχήλατου πλοίου, ενώ μετά το Ελευσίνιο στα χέρια. Ο χώρος όπου κινείται η πομπή, είναι ο Δρόμος, η οδός των Παναθηναίων δια μέσου της Αγοράς, όπου τρέχουν πάνω στα άλογά τους οι ιππείς και τα άρματα των αποβατών σε παράλληλες πορείες στη βόρεια και νότια πλευρά, ενώ στη συνέχεια ακολουθούν: πολιτικοί αντιπρόσωποι, μουσικοί, θαλλοφόροι και σκαφηφόροι στη νότια πλευρά, θαλλοφόροι, μουσικοί, υδριαφόροι και σκαφηφόροι στη βόρεια και τέλος τα ζώα για τη θυσία στα ανατολικά άκρα των μακρών πλευρών. Διάφοροι επόπτες είναι διασκορπισμένοι σε όλο το μήκος της πορείας. Το σημείο όπου τερματίζει η πομπή είναι η Ακρόπολη, όπου ο πέπλος παραδιδόταν στους ιερείς, οι οποίοι έντυναν το ξόανο (το παλαιό ξύλινο άγαλμα) της θεάς, που βρισκόταν αρχικά μέσα στον "αρχαίο νεώ", ενώ αργότερα στο Ερέχθειο. H προσφορά του πέπλου με την παρουσία των θεών και των ηρώων εικονίζεται στην ανατολική πλευρά της ζωφόρου.

Πολλά είναι τα ερμηνευτικά προβλήματα των παραστάσεων της ζωφόρου. Όπως φαίνεται, ο τόπος και ο χρόνος των διαφόρων σκηνών δεν έχει διευκρινισθεί.

Σκηνές προετοιμασίας που υπάρχουν σποραδικά σε διάφορα σημεία εναλλάσσονται με σκηνές πορείας. Οι ιππείς της δυτικής ζωφόρου πρέπει να βρίσκονται στο Δίπυλο, τα άρματα και οι ιππείς που τρέχουν πάνω στα καλπάζοντα άλογά τους δεν είναι δυνατόν να βρίσκονται στον ανήφορο προς την Ακρόπολη, ενώ οι κανηφόροι έχουν προχωρήσει και παραδώσει τις προσφορές τους. Ακόμη παραμένουν αναπάντητα αρκετά ερωτήματα: κατά πόσον πρόκειται για τον παλαιό ή τον καινούργιο πέπλο, πού παραδίδεται στην κεντρική σκηνή, πού φυλασσόταν το διιπετές ξόανο της θεάς, μια και ο αρχαϊκός ναός της Αθηνάς είχε καεί από τους Πέρσες, ενώ το Ερέχθειο δεν είχε ακόμη χτισθεί. Εάν η θέση των θεών στην ανατολική ζωφόρο αντιστοιχεί με την τοπογραφική θέση των ιερών της Αθήνας και οι θεοί είναι στην περιοχή του περιβόλου των 12 θεών, τότε ο άρχων βασιλεύς και η ιέρεια μπορεί να τοποθετούν τον πέπλο κάπου κοντά, ίσως στην Βασίλειο Στοά, στην Aρχαία Aγορά.

Διαφορές παρατηρούνται μεταξύ των απεικονίσεων της ζωφόρου και των περιγραφών της πομπής στις φιλολογικές πηγές: π.χ. παραλείπονται οι αντιπρόσωποι των συμμάχων και των αποικιών, καθώς και οι σκιαφόροι και διφροφόροι που ήταν κόρες μετοίκων και ακολουθούσαν τις Αθηναίες κανηφόρους. Η σημαντικότερη όμως παράλειψη είναι ότι δεν εικονίζεται το παναθηναϊκό πλοίο, στο κατάρτι του οποίου μεταφερόταν ο πέπλος απλωμένος σαν ιστίο (πανί). Το πλοίο βέβαια δεν ανέβαινε ως την Ακρόπολη, αλλά σταματούσε κάπου κοντά στον Άρειο Πάγο. Από εκεί ο πέπλος μεταφερόταν στα χέρια. Αυτό οδήγησε την Aμερικανίδα αρχαιολόγο S. Rotroff να διατυπώσει την άποψη, ότι στα ανατολικά τμήματα των μακρών πλευρών της ζωφόρου εικονίζονται οι δύο παρατάξεις της πομπής που έφθασαν στην Ακρόπολη, αφού έμεινε το πλοίο στον Άρειο Πάγο.

Μια άλλη θεωρία για την ερμηνεία της πομπής διατύπωσε η Eλληνίδα αρχαιολόγος Χρ. Καρδαρά, η οποία υποθέτει ότι έχουμε την απεικόνιση της αρχικής πρώτης πομπής με την καθιέρωση της εορτής των Παναθηναίων από τον Ερεχθέα που τον ταυτίζει με τον Εριχθόνιο και τον αναγνωρίζει στο αγόρι (35) της ανατολικής ζωφόρου. Τον ιερέα (34) της ίδιας πλευράς ταυτίζει με τον Κέκροπα, τη μορφή (33) με τη Γη και τα κορίτσια (31 και 32) με τις κόρες του.

Ενδιαφέρουσα είναι και η θεωρία του Άγγλου αρχαιολόγου J. Boardman που ταυτίζει την πομπή των 192 ιππέων της ζωφόρου με την πομπή των 192 αφηρωϊσμένων πεσόντων της μάχης του Μαραθώνα, με την παρουσία θεών και επωνύμων ηρώων. Εξαιρεί όμως τους ηνιόχους των αποβατικών αρμάτων, ενώ είναι γνωστό ότι ο ηνίοχος είχε την ίδια συμβολή στη νίκη με τον αποβάτη και γι' αυτό έπαιρνε και έπαθλο.

Η τοπική και χρονική ανάμειξη σκηνών, καθώς και η διαίρεση της πομπής σε δύο τμήματα οδήγησε κατά καιρούς σε άλλες υποθέσεις: π.χ. η Aμερικανίδα αρχαιολόγος Ε. Harrison θεωρεί ότι η ζωφόρος εικονίζει την πομπή των Παναθηναίων σε διαφορετικές εποχές στις τρεις πλευρές. Η δυτική πλευρά εικονίζει την πομπή στα μυθικά χρόνια, η βόρεια στην αρχαϊκή εποχή, η νότια στην κλασική. Στη νότια ζωφόρο εικονίζονται 60 ιππείς, που διακρίνονται σε 10 ομάδες ανά έξι, 10 άρματα, 10 βόδια με τους συνοδούς τους κ.ά. Η κυριαρχία του αριθμού 10 στη νότια ζωφόρο παραπέμπει στις 10 φυλές, στις οποίες διήρεσε ο Κλεισθένης τους Αθηναίους πολίτες για λόγους διοικητικούς και πολιτικούς, ενώ στη βόρεια ζωφόρο συναντάται επανειλημμένα ο αριθμός 4 και τα πολλαπλάσιά του, πράγμα που παραπέμπει στις 4 φυλές της αρχαϊκής εποχής, π.χ. τα 12 άρματα αντιστοιχούν στις 12 φρατρίες.

H Γερμανίδα αρχαιολόγος Ε. Simon διατύπωσε επίσης μια παρόμοια θεωρία, ότι η βόρεια πομπή πραγματοποιείται την αρχαϊκή εποχή, ενώ η νότια την κλασική.

Ο Iταλός αρχαιολόγος L. Beschi δέχεται, όπως η E. Harrison, τον διαχωρισμό της πομπής σε δύο παρατάξεις που διέπονται από διαφορετικές αριθμητικές αρχές: στη νότια πλευρά ο επαναλαμβανόμενος αριθμός 10 στις διάφορες ομάδες αντιστοιχεί με τις 10 φυλές. Στη βόρεια πλευρά η κυριαρχία του αριθμού 4 με τα πολλαπλάσιά του είναι σύμφωνη με την αρχαϊκή διαίρεση των πολιτών σε 4 φυλές. Σε κάθε παράταξη διακρίνονται τρία θέματα: πομπή θυσίας στην Ακρόπολη, αρματοδρομία και παρέλαση ιππέων με διαφορετική ταχύτητα ανάλογα με την εξέλιξη του αγώνα στον Δρόμο, στην οδό Παναθηναίων, στην Αρχαία Αγορά. Έχουμε λοιπόν διαφορετικούς ρυθμούς, χρόνους και χώρους, πράγμα που έρχεται σε αντίθεση με την άποψη, ότι η ζωφόρος εικονίζει μιαν ενιαία πομπή από τον Κεραμεικό στην Ακρόπολη. Ωστόσο η ενότητα της παράστασης επιτυγχάνεται από έναν χώρο όχι πραγματικό, αλλά ιδεολογικό, από τον θρησκευτικό χώρο της αναθηματικής προσφοράς. Ο Παρθενώνας που είναι ένα κτήριο χωρίς βωμό, με ένα άγαλμα στο εσωτερικό του που δεν είναι λατρευτικό, είναι ένα μεγάλο ανάθημα και η ζωφόρος του το μεγαλύτερο αναθηματικό ανάγλυφο της ιστορίας με επιλογές σημαντικών θεμάτων από το ευρύ πρόγραμμα της εορτής των Παναθηναίων. Οι επιλογές είναι κατανεμημένες σε δύο μέτωπα ανάλογα με την προέλευσή τους ιστορικοθρησκευτική και πολιτική. Ωστόσο ενώ μοιάζουν αντιθετικές, συντίθενται με θαυμαστό τρόπο στην ανατολική πλευρά. Έτσι η ζωφόρος είναι σύνθεση της παλαιότερης παράδοσης και της δημοκρατικής ανανέωσης σε μια σπάνια στιγμή ισορροπίας.

Η ζωφόρος, όπως φαίνεται, σχεδιάστηκε στο σύνολό της από τον γλύπτη Φειδία, που είχε και τη συνολική εποπτεία της κατασκευής του ναού και του διακόσμου του, αλλά εκτελέστηκε από τους μαθητές του Αγοράκριτο, Αλκαμένη, Κρησίλα κ.ά. Αποτελείτο από λίθους διαφόρων μεγεθών συνολικού μήκους 160μ, ύψους 1.02μ και περιέτρεχε το άνω μέρος των τοίχων του κυρίως ναού. Επειδή το ύψος της ζωφόρου είναι δεδομένο, οι καλλιτέχνες χρειάστηκε να αποδώσουν τις μορφές σε διάφορα μεγέθη και στάσεις: έτσι άλλες παρίστανται στο έδαφος, άλλες ιππεύουν, άλλες είναι όρθιες, άλλες πηδούν στο άρμα, ώστε να χωρέσουν στον περιορισμένο χώρο της ζωφόρου. Χαρακτηριστικά είναι η σμίκρυνση των αλόγων και το μεγαλύτερο μέγεθος των θεών που εικονίζονται καθιστοί στην ανατολική πλευρά.

Οι παραστάσεις ορισμένων λίθων είναι γνωστές από σχέδια των J. Carrey (1674) και J. Stuart (1751), ενώ άλλων λίθων χάθηκαν τελείως. Στις μακρές πλευρές αμφισβητείται ο ακριβής αριθμός των λίθων. Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι στη βιβλιογραφία αναφέρονται ως πλάκες, γιατί o Elgin πριόνισε το πίσω μέρος των λίθων που πήρε στο Λονδίνο, για να ελαφρύνουν και να γίνει ευκολότερη η μεταφορά τους. Στην πραγματικότητα όμως, όπως μπορεί να δει κανείς στο Μουσείο Ακροπόλεως, η ζωφόρος ήταν δομικό στοιχείο του τοίχου του σηκού και αποτελείτο από λίθους πάχους 0.60μ, στην μπροστινή επιφάνεια των οποίων έχει λαξευθεί το ανάγλυφο, το οποίο δεν υπερβαίνει τα 0.06μ. Στην επίλυση του προβλήματος της θέασης της ζωφόρου που είχε χαμηλό ανάγλυφο και ήταν τοποθετημένη τόσο ψηλά πάνω από το έδαφος, πρέπει να βοήθησε η χρησιμοποίηση χρωμάτων και ιδίως το μπλέ φόντο, αλλά κυρίως η βαθύτερη λάξευση στο άνω μέρος σε σχέση με το κάτω, ώστε να έχει η γλυπτή επιφάνεια κάποια κλίση προς τον θεατή.

H κατασκευή της ζωφόρου τοποθετείται μεταξύ 443-438 π.Χ., δηλαδή ανάμεσα στις μετόπες και τα αετώματα. Η βόρεια ζωφόρος είναι νεώτερη από την ανατολική και τη δυτική, αλλά παλαιότερη από τη νότια. Σχετικά με το πρόβλημα κατά πόσον λαξεύτηκε πριν ή μετά την τοποθέτησή της στο κτήριο, οι περισσότεροι μελετητές πιστεύουν το δεύτερο. Αυτό ισχύει για τις μακρές πλευρές, αλλά όχι για τη δυτική ζωφόρο, όπου κάθε λίθος έχει αυτοτελή παράσταση.

H ζωφόρος παρέμεινε άθικτη στη θέση της για πολλά χρόνια κατά την αρχαιότητα. Mία μεγάλη πυρκαϊά στον Παρθενώνα, λίγο μετά τα μέσα του 3ου μ.X. αιώνα, δεν ξέρουμε σε ποιό βαθμό έβλαψε και τη ζωφόρο. Kατά τη μετατροπή του μεγάλου ναού σε εκκλησία, πιθανότατα στο διάστημα 450-500 μ.X., το κεντρικό τμήμα του ανατολικού αετώματος και τμήμα της ζωφόρου της ανατολικής πλευράς αφαιρέθηκαν. Aργότερα, ίσως κατά τον 12ο αιώνα, αφαιρέθηκαν έξι λίθοι της ζωφόρου προκειμένου να δημιουργηθούν ισάριθμα παράθυρα, τρία σε κάθε μακρά πλευρά του κτηρίου, το οποίο εξακολουθούσε να λειτουργεί ως εκκλησία.

Tο 1458, με την κατάληψη των Aθηνών από τους Tούρκους, ο Παρθενώνας γίνεται τζαμί. Tο 1674 ο ζωγράφος Jacques Carrey συνοδεύοντας στην Αθήνα τον Γάλλο πρεσβευτή στην Κωνσταντινούπολη, C.F. Olier μαρκήσιο de Nointel, σχεδιάζει με μεγάλη ακρίβεια τα γλυπτά. Aπό τα σχέδιά του σώζονται σήμερα αυτά της ανατολικής, της δυτικής και τμημάτων των μακρών πλευρών της ζωφόρου.

H μεγάλη καταστροφή στον Παρθενώνα έγινε, δεκα τρία χρόνια αργότερα, το 1687 κατά το διάστημα του Bενετοτουρκικού πολέμου και της εκστρατείας του F. Morosini στην Aθήνα. Aπό την έκρηξη που έγινε τότε καταστράφηκε μεγάλο μέρος της ζωφόρου των μακρών πλευρών του ναού και έγιναν ανεπανόρθωτες ζημιές στους λίθους που παρέμειναν στη θέση τους, όπως και σε αυτούς που έπεσαν στο έδαφος. Παράλληλα ο δρόμος της διαρπαγής είχε ανοίξει. Στα μέσα του 18ου αιώνα οι άγγλοι αρχιτέκτονες J. Stuart και N. Revett έκαναν για πρώτη φορά ακριβή αρχιτεκτονικά σχέδια του ναού, των γλυπτών και φυσικά όσων κομματιών της ζωφόρου είχαν σωθεί στις θέσεις τους.

Στα πρώτα χρόνια του 19ου αιώνα, ο Bρετανός πρεσβευτής στην Oθωμανική Aυτοκρατορία, λόρδος Elgin, αφαίρεσε από τον ερειπωμένο Παρθενώνα όσα γλυπτά μπόρεσε, ανάμεσα στα οποία ήταν και ογδόντα μέτρα της ζωφόρου. Oι λίθοι πριονίσθηκαν στο πίσω μέρος, έτσι ώστε να μειωθεί το βάρος τους και να διευκολυνθεί η μεταφορά τους. Eίναι τα γνωστά ως Eλγίνεια μάρμαρα που βρίσκονται σήμερα στο Λονδίνο, στο Bρετανικό Mουσείο.

Tο τελευταίο τμήμα της ζωφόρου που έμενε στη θέση του επάνω στον ναό, ήταν το δυτικό, σε μήκος είκοσι περίπου μέτρων. H ταχεία διάβρωση του μαρμάρου στο ύπαιθρο και στη βροχή για αιώνες, έκανε απολύτως αναγκαία την αποσυναρμολόγηση του τμήματος αυτού το 1993 και τη μεταφορά του στο Mουσείο Aκροπόλεως.

Ο Παρθενώνας ως εκκλησία, η ανατολική πλευρά. Σχέδιο: Μ. Κορρές

Ο Παρθενώνας ως Οθωμανικό Τέμενος κατά τον 17ο αι. Διμετρική αναπαράσταση. Σχέδιο: Μ. Κορρές

Η ανατίναξη του Παρθενώνα στις 26 Σεπτεμβρίου 1687. Διμετρική αναπαράσταση. Σχέδιο: Μ. Κορρές.

447 - 432 π.Χ. Κατασκευή του Παρθενώνα

443 - 438 π.Χ. Κατασκευάζεται η ζωφόρος ( Η ανατολική και η δυτική πιθανόν στο εργοτάξιο, η βόρεια και η νότια σκαλίζονται in situ επάνω στον ναό.)

267 μ.Χ. Μια μεγάλη πυρκαιά καταστρέφει το εσωτερικό του ναού.

6ος αι. : Ο ναός μετατρέπεται σε Εκκλησία. Αφαιρείται ο κεντρικός λίθος της ανατολικής ζωφόρου

12ος αι: Γίνονται μεγάλες επισκευές στην Εκκλησία. Αφαιρούνται 6 λίθοι της ζωφόρου για τη δημιουργία παραθύρων στις μακρές πλευρές.

1204 : Ο ναός γίνεται Καθολική Εκκλησία

1458 : Ο ναός γίνεται Οθωμανικό Τέμενος

1674: Ο ζωγράφος J. Carrey συνοδεύοντας τον Γάλλο Πρεσβευτή στην Κωσταντινούπολη σχεδιάζει με μεγάλη ακρίβεια τα περισσότερα γλυπτά που σώζονταν στο μνημείο.

1687: Ανατίναξη του Παρθενώνα. Ανατρέπονται τμήματα του βόρειου, του νότιου τοίχου και της ανατολικής πρόστασης. κατασ¬ρέφονται τα κεντρικά τμήματα των μακρών πλευρών της ζωφόρου.

1802: Τα συνεργεία του Λόρδου Έλγιν, Πρεσβευτή της Μ. Βρετανίας στην Κωσταντινούπολη αφαιρούν περίπου 80 μέτρα τα πριονίζουν και παίρνουν τις ανάγλυφες "πλάκες" πλέον στο Λονδίνο.

1817-1831: Προσωρινή Έκθεση των γλυπτών του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο.

1835 - Γίνονται εκτεταμένες ανασκαφές στον Ιερό Βράχο, και οι ανευρεθέντες λίθοι συντηρούνται και τοποθετούνται στο Μουσείο της Ακρόπολης.

1945: Συντήρηση και Έκθεση των γλυπτών στην νέα αίθουσα "Duveen " στο Βρετανικό Μουσείο

1993 - Αποσυναρμολογούνται οι τελευταίοι λίθοι της ζωφόρου που παρέμεναν στο μνημείο (Δ ΙΙΙ έως Δ ΧVI) συντηρούνται και τοποθετούνται στο Μουσείο της Ακρόπολης.

2007: Μεταφορά της ζωφόρου και Έκθεση μέσα στο Νέο Μουσείο Ακρόπολης

Ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων Ακρόπολης υπήρξε η συντήρηση και αποκατάσταση της δυτικής ζωφόρου του Παρθενώνα, που αποτελούσε τo τελευταίο τμήμα της ζωφόρου που έμενε στη θέση του, σε μήκος περίπου 20 μέτρων. Η δυτική ζωφόρος αποτελείται από 16 λίθους, από τους οποίους ο πρώτος και ο δεύτερος από βορρά βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο.

Οι λίθοι της ζωφόρου υπέστησαν μηχανικές καταπονήσεις και φθορές από τις διάφορες περιπέτειες του ναού στη διάρκεια της μακραίωνης ιστορίας του, από τις αστοχίες των προηγούμενων επεμβάσεων συντήρησης και από την ατμοσφαιρική ρύπανση.

Το 1978, προκειμένου να αποφευχθεί η όξινη προσβολή της γλυπτής επιφάνειας και η έκπλυση της σχηματιζόμενης γύψου, η δυτική ζωφόρος στεγάστηκε. Συνέπεια της επιλογής αυτής ήταν η κάλυψη της επιφάνειας των λίθων με επικαθίσεις αιθάλης και μαύρη κρούστα. Το 1992-93 πραγματοποιήθηκε η αποξήλωση και η μεταφορά των λίθων της ζωφόρου σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο στο Μουσείο της Ακρόπολης, προκειμένου να αρχίσουν οι εργασίες συντήρησής της.

Ο λίθος Δ VΙΙ πριν και μετά τις εργασίες συντήρησης.

Η συντήρηση των λίθων ξεκίνησε το 1999 και ολοκληρώθηκε με επιτυχία το 2005. Αρχικά επιδιώχθηκε η δομική αποκατάσταση των λίθων, στο πλαίσιο της οποίας πραγματοποιήθηκαν συγκολλήσεις θραυσμάτων, στερεώσεις στην επιφάνεια των λίθων και αφαίρεση των κονιαμάτων και των καρφίδων παλαιότερων επεμβάσεων. Στη συνέχεια, επιχειρήθηκε ο καθαρισμός της επιφάνειας από τις επικαθίσεις αιθάλης και τη μαύρη κρούστα. Μετά από συγκριτική μελέτη τεσσάρων μεθόδων καθαρισμού (μικροψηγματοβολή, επιθέματα με διάλυμα κεκορεσμένο σε ανθρακικό ασβέστιο, αναστροφή της γύψου, λέιζερ), ο καθαρισμός με λέιζερ αποδείχτηκε πιο αποτελεσματικός σε όλες τις περιπτώσεις των επικαθήσεων και των υποστρωμάτων (έγχρωμα επιφανειακά στρώματα, μάρμαρο). Το σύστημα καθαρισμού σχεδιάστηκε και αναπτύχθηκε από το Ινστιτούτο Ηλεκτρονικής Δομής και Λέιζερ Κρήτης-Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας. Πρόκειται για λέιζερ τύπου Q-switched Nd: YAG. Το σύστημα μπορεί να λειτουργήσει σε δύο μήκη κύματος (υπέρυθρο 1064nm και υπεριώδες 355nm) με δυνατότητα μεμονωμένης ή ταυτόχρονης χρήσης των δύο δεσμών σε διάφορες μεταξύ τους αναλογίες ενεργειών. Τέλος, επιχειρήθηκε η αισθητική βελτίωση του τελικού αποτελέσματος του έργου, με τη σφράγιση των ασυνεχειών των λίθων και την επίχρωση των επιφανειών θραύσης.

Μετά τη συντήρησή τους, οι λίθοι της δυτικής ζωφόρου εκτίθενται πλέον στο Νέο Μουσείο της Ακρόπολης. Στη θέση τους, επάνω στο μνημείο, τοποθετήθηκαν αντίγραφα από τεχνητό λίθο.

Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία οι λίθοι κάθε πλευράς της ζωφόρου αριθμούνται με λατινικούς αριθμούς αρχίζοντας από αριστερά προς τα δεξιά. Οι ανθρώπινες μορφές στην κάθε πλευρά αντίστοιχα αριθμούνται με αραβικούς αριθμούς.

Η αρχική θέση πολλών γλυπτών επάνω στο μνημείο είναι άγνωστη. Αυτό γιατί άλλοι λίθοι είχαν πέσει πριν τη σχεδίασή τους από τον J. Carrey και άλλοι επειδή ο Elgin, προκειμένου να τους αφαιρέσει, κατέστρεψε τα σημεία, όπου γινόταν η επαφή. Έτσι οι απόψεις των ειδικών ερευνητών για τη θέση των γλυπτών διαφέρουν μεταξύ τους.

Στην παρούσα εφαρμογή ακολουθείται η αρίθμηση που δίνει ο I. Jenkins στο βιβλίο "The Parthenon Frieze", London 1994.

# data[].attributes.attachment_link.title
Γνωρίστε τη ζωφόρο

# data[].attributes.attachment_link.description
Γνωρίστε τη ζωφόρο

# data[].attributes.body
video lesson από το school for all!

# data[].attributes.attachment_link.title
Η διαδικασία της μόρφωσης. Αθηναίος και εργασία. Η Αθήνα γιορτάζει - Ιστορία Α΄  -Ε.5 / SchoolForAll

# data[].attributes.headline
σχεδιάγραμμα μαθήματος

# data[].attributes.body
σχεδιάγραμμα μαθήματος

# data[].attributes.attachment_link.title
5. Η διαδικασία της μόρφωσης - Ο Αθηναίος και η εργασία - Η Αθήνα γιορτάζει.pdf

# data[].attributes.headline
οι σελίδες του βιβλίου

# data[].attributes.body
οι σελίδες του βιβλίου

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
5. Η ΔIΑΔIΚΑΣIΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ -
Ο ΑΘΗΝΑIΟΣ ΚΑI Η ΕΡΓΑΣIΑ -
Η ΑΘΗΝΑ ΓIΟΡΤΑΖΕI

Η μόρφωση των
παιδιών

Η αρμονική ανάπτυξη του σώματος και του πνεύματος είχε τεθεί ως υπέρτατος παιδευτικός στόχος από την αθηναϊκή Πολιτεία. Η ανάπτυξη του καλού γούστου, της ευπρέπειας, της κοινωνικότητας και της οξυδερκούς πολιτικής σκέψης ήταν επίσης παραπληρωματικοί στόχοι των εκπαιδευτικών επιδιώξεων. Η μουσική κατέχει δεσπόζουσα θέση σ' αυτή τη μαθησιακή διαδικασία. Ο παιδαγωγός, συνήθως ένας μορφωμένος δούλος, βοηθά στο σπίτι το αγόρι στην εκμάθηση των μαθημάτων του και το συνοδεύει στο σχολείο του. Εκεί ο γραμματιστής τού διδάσκει γραφή, ανάγνωση και την κατανόηση των ομηρικών επών. Ο κιθαριστής διδάσκει στο παιδί μουσική και ο παιδοτρίβης το εκγυμνάζει. Αργότερα, στην εφηβική ηλικία, τα παιδιά των πλούσιων Αθηναίων, που επεδίωκαν μια υψηλή σταδιοδρομία στον πολιτικό τομέα, διδάσκονταν από τους σοφιστές τη ρητορική, την τέχνη της ορθής έκφρασης και της ικανότητας να πείθεις τον δήμο. Οι σοφιστές ήταν μορφωμένοι άνθρωποι, οι οποίοι είχαν συρρεύσει στην Αθήνα απ' όλα τα μέρη της Ελλάδας, ακόμα και από τις αποικίες, και δίδασκαν στους νέους τη ρητορική με αδρή αμοιβή.

Όμως, τον νέο, και ιδιαίτερα τον έφηβο, τον βοηθούσε στη διανοητική και αισθητική του ανάπτυξη η όλη πνευματική ατμόσφαιρα που κυριαρχούσε στην Αθήνα. "'Ελλάδος παίδευσιν" ονομάζει την πόλη ο Θουκυδίδης και αυτή ήταν η πραγματικότητα. Πνευματικό και καλλιτεχνικό κέντρο του ελληνισμού η Αθήνα, παρείχε κάθε δυνατότητα στους νέους να αναπτύξουν όλες τους τις ικανότητες, να διευρύνουν τους πνευματικούς τους ορίζοντες και να αναδείξουν τα όποια ταλέντα τους.

Μάθημα σ' ένα σχολείο: Aττικό ερυθρόμορφο αγγείο.
(Βερολίνο, Κρατικό Μουσείο). Ποια μαθήματα διδάσκεται ο μαθητής; Από ποιον συνοδεύεται στο σχολείο;

Yποδηματοποιείο: μελανόμορφος αμφορέας.
(Βοστόνη, Μουσείο Καλών Τεχνών). Μπορείτε να
προσδιορίσετε το ρόλο των
τριών εικονιζόμενων προσώπων;

Εργαστήριο αγγειοπλαστικής: ερυθρόμορφος κρατήρας.
(Οξφόρδη, Ασμολειανό Μουσείο).
Μπορείτε να περιγράψετε τη σκηνή;

Οι Αθηναίοι αγρότες

Εργαστήρια

Οι Αθηναίοι αγρότες, με μικρή κτηματική ιδιοκτησία, αποτελούν την πλειονότητα του πληθυσμού. Καλλιεργούν τα χωράφια τους με τη βοήθεια των δούλων. Η κτηνοτροφία είναι περιορισμένη.

Οι πολυάριθμοι τεχνίτες ζουν κυρίως στην πόλη. Εργάζονται σε μικρά εργαστήρια, ανοιχτά προς το μέρος του δρόμου, ώστε οι μελλοντικοί πελάτες τους να παρακολουθούν την εργασία τους. Τα εργαστήρια και τα μαγαζιά είναι συγκεντρωμένα σε μία συγκεκριμένη περιοχή, ανάλογα με το είδος που κατασκευάζουν ή πουλούν. Έτσι οι αγγειοπλάστες είχαν συγκεντρώσει τα εργαστήριά τους στην περιοχή του Κεραμεικού.

Διότι καθένας από σας συχνάζει άλλος σε μυροπωλείο, άλλος σε κουρείο, άλλος σε σκυτοτομείο και άλλος όπου τύχει και οι περισσότεροι πηγαίνουν σε όσους έχουν τα εργαστήριά τους κοντά στην αγορά, ενώ ελάχιστοι πηγαίνουν σε όσους απέχουν πολύ από αυτήν.

Λυσίας, Yπέρ του Αδυνάτου, 20
(μετ. Γ. Κυριαζή)

Εμπόριο

Συγχρόνως, η αύξηση του πληθυσμού συντελεί στη ραγδαία αύξηση του εμπορίου. Εισάγονται τρόφιμα για τη συντήρηση των κατοίκων, αλλά και πρώτες ύλες, όπως δέρματα, ξυλεία και μέταλλα, για τις εργασίες των βιοτεχνιών. Τα προϊόντα των αθηναϊκών εργαστηρίων, όπως υφάσματα, όπλα, κατεργασμένα δέρματα, αγγεία και έπιπλα, εξάγονταν σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.
Με την άνθηση του εμπορίου, μια νέα δυναμική και πλούσια επαγγελματική κατηγορία, οι μέτοικοι, αποκτούν ισχύ και επηρεάζουν τις τύχες της πόλης.

Διανόηση

Στο περιθώριο αυτών των επαγγελματικών ενασχολήσεων, μια ιδιαίτερη ομάδα, όχι και τόσο ολιγομελής, οι καλλιτέχνες, οι διανοούμενοι και οι πολιτικοί, με τα καλλιτεχνικά τους δημιουργήματα, τις υψιπετείς φιλοσοφικές θεωρίες τους και τις ριζοσπαστικές πολιτικές τους κινήσεις, υλοποιούν αυτό που ονομάστηκε "χρυσούς αιών" της Αθήνας.

Η πομπή των
Παναθηναίων:
πλάκα με ιππείς
από τη βόρεια ζωφόρο
του Παρθενώνα.
(Λονδίνο, Βρετανικό Μουσείο).

(μιλάει ο Περικλής)

"Ωστόσο και από τους κόπους φροντίσαμε να βρούμε, όσο γινόταν, πιο πολλές ξεκούρασες στο πνεύμα, με το να κρατούμε τη συνήθεια να κάνουμε αγώνες και θυσίες όλο το χρόνο μια πάνω στην άλλη, έπειτα και περιποιημένα σπιτικά για τον εαυτό του καθένας η ευχαρίστηση που μας δίνουν αυτά κάθε μέρα, διώχνει μακριά τη στενοχώρια".

Θουκυδίδης, Ιστορία, 38, 1 (μετ. Ι. Κακριδή)

Γιορτές

Ανάγλυφο της Αθηνάς (Αθήνα, Μουσείο Ακρόπολης): η θεά σκεπτική με το βλέμμα προσηλωμένο σε μια μαρμάρινη πλάκα.

Οι γιορτές, παναθηναϊκές και κρατικές ή ιδιωτικές και λιτές, ήταν συνυφασμένες με την καθημερινή ζωή της Αθήνας. Η λαμπρότερη, η εορτή της ίδιας της πόλης, ήταν τα Παναθήναια, που τελούνταν κάθε τέσσερα χρόνια προς τιμήν της Αθηνάς. Κατά τη διάρκειά τους ξεδιπλωνόταν όλο το μεγαλείο και η δύναμη της πόλης. Τα Μεγάλα ή "εν άστει" Διονύσια ήταν μια πολυήμερη γιορτή προς τιμήν του Διονύσου. Τα Ανθεστήρια ήταν μία άλλη γιορτή αφιερωμένη στον ίδιο θεό, κατά την οποία οι Αθηναίοι δοκίμαζαν το νέο κρασί μέσα σε ατμόσφαιρα γενικής χαράς.

Τέλος, τα Ελευσίνια, γιορτή αφιερωμένη στη Δήμητρα και στην κόρη της Περσεφόνη, εορτάζονταν στις αρχές Οκτωβρίου. Πομπή με προσκυνητές ξεκινούσε από την Αθήνα και κατέληγε στο ιερό της Δήμητρας στην Ελευσίνα. Εκεί τελούνταν τα Ελευσίνια μυστήρια.

Ερωτήσεις-Δραστηριότητες
1. Ποιες γιορτές σήμερα σχετίζονται με τις αντίστοιχες αθηναϊκές; (Λάβετε υπόψη τα δεδομένα του τόπου σας).2. Yπάρχει κοντά στην περιοχή σας κάποιο μουσείο; Ποια η χρησιμότητά του από πολιτιστική και οικονομική άποψη;

Το 478 π.Χ. ιδρύεται η Συμμαχία της Δήλου. Την ηγεμονία αναλαμβάνει η Αθήνα. Η Συμμαχία απαλλάσσει το Αιγαίο από την περσική παρουσία. Την ίδια περίοδο, με την καθοδήγηση του Περικλή το δημοκρατικό πολίτευμα της Αθήνας εδραιώνεται και η ζωή των Αθηναίων γίνεται περισσότερο άνετη.

Άσκηση αυτοαξιολόγησης
Συνδέστε με μία γραμμή τις λέξεις που έχουν σχέση μεταξύ τους.

Κίμων

φόρος

μέτοικος

Άρειος Πάγος

Ελληνοταμίες

Τριηραρχία

Εφιάλτης

Βουλή των Πεντακοσίων

θεωρικά χρήματα

Ευρυμέδων

προβούλευμα

μετοίκιον

λειτουργία

θέατρο

# data[].attributes.attachment_link.title
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄: 5. Η ΔIΑΔIΚΑΣIΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ - Ο ΑΘΗΝΑIΟΣΚΑI Η ΕΡΓΑΣIΑ - Η ΑΘΗΝΑ ΓIΟΡΤΑΖΕI

# data[].attributes.attachment_link.description
5. Η ΔIΑΔIΚΑΣIΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ - Ο ΑΘΗΝΑIΟΣ ΚΑI Η ΕΡΓΑΣIΑ - Η ΑΘΗΝΑ ΓIΟΡΤΑΖΕI Η μόρφωση των παιδιών Η αρμονική ανάπτυξη του σώματος και του πνεύματος είχε τεθεί ως υπέρτατος παιδευτικός στόχος από την αθηναϊκή Πολιτεία. Η ανάπτυξη του καλού γούστου, της ευπρέπειας, της κοινωνικότητας και της οξυδερκούς πολιτικής σκέψης ήταν επίσης παραπληρωματικοί στόχοι των εκπαιδευτικών επιδιώξεων.

# data[].attributes.body
παιχνίδι 2

# data[].attributes.attachment_link.description
Join an activity with your class and find or create your own quizzes and flashcards.

# data[].attributes.body
παιχνίδι 1

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
4. Η συγκρότηση της αθηναϊκής κοινωνίας - Η καθημερινή ζωή

# data[].attributes.headline
σχεδιάγραμμα του μαθήμ

# data[].attributes.body
σχεδιάγραμμα του μαθήματος

# data[].attributes.attachment_link.title
4. Η σύγκρουση της κοινωνίας - Η καθημερινή ζωή

# data[].attributes.body
video lesson

# data[].attributes.attachment_link.title
Η συγκρότηση της αθηναϊκής κοινωνίας. Η καθημερινή ζωή - Ιστορία Α΄ Γυμνασίου - Ε.4 / SchoolForAll

# data[].attributes.attachment_link.title
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄: 4. Η ΣYΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΚΟIΝΩΝIΑΣ - ΗΚΑΘΗΜΕΡIΝΗ ΖΩΗ

# data[].attributes.attachment_link.description
Πρέπει να υπάρχει ειδική μέριμνα για τους μετοίκους, γιατί η πρόσοδος αυτή μου φαίνεται πως καταλέγεται στις καλύτερες, επειδή οι μέτοικοι συντηρούνται οι ίδιοι και προσφέρουν πολλές ωφέλειες στην πόλη, χωρίς να παίρνουν μισθό, αντίθετα καταβάλλουν το μετοίκιον. Νομίζω πως επαρκής μέριμνα είναι τούτη, να αφαιρέσουμε όσα, χωρίς να ωφελούν καθόλου την πόλη, δίνουν την εντύπωση πως ντροπιάζουν τους μετοίκους.

# data[].attributes.body
παιχνίδι 3

# data[].attributes.body
παιχνίδι 2!

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Δημιουργήστε καλύτερα μαθήματα γρηγορότερα

# data[].attributes.attachment_link.title
Η λειτουργία του πολιτεύματος-Οι λειτουργίες. Α' Γυμνασίου

# data[].attributes.attachment_link.description
Στην Αθήνα η Εκκλησία του Δήμου ήταν - το κυρίαρχο σώμα στο Αθηναϊκό πολίτευμα, Στην Εκκλησία του Δήμου συμμετείχαν - όλοι οι Αθηναίοι πολίτες.

# data[].attributes.headline
παιχνίδι 1! 

# data[].attributes.body
παιχνίδι 1!

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.title
Δημοκρατία στην Αθήνα του Περικλή

# data[].attributes.attachment_link.description
Quiz - A series of multiple choice questions. Tap the correct answer to proceed.

# data[].attributes.headline
Αναλυτική παρουσίαση τ

# data[].attributes.body
Αναλυτική παρουσίαση του μαθήματος με ωραία απεικόνιση!

# data[].attributes.attachment_link.title
3. Η λειτουργία του πολιτεύματος - οι λειτουργίες

# data[].attributes.attachment_link.description
3. Η λειτουργία του πολιτεύματος - οι λειτουργίες - Download as a PDF or view online for free

# data[].attributes.body
video lesson by school for all!

# data[].attributes.attachment_link.title
Η λειτουργία του πολιτεύματος. Οι λειτουργίες - Ιστορία Α΄ Γυμνασίου - Ε.3 / SchoolForAll

# data[].attributes.headline
Σχεδιάγραμμα μαθήματος

# data[].attributes.body
Σχεδιάγραμμα μαθήματος!

# data[].attributes.attachment_link.title
3. Η λειτουργία του πολιτεύματος - Οι Λειτουργίες

# data[].attributes.headline
το βιβλίο μας

# data[].attributes.body
το βιβλίο μας

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
3. Η ΛΕIΤΟYΡΓIΑ ΤΟY ΠΟΛIΤΕYΜΑΤΟΣ.
ΟI ΛΕIΤΟYΡΓIΕΣ

Εκκλησία του δήμου. Βουλή των Πεντακοσίων

Μέχρι το 462 π.Χ., έτος της πτώσης της πολιτικής δύναμης του Κίμωνα, και την άνοδο του Περικλή, το αθηναϊκό πολίτευμα λειτουργούσε περίπου όπως το είχε διαμορφώσει η μεταρρύθμιση του Κλεισθένη. Όμως, στη συνέχεια το πολίτευμα εξελίσσεται, η λαϊκή συμμετοχή διευρύνεται και ο δήμος ασκεί το σύνολο της εξουσίας.

Η Εκκλησία του Δήμου είναι το κυρίαρχο σώμα στη δομή του αθηναϊκού πολιτεύματος. Όλοι οι ελεύθεροι πολίτες της Αττικής, σύμφωνα με τον νόμο, ήταν μέλη της. Κατά τις συνεδριάσεις κάθε πολίτης μπορούσε ελεύθερα να εκφράσει τη γνώμη του. Οι αποφάσεις της Εκκλησίας καθόριζαν την πορεία της πολιτείας σε όλους τους τομείς. Η Εκκλησία, όπως καθόριζε η μεταρρύθμιση του Κλεισθένη, εκλέγει, με θητεία ενός έτους, τα μέλη της Βουλής των Πεντακοσίων, αλλά τώρα οι αρμοδιότητές της ήταν αυξημένες. Αυτή προετοίμαζε τα κείμενα των νόμων(προβούλευμα), τους οποίους, μετά από συζήτηση, ψήφιζε ή απέρριπτε η Εκκλησία. Μετά τη μεταρρύθμιση του Εφιάλτη, ο Άρειος Πάγος δεν είχε δικαίωμα να ελέγχει τη βουλή.

Δέκα Στρατηγοί

Οι Εννέα Άρχοντες δεν εκλέγονταν πια, αλλά κληρώνονταν˙ έτσι το αξίωμά τους είχε καταλήξει να είναι καθαρά διακοσμητικό. Αντίθετα, οι Δέκα Στρατηγοί αναδεικνύονται ως οι κύριοι ανώτατοι άρχοντες. Έργο τους είναι η εσωτερική ασφάλεια της πόλης, ο σχεδιασμός της εξωτερικής πολιτικής και η διοίκηση του στρατού και του στόλου.

Η Ηλιαία

Εκεί όμως που σημειώνονται οι ριζοσπαστικότεροι νεωτερισμοί είναι στην απονομή της δικαιοσύνης. Ο Εφιάλτης αφαίρεσε από τον Άρειο Πάγο την αποκλειστικότητα της απονομής της δικαιοσύνης, αφήνοντάς του μόνο τις περιπτώσεις φόνου εκ προμελέτης και εμπρησμού. Όλες οι άλλες περιπτώσεις μεταφέρονται στη δικαιοδοσία ενός πολυμελούς λαϊκού δικαστηρίου, της Ηλιαίας, με 6.000 δικαστές, οι οποίοι εκλέγονταν, με θητεία ενός έτους, από την Εκκλησία. Η Ηλιαία χωριζόταν σε 10 τμήματα. Το κάθε τμήμα είχε αρμοδιότητα σε διαφορετικό δικαστικό τομέα και αντιπροσώπευε μία από τις δέκα φυλές της Αθήνας.

Το αθηναϊκό πολίτευμα έδινε την ευκαιρία σ' όλους τους πολίτες να συμμετέχουν στη διακυβέρνηση της πόλης.

Οι λειτουργίες

Η αθηναϊκή Πολιτεία, με την τόσο έντονη παρουσία σε πανελλήνια κλίμακα, είχε ανάγκη από χρήματα. Η συντήρηση του στόλου, η οργάνωση μεγαλοπρεπών εορτών, το ανέβασμα πολυπρόσωπων θεατρικών παραστάσεων, η αποστολή πρεσβειών σε πανελλήνιες εορτές απαιτούσαν τεράστια οικονομική δαπάνη. Η Αθήνα, με ένα ευφυές φορολογικό σύστημα, τις λειτουργίες, υποχρέωνε τους οικονομικά ισχυρούς Αθηναίους να προσφέρουν τα αναγκαία χρήματα για την κίνηση όλου του μηχανισμού. Το πρωτότυπο, με το σύστημα των λειτουργιών, είναι ότι βοηθείται η πολιτεία αλλά συγχρόνως προωθείται η προσωπική προβολή και υλοποιούνται οι φιλοδοξίες των φορολογουμένων. Οι κυριότερες λειτουργίες ήταν: η τριηραρχία, δηλαδή η προσφορά χρημάτων από έναν ή περισσότερους ιδιώτες για τη συντήρηση ενός κρατικού πλοίου˙ η χορηγία, δηλαδή η ανάληψη της δαπάνης για το ανέβασμα μιας θεατρικής παράστασης που θα λάμβανε μέρος σε δραματικούς αγώνες˙ η γυμνασιαρχία, δηλαδή η καταβολή των εξόδων για τη διατροφή και την εκγύμναση αθλητών που θα έπαιρναν μέρος σε "γυμνικούς αγώνες"˙ τέλος, η εστίαση, δηλαδή η παροχή από έναν πλούσιο πολίτη των χρημάτων για την παράθεση δημόσιου γεύματος στα μέλη της φυλής του σε περίοδο εορτών ή αγώνων.

Ο όρκος που έδιναν οι δικαστές της Ηλιαίας, όταν αναλάμβαναν τα καθήκοντά τους:

"Θα ψηφίζω σύμφωνα με τους νόμους. Στην περίπτωση που κάτι δεν προβλέπεται από το νόμο, θα αποφασίζω αυτό που είναι δίκαιο, χωρίς να παρασύρομαι από τη φιλία ή την έχθρα.

Θα ψηφίζω λαμβάνοντας αποκλειστικά υπόψη αυτό που έχει κατατεθεί στο δικαστήριο. Θα ακούω με την ίδια προσοχή και τα δύο αντίδικα μέρη.

Ορκίζομαι στο Δία, τον Απόλλωνα και τη Δήμητρα".

Τους πλούσιους πολίτες που προσέφεραν μεγάλα ποσά για τις λειτουργίες η Πολιτεία τους τιμούσε, δίνοντάς τους την άδεια να στήσουν αναμνηστικό μνημείο σε περίπτωση νίκης της ομάδας τους σε δραματικούς ή γυμνικούς αγώνες.

Αθήνα: το μνημείο του
Λυσικράτους.Το χορηγικό
μνημείο αποτυπώνει
την υπερηφάνεια του
Αθηναίου που νίκησε
στους δραματικούς αγώνες.

Όταν ο Θεόπομπος ήταν επώνυμος άρχοντας, αφού ορίστηκα χορηγός σε τραγωδία, ξόδεψα 3.000 δραχμές και δύο μνες. Αργότερα, τότε που πήρα το βραβείο για την προετοιμασία ανδρικού χορού 2.000 δραχμές και άλλες 800 δραχμές για τους χορευτές του πυρρίχιου στα μεγάλα Παναθήναια. Επίσης πήρα το βραβείο ως χορηγός χορού στα Διονύσια και ξόδεψα, μαζί με την ανάθεση του τρίποδα, 3.000 δραχμές.

Λυσίας, Απολογία δωροδοκίας, 1-3 (μετ. Β.Σ.)

Ερωτήσεις-Δραστηριότητες
1. Σε τι συνίσταται η αθηναϊκή δημοκρατία; Ποιοι είναι οι κυριότεροι θεσμοί της; 2. Ποιος ο αντίστοιχος με την Εκκλησία του Δήμου θεσμός στη σύγχρονη δημοκρατία; Ποια διαφορά υπάρχει στον τρόπο συμμετοχής; 3. Ποιον σκοπό εξυπηρετούσε ο θεσμός των λειτουργιών στην αρχαία Αθήνα; 4. Αφού επιστρέψετε στο προηγούμενο κεφάλαιο Δ (ενότητα 5), και με τη βοήθεια των παραθεμάτων, να συμπληρώσετε τον πίνακα που ακολουθεί με τα σημαντικότερα πολιτικά μέτρα κάθε Αθηναίου πολιτικού. Μπορείτε να εξηγήσετε γιατί στα χρόνια του Περικλή η αθηναϊκή δημοκρατία άγγιξε το απόγειό της;

Πολιτικά μέτρα
Σόλωνα

Πολιτικά μέτρα
Κλεισθένη

Πολιτικά μέτρα
Εφιάλτη / Περικλή

# data[].attributes.attachment_link.title
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄: 3. Η ΛΕIΤΟYΡΓIΑ ΤΟY ΠΟΛIΤΕYΜΑΤΟΣ. ΟIΛΕIΤΟYΡΓIΕΣ

# data[].attributes.attachment_link.description
3. Η ΛΕIΤΟYΡΓIΑ ΤΟY ΠΟΛIΤΕYΜΑΤΟΣ. ΟI ΛΕIΤΟYΡΓIΕΣ Εκκλησία του δήμου. Βουλή των Πεντακοσίων Μέχρι το 462 π.Χ., έτος της πτώσης της πολιτικής δύναμης του Κίμωνα, και την άνοδο του Περικλή, το αθηναϊκό πολίτευμα λειτουργούσε περίπου όπως το είχε διαμορφώσει η μεταρρύθμιση του Κλεισθένη.

# data[].attributes.body
Time for Quiz!!!

# data[].attributes.attachment_link.description
Join an activity with your class and find or create your own quizzes and flashcards.

# data[].attributes.body
a TED-education video!

# data[].attributes.attachment_link.title
A day in the life of an ancient Athenian - Robert Garland

# data[].attributes.attachment_link.title
Το δημοκρατικό πολίτευμα σταθεροποιείται - Ο Περικλής και το δημοκρατικό πολίτευμα -Ε.2/SchoolForAll

# data[].attributes.attachment_link.title
Η περίοδος πριν την κατασκευή του Παρθενώνα

# data[].attributes.headline
σχεδιάγραμμα μαθήματος

# data[].attributes.body
σχεδιάγραμμα μαθήματος

# data[].attributes.attachment_link.title
Ε2. Το δημοκρατικό πολίτευμα αποσταθεροποιείται - Ο Περικλής και το δημοκρατικό πολίτευμα

# data[].attributes.body
σελ.71-72

# data[].attributes.attachment_link.title
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄: 2. ΤΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤIΚΟ ΠΟΛIΤΕYΜΑ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟIΕIΤΑI- Ο ΠΕΡIΚΛΗΣ ΚΑI ΤΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤIΚΟ ΠΟΛIΤΕYΜΑ

# data[].attributes.attachment_link.description
2. ΤΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤIΚΟ ΠΟΛIΤΕYΜΑ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟIΕIΤΑI - Ο ΠΕΡIΚΛΗΣ ΚΑI ΤΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤIΚΟ ΠΟΛIΤΕYΜΑ Η πίστη στο δημοκρατικό πολίτευμα Η πολιτική ζωή της Αθήνας, μετά τη λήξη των Περσικών πολέμων, κυριαρχείται από δύο ανταγωνιστικά πολιτικά κόμματα, το αριστοκρατικό και το δημοκρατικό. Το πολίτευμα, όπως το οργάνωσε ο Κλεισθένης, συνεχώς εξελίσσεται, χάνει το συντηρητικό του χαρακτήρα, γίνεται όλο και περισσότερο δημοκρατικό.

# data[].attributes.body
QUIZ 4

# data[].attributes.body
QUIZ 3

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Δημιουργήστε καλύτερα μαθήματα γρηγορότερα

# data[].attributes.attachment_link.title
ΚΟΥΙΖ Η ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΔΗΛΟΥ

# data[].attributes.attachment_link.description
Κουίζ - Μια συλλογή ερωτήσεων πολλαπλής επιλογής. Πατήστε τη σωστή απάντηση για να προχωρήσετε.

# data[].attributes.body
QUIZ 2

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Δημιουργήστε καλύτερα μαθήματα γρηγορότερα

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1) Σε ποιά πόλη απευθύνονται μετά τουσ περσικούς πολέμους οι πόλεισ του Αιγαίου και ανζητούν αρχικά στήριγμα ; a) Σπάρτη b) Αθήνα 2) Με ποιανού πρωτοβουλία συνάπτουν οι πόλεις του Αρχιπελάγους και των ιωνικών παραλίων με την Αθήνα μια Συμμαχία με έδρα το νησί τησ Δήλου ; a) Θεμιστοκλή b) Κίμων c) Αριστείδη d) Μιλτιάδη 3) Καθε πόσο συνέρχεται το συνέδριο της Συμμαχίας ; a) Δυο φορές τον χρόνο b) Μια φορά τον χρόνο c) Τρεις φορές τον χρόνο 4) Ποιος νίκησε τους Πέρσες στον Ευρυμέδοντα ποταμό ; a) Κίμων b) Αριστείδης c) Παυσανίας 5) Ποιός καθόρισε το ποσό εισφοράς για κάθε πόλη ; a) Κίμων b) Αριστείδης c) Θεμιστοκλής 6) Πότε σύναψαν οι πόλεις του Αρχιπελάγους και των ιωνικών παραλίων με την Αθήνα την Συμμαχία της Δήλου ; a) 479 πΧ. b) 471 πΧ. c) 468 πΧ. d) 467 πΧ. e) 449 πΧ. f) 478 πΧ. 7) Ποιός επιβάλεται ως ο αναμφισβήτητος ηγέτης της Αθήνας μετά τον θάνατο του Αριστείδη ; a) Κίμων b) Θεμιστοκλής c) Μιλτιάδης 8) Πότε υπογραφτηκε η λεγόμενη Ειρήνη του Καλλία ; a) 449 πΧ. b) 448 πΧ. c) 467 πΧ. d) 456 πΧ. 9) Ποιός ήταν ο κύριος όρος της Ειρήνης του Καλλία ; a) O κύριος όρος της Ειρήνης του Καλλία υποχρεώνει τους Πέρσες να αναγνωρίσουν την αυτονομια των ελληνικών πόλεων b) να δίνουν ένα χρηματικό ποσο καθε χρόνο 10) Που μεταφέρεται τα ταμείο της Δήλου και πότε ; a) Μεταφέρεται στην Αθήνα ,στην ακρόπολη το 460 πΧ. b) Μεταφέρεται στην Σπαρτη το 480 πΧ. c) Μεταφέρεται στην Αθήνα ,στην Ακρόπολη το 454 πΧ.

# data[].attributes.attachment_link.title
Συμμαχία της Δήλου

# data[].attributes.attachment_link.description
1) Σε ποιά πόλη απευθύνονται μετά τουσ περσικούς πολέμους οι πόλεισ του Αιγαίου και ανζητούν αρχικά στήριγμα ;

# data[].attributes.body
QUIZ 1

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
άσκηση για τη συμμαχία της δήλου

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
Άσκηση για τη Συμμαχία της Δήλου

# data[].attributes.headline
ένας χρήσιμος διαδραστ

# data[].attributes.body
ένας χρήσιμος διαδραστικός χάρτης!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Η ηγεμονική θέση της Αθήνας στη Συμμαχία της Δήλου

Το αντικείμενο περιέχεται στην συλλογή Αρχαιότητα (1100 π.Χ.- 4ος μ.Χ. αι.). Δείτε περισσότερες πληροφορίες στη σελίδα του αντικειμένου Λήψη / Αποθήκευση αντικειμένου (zip, 1.05 MB)

Επιλέγω στοιχεία του χάρτη και του υπομνήματος και μελετώ το ιστορικό υλικό.

# data[].attributes.attachment_link.title
Η ηγεμονική θέση της Αθήνας στη Συμμαχία της Δήλου

# data[].attributes.attachment_link.description
Η ηγεμονική θέση της Αθήνας στη Συμμαχία της Δήλου Το αντικείμενο περιέχεται στην συλλογή Αρχαιότητα (1100 π.Χ.- 4ος μ.Χ. αι.). Δείτε περισσότερες πληροφορίες στη σελίδα του αντικειμένου Λήψη / Αποθήκευση αντικειμένου (zip, 1.05 MB) Επιλέγω στοιχεία του χάρτη και του υπομνήματος και μελετώ το ιστορικό υλικό.

# data[].attributes.attachment_link.title
Η Συμμαχία της Δήλου - Συμμαχία όργανο της Αθηναϊκής Ηγεμονίας - Ιστορία Α΄ Γυμν - Ε.1/ SchoolForAll

# data[].attributes.body
ΣΕΛ.68-70

# data[].attributes.attachment_link.title
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄: 1. Η ΣYΜΜΑΧIΑ ΤΗΣ ΔΗΛΟY - Η ΣYΜΜΑΧIΑ ΟΡΓΑΝΟΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΗΓΕΜΟΝIΑΣ

# data[].attributes.attachment_link.description
Μετά τη νίκη των Ελλήνων εναντίον των Περσών, οι πόλεις του Αιγαίου ζουν με τον τρόμο μιας νέας περσικής εισβολής. Αρχικά στρέφονται προς τη Σπάρτη για να αναζητήσουν στήριγμα. Όμως, η μεγάλη δωρική πόλη, συγκλονισμένη από τη συμπεριφορά του Παυσανία, ο οποίος κατηγορήθηκε για συνεννοήσεις με τον Ξέρξη, δείχνει απρόθυμη να αναλάβει τις ευθύνες και αφήνει ελεύθερο το πεδίο στους Αθηναίους. Έτσι, με πρωτοβουλία του Αριστείδη οι πόλεις του Αρχιπελάγους και των ιωνικών παραλίων συνάπτουν με την Αθήνα μία Συμμαχία με έδρα το νησί της Δήλου (478 π.Χ., Συμμαχία της Δήλου ). Όλα τα μέλη της Συμμαχίας διαθέτουν από μία ψήφο στο συνέδριο, το οποίο συνέρχεται μία φορά τον χρόνο στη Δήλο. Είναι φυσικό η Αθήνα, που διαθέτει την ισχυρότερη ναυτική δύναμη, να επηρεάζει τις άλλες πόλεις και, ουσιαστικά, να κυριαρχεί στη Συμμαχία. Οι πόλεις που δεν επιθυμούσαν ή δεν είχαν τη δυνατότητα να συνεισφέρουν πλοία και άνδρες μπορούσαν να περιορίσουν τη συμβολή τους στην καταβολή ενός χρηματικού ποσού, του φόρου . Δέκα Αθηναίοι, που έφεραν τον τίτλο του «Ελληνοταμία», συγκέντρωναν τα χρήματα, τα κατέθεταν στο κοινό ταμείο της Συμμαχίας στη Δήλο και, κάθε φορά που παρουσιαζόταν ανάγκη, απέσυραν τα αναγκαία ποσά για τις δαπάνες της συντήρησης του στόλου. Ο Αριστείδης, πρώτος, καθόρισε το ποσό της εισφοράς για κάθε πόλη με τόσο δίκαιο τρόπο, ώστε οι σύμμαχοι τον ονόμασαν «τον δικαιότερο από όλους τους ανθρώπους».

# data[].attributes.body
QUIZ 2

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.title
Κεφ. 8 Η τέχνη της αρχαϊκης εποχής

# data[].attributes.attachment_link.description
Labelled diagram - Drag and drop the pins to their correct place on the image.

# data[].attributes.body
QUIZ 1

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.title
Δωρικός ή ιωνικός ρυθμός;

# data[].attributes.attachment_link.description
Image quiz - An image is revealed slowly. Buzz in when you can answer the question.

# data[].attributes.headline
ΚΟΥΡΟΙ ΚΑΙ ΚΟΡΕΣ

# data[].attributes.body
ΚΟΥΡΟΙ ΚΑΙ ΚΟΡΕΣ

# data[].attributes.attachment_link.title
Κεφ  8  Κούροι και Κόρες

# data[].attributes.headline
Η ΤΕΧΝΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΪΚΗ Ε

# data[].attributes.body
Η ΤΕΧΝΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ

# data[].attributes.attachment_link.title
10. Η τέχνη της Αρχαϊκής Εποχής

# data[].attributes.attachment_link.description
10. Η τέχνη της Αρχαϊκής Εποχής - Download as a PDF or view online for free

# data[].attributes.attachment_link.title
Αρχαίος ελληνικός ναός

# data[].attributes.headline
το βιβλίο μας, σελ.65-

# data[].attributes.body
το βιβλίο μας, σελ.65-67

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
10. Η ΤΕΧΝΗ

Η αρχαϊκή περίοδος σφραγίζεται από δύο κορυφαίες δημιουργίες: α) την ανέγερση λίθινων ναών και β) τη δημιουργία λίθινων αγαλμάτων σε φυσικό και υπερφυσικό μέγεθος. Αξιοσημείωτη είναι επίσης η επίδραση της τέχνης της Ανατολής και της Αιγύπτου στην ελληνική αρχαϊκή τέχνη.

Την εποχή αυτή οικοδομούνται οι πρώτοι πραγματικά μνημειακοί ναοί της αρχαίας Ελλάδας που θα επηρεάσουν την αρχιτεκτονική όλου του κόσμου μέχρι και τις ημέρες μας. Ο ελληνικός ναός χτίζεται τώρα από πέτρα και συχνά από μάρμαρο. Στο βασικό σχήμα του θυμίζει το μυκηναϊκό μέγαρο, αφού αποτελείται συνήθως από έναν ανοικτό προθάλαμο -πρόναο- με δύο κίονες, και ένα κυρίως δωμάτιο, τον σηκό. Όταν μάλιστα προστεθεί ένα παρόμοιο ανοικτό δωμάτιο πίσω -ο οπισθόδομος- και ακόμη περισσότερο, μία κιονοστοιχία γύρω από το κτίριο -το πτερό-, οι ναοί γίνονται μεγαλοπρεπέστεροι και εντυπωσιακότεροι. Οι ναοί της αρχαϊκής περιόδου χτίζονται σε δύο ρυθμούς, τον δωρικό που διαμορφώθηκε στα δωρικά κέντρα της Πελοποννήσου και τον ιωνικό που αποκρυσταλλώθηκε στα ιωνικά κέντρα του Αιγαίου και της Μικράς Ασίας. Οι ρυθμοί ξεχωρίζουν προπάντων από τους κίονες. Ο δωρικός είναι πιο κοντός, βαρύς και αυστηρός, ενώ ο ιωνικός είναι ψηλότερος, κομψότερος με πλούσια διακόσμηση στην επάνω απόληξή του -στο κιονόκρανο-, που αναγνωρίζεται εύκολα από τις έλικες στις οποίες καταλήγει. Ανάγλυφα και ολόγλυφα λιοντάρια και μυθολογικά τέρατα, καθώς και μυθολογικά θέματα διακοσμούν συχνά το επάνω μέρος των ναών˙ πρόκειται για τα αρχιτεκτονικά γλυπτά.

Αναπαράσταση ναού δωρικού ρυθμού. Ο ναός της Αρτέμιδος-Γοργούς στην Κέρκυρα (580 π.Χ.).

Αναπαράσταση μέρους του ιωνικού αρχαϊκού ναού του Απόλλωνα στα Δίδυμα της Μιλήτου (6ος αιώνας π.Χ.).
Την εποχή αυτή δημιουργούνται τα πρώτα μεγάλα αγάλματα από ασβεστόλιθο στην Κρήτη και από μάρμαρο στη Νάξο. Τα εμπορικά ταξίδια στην Αίγυπτο και η αφθονία μαρμάρου στη Νάξο έπαιξαν αποφασιστικό ρόλο στη γέννηση της μεγάλης γλυπτικής στα κέντρα αυτά. Οπωσδήποτε όμως και η συγκέντρωση πλούτου από τους αριστοκράτες και τις πόλεις ήταν βασική προΰπόθεση για τη γέννηση της μεγάλης γλυπτικής, αφού το κόστος ενός μαρμάρινου αγάλματος ήταν υπέρογκο. Για ένα άγαλμα φυσικού μεγέθους έπρεπε να εργαστεί ένας γλύπτης με τους βοηθούς του για έναν τουλάχιστον χρόνο.
Οι ανθρώπινες μορφές παριστάνονται από την αρχή τυποποιημένες και ακίνητες. Οι νεαροί άνδρες - κούροι- παριστάνονται ορθοί, γυμνοί, με καλογυμνασμένα σώματα και πλούσια κόμη˙ οι νεαρές κοπέλες - κόρες - ορθές, κομψά ντυμένες, καλοχτενισμένες, στολισμένες με πλήθος κοσμημάτων˙ οι άρχοντες και οι αξιοσέβαστες γυναίκες (οικοδέσποινες και ιέρειες) καθιστοί σε θρόνους και σκαμνιά˙ οι συμποσιαστές μισοξαπλωμένοι σε ανάκλιντρα. Yπάρχουν επίσης αγάλματα ντυμένων κούρων, κούρων με προσφορές στους θεούς (αναθέτες), ιππέων, πολεμιστών, μυθικών τεράτων, όπως οι σφίγγες και οι σειρήνες, προσωποποιήσεων της ιδέας της νίκης (Νίκες), διαφόρων ζώων (λιοντάρια, άλογα, πουλιά κ.ά.). Δε λείπουν βέβαια και τα αγάλματα θεών.

Κούρος από νεκροταsφείο της Αναβύσσου (530 π.Χ.).
Η επιγραφή στη βάση του αγάλματος λέει: "Στάσου και κλάψε μπρος στο μνήμα του νεκρού Κροίσου που θανάτωσε ο βίαιος Άρης καθώς πολεμούσε στην πρώτη γραμμή".

Οι νεότεροι παριστάνονται όπως οι κούροι (Απόλλωνας) και οι κόρες (Αθηνά, Άρτεμη, Ήρα), ενώ οι θεοί που βρίσκονταν σε ώριμη ηλικία (Δίας, Διόνυσος), όπως οι ντυμένοι κούροι. Ωστόσο, οι θεοί διακρίνονται εύκολα από τα χαρακτηριστικά σύμβολα της θεϊκής δύναμής τους: τόξο, βέλος ή μουσικό όργανο για τον Απόλλωνα, κεραυνός για τον Δία κ.ά. Όλες οι μορφές στέκουν ακίνητες απέναντι στον θεατή, με μόνο σημάδι κίνησης την προβολή του αριστερού ποδιού, και δράσης, ανάλογα με το θέμα, το λύγισμα των χεριών. Σπουδαία έργα τέχνης είναι και οι ανάγλυφες επιτάφιες πλάκες - επιτύμβιες στήλες.

Μεγάλη είναι η άνθηση της κεραμικής στους αρχαϊκούς χρόνους. Η γεωμετρική διακόσμηση δίνει τώρα τη θέση της στη φυτική, που επηρεάζεται έντονα από την Ανατολή, και στην εικονιστική - σκηνές από τον μύθο και την καθημερινή ή θρησκευτική ζωή. Μεγάλα κέντρα, όπως η Κόρινθος τον 7ο και η Αθήνα τον 6ο αιώνα π.Χ., εφευρίσκουν νέες τεχνικές για τη διακόσμηση των αγγείων. Μία σπουδαία τεχνική, επηρεασμένη από τη διακόσμηση των χάλκινων αγγείων, είναι η μελανόμορφη, στην οποία οι μορφές και τα κοσμήματα βάφονται ολόμαυρα πάνω στην κοκκινωπή επιφάνεια των αγγείων, ενώ οι λεπτομέρειες δηλώνονται με χάραξη. Τα τελευταία χρόνια της αρχαϊκής περιόδου εμφανίζεται και η ερυθρόμορφη τεχνική που είναι η αντίστροφη της μελανόμορφης. Τώρα οι μορφές είναι κόκκινες πάνω στη μαύρη γυαλιστερή επιφάνεια των αγγείων. Πλήθος νέων διακοσμητικών θεμάτων, σκηνές από την καθημερινή και τη θρησκευτική ζωή, αλλά κυρίως από τη μυθολογία, διακοσμούν τις επιφάνειες των ποικιλόμορφων μικρών και μεγάλων αγγείων και στις δύο τεχνικές.

Συγχρόνως ανθίζουν η μεταλλοτεχνία, η μικροτεχνία, τα ειδώλια από πηλό και χαλκό. Η ευημερία και το καλό γούστο διαπιστώνονται σε κάθε εκδήλωση της ζωής.

Αναπαράσταση των αγαλμάτων μιας οικογένειας από τη Σάμο: ο συμποσιαστής πατέρας σε ανάκλιντρο δεξιά, η μητέρα καθιστή αριστερά, και ανάμεσά τους τα παιδιά τους, ο γιός (ντυμένος κούρος) και οι τρείς κόρες. Έργο του Γενέλεω. (Σάμος και Βερολίνο)

Ερωτήσεις-Δραστηριότητες
1. Να αναγνωριστούν οι τύποι των αρχαϊκών αγαλμάτων των εικόνων. 2. Ποια είναι η σημασία των παραστάσεων στα αγγεία για τη γνωριμία με τη ζωή των ανθρώπων της εποχής εκείνης; 3. Περιγράψτε τις διαφορές του δωρικού από τον ιωνικό ρυθμό. Αναφέρετε αρχαίους ναούς που έχετε επισκεφθεί. 4. Πού διαπιστώνεται η επίδραση της αρχαίας αρχιτεκτονικής μετά από την αρχαιότητα; Να συγκεντρώσετε φωτογραφίες από οικοδομήματα σε διάφορες χώρες του κόσμου που αντανακλούν αυτή την επίδραση.

Ο ελληνισμός απλώνεται στον χώρο του Εύξεινου Πόντου και της Μεσογείου. Η επαφή με τους άλλους ανθρώπους δίνει την ευκαιρία για οικονομική και πνευματική ανάπτυξη. Η λογική εξήγηση των μεγάλων προβλημάτων κερδίζει έδαφος εις βάρος της μυθικής. Ο περσικός κίνδυνος ενώνει πιο στενά τους Έλληνες, γεγονός που τους επιτρέπει να εξέλθουν νικητές. Η αίσθηση της υπεροχής που δημιουργήθηκε αποτυπώνεται και στην τέχνη με τη δημιουργία ανεπανάληπτων έργων.

Μελανόμορφο κορινθιακό μυροδοχείο(αρύβαλλος). Με τα πολύ μικρά και κομψά αυτά αγγεία που διακοσμούνται με παραστάσεις ζώων, φυτών, σκηνές κυνηγιού, πολεμικές κ.α., εξάγονταν αρωματικά έλαια σε όλη τη Μεσόγειο. 7ος αιώνας π.Χ.

Άσκηση αυτοαξιολόγησης
1. Να συνδυαστούν ανά δύο οι παρακάτω λέξεις:

άγαλμα νεαρού άνδρα

στήλη

ανάγλυφο

κόρη

εξουσία

κούρος

κοσμήματα

θρόνος

αγγεία

κιονόκρανο

έλικες

μελανόμορφη τεχνική

# data[].attributes.attachment_link.title
Δ10. Η ΤΕΧΝΗ

# data[].attributes.attachment_link.description
10. Η ΤΕΧΝΗ Η αρχαϊκή περίοδος σφραγίζεται από δύο κορυφαίες δημιουργίες: α) την ανέγερση λίθινων ναών και β) τη δημιουργία λίθινων αγαλμάτων σε φυσικό και υπερφυσικό μέγεθος. Αξιοσημείωτη είναι επίσης η επίδραση της τέχνης της Ανατολής και της Αιγύπτου στην ελληνική αρχαϊκή τέχνη.

# data[].attributes.attachment_link.title
ΠΕΡΣΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ - Eπανάληψη με ερωτήσεις και απαντήσεις

# data[].attributes.attachment_link.title
Δ7-Δ8-ΠΕΡΣΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ-ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ

# data[].attributes.body
QUIZ 3

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.title
Η μάχη των Θερμοπυλών

# data[].attributes.attachment_link.description
Gameshow quiz - A multiple choice quiz with time pressure, lifelines and a bonus round.

# data[].attributes.body
QUIZ 2

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.title
Κεφάλαιο18: Η Ναυμαχία της Σαλαμίνας

# data[].attributes.attachment_link.description
Gameshow quiz - A multiple choice quiz with time pressure, lifelines and a bonus round.

# data[].attributes.body
QUIZ 1

# data[].attributes.attachment_link.title
Ιστορία A΄ Γυμνασίου - Πέρσες και Έλληνες: Δύο κόσμοι συγκρούονται

# data[].attributes.attachment_link.description
Ιδρυτής του περσικού κράτους θεωρείται ο Κύρος Α΄.

# data[].attributes.body
3D!!

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
`Ιδρυμα Ευγενίδου

# data[].attributes.attachment_link.title
Η ναυμαχία της Σαλαμίνας – μία εμπειρία εικονικής πραγματικότητας

# data[].attributes.attachment_link.title
Η ΜΑΧΗ ΤΩΝ ΘΕΡΜΟΠΥΛΩΝ

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος»

# data[].attributes.attachment_link.title
Η μάχη των Θερμοπυλών

# data[].attributes.headline
ΚΕΦ.Δ 8, Η ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΣΙΚΗΣ ΕΠΙΘΕΣΗΣ

# data[].attributes.subject
ΚΕΦ.Δ 8, Η ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΣΙΚΗΣ ΕΠΙΘΕΣΗΣ

# data[].attributes.body
ΣΕΛ. 60-62

# data[].attributes.attachment_link.title
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄: 8. Η ΟΡIΣΤIΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡYΝΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΣIΚΗΣ ΕΠIΘΕΣΗΣ

# data[].attributes.body
παιχνίδι 3

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.title
(Αρχαία Ελλάδα) Η μάχη του Μαραθώνα

# data[].attributes.attachment_link.description
Quiz - A series of multiple choice questions. Tap the correct answer to proceed.

# data[].attributes.body
παιχνίδι 2

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
ΠΕΡΣΕΣ ΚΑI ΕΛΛΗΝΕΣ: ΔYΟ ΚΟΣΜΟI ΣYΓΚΡΟYΟΝΤΑI, 1

# data[].attributes.attachment_link.description
Το περσικό κράτος Οι Πέρσες, όπως και οι Μήδοι με τους οποίους συγχωνεύθηκαν, ανήκουν στην ινδοευρωπαϊκή ομοεθνία. Ιδρυτής του περσικού κράτους θεωρείται ο (645-602 π.Χ.). Το μεγάλο αυτό πολυεθνικό κράτος ήταν διαιρεμένο σε , τις οποίες διοικούσαν οι , αρμόδιοι για τη χρηστή διοίκηση και την είσπραξη των φόρων.

# data[].attributes.body
παιχνίδι 1

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
το κράτος των περσών

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
Το κράτος των Περσών

# data[].attributes.attachment_link.title
Battle of Marathon Virtual D.Zisopoulos A.Hahalis

# data[].attributes.attachment_link.title
Η μάχη του Μαραθώνα

# data[].attributes.headline
το μάθημά μας, σελ. 57

# data[].attributes.body
το μάθημά μας, σελ. 57-59

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
7. ΠΕΡΣΕΣ ΚΑI ΕΛΛΗΝΕΣ: ΔYΟ ΚΟΣΜΟI ΣYΓΚΡΟYΟΝΤΑI

Το περσικό κράτος

Οι Πέρσες, όπως και οι Μήδοι με τους οποίους συγχωνεύθηκαν, ανήκουν στην ινδοευρωπαϊκή ομοεθνία. Ιδρυτής του περσικού κράτους θεωρείται ο Κύρος Α' (645-602 π.Χ.). Το μεγάλο αυτό πολυεθνικό κράτος ήταν διαιρεμένο σε σατραπείες, τις οποίες διοικούσαν οι σατράπες, αρμόδιοι για τη χρηστή διοίκηση και την είσπραξη των φόρων. Από τη φορολογία εξαιρούνταν οι Πέρσες και οι Μήδοι. Με τις συνεχείς κατακτήσεις τους οι Πέρσες είχαν θέσει τις βάσεις για μια κοσμοκρατορία.
Οι Πέρσες πίστευαν στον Αχουραμάσδα, θεό της σοφίας και της αλήθειας. Για την αλήθεια έδειχναν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ο Ηρόδοτος, μάλιστα, αναφέρει ότι τα παιδιά των Περσών μάθαιναν από μικρά "να ιππεύουν, να τοξεύουν και να λένε την αλήθεια".

Η περσική αυτοκρατορία και ο ελληνικός κόσμος περί το 480 π.Χ.

Επηρεασμένοι από τους παλαιότερους λαούς της περιοχής, οι Πέρσες είχαν υιοθετήσει τη σφηνοειδή γραφή.

Οι Έλληνες της Μικράς Ασίας και οι Πέρσες

Οι Έλληνες της Μικράς Ασίας δημιούργησαν ένα λαμπρό πολιτισμό. Εργατικοί και δραστήριοι, ανέπτυξαν εμπορικές σχέσεις με όλους τους κατοίκους της Μεσογείου και ιδιαίτερα του Εύξεινου πόντου, τα παράλια του οποίου είχαν οι ίδιοι αποικίσει. Η ανεξαρτησία τους, όμως, απειλήθηκε και τελικά περιορίστηκε από τους Λυδούς και αργότερα από τους Πέρσες. Yποχρεώθηκαν έτσι να πληρώνουν βαρύ φόρο και να ακολουθούν τους Πέρσες στις εκστρατείες. Η εκστρατεία των Περσών που έγινε το 513 π.Χ. εναντίον των Σκυθών στα βόρεια του Δούναβη απέτυχε. Είχε όμως ως αποτέλεσμα να τεθεί η Θράκη υπό περσικό έλεγχο.

Ιωνική επανάσταση

Η κατοχή των Στενών από τους Πέρσες εμπόδισε τους Έλληνες της Μικράς Ασίας να συνεχίσουν το εμπόριο στον ευρύ χώρο του Εύξεινου πόντου, προκαλώντας οικονομικό μαρασμό.

Πέρσης τοξότης (Παρίσι, Μουσείο Λούβρου)

Αθηναίος οπλίτης
(Αθήνα, Εθνικό
Αρχαιολογικό Μουσείο)

Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τη βαριά φορολογία και τη στέρηση της ελευθερίας, οδήγησε τους Μικρασιάτες Έλληνες, το 499 π.Χ., σε επανάσταση. Για να μπορέσουν όμως να αντιμετωπίσουν τις πολλαπλάσιες περσικές δυνάμεις, ζήτησαν βοήθεια από την Ελλάδα. Ανταποκρίθηκαν μόνο οι Αθηναίοι και οι Ερετριείς, στέλνοντας 25 πλοία. Οι επαναστάτες, παρά τις αρχικές επιτυχίες τους, δεν μπόρεσαν να κάμψουν την περσική αντίσταση. Το 494 π.Χ., στη ναυμαχία της Λάδης, ηττήθηκε και ο στόλος τους. Η Μίλητος, που πρωταγωνίστησε στην επανάσταση, υπέστη ολοκληρωτική καταστροφή. Ο χαμός της Μιλήτου προξένησε μεγάλη θλίψη στην Αθήνα. Ο ποιητής Φρύνιχος παρουσίασε το έργο του "Μιλήτου Άλωσις" και έκανε τους Αθηναίους να κλάψουν με τη συμφορά που είχε βρει την ιωνική αυτή πόλη. Οι Αρχές της Αθήνας οργίστηκαν με την παράσταση και τιμώρησαν τον Φρύνιχο επιβάλλοντάς του πρόστιμο.

Η εκστρατεία του Μαρδόνιου

Η Ιωνική επανάσταση υπήρξε η αφορμή μιας σειράς ελληνοπερσικών συγκρούσεων που ακολούθησαν. Ο Μαρδόνιος, γαμπρός του βασιλιά Δαρείου, τέθηκε επικεφαλής μίας μεγάλης εκστρατείας. Το 492 π.Χ., ο στρατός του πέρασε τον Ελλήσποντο και κατευθύνθηκε προς τη Μακεδονία. Παράλληλα κινήθηκε και ο περσικός στόλος. Στην επιστροφή, όμως, μεγάλη θαλασσοταραχή προκάλεσε, κοντά στον Άθω, μεγάλη καταστροφή του στόλου. Η εκστρατεία έληξε, αφού οι Πέρσες πέτυχαν να επαναφέρουν τη Θράκη υπό τον έλεγχό τους, ο οποίος είχε διασαλευθεί λόγω της Ιωνικής επανάστασης. Η μεγάλη σύγκρουση ανάμεσα στους Πέρσες και τους Έλληνες είχε ήδη αρχίσει.

Η μάχη του Μαραθώνα

Ο Δαρείος δεν ξέχασε ότι τους Έλληνες της Μικράς Ασίας στην επανάσταση εναντίον του βοήθησαν οι Αθηναίοι και οι Ερετριείς. Έπρεπε για τον λόγο αυτό να τιμωρηθούν. Την επιχείρηση ανέθεσε στους στρατηγούς Δάτη και Αρταφέρνη.

Το 490 π.Χ. ισχυρές περσικές δυνάμεις, πλέοντας στο Αιγαίο, αγκυροβόλησαν στην Ερέτρια, την οποία και κατέστρεψαν. Στη συνέχεια κατευθύνθηκαν στον Μαραθώνα, όπου και στρατοπέδευσαν. Οι Αθηναίοι ζήτησαν βοήθεια από τους Σπαρτιάτες, οι οποίοι επικαλέστηκαν θρησκευτικούς λόγους, με αποτέλεσμα η σπαρτιατική δύναμη να φθάσει μετά τη μάχη. Οι Αθηναίοι αποφάσισαν να αντιμετωπίσουν τους Πέρσες στο σημείο όπου είχε γίνει η απόβαση. Δέκα χιλιάδες Αθηναίοι και χίλιοι Πλαταιείς που έσπευσαν να τους βοηθήσουν έμελλε να αντικρίσουν πρώτοι τον κίνδυνο. Ο στρατηγός Μιλτιάδης παρέταξε το στράτευμά του, έχοντας ενισχύσει περισσότερο τα άκρα.

Μόλις δόθηκε το σύνθημα, οι Αθηναίοι, για να αποφύγουν τα πυκνά βέλη του εχθρού, όρμησαν τρέχοντας. Το κατηφορικό έδαφος που είχαν διαλέξει τους βοήθησε να φθάσουν πιο γρήγορα στον σκοπό τους. Οι Πέρσες κυκλώθηκαν και πολλοί υποχώρησαν πανικόβλητοι προς τα καράβια. Η περιφανής ελληνική νίκη έδειξε ότι οι Πέρσες δεν ήταν ακατανίκητοι.

Ερωτήσεις-Δραστηριότητες
1. Ποια τα αίτια και ποια η αφορμή των Περσικών πολέμων; 2. Να καταγράψετε και να συζητήσετε τους λόγους που έκαναν τους Αθηναίους να αντιδράσουν ιδιαίτερα για την καταστροφή της Μιλήτου (συμβουλευθείτε και το σχετικό παράθεμα).3. Ποιους ονόμαζαν οι αρχαίοι Έλληνες βαρβάρους; Γιατί; Τι σημαίνει σήμερα η λέξη;

# data[].attributes.attachment_link.title
4-7. ΠΕΡΣΕΣ ΚΑI ΕΛΛΗΝΕΣ: ΔYΟ ΚΟΣΜΟI ΣYΓΚΡΟYΟΝΤΑI

# data[].attributes.attachment_link.description
7. ΠΕΡΣΕΣ ΚΑI ΕΛΛΗΝΕΣ: ΔYΟ ΚΟΣΜΟI ΣYΓΚΡΟYΟΝΤΑI Το περσικό κράτος Οι Πέρσες, όπως και οι Μήδοι με τους οποίους συγχωνεύθηκαν, ανήκουν στην ινδοευρωπαϊκή ομοεθνία. Ιδρυτής του περσικού κράτους θεωρείται ο Κύρος Α' (645-602 π.Χ.). Το μεγάλο αυτό πολυεθνικό κράτος ήταν διαιρεμένο σε σατραπείες, τις οποίες διοικούσαν οι σατράπες, αρμόδιοι για τη χρηστή διοίκηση και την είσπραξη των φόρων.

# data[].attributes.headline
μαθαίνοντας με comics!

# data[].attributes.body
μαθαίνοντας με comics!

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Κατερίνα Προκοπίου

# data[].attributes.attachment_link.title
Ιστορία Α΄ Γυμνασίου: Aθήνα πορεία προς τη δημοκρατία

# data[].attributes.attachment_link.description
Ιστορία Α΄ Γυμνασίου: Aθήνα πορεία προς τη δημοκρατία - Download as a PDF or view online for free

# data[].attributes.attachment_link.title
Μηχανή του Χρόνου - Η γέννηση της Δημοκρατίας στην Αρχαία Αθήνα A Μερος

# data[].attributes.headline
ΑΘΗΝΑ κεφ.Δ4 ΚΑΙ Δ5

# data[].attributes.subject
ΑΘΗΝΑ κεφ.Δ4 ΚΑΙ Δ5

# data[].attributes.body
Κάνω επανάληψη με σχεδιαγράμματα, ερωτήσεις και απαντήσεις!

# data[].attributes.attachment_link.title
ΑΘΗΝΑ ΚΕΦ.4-5, ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ,ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ

# data[].attributes.body
QUIZ

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.title
ΑΡΧΑΪΚΑ ΧΡΟΝΙΑ: ΑΘΗΝΑ-ΣΠΑΡΤΗ(κεφ 10-14)

# data[].attributes.attachment_link.description
Group sort - Drag and drop each item into its correct group.

# data[].attributes.body
παιχνίδι 2

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.title
Ο Κλεισθένης και η πορεία προς τη δημοκρατία στην αρχαία Αθήνα - Απαντώ στις ερωτήσεις

# data[].attributes.attachment_link.description
Open the box - Tap each box in turn to open them up and reveal the item inside.

# data[].attributes.headline
παιχνίδι 1, Αθήνα...πο

# data[].attributes.body
παιχνίδι 1, Αθήνα...πορεία προς δημοκρατία

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.title
Oι νόμοι του Σόλωνα. O Πεισίστρατος γίνεται τύραννος

# data[].attributes.attachment_link.description
Quiz - A series of multiple choice questions. Tap the correct answer to proceed.

# data[].attributes.attachment_link.title
Αθήνα: Πορεία προς τη Δημοκρατία - Ιστορία Α΄ Γυμνασίου - Δ.5 / SchoolForAll

# data[].attributes.headline
κεφ.Δ5 -ΑΘΗΝΑ: ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

# data[].attributes.subject
κεφ.Δ5 -ΑΘΗΝΑ: ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

# data[].attributes.body
το βιβλίο μας, σελ.52-53

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
5. ΑΘΗΝΑ: ΠΟΡΕIΑ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤIΑ

Tα μέτρα του Σόλωνα

Η καταγραφή των νόμων ικανοποίησε ένα μέρος των πολιτών. Όμως, το οξύ οικονομικό πρόβλημα που ανάγκαζε όσους δεν μπορούσαν να ξεπληρώσουν τα χρέη τους να γίνουν δούλοι, προκαλούσε συνεχή αναταραχή. Το 594 π.Χ., οι Αθηναίοι επέλεξαν τον Σόλωνα, ποιητή και έναν από τους επτά σοφούς, να δώσει λύση στα δύσκολα προβλήματα της πόλης. Ένα από τα μέτρα που έλαβε ο Σόλωνας ήταν η κατάργηση των χρεών.

Αντίγραφο ρωμαϊκών χρόνων, το οποίο πιστεύεται
ότι εικονίζει τον Σόλωνα τον Αθηναίο,
έναν από τους επτά σοφούς
της αρχαιότητας
(Νεάπολη, Εθνικό Μουσείο).
Ποιοι ήταν οι άλλοι έξι σοφοί;

Ο Σόλων οργάνωσε το πολίτευμα, όπως ανέφερα πιο πάνω. Οι άνθρωποι όμως συνέχιζαν να παραπονιούνται για τους νόμους του, κατηγορώντας κάποιους και ζητώντας διευκρινίσεις γι' άλλους. Ο ίδιος, επειδή δεν ήθελε να τους αλλάξει ούτε και να είναι παρών προκαλώντας δυσαρέσκειες, ταξίδεψε για εμπορικούς λόγους, αλλά και για να δει τα αξιοθέατα στην Αίγυπτο, λέγοντας ότι δεν θα επιστρέψει πριν περάσουν δέκα χρόνια. Θεωρούσε πως δεν ήταν δίκαιο να μείνει και να δίνει εξηγήσεις για τους νόμους. Ο καθένας όφειλε να πειθαρχεί σε όσα είχαν θεσπιστεί.
Αριστοτέλης, Αθηναίων πολιτεία, 11. 1.

Από τις άλλες περιπτώσεις γάμων κατάργησε την προίκα, ορίζοντας να έχει η νύφη τρία φορέματα και διάφορα σκεύη που είχαν μικρή αξία και τίποτε άλλο. Με τις ενέργειες αυτές ήθελε να δηλώσει ότι ο γάμος δεν γίνεται για να πάρει κάποιος μισθό ή να κάνει μια εμπορική συμφωνία. Ο γάμος γίνεται για να αποκτήσει το αντρόγυνο παιδιά και να ζήσουν όλοι μια όμορφη ζωή και αγαπημένη.

Πλούταρχος, Σόλων, 20

Ο ναός του Ολύμπιου Δία στην Αθήνα.
Άρχισε να κατασκευάζεται στα χρόνια του Πεισίστρατου.

Απελευθέρωσε αυτούς που είχαν γίνει δούλοι λόγω χρεών και απαγόρευσε στο εξής να δανείζεται κάποιος με εγγύηση την προσωπική του ελευθερία. Αυτή είναι η περίφημη διάταξη της νομοθεσίας του Σόλωνα, γνωστή ως σεισάχθεια, με την οποία λυτρώθηκε η αγροτική τάξη. Ένα άλλο μέτρο, με το οποίο ο Σόλωνας αποδυνάμωσε το αριστοκρατικό πολίτευμα, ήταν η διαίρεση των πολιτών σε τέσσερις τάξεις. Ως βάση έθεσε το εισόδημα και όχι την καταγωγή. Ανάλογα όρισε και τα αξιώματα. Παράλληλα, διεύρυνε τον πολιτικό ρόλο της Εκκλησίας του Δήμου, στην οποία έπαιρναν μέρος όσοι είχαν συμπληρώσει το εικοστό έτος της ηλικίας τους. Τα θέματα που συζητούνταν στη συνέλευση του λαού, τα προετοίμαζε η Βουλή των Τετρακοσίων, αν και η ύπαρξή της αμφισβητείται από ορισμένους μελετητές. Η δημιουργία της Ηλιαίας, ενός δικαστηρίου στο οποίο συμμετείχαν με κλήρωση άτομα από όλες τις τάξεις, ήταν μέτρο που στόχευε στην καλύτερη απονομή της δικαιοσύνης και την εξάλειψη των ανισοτήτων. Για να πετύχει, εξάλλου, ο Σόλωνας την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στα κοινά, ψήφισε νόμο με τον οποίο στερούσε τα πολιτικά δικαιώματα από όσους δεν έπαιρναν σαφή θέση πάνω στα κοινωνικά και πολιτικά θέματα.

Τυραννίδα

Τα μέτρα του Σόλωνα ανακούφισαν τη λαϊκή τάξη και εξίσωσαν τους πλούσιους με τους ευγενείς. Επειδή η γη εξακολουθούσε να είναι στα χέρια λίγων, το αίτημα για ξαναμοίρασμα της γης ήλθε πάλι στην επιφάνεια. Τις ταραχές εκμεταλλεύτηκε ο Πεισίστρατος, ένας ευγενής, ο οποίος με τη συμπαράσταση του λαού κατέλαβε την εξουσία και επέβαλε τυραννικό πολίτευμα. Ο Πεισίστρατος στέρησε από τους Αθηναίους ελευθερίες που με αγώνες είχαν κατακτήσει. Συνέδεσε, όμως, το όνομά του με σημαντικά εξωραϊστικά έργα (Εννεάκρουνος πηγή, νέα Αγορά, τελεστήριο της Ελευσίνας κ.ά.), καθώς και με την προσπάθεια για δημιουργία βιβλιοθήκης. Μετά τον θάνατό του, το 527 π.Χ., την εξουσία ανέλαβε ο γιος του Ιππίας, τον οποίο οι Αθηναίοι ανέτρεψαν το 510 π.Χ.

Οι καινοτομίες του Κλεισθένη

Από την πολιτική διαμάχη που ακολούθησε την πτώση της τυραννίας, ευνοημένοι βγήκαν οι δημοκρατικοί, οι οποίοι με αρχηγό τον Κλεισθένη προχώρησαν σε ενέργειες που θεμελίωσαν το δημοκρατικό πολίτευμα. Σημαντικό μέτρο ήταν η δημιουργία δέκα φυλών, των οποίων τα μέλη προέρχονταν από διαφορετικές περιοχές της Αττικής. Έτσι έπαψαν η συγγένεια και η καταγωγή να παίζουν ρόλο στην πολιτική ζωή της Αθήνας. Με το μέτρο αυτό ο Κλεισθένης "έδωσε την πολιτεία στον λαό", όπως έγραψε αργότερα ο Αριστοτέλης. Ένα άλλο μέτρο ήταν η αύξηση της βουλής κατά 100 μέλη (Βουλή των Πεντακοσίων). Για να προστατεύσει τους πολίτες από τον κίνδυνο αύξησης της δύναμης του πολέμαρχου στρατηγού, αύξησε τον αριθμό των στρατηγών σε δέκα. Κυρίαρχο σώμα έγινε πλέον η Εκκλησία του Δήμου, στην οποία λαμβάνονταν οι πιο σοβαρές αποφάσεις.

Ο Κλεισθένης έκανε προσιτά στους πολίτες όλα τα αξιώματα και εξασφάλισε τη λαϊκή συνοχή. Δίκαια θεωρείται ως ο θεμελιωτής του δημοκρατικού πολιτεύματος. Οι δημοκρατικοί θεσμοί αφύπνισαν το ενδιαφέρον του πολίτη για τα κοινά και επέφεραν σημαντική αλλαγή στον τρόπο ζωής της πόλης. Το αποφασιστικό αυτό βήμα προς τη δημοκρατία που πραγματοποιήθηκε στην αρχαία Αθήνα έχει παγκόσμια ιστορική σημασία.

Έτσι ο λαός απέκτησε τον έλεγχο της πολιτικής ζωής κι ο Κλεισθένης έγινε αρχηγός και προστάτης του λαού... Εξαιτίας αυτών ο λαός εμπιστεύθηκε τον Κλεισθένη. Μετά ως επικεφαλής του λαού τον τέταρτο χρόνο από την ανατροπή των τυράννων, την περίοδο δηλαδή που ήταν άρχοντας ο Ισαγόρας, διαίρεσε αδιακρίτως όλους τους πολίτες σε δέκα φυλές αντί για τις παλιότερες τέσσερις, θέλοντας έτσι να τους αναμείξει για να μπορούν περισσότεροι να έχουν μερίδιο στη διακυβέρνηση του κράτους. Από αυτό προήλθε η φράση "δεν πρέπει να διακρίνουν τις φυλές", που λέγεται σε όσους θέλουν να εξετάσουν αν κάποιος κατάγεται από ευγενική γενιά.

Αριστοτέλης, Αθηναίων πολιτεία, 20. 4 και 21,1-2

Όστρακο που φέρει το όνομα
"Μεγακλῆς ῾Iπποκράτους"
και έχει χρησιμοποιηθεί σε
διαδικασία οστρακισμού
(Αθήνα, Μουσείο Αγοράς).

Όταν ολοκληρώθηκαν αυτά, το πολίτευμα έγινε πολύ πιο δημοκρατικό από το αντίστοιχο του Σόλωνα. Πολλοί από τους νόμους του Σόλωνα είχαν αχρηστευθεί από το τυραννικό πολίτευμα, επειδή δεν εφαρμόζονταν. Ο Κλεισθένης, στην προσπάθειά του να ενισχύσει τη λαϊκή δύναμη, ψήφισε και τον νόμο του οστρακισμού. Ο νόμος αυτός τέθηκε σε ισχύ εξαιτίας της καχυποψίας που προκαλούσαν όλοι όσοι κατείχαν ισχυρές θέσεις. Ο Πεισίστρατος λόγου χάρη από δημοφιλής ηγέτης της και στρατηγός έγινε τύραννος.
Αριστοτέλης, Αθηναίων πολιτεία, 22. 1-3

Ερωτήσεις-Δραστηριότητες
1. Τι ήταν η σεισάχθεια και γιατί πήρε αυτή την ονομασία; 2. Με τον Κλεισθένη, γράφει ο Αριστοτέλης, "δημοκρατικωτέρα πολύ τῆς Σόλωνος ἐγένετο ἡ πολιτεία". Να μεταφράσετε τη φράση και να εξηγήσετε το νόημά της. 3. Τι ήταν η Εκκλησία του Δήμου; Ποιο ήταν το αντίστοιχο σώμα στο σπαρτιατικό πολίτευμα; 4. Καταγράψτε με τη σειρά την εξέλιξη του πολιτεύματος (αριστοκρατία, δημοκρατία, τυραννίδα, βασιλεία) και τοποθετήστε με χρονική τάξη τα πρόσωπα που έπαιξαν ρόλο στην εξέλιξη του πολιτεύματος στην Αθήνα (Κύλωνας, Δράκοντας, Σόλωνας, Πεισίστρατος, Κόδρος).

# data[].attributes.attachment_link.title
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄: 5. ΑΘΗΝΑ: ΠΟΡΕIΑ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤIΑ

# data[].attributes.attachment_link.description
5. ΑΘΗΝΑ: ΠΟΡΕIΑ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤIΑ Tα μέτρα του Σόλωνα Η καταγραφή των νόμων ικανοποίησε ένα μέρος των πολιτών. Όμως, το οξύ οικονομικό πρόβλημα που ανάγκαζε όσους δεν μπορούσαν να ξεπληρώσουν τα χρέη τους να γίνουν δούλοι, προκαλούσε συνεχή αναταραχή.

# data[].attributes.headline
ΑΡΧΑΙΟΣ ΟΠΛΙΤΗΣ

# data[].attributes.subject
ΑΡΧΑΙΟΣ ΟΠΛΙΤΗΣ

# data[].attributes.body
Τα μέρη οπλισμού και εξάρτησης ενός αρχαίου οπλίτη. (+ quiz!)

# data[].attributes.attachment_link.title
Αρχαίος οπλίτης

# data[].attributes.body
παιχνίδι 3

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.title
Κεφ.12 Το παλιό πολίτευμα της Αθήνας

# data[].attributes.attachment_link.description
Quiz - A series of multiple choice questions. Tap the correct answer to proceed.

# data[].attributes.body
παιχνίδι 2

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.title
Το παλιό πολίτευμα της Αθήνας

# data[].attributes.attachment_link.description
Quiz - A series of multiple choice questions. Tap the correct answer to proceed.

# data[].attributes.body
παιχνίδι 1

# data[].attributes.body
Αθήνα, video lesson by school for all

# data[].attributes.attachment_link.title
Αθήνα: Από τη Βασιλεία στην Αριστοκρατία - Ιστορία Α΄ Γυμνασίου - Δ.4 / SchoolForAll

# data[].attributes.headline
κεφ.Δ, 4. ΑΘΗΝΑ: από τη βασιλεία στην αριστοκρατία

# data[].attributes.subject
κεφ.Δ, 4. ΑΘΗΝΑ: από τη βασιλεία στην αριστοκρατία

# data[].attributes.body
το βιβλίο μας

# data[].attributes.attachment_link.title
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄: 4. ΑΘΗΝΑ: ΑΠΟ ΤΗ ΒΑΣIΛΕIΑ ΣΤΗΝ ΑΡIΣΤΟΚΡΑΤIΑ