# data[].attributes.headline
เหตุการณ์สำคัญที่เกี่ยวกับวิวัฒนาการของดนตรี

# data[].attributes.subject
เหตุการณ์สำคัญที่เกี่ยวกับวิวัฒนาการของดนตรี

# data[].attributes.body
สมัยรัชกาลที่ ๑ การจัดวงปี่พาทย์เครื่องห้าได้เพิ่มกลองทัดเข้ามาในวงอีก ๑ ใบ ทำให้วงปี่พาทย์มีกลองทัด ๒ ใบ เสียงสูงและเสียงต่ำเป็นที่นิยมในปัจจุบัน

สมัยรัชกาลที่ ๒ เป็นยุคทองของดนตรีไทย เพราะรัชกาลที่ ๒ ทรงโปรดดนตรีไทยมากเป็นพิเศษ พระองค์มีซอ ๓ สายคู่พระหัตถ์ ชื่อซอสายฟ้าฟาด และได้พระราชนิพนธ์เพลงบุหลันลอยเลื่อนซึ่งไพเราะมาก ในสมัยรัชกาลที่ ๒ ได้นำวงปี่พาทย์มาบรรเลงประกอบการขับเสภาเป็นครั้งแรก มีการสร้างกลองชนิดใหม่เรียกกลองสองหน้า ซึ่งดัดแปลงมาจากเปิงมางของมอญเพื่อใช้แทนตะโพนไทย และกลองทัดซึ่งดังกลบเสียงร้อง

สมัยรัชกาลที่ ๓ มีการพัฒนาวงปี่พาทย์เครื่อง โดยได้ประดิษฐ์ระนาดทุ้มคู่กับระนาดเอก และประดิษฐ์ฆ้องวงเล็กคู่กับฆ้องวงใหญ่

สมัยรัชกาลที่ ๔ มีการประดิษฐ์เครื่องดนตรีเพิ่มขึ้น คือ ระนาดเหล็ก วงปี่พาทย์เครื่องคู่จึงพัฒนามาเป็นวงปี่พาทย์เครื่องใหญ่ นอกจากนี้มีการผสมวงเครื่องสายขื้นอีกด้วย

ในสมัยรัชกาลที่ ๕ ได้เกิดวงปี่พาทย์ดึกดำบรรพ์ ที่สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ เป็นผู้ทรงปรับปรุงขึ้นเพื่อบรรเลงประกอบละครวงปี่พาทย์นี้มีชื่อเสียงไพเราะนุ่มนวลกว่า เพราะได้ดัดเครื่องดนตรีที่มีเสียงดังมาก เสียงสูงและเสียงเล็กแหลมออกจนหมด และระนาดเอกก็ตีด้วยไม้นวม รวมทั้งยังนำฆ้องชัยหรือฆ้องหุ่ยมา ๗ลูก เทียบเสียงเรียงลำดับตีห่างๆ คล้ายกับ เบสของฝรั่ง เพิ่มเข้ามา

สมัยรัชกาลที่ ๖ วงดนตรีได้พัฒนารูปแบบขึ้นอีก คือ มีการนำเครื่องดนตรีของต่างชาติมาผสมเช่นวงเครื่องสายนำเอาขิมของจีนมาผสม และนำออร์แกนของฝรั่งเข้ามาผสมเป็นรูปแบบของวงเครื่องสายผสมนอกจากนี้ยังนำเอาอังกะลุงซึ่งเป็นเครื่องดนตรีของอินโดนีเซียเข้ามาด้วย

สมัยรัชกาลที่ ๗ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงตั้งวงเครื่องสาย ส่วนพระองค์ขึ้น โดยพระองค์ทรงซอด้วง และพระบรมราชินีทรงซออู้ พร้อมทั้งเจ้านายอีกหลายพระองค์ อยู่ในวงนั้น นอกจากนี้ พระองค์ยังทรงพระราชนิพนธ์ เพลงราตรีประดับดาว เถา เพลงเขมรละออองค์ เถา และเพลงคลื่นกะทบฝั่ง ๓ชั้น ต่อมาเมื่อหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง ในปี พ.ศ. ๒๔๗๕ การดนตรีไทยได้ค่อย ๆ เสื่อมลง จนมาถึงหลังสงครามโลกครั้งที่ ๒ไปแล้ว จึงได้มีการฟื้นฟูดนตรีไทยขึ้นใหม่ จนมาถึงปัจจุบันนี้ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ก็ทรงพระปรีชาสามารถทางดนตรีสากล และพระราชนิพนธ์เพลงขึ้นหลายเพลงด้วย แต่พระองค์ยังทรงสนพระทัยการดนตรีไทย โดยพระราชทานทุน ให้พิมพ์เพลงไทยเป็นโน้ตสากลออกจำหน่ายจนเป็นที่นิยมของวงการดนตรีทั่วไป

# data[].attributes.attachment_caption
แขกบรเทศ เถา

# data[].attributes.headline
บทเพลงที่สำคัญ :เพลงแขกบรเทศ

# data[].attributes.subject
บทเพลงที่สำคัญ :เพลงแขกบรเทศ

# data[].attributes.body
เพลงแขกบรเทศ เป็นเพลงที่พระประดิษฐ์ไพเราะ ( มี ดุริยางกูร ) นำเพลงแขกบรเทศที่มีอัตราจังหวะ 2 ชั้น และชั้นเดียว ซึ่งเป็นเพลงประเภทสองไม้และเพลงเร็ว มาแต่งขยายขึ้นให้เป็นอัตราจังหวะ 3 ชั้นจนครบเป็นเพลงเถา เพลงแขกบรเทศเป็นเพลงที่มี 2 ท่อน ใช้หน้าทับสองไม้ โดยปรกติเป็นเพลงที่นิยมขับร้องและบรรเลง ติดต่อกับเพลงเชิดจีน และในอัตราจังหวะ 2 ชั้นมักนิยมนำไปบรรเลงประกอบการแสดงโขน ละคร หรือการรำอวยพร สำหรับในบทร้องสองชั้นที่นำมาให้นักเรียนได้ฝึกขับร้องนี้เป็นบทพระราช นิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 6 จากบทละครเรื่องพระร่วง....
(บรรเลงโดยวงกอไผ่ อัลบั้มโหมรักโหมโรง ๒)

# data[].attributes.attachment_link.title
แขกบรเทศ เถา

# data[].attributes.headline
คีตกวีที่สำคัญ

# data[].attributes.subject
คีตกวีที่สำคัญ

# data[].attributes.headline
ครูช้อย สุนทรวาทิน

# data[].attributes.subject
ครูช้อย สุนทรวาทิน

# data[].attributes.body
ครูช้อยเป็นคีตกวีผู้อาภัพ พิการทางตาตั้งแต่เล็ก และเป็นคีตกวีที่ไม่มีบรรดาศักดิ์ แต่ท่านเป็นครูปี่พาทย์ที่สำคัญในสมัยรัชกาลที่ 5 ได้สอนดนตรีหญิงที่ตำหนักเจ้าลาว (เจ้าดารารัศมี) และเป็นครูของพระยาอินทราธิบดีสีหราชรองเมือง (เนียม) ท่านมีผลงานในการแต่งเพลงรวมทั้งขยายเพลงเดิม เช่น โหมโรงครอบจักรวาลสามชั้น, แขกลพบุรีสามชั้น, แขกโอดสามชั้น, อกทะเลสามชั้น, โหมโรงมะลิเลื้อย

# data[].attributes.headline
พระประดิษฐ์ไพเราะ (ครูมีแขก)

# data[].attributes.subject
พระประดิษฐ์ไพเราะ (ครูมีแขก)

# data[].attributes.body
คีตกวีในสมัยรัชกาลที่ 3 ถึง รัชกาลที่ 5 เป็นคีตกวีคนแรกที่นำเพลง 2 ชั้น มาทำเป็นเพลงสามชั้น มีความสามารถในการแต่งเพลง และฝีมือในทางเป่าปี่ เป็นเยี่ยม โดยเฉพาะเพลงเด่นที่สุดคือ "ทยอยเดี่ยว" บ้างเรียกท่านว่า "เจ้าแห่งเพลงทยอย" ซึ่งหมายถึงเพลงที่มีเทคนิคการบรรเลงและลีลาที่พิสดาร โดยเฉพาะลูกล้อ ลูกขัดต่างๆ

อีกเพลงหนึ่งคือเพลง "เชิดจีน" เป็นเพลงที่ให้อารมณ์สนุกสนาน มีลูกล้อลูกขัด ที่แปลกและพิสดาร ท่านแต่งบรรเลงถวายพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าฯ ซึ่งได้รับการโปรดปรานมาก จึงได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น "พระประดิษฐ์ไพะเราะ"

# data[].attributes.headline
เหตุการณ์สำคัญที่เกี่ยวกับวิวัฒนาการของดนตรี

# data[].attributes.subject
เหตุการณ์สำคัญที่เกี่ยวกับวิวัฒนาการของดนตรี

# data[].attributes.body
มีวงดนตรี 3 ประเภท เช่นเดียวกับสมัยอยุธยา คือ วงปี่พาทย์ วงมโหรี และวงเครื่องสาย แต่มีเครื่องดนตรีของชาติต่างๆ เข้ามาในประเทศไทยหลายชนิด ดังปรากฏในหมายกำหนดการของพระมหากษัตริย์ในสมัยนั้นว่า “ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พิณพาทย์ไทย พิณพาทย์รามัญ มโหรีไทย ฝรั่ง มโหรีญวน เขมร ผลัดเปลี่ยนกันสมโภช 2 เดือนกับ 12 วัน” ในงานสมโภชพระแก้วมรกตเป็นต้น

# data[].attributes.headline
คีตกวีที่สำคัญ: ลูทวิช ฟัน เบทโฮเฟิน

# data[].attributes.subject
คีตกวีที่สำคัญ: ลูทวิช ฟัน เบทโฮเฟิน

# data[].attributes.attachment_caption
สาธุการ วงปี่พาทย์ไม้แข็งทางครูหลวงบำรุง จิตรเจริญ โดยครูเพลงรุ่นอาวุโส(งาน๗๐ปีครูสมาน น้อยนิตย์) HD

# data[].attributes.headline
บทเพลงที่สำคัญ:เพลงสาธุการ

# data[].attributes.subject
บทเพลงที่สำคัญ:เพลงสาธุการ

# data[].attributes.body
เป็นเพลงหน้าพาทย์ชั้นสูง มีความหมายของเพลงเพื่อแสดงการน้อมไหว้และเคารพบูชา เป็นเพลงประกอบพิธีกรรมที่เกี่ยวข้องกับพระพุทธศาสนาและศาสนาพราหมณ์ มีบทบาทสำคัญทั้งในงานพระราชพิธีและพิธีของประชาชนทั่วไป ในวัฒนธรรมดนตรีของไทย ใช้เพลงสาธุการเป็นเพลงแรก ฝึกหัดฆ้องวงใหญ่ก่อนที่จะเรียนเพลงอื่น ๆ โดยผู้เรียนจะต้องผ่านการครอบหรือยกครู ทำนองทางฆ้องเพลงสาธุการเป็นลูกฆ้องอิสระที่เอื้ออำนวยให้นักดนตรี แสดงภูมิปัญหา สร้างสรรค์ พัฒนาทำนองและการใช้มือฆ้อง ทำให้เพลงนี้มีทางเพลงมากมายในปัจจุบัน

# data[].attributes.attachment_link.title
สาธุการ วงปี่พาทย์ไม้แข็งทางครูหลวงบำรุง จิตรเจริญ โดยครูเพลงรุ่นอาวุโส(งาน๗๐ปีครูสมาน น้อยนิตย์) HD

# data[].attributes.headline
เหตุการณ์สำคัญที่เกี่ยวกับวิวัฒนาการของดนตรี

# data[].attributes.subject
เหตุการณ์สำคัญที่เกี่ยวกับวิวัฒนาการของดนตรี

# data[].attributes.body
สมัยอยุธยาดนตรีมีการพัฒนาในหลายๆด้าน ทั้งนี้ เพราะอยุธยาเป็นราชธานียาวนนานถึง 417 ปีจึงมีการติดต่อสัมพันธ์กับชาติต่างๆ หลายชาติ ดดยผ่านทางการเมือง  การค้า และการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรม  เชื่อกันว่าในสมัยอยุธยาดนตรีไทยน่าจะมีความเจริญมาก  ทำให้ประชาชนนิยมเล่นดนตรีกันมากมาย  แม้แต่ในเขตพระราชฐาน  จนกระทั่งในสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนถ (พ.ศ.1991-2031) ต้องมีกฏมณเฑียรบาลกำหนดว่า "ห้ามร้องเพลงเรือ  เป่าขลุ่ย เป่าปี่  สีซอ ดีดกระจับปี่  ดีดจะเข้  ตีโทนทับ ในเขตพระราชฐาน"

# data[].attributes.headline
บทเพลงที่สำคัญ

# data[].attributes.subject
บทเพลงที่สำคัญ

# data[].attributes.body
1. เพลงมโหรี ใช้วงมโหรีบรรเลง มีไว้สำหรับบรรเลงขับกล่อม  เพลงที่บรรเลงมี 2 ชนิด คือ เพลงตับและเพลงเกร็ด ซึ่งมีตำราเพลงมโหรีปราฏกรายชื่อตกทอดมาถึงสมัยรัตนโกสินทร์ถึงจำนวน 197 เพลง
2. เพลงปี่พาทย์  ใช้วงปี่พาทย์ มีไว้สำหรับบรรเลงประกอบการแสดงโขน  ละคร และใช้บรรเลงประกอบพิธีกรรมต่างๆ เพลงที่บรรเลง เช่น เพลงหน้าพาทย์ เพลงประกอบละคร เพลงเรื่อง เป็นต้น
3. เพลงภาษา เป็นเพลงไทยที่มีสำเนียงของชาติต่างๆ มักใช้เพลงประกอบตัวละครตามเชื้อชาติ นั้นๆ เช่น เพลงสำเนียงภาษาจีน เพลงาสำเนียงมอญ  เป็นต้น

# data[].attributes.attachment_caption
EP. 401.9* #บรรเลงเพลงตับเจริญศรี - ไม่มีกล่าวนำ #งานดนตรีเฉลิมพระเกียรติ #จุฬา

# data[].attributes.attachment_link.title
EP. 401.9* #บรรเลงเพลงตับเจริญศรี - ไม่มีกล่าวนำ #งานดนตรีเฉลิมพระเกียรติ #จุฬา

# data[].attributes.headline
คีตกวีที่สำคัญ

# data[].attributes.subject
คีตกวีที่สำคัญ

# data[].attributes.body
พระมหาธรรมราชาที่ 1

# data[].attributes.headline
เหตุการณ์สำคัญที่เกี่ยวกับวิวัฒนาการของดนตรี

# data[].attributes.subject
เหตุการณ์สำคัญที่เกี่ยวกับวิวัฒนาการของดนตรี

# data[].attributes.body
สมัยสุโขทัยนับเป็นสมัยเริ่มต้นที่คนไทยรวมตัวกันเป็นชาติอย่างสมบูรณ์  แทนที่จะเป็นเพียงอาณาจักรที่มีเขตอิทธิพลอย่างจำกัดดังแต่กอ่น เรื่องราวของสุโขทัยมีความชัดเจนมากยิ่งขึ้น เมื่อพ่อขุนรามคำแหงได้ประดิษฐ์อักษรไทยและจารึกเรื่องราวต่างๆ ลงในหลักศิลาจารึก  และจากศิลาจารึกนี้เองทำให้คนรุ่นหลังทราบว่าสมัยสุโขทัยเป็นยุคสมัยหนึ่งที่มีความเจริญก้าวหน้าทางด้านสังคม เศรษฐกิจ  การเมือง  การทหาร  ภาษา  และศิลปวัฒนธรรม  ชาวเมืองมีเครื่องเล่นสร้างควงามรื่นเริงบันเทิงใจ  และมีอิสระเสรีที่จะแสดงออกในเรื่องราวของบทเพลงและดนตรี  เพลงและเรื่องราวของดนตรีบางส่วนจึงปรากฏอยู่บนหลักศิลาจารึก  เช่น ข้อความที่ว่า "เสียงพาทย์ เสียงพิณ  เสียงเลื่อน  เสียงขับ" แสดงให้เห็นว่า ในสมัยสุโขทัยมีการนำดนตรีมาใช้ในกิจกรรมต่างๆ ทั้งในราชสำนักและประเพณีของราษฎร

# data[].attributes.headline
คีตกวีที่สำคัญ

# data[].attributes.subject
คีตกวีที่สำคัญ

# data[].attributes.body
1.สมัยพ่อขุนรามคำแหงมหาราช กวีที่สำคัญ คือ พ่อขุนรามคำแหงมหาราช ทรงพระราชนิพนธ์  ศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหง และสุภาษิตพระร่วง (บัญญัติพระร่วง)
2.สมัยพระยาลิไท กวีที่สำคัญ คือ
2.1 พระยาลิไท (พระมหาธรรมราชาที่ ๑)  ทรงพระราชนิพนธ์ ไตรภูมิพระร่วง (เตภูมิกถา)
2.2 นางนพมาศ แต่ง ตำรับท้าวศรีจุฬาลักษณ์ หรือนางนพมาศ

# data[].attributes.attachment_caption
เพลงหน้าพาทย์ รัวสามลา [มรภ.บ้านสมเด็จฯ]

# data[].attributes.headline
บทเพลงที่สำคัญ: เพลงหน้าพาทย์รัวสามลา

# data[].attributes.subject
บทเพลงที่สำคัญ: เพลงหน้าพาทย์รัวสามลา

# data[].attributes.body
ความหมายของเพลงหน้าพาทย์รัวสามลา

คำว่า “ลา”  ในศัพท์สังคีตหมายถึง ”จบ” หรือ “ครั้ง” เพราะฉะนั้น รัวสามลา จึงหมายถึง รัว 3 จบหรือ กราบ 3 ครั้งแทนการกล่าวคาถา “ธมฺมสวนกาโล อยมฺภทนฺตา” เพลงรัวสามลาเป็นเพลงที่มีมานานเช่นเดียวกับเพลงหน้าพาทย์อื่นๆ ซึ่งไม่ปรากฏนามผู้แต่งเพลง ด้วยเหตุผลที่เพลงรัวสามลามีความหมายเกี่ยวกับการแสดงฤทธิ์เดช การชุบศรหรืออาวุธสำคัญ จึงมีการเรียกเพลงรัวสามลา อีก ชื่อหนึ่งว่า  “รัวสำเร็จ”

# data[].attributes.attachment_link.title
เพลงหน้าพาทย์ รัวสามลา [มรภ.บ้านสมเด็จฯ]