# data[].attributes.body
Polecane linki

# data[].attributes.body
„Co robić, gdy się złościsz. Techniki zarządzania złością” Dawn Huebner

# data[].attributes.body
„12 ważnych emocji. Polscy autorzy o tym, co czujemy” Praca zbiorowa

# data[].attributes.body
„Uważność i spokój żabki” Eline Snel

# data[].attributes.body
„Self-reg” Stuart Shanker

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zgodnie z ostatnimi badaniami, kobiety w spektrum autyzmu są często błędnie diagnozowane, niezrozumiane i brakuje im niezbędnego wsparcia, którego potrzebują.

Badania prowadzone na Brown University wskazują, że autyzm i zespół Aspergera są częstsze niż wcześniej sądzono a dziewczęta otrzymują diagnozę średnio 1,5 roku później niż chłopcy. Jedną z przyczyn jest to, że objawy autyzmu u kobiet i dziewcząt mogą być nieco inne niż u chłopców i mężczyzn z zespołem Aspergera i innymi formami zaburzeń ze spektrum autyzmu.

Z tego artykułu dowiesz się:

1. Jakie są statystyki dotyczące autyzmu u kobiet?

2. Dlaczego autyzm różni się u dziewcząt i chłopców?

3. Jak objawy autyzmu różnią się u dziewcząt w porównaniu do chłopców?

4. Czy kobiety i dziewczynki z autyzmem są błędnie diagnozowane?

5. Jak diagnoza może pomóc dziewczynce z autyzmem?

6. Jakie koszty ponoszą dziewczynki, które nie otrzymują oficjalnej diagnozy?

7. Jakie rodzaje terapii mogą przynieść korzyści u dziewcząt?

Statystyki dotyczące autyzmu u kobiet i dziewcząt

Według aktualnych statystyk z Centers for Disease Control and Prevention (CDC) zaburzenia w spektrum autyzmu występują u 1 na 54 dzieci w Stanach Zjednoczonych we wszystkich grupach etnicznych, 4 razy częściej u chłopców niż u dziewcząt.

Dziewczynki z diagnozami ze spektrum autyzmu mają bardziej nasilone objawy i często zdiagnozowaną także niepełnosprawność intelektualną.

Jednak nowe badania nad autyzmem u dziewcząt sugerują, że obie te informacje mogą nie odpowiadać rzeczywistości (Szalavitz, 2016). Spektrum autyzmu może być częstsze a dziewczynki, które mają niższe nasilenie objawów mogą nie otrzymywać diagnozy lub być błędnie diagnozowane.

Zanim zagłębimy się w dokładne różnice pomiędzy autyzmem u kobiet i u mężczyzn, ważne jest, żeby zaznaczyć, że autyzm to spektrum zawierające różne typy autyzmu - od objawów mniej obciążających, po te cięższe. Autyzm u osób, które gorzej funkcjonują jest łatwiejszy do zdiagnozowania. W tym artykule skupiamy się na sytuacji osób, które mają mniejsze nasilenie objawów spektrum autyzmu, w tym często diagnozę zespołu Aspergera (wg. DSM IV).

Dlaczego autyzm różni się u dziewcząt i chłopców?

Niektóre zachowania dzieci, które wskazują na autyzm, ujawniają się niezależnie od płci. Na przykład, jeśli dziecko ma problemy z przetwarzaniem sensorycznym (tj. nadwrażliwy wzrok lub słuch), opóźnienia zdolności motorycznych lub hiperleksję (wczesna zdolność do czytania słów i trudności w rozumieniu języka), może być znacznie łatwiej dojść do wniosku, że Twoja córka jest autystyczna.

Jednak nie każda dziewczynka w spektrum autyzmu ma tego rodzaju symptomy.

Diagnoza może zostać pominięta, ponieważ dziewczęta zwykle wykazują łagodniejsze objawy spektrum autyzmu a zwłaszcza lepsze umiejętności społeczne niż ich rówieśnicy - chłopcy w spektrum autyzmu. Kobiety zazwyczaj rozwijają silniejsze mechanizmy radzenia sobie, żeby dopasować się do oczekiwań, szczególnie gdy mają wysoką inteligencję.

Badanie opublikowane w Journal of Autism and Developmental Disorders opisuje dwie różne teorie, które wyjaśniają dlaczego autyzm jest diagnozowany rzadziej u kobiet.

Pierwsza z teorii mówi, że „bycie kobietą zapewnia ochronę przed cechami autyzmu z powodu różnic płciowych w funkcjach neuroendokrynnych", dokładnie ze względu na wyższy poziom oksytocyny u kobiet, który „zachęca do opieki i przynależności oraz zapewnia ochronę dziewcząt przed rozwojem cech autystycznych" (Solomon, Miller, Taylor, Hinshaw i Carter, 2011).

Druga teoria Simona Barona-Cohena mówi, że "wysoki poziom testosteronu u płodu może powodować, że chłopcy z autyzmem mają „skrajnie męskie mózgi ", charakteryzujące się fenotypami obejmującymi podwyższone „systematyzowanie" (skupienie się na nieożywionych systemach i szczegółach) w porównaniu z „empatią" (skupienie się relacjach interpersonalnych)" (Solomon, Miller, Taylor, Hinshaw i Carter, 2011).

Dalsze badania pomogą lepiej zrozumieć kobiety w spektrum autyzmu.

Jak objawy autyzmu u dziewcząt różnią się w porównaniu do chłopców?

Wyzwania związane z umiejętnościami społecznymi

Jednym z klasycznych objawów spektrum autyzmu są trudności związane z interakcjami społecznymi. Takie trudności są znacznie łatwiejsze do zauważenia u mężczyzn, ponieważ dziewczynki bardziej naturalnie dostosowują się do sytuacji społecznych niż chłopcy. Dziewczynkom z autyzmem z natury łatwiej jest naśladować zachowania innych, przynajmniej na początku.

Może się to zmienić w okresie dojrzewania. W tym czasie interakcje społeczne stają się bardziej złożone, a potrzeba zrozumienia sygnałów społecznych staje się ważniejsza. Społeczne trudności dziewcząt z zespołem Aspergera stają się bardziej oczywiste.

Dziewczynki z zespołem Aspergera mogą osiągać średnie lub doskonałe wyniki w szkole i nawet w zakresie kontaktów z rówieśnikami zachowywać się na poziomie odpowiednim do wieku.

„Niektóre dziewczynki z zespołem Aspergera potrafią ukrywać swoje trudności w szkole, ale mogą doświadczać "kryzysów" w domu, gdzie czują się bezpiecznie. Uwalniają uczucia, które tłumiły przez cały dzień" (Steward, 2014)

Subtelne wskazówki, takie jak trudności w utrzymaniu kontaktu wzrokowego podczas interakcji społecznych lub ucieczka przed trudnymi wydarzeniami poprzez "zawieszanie się" lub marzenia na jawie, mogą pomóc rozpoznać, że dziewczynki są w spektrum autyzmu.

Specjalne zainteresowania i obsesje

Osoby w spektrum autyzmu często mają tendencję do rozwijania specjalnych zainteresowań i obsesji np. obsesje na punkcie faktów (zapamiętywanie rozkładów jazdy pociągów, modeli samolotów, kategorii Pokemonów). Dzieci i dorośli w spektrum autyzmu z upodobaniem tworzą zbiory dotyczące szczególnych zainteresowaniach np. zbieranie znaczków.

Specjalne zainteresowania u osób w spektrum autyzmu kojarzą się zwykle z „hobby dla chłopców", które czasami można uznać za "geekowskie", ale nie zawsze bierzemy pod uwagę obsesje, które mogą być bardziej typowe dla dziewcząt, takie jak zainteresowanie zwierzętami, sztuką, literaturą lub muzyką.

Podczas gdy chłopcy mogą zbierać informacje na tematy, które mają dla nich szczególne znaczenie, dziewczęta mają tendencję do dostosowywania swoich zainteresowań do zainteresowań neurotypowych rówieśników, ale w „bardziej ustrukturyzowany sposób". Nastolatka w spektrum autyzmu może zbierać makijaż i studiować jego aplikację tak, jak robiła to jej ulubiona wizażystka, podczas gdy młodsza dziewczynka może poznać historię lalek Barbie (Steward, 2014).

Myślenie wizualne

Myślenie wizualne odnosi się do koncepcji, według której osoby w spektrum autyzmu myślą bardziej w kategoriach obrazów niż języka mówionego. Taki sposób myślenia umożliwia ludziom konceptualizację wzorców w ich umysłach i rozwiązywanie złożonych problemów. Z myśleniem wizualnym kojarzą się nam chłopcy w spektrum autyzmu, którzy bawią się klockami Lego lub Minecraft i tworzą skomplikowane projekty.

Dorośli mężczyźni, dzięki temu sposobowi myślenia, mogą mieć predyspozycje do roli naukowca, inżyniera lub programisty. Chociaż prawdą jest, że te role są tradycyjnie zdominowane przez mężczyzn, ale jest też wiele kobiet z autyzmem, które takie zawody przyciągają. Nie są to jednak jedyne przykłady zawodów w których pomaga myślenie wizualne.

Jedną z najbardziej znanych kobiet z diagnozą autyzmu jest dr Temple Grandin. Dr Grandin przez pierwsze trzy i pół roku swojego życia nie mówiła, a jako dorosła osoba uzyskała stopień doktora nauk zootechnicznych i wypracowała pionierskie, rewolucyjne koncepcje, ze względu na swoją zdolność myślenia obrazami.

Więcej o dr Temple Grandin tutaj

Myślenie obrazami pomaga realizować się także w obszarach tj. projektowanie ubrań, biżuterii lub nawet architektura całych budynków. Osoby, które mają wysoką inteligencję, ale mają trudności w umiejętnościach społecznych, często z powodzeniem odnajdują się w takich zadaniach.

Więcej o objawach autyzmu przeczytasz w tych artykułach:

Czy kobiety i dziewczęta z autyzmem są błędnie diagnozowane?

Chłopcy i dziewczęta rozwijają się inaczej, w szczególności w okresie dojrzewania. Z reguły dziewczęta szybciej rozwijają umiejętności społeczne i inteligencję emocjonalną.

Często oznacza to, że dziewczęta z autyzmem są mniej towarzyskie niż ich neurotypowe rówieśniczki, ale nie wydają się borykać się z autyzmem tak bardzo jak chłopcy w tym samym wieku. Dlatego dziewczynki ​​są diagnozowane znacznie później niż chłopcy.

Według Maii Szalavitz:

„kobiety z autyzmem mogą być bliższe typowo rozwijającym się mężczyznom pod względem umiejętności społecznych niż typowe dziewczęta lub chłopcy z autyzmem" (Szalavitz, 2016).

Ta szara strefa pozostawiła wiele kobiet i dziewcząt z autyzmem bez diagnozy i bez odpowiedniego wsparcia.

Badanie przeprowadzone w 2014 roku przez psychologa Thomasa Fraziera z Cleveland Clinic wykazało, że dziewczęta, u których zdiagnozowano spektrum autyzmu, miały niższy iloraz inteligencji (IQ) niż ich neurotypowe rówieśniczki, a także duże problemy z zachowaniem.

Dziewczęta rzadziej wykazywały ograniczone zainteresowania (zwykle jest to czynnik diagnostyczny dla zespołu Aspergera). Dodatkowo, obecne testy diagnostyczne zwykle koncentrują się na zainteresowaniach „męskich" i nie obejmują restrykcyjnych zainteresowań, z którymi mogłaby mieć młoda dziewczyna lub kobieta.

Kevin Pelphrey, badacz z Centrum Badań nad Dzieciami Uniwersytetu Yale i ojciec dwójki dzieci z autyzmem, powiedział Szalavitzowi, że obecne testy diagnostyczne pochodzą z badań (prawie wyłącznie) chłopców i uważa, że ​​może to być przyczyną błędnej diagnozy tak wielu dziewcząt i kobiet (Szalavitz, 2016). Kobiety i dziewczęta z zespołem Aspergera często uzyskują błędne diagnozy. W rezultacie są bardziej narażone na współwystępujące zaburzenia, które mogą wynikać z braku umiejętności radzenia sobie lub nawarstwiających się problemów.

Kobiety i dziewczęta z zespołem Aspergera częściej mają depresję, chorobę afektywną dwubiegunową, zaburzenia lękowe, zaburzeń obsesyjno-kompulsywne (OCD) oraz zespół nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD). Chociaż te problemy mogą współwystępować, często są diagnozowane jako jedyne wyjaśnienie objawów prezentowanych przez dziewczynę z zespołem Aspergera.

Widzenie szerszego obrazu tego, w jaki sposób autyzm pasuje do współwystępujących zaburzeń, jest ważne, żeby zapewnić dziewczynkom i kobietom w spektrum autyzmu wsparcie, którego potrzebują.

Naukowcy odkryli również, że kobiety i dziewczęta z autyzmem mają „uderzające podobieństwa w profilach poznawczych" do kobiet z jadłowstrętem psychicznym (anoreksją). Psychiatra Janet Treasure z King's College London mówi, że „zarówno osoby z autyzmem, jak i osoby z anoreksją są zwykle sztywne, zorientowane na szczegóły i zestresowane zmianami". Rozpoznanie anoreksji może być uznane za wyjaśnienie objawów, a tym samym uniemożliwić rozpoznanie u dziewczynek spektrum autyzmu. Treasure podkreślił, że większość kobiet z anoreksją nie ma autyzmu, ale kobiety z anoreksją mają wyższy poziom cech autystycznych niż typowo rozwijające się kobiety (Szalavitz, 2016). Niektóre kobiety z autyzmem, u których zdiagnozowano anoreksję, mogą stosować ograniczoną dietę ze względu na problemy sensoryczne związane z teksturą żywności i innymi preferencjami, podczas gdy u innych zaburzenia odżywiania mogą być wywoływane przez bardziej typowe stresory związane z anoreksją.

Szacuje się, że 23% kobiet, u których zdiagnozowano anoreksję, jest również w spektrum autyzmu. (Szalavitz, 2016)

ADHD może być najczęstszą diagnozą, jaką dziewczęta otrzymują przed diagnozą zespołu Aspergera lub w niektórych przypadkach zamiast niej. Nakładanie się objawów może utrudniać diagnozowanie dziewcząt w spektrum, zwłaszcza przy obecnych modelach diagnostycznych koncentrujących się na mężczyznach. Wiele dziewcząt zachowuje diagnozę ADHD, ale w połączeniu z diagnozą spektrum autyzmu. Daje im to lepsze wyjaśnienie ich doświadczeń i dostęp do większej ilości zasobów, które mogą im pomóc. Uznanie tego pełniejszego obrazu ma kluczowe znaczenie nie tylko dla dziewcząt z zespołem Aspergera, ale także dla ich rodzin.

Jak diagnoza może pomóc dziewczynkom i kobietom w spektrum autyzmu?

Podobnie jak w przypadku mężczyzn, kobiety i dziewczęta z autyzmem odnoszą korzyści z wczesnej interwencji. Wczesna diagnoza może oznaczać wcześniejszy dostęp do terapii i zasobów. Może również oznaczać więcej czasu dla dziewczynki i jej rodziny na naukę radzenia sobie z rozpoznaniem autyzmu. Wczesna interwencja jest kluczowa, ale diagnoza w późniejszym życiu jest lepsza niż brak diagnozy.

Według dr Susan F. Epstein, neuropsycholog klinicznej, dziewczęta z autyzmem często zastanawiają się, co jest z nimi nie tak, cierpią z powodu niskiej samooceny, depresji i mogą stać się podatne na zastraszanie.

Młode i dorosłe kobiety, po otrzymaniu diagnozy autyzmu, mogą być zmuszone do nadrobienia zaległości w zakresie umiejętności społecznych i mechanizmów radzenia sobie. Jednak po okresie przystosowawczym większość kobiet i dziewcząt odczuwa ulgę w otrzymaniu diagnozy.

Po postawieniu diagnozy Ty i / lub Twoje dziecko możecie spotkać się z terapeutami, terapeutami zajęciowymi, psychiatrami lub innymi specjalistami, którzy mogą odpowiedzieć na pytania i pomóc długoterminowo.

Dziewczyny w spektrum mogą brać udział w zajęciach z umiejętności społecznych. Tutaj uczą się radzić sobie w różnych trudnych sytuacjach społecznych i nawiązywać relacje międzyludzkie. Terapeuci mogą również pomóc dziewczętom w radzeniu sobie z współwystępującymi zaburzeniami, takimi jak lęk, depresja, choroba afektywna dwubiegunowa i anoreksja.

Jaki koszt ponoszą dziewczynki, które nie otrzymają oficjalnej diagnozy?

Diagnozowanie w kierunku autyzmu może być niełatwym przedsięwzięciem, zwłaszcza dla dziewczynki. Jako rodzic możesz mieć sprzeczne uczucia co do tego, czy diagnoza dla jest konieczna.

Należy pamiętać, że osoby z autyzmem mogą wieść satysfakcjonujące i piękne życie. Diagnoza otworzy drzwi do terapii i zasobów dla Ciebie i Twojego dziecka. Nawet jeśli Twoja córka jest już w okresie dojrzewania, umiejętności, które może rozwinąć podczas terapii, będą dla niej bardzo ważne.

Dziewczyny w spektrum autyzmu, które zmagają się z wyznaczaniem granic społecznych lub znajdowaniem lub utrzymywaniem znaczących związków, są bardziej narażone na wykorzystywanie seksualne i problemy ze zdrowiem psychicznym; są również bardziej skłonne do pozostawania w agresywnych związkach.

Dziewczęta z autyzmem są bardziej narażone na zaburzenia afektywne (nastroju), takie jak depresja, lęk i choroba afektywna dwubiegunowa. (Solomon, Miller, Taylor, Hinshaw i Carter, 2011). Badanie przeprowadzone przez Barona-Cohena wykazało, że „66% dorosłych z łagodniejszą postacią spektrum autyzmu (zespół Aspergera) zgłaszało myśli samobójcze, to jest 10 razy częściej niż w ogólnej populacji. Odsetek ten wyniósł 71% wśród kobiet" (Szalavitz, 2016).

Znalezienie specjalisty, który rozumie autyzm u dziewcząt i kobiet, jest kluczowe, aby pomóc Twojej córce nauczyć się wyznaczać granice i zarządzać zdrowiem psychicznym. Punktem wyjścia do poszukiwania oficjalnej diagnozy spektrum autyzmu może być lekarz rodzinny lub psychiatra (bez skierowania).

Jeśli konsultacja nie jest możliwa, na początek możesz również wziąć udział w bezpłatnym internetowym teście przesiewowym (np. test AQ), w którym orientacyjny wynik uzyskasz w ciągu około 10 minut. Testy są wskazówka, która pomaga ocenić zachowanie dziecka i podjąć decyzję o poszukiwaniu diagnozy.

Jakie rodzaje terapii mogą przynieść korzyści dla dziewcząt w spektrum autyzmu?

Dziewczęta z zaburzeniami ze spektrum autyzmu mają różne możliwości uczestniczenia w terapii. Kompleksowe programy terapii oparte (np. terapia behawioralna, TEACCH, ESDM) są szczególnie pomocne w przypadku młodych dziewcząt (w wieku poniżej pięciu lat), ale starsze dziewczęta również mogą skorzystać z niektórych strategii terapeutycznych.

Indywidualna praca z psychologiem również pomaga dziewczynom z autyzmem. Podczas psychoterapii terapeuta przedstawia dziecku problemy i oboje pracują nad znalezieniem rozwiązania. Podczas sesji psychoterapeutycznej klienci są zachęcani do zadawania pytań, wyładowania emocji i szukania wskazówek.

Terapia zajęciowa to kolejna opcja dla dzieci, które potrzebują pomocy w uczeniu się rutyny dnia i wykonywania codziennych zadań. Terapeuta zajęciowy może pomóc dziewczynom z autyzmem w nauce umiejętności, które pomogą jej w domu, szkole lub w miejscu pracy.

Kobiety ze współwystępującymi zaburzeniami, takimi jak zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, anoreksja lub które przeżyły traumę, mogą potrzebować kompleksowej pomocy zespołu specjalistów. Ponieważ coraz więcej kobiet i dziewcząt otrzymuje diagnozę spektrum autyzmu, specjaliści są coraz bardziej świadomi wyjątkowego sposobu, w jaki rozwijają się kobiety w spektrum autyzmu i opracowują nowe sposoby, aby pomóc im w rozwoju.

Rozpoznanie objawów autyzmu u dziewcząt może nastąpić wcześniej, kiedy rodzice są świadomi jakie są objawy autyzmu oraz, że autyzm u dziewczynek może wyglądać nieco inaczej niż u chłopców.

Jeśli nie masz pewności, od czego zacząć, możesz skontaktować Cię z ośrodkami zajmującymi się autyzmem w Twojej okolicy.

Więcej o diagnozie przeczytasz w artykule: diagnoza autyzmu - wszystko o diagnozowaniu

Autorka: Katherine G. Hobbs

Artykuł przetłumaczony dzięki uprzejmości autismparentingmagazine.com

Uzupełniony o dodatkowe informacje

# data[].attributes.attachment_link.title
Objawy autyzmu u dziewczynek i u kobiet. Czy zespół Aspergera jest pomijany u kobiet?

# data[].attributes.attachment_link.description
Zgodnie z ostatnimi badaniami, kobiety w spektrum autyzmu są często błędnie diagnozowane, niezrozumiane i brakuje im niezbędnego wsparcia, którego potrzebują. Badania prowadzone na Brown University wskazują, że autyzm i zespół Aspergera są częstsze niż wcześniej sądzono a dziewczęta otrzymują diagnozę średnio 1,5 roku później niż chłopcy.

# data[].attributes.attachment_link.title
Objawy autyzmu - u dzieci, młodzieży i dorosłych. Czy to jest autyzm?

# data[].attributes.attachment_link.description
Objawy autyzmu związane są z komunikacją, kontaktami z dorosłymi i rówieśnikami oraz brakiem elastyczności - taki podział na 3 obszary nazywany jest triadą zaburzeń autystycznych. Opisujemy zachowania dziecka, które są wskazówkami pokazującymi, co może niepokoić i skłonić do skonsultowania się ze specjalistami.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Świat Parentingu | Świat Przedszkolaka | Świat Pierwszoklasisty - swiatp.pl

# data[].attributes.attachment_link.title
ZACHOWANIA TRUDNE W AUTYZMIE – PORADNIK DLA RODZICA - Świat Parentingu | Świat Przedszkolaka | Świat Pierwszoklasisty - swiatp.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Praca z dziećmi z autyzmem to ciągłe podejmowanie wyzwań. W Niepublicznym Punkcie Przedszkolnym Effectis (terapeutycznej placówce dla dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu) codziennie zadajemy sobie pytanie jak najlepiej możemy pomóc naszym podopiecznym? W poniższym artykule przedstawiamy poradnik dla rodziców dotyczący zachowań trudnych u dzieci. Powiemy sobie czym są zachowania trudne, jakie są przyczyny ich powstawania oraz o sposobach ich przezwyciężania. Serdecznie zapraszam do lektury. Mirosław Wiśniewski oligofrenopedagog, dyrektor pedagogiczny NPP Effectis Zachowania trudne, które pojawiają się u dzieci ze spectrum autyzmu, budzą u rodziców poczucie bezradności i strachu. Często rodzice nie wiedzą jak powstrzymać agresję u dziecka. Bardzo ważne jest poznanie i zrozumienie przyczyn trudnych zachowań, aby wiedzieć w jaki sposób sobie z nimi radzić. Autyzm to całościowe zaburzenie rozwoju, dlatego aby móc zrozumieć dzieci z autyzmem, należy poznać ich sposób myślenia, przetwarzania informacji i komunikowania się z innymi ludźmi. Dla dzieci z autyzmem ważna jest potrzeba stałości i przewidywalności. Występujące u nich – schematyzm zachowań, oporność na zmiany, powtarzające się czynności rutynowe, zaburzenia funkcji językowych i komunikacyjnych, niskie interakcje społeczne w dużej mierze przyczyniają się do powstawania agresji. Dziecko, które nie potrafi wyrazić własnych uczuć, czy określić swoich potrzeb, w sytuacjach dla niego trudnych może przejawiać niepohamowane ataki złości. Niemniej jednak, trudne zachowania dziecka stwarzają problem ludziom, którzy znajdują się w jego najbliższym otoczeniu. Dlatego, aby móc przejąć odpowiedzialność za niepożądane zachowanie dziecka, należy wypracować metody radzenia sobie z nimi. Głównym celem dla terapeutów, jak i rodziców jest nauczenie dziecka pożądanych i społecznie akceptowanych form zachowań. To na nich spoczywa odpowiedzialność, aby za pomocą własnego zachowania prowadzić do zmniejszania się ryzyka występowania agresji u dziecka. Definicja trudnych zachowań Zachowania trudne określane są jako działania, które swoją częstotliwością, nasileniem i czasem trwania prowadzą do niebezpieczeństwa fizycznego nie tylko osób je wywołujących, ale także ludzi z ich najbliższego otoczenia (rodziców, opiekunów, terapeutów, nauczycieli, rówieśników). Do takich zachowań można zaliczyć: agresję (uderzanie, kopanie, gryzienie, drapanie, ciągnięcie za włosy, uderzanie przedmiotami w innych ludzi); autoagresję (samookaleczanie, gryzienie rąk, uderzanie głową o ścianę, uderzanie w głowę inną częścią ciała lub uderzanie w siebie przedmiotami); rzucanie przedmiotami, niszczenie mienia; ucieczki, odchodzenie od stołu; krzyk, napady złości. Zachowania trudne często nazywane są jako zachowania odbiegające od normy, problemowe i nieadaptacyjne. Rozpoznawane są na podstawie skutków jakie wywołują, a to czy dane zachowanie można uznać za trudne i wymagające działania zależy od wielu czynników. Za zachowania trudne można przyjąć takie zachowania, które: są niebezpieczne dla osoby, która je wywołuje, jak również dla osób z jej otoczenia; przez formę lub nasilenie są nieodpowiednie do poziomu rozwoju i wieku dziecka; są nieadekwatne do panujących norm społecznych; zakłócają proces uczenia się nowych umiejętności; powodują stres u osób z najbliższego środowiska. Przyczyny powstawania zachowań trudnych Agresja i inne zachowania trudne często są główną aktywnością dziecka i tym samym stanowią stały wzór zachowania. Ważne jest to dlaczego u dziecka pojawiają się takie zachowania. Według teorii behawioralnej zachowania niepożądane są wynikiem wzajemnej zależności pomiędzy daną jednostką, a wydarzeniami środowiskowymi. Teoria ta zakłada dwie hipotezy odnoszące się do powstawania owych zachowań. Po pierwsze, zachowania te mogą być reakcją na środowisko, które pozbawione jest stymulacji (pobudzanie działania organizmu za pomocą bodźca fizycznego). Oznacza to, że dziecko angażuje się w zachowania niepożądane, aby móc zwrócić na siebie uwagę innych lub mieć dostęp do pożądanej rzeczy, aktywności. Przykładem może być następująca sytuacja: dziecko po skończonej zabawie nie chce posprzątać rozrzuconych przedmiotów, ponieważ woli w tym czasie odpoczywać. Zaczyna pokładać się na podłodze, kopać nogami i krzyczeć. Nagrodą dla dziecka byłoby zwrócenie na siebie uwagi rodzica i pozwolenie mu na nie kontynowanie zadania. Po drugie, zachowania trudne mogą pojawiać się w sytuacjach trudnych i stresujących dla dziecka, np. gdy odczuwa ból lub gdy stawiane są mu wysokie wymagania, którym nie potrafi sprostać. Wtedy też agresja jest dla dziecka głównym czynnikiem poradzenia sobie z poczuciem zagrożenia. Dziecko zaczyna angażować się w zachowania niepożądane, ponieważ nie zna innej formy komunikacji. Zatem zachowania agresywne i autoagresywne często stanowią odpowiedź dziecka na jego frustrację, spowodowaną między innymi: chęcią zwrócenia na siebie uwagi; utratą nagrody, pożądanej rzeczy, aktywności; uniknięciem sytuacji trudnej, stresującej; odczuwaniem bólu fizycznego Występujące u dziecka z autyzmem zachowania trudne spowodowane są również ograniczonymi wzorcami zachowań lub aktywności. W głównej mierze mają one charakter schematyczności, sztywności w zachowaniu. Dziecko często pragnie stałości i przewidywalności w swoim najbliższym otoczeniu. Bardzo konsekwentnie przestrzega planu dnia, a określone czynności wykonuje w sposób rutynowy i stały. Każda najmniejsza zmiana, jak np. inne usadzenie przy stoliku lub odmienny plan dnia, mogą prowadzić do zachowań niepożądanych. Do angażowania się w ataki agresji przyczyniać się mogą również różne deficyty dziecka, jak na przykład problemy z koncentracją, uboga komunikacja czy nadaktywność ruchowa. Brak motywacji dziecka także może wpływać na pojawianie się zachowań agresywnych. Dzieci z autyzmem, aby móc przyswajać umiejętności szkolne potrzebują dużego wsparcia i przede wszystkim motywacji. Dziecko pozbawione wzmocnień i pochwał może bardzo szybko zniechęcać się i frustrować, gdy nie będzie mogło opanować danej umiejętności. W terapii behawioralnej ważnymi pojęciami są motywacja i wzmocnienie. Motywacja to podejmowanie konkretnego działania ukierunkowanego na cel. Motywację można podzielić na: motywację wewnętrzną, w której jednostka angażuje się w działanie dla samego działania. Inaczej mówiąc, to motywowanie samego siebie dla uzyskania celu; motywację zewnętrzną, w której jednostka angażuje się w wykonanie konkretnego działania w celu osiągnięcia nagrody lub uniknięcia kary. Wzmocnienie (wzmocnienie pozytywne) to inaczej bodziec, który pojawia się po danej reakcji zwiększając siłę ponownego pojawienia się danej reakcji. Wzmocnieniem może być każda pożądana rzecz lub aktywność dla danej jednostki – dla dziecka może to być, np. ulubiona zabawka, żelki, czekoladki, bańki mydlane, balon. Wzmocnienie powinno być natychmiastową reakcją na każde pożądane zachowanie dziecka. Sposoby przezwyciężania trudnych zachowań W pierwszej kolejności należy pamiętać, że każde trudne zachowanie dziecka jest podyktowane jakimś czynnikiem. Dziecko, które kopie, bije, gryzie, krzyczy lub rzuca przedmiotami, sygnalizuje w ten sposób swój dyskomfort. Dzieje się tak wtedy, gdy między innymi znajduje się w trudnej sytuacji, nie potrafi sprostać zadaniu, odczuwa ból lub jest niezrozumiałe przez innych. Wszystkie zachowania agresywne, które pojawiają się u dziecka są uzasadnione. Bardzo ważne jest więc, aby rodzic, opiekun lub terapeuta zauważał sygnały jakie wysyła dziecko, reagował na nie i swoimi metodami prowadził do wygaszania zachowań niepożądanych. Terapia dzieci z autyzmem powinna być ukierunkowana nie tylko na uczeniu się i zdobywaniu nowych umiejętności, ale także na zwalczaniu zachowań trudnych, które uniemożliwiają edukację dziecka. Istnieje kilka metod, które mogą pomagać w procesie wyciszania zachowań agresywnych. Między innymi należy: nie nagradzać, nie wzmacniać niepożądanych zachowań, a jeżeli nie zagrażają one osobie je wywołującej lub innym osobom, najlepiej je ignorować, wzmacniając przy tym pojawiające się zachowania pożądane; wspólnie z dzieckiem stworzyć plan dnia określający najważniejsze aktywności w ciągu dnia (np. śniadanie, zabawa, spacer, nauka, obiad, odpoczynek); przygotować dziecko na wszelkie zmiany w codziennym planie dnia – wprowadzać je bardzo łagodnie i stopniowo, wyjaśniając przy tym dokładnie, jakie zmiany zostały wdrożone; wspólnie z dzieckiem stworzyć kodeks/regulamin dobrego zachowania (np. bawię się spokojnie, czekam na swoją kolej, słucham mamy/taty/pani/pana, dzielę się zabawkami); unikać bodźców, które dla dziecka mogą być nieprzyjemne i budzące dyskomfort, np. głośne dźwięki; stosować dociski poprzez zawijanie dziecka w koc obciążeniowy (metodę tę należy zawsze skonsultować z terapeutą integracji sensorycznej); zapewnić dziecku regularne ćwiczenia ruchowe, które pozwolą zminimalizować zachowania agresywne (bardzo dobrym pomysłem jest regularne chodzenie dziecka na basen); zapewnić odpowiednią dietę dostosowaną do potrzeb dziecka; zachowania trudne zastępować zachowaniami adaptacyjnymi, czyli takimi które akceptowane są przez środowisko; wprowadzić alternatywne systemy komunikacji (piktogramy), w przypadku gdy dziecko nie mówi, umożliwiając mu tym samym możliwość komunikacji. Bardzo ważnym czynnikiem, który mobilizuje dziecko do tego, aby zachowywać się poprawnie, jest odpowiednia motywacja. Dlatego też, jako jedną z technik przezwyciężenia zachowań agresywnych stosuje się technikę wzmacniania pozytywnego. Ważne jest, aby jako wzmocnienie wybrać takie rzeczy lub czynności, do których dziecko na co dzień ma ograniczony dostęp, a są dla niego atrakcyjne i rzeczywiście będą stanowić nagrodę. Wzmacniamy tylko w tych sytuacjach, w których dziecko robi postępy w sferach dla niego trudnych i wymagających. Przykład: gdy dziecko podczas wykonywania zadania, odpowie poprawnie na zadane pytanie, niezwłocznie dostaje nagrodę w postaci wzmocnienia biologicznego (czekoladki). Wzmocnienia mogą być biologiczne (ulubiona słodycz, przekąska) lub fizyczne (zabawka, ulubiona aktywność, np. dmuchanie baniek mydlanych). Stopniowo z upływem czasu, gdy dziecko w sposób spontaniczny przejawia coraz więcej zachowań pozytywnych, należy wygaszać metodę wzmacniania pozytywnego. Kolejną z technik jest ekonomia żetonowa, którą również zaklasyfikować można do wzmacniania pozytywnego. Technika ta, polega na przyznawaniu dziecku punktów za każde poprawne zachowanie lub wykonane zadanie. Po zdobyciu określonej liczby punktów, dziecko może wymienić je na konkretną nagrodę. Wprowadzając ekonomię żetonową, początkowo należy opisać niepożądane zachowanie dziecka (kiedy się pojawia, jak często i w jakich okolicznościach). Technikę tę należy stosować do maksymalnie trzech zachowań. Następnie należy w sposób bardzo dokładny i zrozumiały opisać oczekiwane zachowanie pożądane. I na koniec przypisać i ustalić punkty dla zachowania pożądanego. Żetony powinny być przyznawane od razu po właściwym zachowaniu i wspólnie z dzieckiem przyklejane do przeznaczonej do tego tablicy. Gdy dziecko uzyska wszystkie możliwe punkty (zazwyczaj określa się 5 punktów) może wymienić je na nagrodę, która wcześniej ustalana jest wspólnie z dzieckiem. Ważne jest, aby każdy przyznany punkt był nagradzany również pochwałą słowną. Gdy u dziecka coraz częściej można zaobserwować zachowania pożądane, stopniowo należy wycofywać nagradzanie żetonowe, zastępując je tylko wzmocnieniami społecznymi (pochwałami słownymi). Wyróżnia się trzy rodzaje ekonomii żetonowej: Klasyczny system żetonowy – zwiększanie częstości występowania zachowań pożądanych, które pojawiają się rzadko lub wcale; Turniej uśmiechniętej twarzy – wygaszanie zachowań niepożądanych, które pojawiają się często, ale bez stosowania konsekwencji; Odwrócony system żetonowy – dziecko odpracowuje ujemne saldo początkowe dzięki wykonaniu dodatkowych zadań. W terapii behawioralnej do eliminowania zachowań trudnych u dziecka stosuje się również takie procedury jak: wygaszanie; koszt reakcji; time-out bez wykluczenia lub z wykluczeniem. Wygaszanie oznacza zaprzestanie wzmacniania zachowań niepożądanych. Metodę tę, należy stosować wtedy, gdy niepożądane zachowania dziecka nie stanowią zagrożenia dla niego, jak i osób z najbliższego otoczenia. Wzmocnieniem dla dziecka, które swoim zachowaniem przeszkadza innym, może być zwrócenie na niego uwagi przez terapeutę, rodzica czy opiekuna. Przykład: dziecko nie chce uczestniczyć w zabawie grupowej z rówieśnikami, zaczyna więc przeszkadzać innym poprzez głośny śmiech, aby zwrócić uwagę osoby dorosłej i mieć możliwość nieuczestniczenia w zabawie. W takiej sytuacji ignorujemy złe zachowanie. Jeśli dziecko zaprzestanie zachowania niewłaściwego i będzie grzecznie brać udział w zabawie, należy wzmocnić zachowanie pozytywne, przez pochwałę słowną. Dzięki tej metodzie ignorowanie zachowania niewłaściwego może w konsekwencji przyczyniać się do jego całkowitego wygaszenia. Koszt reakcji, to procedura, która polega na odbieraniu dziecku określonej liczby wzmocnień, ze względu na angażowanie się w zachowania trudne. Przykładem może być odebranie dziecku już uzyskanych wcześniej wzmocnień: naklejek, żetonów, różnych aktywności. Aby móc wprowadzić koszt reakcji, na sam początek należy określić, po jakim zachowaniu niepożądanym zostaną utracone wzmocnienia i jaka to będzie ich liczba po każdym kolejnym takim zachowaniu. Należy również wcześniej zapoznać dziecko z zależnością, że za każde złe zachowanie nastąpi utrata wzmocnień. Ważne jest, aby wcześniej upewnić się czy jest wystarczająca ilość wzmocnień, tak aby można było stopniowo odbierać je za każde niepożądane zachowanie dziecka. Szybka utrata wzmocnień może zniechęcać dziecko i nasilać pojawienie się nowych zachowań trudnych. Time-out to rodzaj karania negatywnego i polega na czasowym odebraniu dziecku korzystania ze wzmocnień, które znajdują się w jego otoczeniu. Procedura ta może być zastosowana bez wykluczenia (wykonywana jest w otoczeniu, w którym przebywa dziecko) lub z wykluczeniem (wykonywana jest poza otoczeniem, w którym przebywało dziecko). Time-out bez wykluczenia opiera się na tym, że pozostawiamy dziecko w otoczeniu, w którym przebywało w momencie, gdy zaangażowało się w zachowanie trudne. Tym samym odbieramy mu możliwość korzystania ze wzmocnień w tym otoczeniu. Przykład: podczas posiłku dziecko przeszkadza innym osobom w jego otoczeniu, np. krzyczy, uderza w stół, kręci się na krześle. Zostaje wprowadzona procedura time-out bez wykluczenia, czyli pozostawienie dziecka przy stoliku, ale zabranie mu talerza z obiadem, uniemożliwiając dalsze spożywanie posiłku. Dopiero, gdy dziecko będzie spokojnie siedziało przy stoliku, bez trudnych zachowań można podać mu wcześniej zabrane jedzenie. Natomiast time-out z wykluczeniem to procedura, w której dziecko czasowo wykluczone jest z otoczenia, w którym angażowało się w zachowania agresywne i tym samym traci możliwość korzystania ze wzmocnień znajdujących się w pomieszczeniu. Przykład: podczas posiłku dziecko zachowuje się agresywnie wobec innych osób z…

# data[].attributes.attachment_link.title
Czy mindfulness może być wsparciem dla dzieci z ADHD?

# data[].attributes.attachment_link.description
Zmagania się z trudnościami w koncentracji uwagi, impulsywnością oraz nadpobudliwością to codzienność wielu dzieci z ADHD. W społeczeństwie, które coraz częściej doświadcza nadmiaru informacji i stawia wysokie wymagania przed młodszym pokoleniem, znalezienie narzędzi wspomagających rozwój i dobre samopoczucie dzieci z ADHD jest kluczem do ich prawidłowego funkcjonowania i budowania relacji z otoczeniem. Współczesna psychologia coraz częściej przywiązuje wagę do korzyści płynących z praktykowania mindfulness, czyli uważności w pracy z dziećmi z ADHD.    Jak może ona pomóc naszym dzieciom?  Czy medytacja, skupianie się na chwili obecnej i uważność mogą stać się wsparciem w codziennych wyzwaniach dzieci z ADHD?    Jakie korzyści niesie mindfulness dla dzieci z ADHD i ich rodzin?  Zachęcamy do zgłębienia tematu i odkrycia, jakie korzyści może przynieść praktyka mindfulness nie tylko dzieciom z ADHD, lecz także ich rodzinom. 

# data[].attributes.attachment_link.title
Nagrania | Mndfulness Dla Dzieci | Obejrzyj i posłuchaj

# data[].attributes.attachment_link.description
Nagrania dla dzieci z serii mindfulness dla dzieci. Posłuchaj czym jest mindfulness dla dzieci.

# data[].attributes.attachment_link.description
Poradnik autystyczny zamieszcza na swojej stronie listę przeszło 300 książek i filmów z autyzmem w tle, oraz recenzje wielu pozycji. Program Bada Bada fundacji Synapsis poleca książki dla rodziców. Także na stronie fundacji nie-grzeczne dzieci znajduje się lista lektur wraz z opisem. Ciekawe recenzje najnowszych książek o autyzmie zamieszcza Niebieska Fala Weronika Janiak wpółautorka książki “Książka o człowieku w spektrum autyzmu”

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Pedagogika Specjalna - portal dla nauczycieli

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Koncepcję integracji sensorycznej, jej zaburzeń oraz terapii opracowała w drugiej połowie ubiegłego stulecia amerykańska psycholog i terapeutka zajęciowa, Anna Jean Ayre.

INTEGRACJA SENSORYCZNA I JEJ ZABURZENIA

Integracja sensoryczna to zjawisko zachodzące w ośrodkowym układzie nerwowym. Polega na interpretacji, organizacji i integracji bodźców zmysłowych odbieranych z organizmu i środowiska. W efekcie tego procesu układ nerwowy podejmuje decyzje, które bodźce zignorować, na których się skoncentrować, na które odpowiedzieć. Następnie uruchamia adekwatną reakcję. Dzięki temu możemy skutecznie funkcjonować w zmiennych warunkach sytuacyjnych.

Zaburzenia integracji sensorycznej to wynikające z wadliwej organizacji lub minimalnych uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego zakłócenia w procesie przetwarzania informacji zmysłowych. Sprawiają one, że układ nerwowy niewłaściwie ocenia docierające do niego treści i wysyła do mózgu zniekształcone dane na temat wrażeń zmysłowych. W efekcie sygnały z układów sensorycznych nie są przetwarzane na właściwe reakcje. Człowiek nie może skutecznie reagować na sytuację, w jakiej się znajduje. Zaburzenia integracji sensorycznej wywierają negatywny wpływ na wszystkie sfery funkcjonowania człowieka. Dlatego istotne jest szybkie postawienie diagnozy i rozpoczęcie terapii.

DIAGNOZA I INDYWIDUALNY PROGRAM TERAPII INTEGRACJI SENSORYCZNEJ

Diagnozę, a następnie korekcję zaburzeń integracji sensorycznej przeprowadza wykwalifikowany terapeuta.

Na diagnozę składają się między innymi:

wywiad z rodzicami dotyczący przebiegu ciąży i porodu, dotychczasowego rozwoju dziecka, stanu zdrowia, przebytych chorób;

wypełnienie przez rodziców kilku kwestionariuszy dotyczących funkcjonowania sensoryczno - motorycznego dziecka;

testy i próby kliniczne, czyli polecenie dziecku wykonania kilku zadań pozwalających ocenić jego napięcie mięśniowe, równowagę, koordynację, czucie ciała;

obserwacja spontanicznej aktywności dziecka na sali terapeutycznej.

Efektem przeprowadzonych przez terapeutę badań jest rozpoznanie mocnych stron oraz sfery deficytów w rozwoju sensoryczno - motorycznym dziecka, czyli wyłonienie obszarów, które należy poddać korekcji.

Następnie terapeuta opracowuje indywidualny program terapii dostosowany do profilu zaburzeń oraz adekwatny do aktualnych potrzeb i możliwości dziecka. Na program ten składa się przede wszystkim opis sekwencji czynności oddziałujących na układ nerwowy, które pozwolą w sposób celowy i kontrolowany stymulować go do tego, aby wytworzył adekwatne reakcje adaptacyjne. Inaczej mówiąc, terapeuta tworzy zestaw ćwiczeń i zabaw, które należy podjąć z dzieckiem oraz opisuje ich częstotliwość i intensywność.

TERAPIA INTEGRACJI SENSORYCZNEJ - ZAŁOŻENIA

Terapia integracji sensorycznej opiera się przede wszystkim na mechanizmie plastyczności neuronalnej, czyli zdolności układu nerwowego do modyfikacji mających na celu odzyskiwanie utraconych funkcji. W przypadku integracji sensorycznej zmiany te mogą nastąpić pod wpływem kontrolowanej, odpowiednio dobranej stymulacji zmysłowej.

Kolejnym zjawiskiem, do którego nawiązuje omawiana terapia, jest sekwencyjność procesu rozwoju integracji sensorycznej. Wynika z niej fakt, że złożone, bardziej kompleksowe zachowania i umiejętności powstają na bazie wcześniej uformowanych, prostych zachowań. W związku z tym, odtwarzając pierwotne funkcje układu sensorycznego, torujemy drogę dla automatycznego pojawienia się kolejnych, wyższych.

Metoda integracji sensorycznej wykorzystuje także naturalny, instynktowny popęd do aktywnego eksplorowania otoczenia, jaki posiada dziecko. Zadania wykonywane w ramach terapii wychodzą na przeciw tym naturalnym dążeniom, umożliwiając dziecku zaspokojenie ciekawości świata przy jednoczesnym rozwoju funkcji aparatu sensorycznego.

CELE TERAPII INTEGRACJI SENSORYCZNEJ

Celem terapii integracji sensorycznej jest stymulacja centralnego układu nerwowego poprzez pobudzanie receptorów zmysłowych. Proces ten ma dostarczyć aparatowi sensorycznemu odpowiednią ilość i jakość bodźców, aby na ich podstawie mózg nauczył się właściwego reagowania i wykształcił prawidłowe reakcje adaptacyjne.

Oddziaływanie terapeutyczne polega na planowym bodźcowaniu trzech podstawowych, pierwotnych zmysłów: dotyku, czucia głębokiego, równowagi, które stanowią bazę dla wykształcenia wyższych, bardziej zaawansowanych umiejętności przetwarzania sensorycznego.

Nabycie konkretnych umiejętności nie jest celem terapii. Następuje ono jednak, jako skutek poboczny, gdy w wyniku przeprowadzonej stymulacji poprawia się integracja sensoryczna i wzmacniają procesy nerwowe, co w sposób automatyczny przekłada się na pojawienie nowych, adekwatnych reakcji i zachowań.

ZASADY OBOWIĄZUJĄCE W TERAPII INTEGRACJI SENSORYCZNEJ

Elementy omawianej metody mogą wykorzystywać w swojej pracy fizjoterapeuci, terapeuci zajęciowi, pedagodzy specjalni, rewalidatorzy. Typowe zajęcia metodą integracji sensorycznej powinien jednak prowadzić wykwalifikowany terapeuta.

Metoda nadaje się do wykorzystania we wszystkich przypadkach, w których rozpoznaje się zaburzenia w procesie integracji sensorycznej, a w szczególności przy mózgowym porażeniu dziecięcym, zespole Downa, autyzmie, zespole Aspergera, ADHD. Z powodzeniem można ją także stosować do wspomagania rozwoju dzieci z trudnościami w uczeniu się.

Nigdy nie należy stosować omawianej metody jako głównej i jedynej terapii. Zawsze trzeba ją traktować jako uzupełnienie leczenia neurologicznego, psychiatrycznego czy psychologicznego.

Niezwykle istotne jest, aby terapię integracji sensorycznej rozpocząć w jak najmłodszym wieku. Wynika to z faktu, że plastyczność neuronalna jest największa u małych dzieci i u nich właśnie możemy osiągnąć najlepsze efekty. Nie oznacza to jednak, że terapia przeznaczona jest tylko dla dzieci. Plastyczność neuronalna występuje u człowieka przez całe życie, więc metodę tę można stosować nawet u osób dojrzałych.

Z uwagi na fakt, iż dysfunkcje integracji sensorycznej mogą przybierać zróżnicowane obrazy kliniczne, terapia musi być zindywidualizowana, czyli każdorazowo dostosowana do profilu zaburzeń konkretnej osoby.

Podczas terapii nie stosuje się sztywnego, powtarzalnego schematu ćwiczeń. Zajęcia przyjmują postać zabawy, do której stopniowo włącza się wszystkie sprawności, które u dziecka mają charakter deficytowy oraz proponuje się mu nowe doświadczenia ruchowe i doznania sensoryczne.

Niezwykle ważne w terapii są motywacja i zaangażowanie dziecka. Dlatego podczas zajęć terapeuta daje mu możliwość wyboru ćwiczeń i zabaw oraz dąży do tego, by samo inicjowało rożnego rodzaju aktywności.

Ze względu na wagę motywacji do pracy i zaangażowania dziecka w proces korekcyjny, wszystkie działania, które podejmuje ono w toku terapii, powinny kończyć się sukcesem. W związku z tym zadania stawiane przed dzieckiem muszą dokładnie odpowiadać jego aktualnym możliwościom. Nie mogą być zbyt trudne ani za łatwe. Oznacza to także, że wraz z postępami czynionymi przez dziecko stopień trudności zlecanych mu zadań powinien wzrastać.

Podczas terapii stosuje się multistymulację, czyli łączenie różnego rodzaju bodźców jednocześnie. W tym celu na przykład wykorzystuje się kolorowe przyrządy, aby stymulować zmysł wzroku oraz podkład muzyczny i wyrazy dźwiękonaśladowcze, w celu pobudzania zmysłu słuchu.

Zasadą obowiązującą w terapii jest także częsta zmiana rodzaju, intensywności i częstotliwości działających na dziecko bodźców. Efekt ten uzyskuje się poprzez przeplatanie ze sobą różnorodnych rodzajów stymulacji. Dobierając zestaw ćwiczeń, gier i zabaw terapeuta musi uważać, aby nie przebodźcować dziecka, czyli nie doprowadzić jego organizmu do stanu przeciążenia sensorycznego.

Korekcja zaburzeń integracji sensorycznej nie może ograniczyć się tylko do pracy dziecka ze specjalistą. W proces terapeutyczny należy także zaangażować jego rodziców. Powinni oni współpracować z terapeutą oraz wykonywać z dzieckiem w domu wybrane ćwiczenia.

JAK WYGLĄDAJĄ ZAJĘCIA TERAPII INTEGRACJI SENSORYCZNEJ?

Sesje korekcji zaburzeń integracji sensorycznej odbywają się zazwyczaj raz, dwa lub trzy razy w tygodniu i trwają od 45 do 60 minut. Trudno z góry określić, jak długo powinno się prowadzić trapię, gdyż zawsze jest to sprawa indywidualna, inna dla każdego dziecka.

Zajęcia prowadzone są na sali gimnastycznej lub w innym specjalnie przystosowanym pomieszczeniu, które określa się jako sala doświadczania świata. Na jej wyposażenie składają się między innymi: hamaki, huśtawki; wałki; trampoliny; suche baseny; podwieszane liny, dętki, trapezy; pochylnie; równoważnie; tunele; zestawy miękkich klocków; materace, maty o rożnej twardości i fakturze; piłki i dyski rehabilitacyjne; obręcze; szarfy; poduszki, woreczki napełnione rożnego rodzaju materiałami; zabawki (puzzle, klocki); artykuły do prac plastycznych (tablice, arkusze papieru, kredki, klej, farby, plastelina, modelina, piasek kinetyczny); instrumenty muzyczne; zestawy do stymulacji węchowej, wzrokowej, słuchowej; koce; namioty; deskorolki; masażery; drabinki. Pomieszczenie, w którym odbywają się zajęcia, jest kolorowe i atrakcyjne dla dzieci, gdyż swoim wyglądem przypomina plac zabaw.

Podczas zajęć dzieci uczestniczą w zabawach lub wykonują ćwiczenia przy odpowiednio dobranym podkładzie muzycznym. Często także uczestniczą w zajęciach na boso, co ma potęgować wrażenia sensoryczne odbierane przez receptory umiejscowione na ich stopach.

Programy terapeutyczne zaburzeń integracji sensorycznej zawierają różne kombinacje zadań. Znajdują się wśród nich między innymi: ćwiczenia równoważne, kontrolujące postawę, poprawiające koordynację wzrokowo-ruchową, zadania z komponentą rotacyjną lub horyzontalną, trening grafomotoryczny i fiksacji wzroku.

Oto przykłady zabaw i ćwiczeń stosowanych podczas zajęć terapii integracji sensorycznej:

huśtanie ruchem liniowym i obrotowym;

huśtanie ruchem liniowym i obrotowym z jednoczesnym wykonywaniem czynności dodatkowych: układaniem puzzli, rzucaniem przedmiotami do celu;

uciskanie ciała różnymi przedmiotami;

uciskanie rożnych przedmiotów;

pokonywanie toru przeszkód;

pchanie, ciągnięcie ciężkich przedmiotów;

przebywanie w pozycji do góry nogami;

chodzenie po podłożu różnego typu z otwartymi i zamkniętymi oczami;

podskoki na jednej i obu nogach;

przeskakiwanie z nogi na nogę;

skakanie wokół własnej osi;

przeskakiwanie przeszkód;

wchodzenie, schodzenie, wskakiwanie, zeskakiwanie ze stopnia;

turlanie się w różnych kierunkach z otwartymi i zamkniętymi oczami;

turlanie się z jednoczesną fiksacją wzroku na wyznaczonym punkcie;

lepienie z plasteliny, modeliny, masy solnej, piasku kinetycznego;

układanie piramid z klocków;

malowanie palcami na materiałach o różnorodnej fakturze, substancjami o różnorodnej konsystencji;

malowanie oburącz;

malowanie w pozycji leżącej na brzuchu;

przepychanie się, siłowanie;

jazda na deskorolce w pozycji leżącej na brzuchu.

Każde zajęcia terapii integracji sensorycznej należy zakończyć ćwiczeniami uspokajającymi, wyciszającymi, o charakterze relaksacyjnym. Mogą to być na przykład masaże, również z użyciem przyrządów, leżenie na materacu pod kocem, w namiocie.

EFEKTYWNOŚĆ TERAPII ZABURZEŃ INTEGRACJI SENSORYCZNEJ

Efektywność terapii integracji sensorycznej wynika w głównej mierze z tego, że pod jej wpływem kształtują się nowe oraz reorganizują dotychczasowe połączenia synaptyczne w ośrodkowym układzie nerwowym.

W literaturze przedmiotu wskazuje się na następujące zauważalne skutki omawianej terapii:

polepszenie przetwarzania bodźców sensorycznych;

normalizacja napięcia mięśniowego;

regulacja równowagi;

odbudowanie schematu ciała oraz percepcji ciała w przestrzeni;

poprawa sprawności ruchowej;

udoskonalenie koordynacji wzrokowo-ruchowej;

zmniejszenie ilości zachowań autostymulujących;

poprawa koncentracji uwagi.

Tekst powstał w oparciu o następujące źródła:

Knyszyńska, A. Lubkowska: Metoda integracji sensorycznej w stymulacji rozwoju psychoruchowego (Medical and Health Sciences Review, 2015/1)

Pufund: Integracja sensoryczna jako jedna z form wspomagania rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym (Pedagogika Przedszkolna i Wczesnoszkolna, 2017/5)

Pyda-Dulewicz, R. Pepaś, W. Konopka: Zastosowanie terapii integracji sensorycznej w rehabilitacji zaburzeń układu równowagi u dzieci (Otolaryngologia, 2014/13)

Zawadzka, A. Rymarczuk, R. Bugaj: Ocena skuteczności integracji sensorycznej oraz metody ruchu rozwijającego Weroniki Sherborne w usprawnianiu funkcjonowania psychomotorycznego dzieci z autyzmem (Fizjoterapia, 2014/22)

Autor: Elżbieta Wika Pedagogika Specjalna - portal dla nauczycieli

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Pedagogika Specjalna - portal dla nauczycieli

# data[].attributes.attachment_link.title
Terapia integracji sensorycznej - założenia, cele, zasady, ćwiczenia

# data[].attributes.attachment_link.description
Terapia integracji sensorycznej opiera się przede wszystkim na mechanizmie plastyczności neuronalnej, czyli zdolności układu nerwowego do modyfikacji...

# data[].attributes.attachment_link.description
Wyjątkowe miejsce w internecie dla terapeutów zaburzeń Integracji Sensorycznej, jak również dla rodziców szukających porad i pomocy w wychowywaniu swoich maluchów.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Poradnia FOCUS - Psycholog, psychiatra, psychoterapeuta, logopeda, integracja sensoryczna, WWR, ADOS 2, ADHD, fizjoterapia niemowląt- KATOWICE, GLIWICE, ONLINE

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak pomóc dziecku z ADHD? Wskazówki dla rodziców

# data[].attributes.attachment_link.description
Jak pomóc dziecku z ADHD? Poznaj praktyczne porady, które ułatwią życie dziecka z ADHD oraz osób z jego najbliższego otoczenia.