# data[].attributes.headline
Welke periode noemen we de middeleeuwen?

# data[].attributes.subject
Welke periode noemen we de middeleeuwen?

# data[].attributes.body
De periode van 500 tot 1500 wordt de middeleeuwen genoemd, ook wel de ‘dark ages’ genoemd.

# data[].attributes.headline
Waarom was de meeste middeleeuwse literatuur op rijm geschreven?

# data[].attributes.subject
Waarom was de meeste middeleeuwse literatuur op rijm geschreven?

# data[].attributes.body
De middeleeuwse literatuur is op rijm geschreven, omdat de meeste verhalen oraal werden verteld en door het rijmend te maken was het makkelijker te onthouden.

# data[].attributes.headline
Hoe zag de middeleeuwse standenmaatschappij eruit?

# data[].attributes.subject
Hoe zag de middeleeuwse standenmaatschappij eruit?

# data[].attributes.body
De standenmaatschappij zag eruit als een pyramide, met de geetselijkheid boven, dan de mensen van adel en daaronder de boeren en burgers.

# data[].attributes.headline
Wat betekent ‘trouw’ in de middeleeuwen? Aan wie was je trouw?

# data[].attributes.subject
Wat betekent ‘trouw’ in de middeleeuwen? Aan wie was je trouw?

# data[].attributes.body
Trouw betekende dat je de koning gehoorzaamt.

# data[].attributes.headline
Welke invloed hebben de kruistochten gehad op de ridderroman? 

# data[].attributes.subject
Welke invloed hebben de kruistochten gehad op de ridderroman? 

# data[].attributes.body
De kruistochten hebben voor thematische invloeden, Oosterse invloeden, heroïsche idealen en meer religie gezorgd.

# data[].attributes.headline
Hoe belangrijk is het individu in de vroege middeleeuwen?

# data[].attributes.subject
Hoe belangrijk is het individu in de vroege middeleeuwen?

# data[].attributes.body
Het individu was in de vroege middeleeuwen niet belangrijk, want God stond centraal.

# data[].attributes.headline
Leg de termen ‘hoofs’ en ‘voorhoofs’ uit. Welke middeleeuwse verhalen zijn hoofs en welke voorhoofs? 

# data[].attributes.subject
Leg de termen ‘hoofs’ en ‘voorhoofs’ uit. Welke middeleeuwse verhalen zijn hoofs en welke voorhoofs? 

# data[].attributes.body
Als een verhaal hoofs is, gaat het veel over manieren en worden vrouwen beter behandelt en als een verhaal voorhoofs is, gaat het over dingen als de feodale stelsel. Voorbeelden van voorhoofse verhalen zijn: Karel ende Elegast, Elckerlijc, Reinaert de Vos. Voorbeelden van hoofse verhalen zijn: Mariken van Nieumeghen en Beatrijs.

# data[].attributes.body
Een fabel is een verhaal dat een morele les probeert te geven. Vaak hebben fabels fantasie elementen.

# data[].attributes.body
Rederijkers waren schrijvers, die zich in een vereniging bezighielden met literatuur. Ze hadden ook vaak wedstrijden tegen elkaar.

# data[].attributes.body
Geestelijke literatuur verwijst naar teksten die zich richten op religieuze, spirituele of morele thema's, en vaak bedoeld zijn om spirituele groei of ethische reflectie te bevorderen.

# data[].attributes.headline
In welke periode van de middeleeuwen speelden rederijkers een rol?

# data[].attributes.subject
In welke periode van de middeleeuwen speelden rederijkers een rol?

# data[].attributes.body
Ze speelde een rol in de late middeleeuwen (1250-1500)

# data[].attributes.headline
Waarom zijn de meeste schrijvers in de middeleeuwen anoniem?

# data[].attributes.subject
Waarom zijn de meeste schrijvers in de middeleeuwen anoniem?

# data[].attributes.body
De meeste schrijvers waren anoniem, omdat God je de gave gaf om te schrijven, alles was dus door God gedaan.

# data[].attributes.headline
Met welke vormen van literatuur hielden rederijkers zich bezig?

# data[].attributes.subject
Met welke vormen van literatuur hielden rederijkers zich bezig?

# data[].attributes.body
Rederijkers hielden zich vooral bezig met gedichten en maakten ook vaak wedstrijden over wie het beste gedicht kon maken.

# data[].attributes.body
Een rederijkskamer was een gilde van schrijvers, poëten en toneelstukschrijvers.

# data[].attributes.body
Een landjuweel is een prijs die je kan winnen bij een rederijkerswedstrijd

# data[].attributes.headline
Wat betekent moralistisch (wanneer literatuur moralistisch is)?

# data[].attributes.subject
Wat betekent moralistisch (wanneer literatuur moralistisch is)?

# data[].attributes.body
Het oordelen over iets in morele termen, dat misschien niet moreel te beoordelen is.

# data[].attributes.body
Een manuscript is een geschreven tekst die niet gedrukt is.

# data[].attributes.body
Theocentrisme verwijst naar een religie waarin een god of meerdere kern uitmaken van het menselijk wereldbeeld.

# data[].attributes.body
Geocentrisme is de gedachte dat de aarde centraal staat in het zonnestelsel.

# data[].attributes.headline
Wat betekent ‘memento mori’ en waarom geeft deze spreuk de middeleeuwen zo goed weer?

# data[].attributes.subject
Wat betekent ‘memento mori’ en waarom geeft deze spreuk de middeleeuwen zo goed weer?

# data[].attributes.body
'Gedenk te sterven'. Het paste goed bij de middeleeuwen, omdat de mensheid toen alleen op aarde was om naar de hemel te gaan. Aarde werd alleen beschouwt als een wachtkamer om in de hemel te komen.

# data[].attributes.headline
Hoe luiden de oudste stukjes Nederlandse tekst dat ooit gevonden zijn, door wie zijn ze waarschijnlijk geschreven en wat betekenen ze?

# data[].attributes.subject
Hoe luiden de oudste stukjes Nederlandse tekst dat ooit gevonden zijn, door wie zijn ze waarschijnlijk geschreven en wat betekenen ze?

# data[].attributes.body
'Hebban olla vogala nestas hagunnan hinase hic anda thu, wat unbidan we nu?'

'Alle vogels zijn al aan het nestelen, behalve ik en jij. Waar wachten we nog op?'

Deze zin was geschreven door een monnik. Hij schreef dit om te testen of zijn pen het deed.  1083

‘Maltho thi afrio lito’.

Oudste zin, het komt uit 6e eeuw. 'ik maak je vrij, halfvrije’

# data[].attributes.headline
Wat is epiek; wat is lyriek; wat is dramatiek?

# data[].attributes.subject
Wat is epiek; wat is lyriek; wat is dramatiek?

# data[].attributes.body
Epiek is een verhaal, waarin een verteller het verhaal vertelt. Een tekst waarin dit is gebruikt is bijvoorbeeld Karel ende Elegast.

Lyriek gaat over emoties, en is vaak poëzie.

Dramatiek is een dialoog. Hierin doen mensen een gesprek na, zoals in Elckerlijck.

# data[].attributes.headline
Hoe komt het dat er zo weinig literatuur uit de middeleeuwen bewaard is gebleven?

# data[].attributes.subject
Hoe komt het dat er zo weinig literatuur uit de middeleeuwen bewaard is gebleven?

# data[].attributes.body
In de middeleeuwen waren er weinig boeken gemaakt en verhalen werden doorverteld in plaats van opgeschreven.

# data[].attributes.headline
Wat is een heiligenleven? (Bij welke soort literatuur hoort dit?)

# data[].attributes.subject
Wat is een heiligenleven? (Bij welke soort literatuur hoort dit?)

# data[].attributes.body
Een heiligleven is een leven een leven van een normaal persoon waarin een wonder word verricht. Het is geestelijke literatuur.

# data[].attributes.headline
Wat is een (Maria-)legende? (Bij welke soort literatuur hoort dit?)

# data[].attributes.subject
Wat is een (Maria-)legende? (Bij welke soort literatuur hoort dit?)

# data[].attributes.body
Een Maria-legende is een legende waarin Maria een grote rol in speelt, zij is dan degene die mensen met God verbindt. Het is geestelijke literatuur.

# data[].attributes.body
Uit welke tijd komt deze tekst?

Minstens uit de dertiende eeuw. Het kan nog ouder zijn, maar dat weten we niet zeker.

Weten we door wie de tekst is geschreven, zo ja, wie?

Nee, dat is onbekend.

Op welke manier is deze tekst overgeleverd gebleven? Hoe komen wij aan de tekst?

Het verhaal is gebaseerd op een exemplaar uit rond 1487 en fragmenten van enkele oudere handgeschreven manuscripten. Het boekje uit 1487 is gedrukt.

Wat maakt deze tekst typisch voor de middeleeuwen?

Het heeft veel met religie te maken, het is een Karelroman en het is een verhaal om voorgedragen te worden (het rijmt).

Geef een korte samenvatting met de belangrijkste gebeurtenissen, personages, en lessen.

In het boek Karel ende Elegast moet Karel gaan stelen van god. Hij gaat naar buiten en komt Elegast tegen, een verbanneling. Hij had ooit iets kleins gestolen en is toen verbannen door de koning. Hij is echter altijd trouw gebleven. Ze gaan samen uit stelen en ze willen Eggerick beroven. Maar als ze hem aan het beroven zijn, horen ze dat hij de koning wil vermoorden met andere edelmannen op een feest. Ze bedenken een list en lokken hem in de val. Wanneer de samenzweerders binnenkomen op het feest, worden ze gefouilleerd en worden de wapens gevonden. Om hun schuld te bewijzen komt er een duel tussen Eggerick en Elegast. Eggerick bidt niet voor zijn duel, dus is het duidelijk dat hij verliest. Elegast wordt vergeven en de samenzweerders worden gestraft.

De les is dus dat je altijd trouw moet blijven aan god en aan je koning.

# data[].attributes.body
1. Uit welke tijd komt deze tekst?

uitgave in 1518

2. Weten we door wie de tekst is geschreven, zo ja, wie?

Nee, mogelijk 2 auteurs

3. Op welke manier is deze tekst overgeleverd gebleven? Hoe komen wij aan de tekst?

het was gebaseerd op een verloren engelse gegane.

4. Wat maakt deze tekst typisch voor de middeleeuwen?

religieuze thema.

5. Geef een korte samenvatting met de belangrijkste gebeurtenissen, personages, en middeleeuwse lessen.

Marieken boodschappen halen. Ze blijft te laat en gaat naar tante, maar moet weg. Ze komt de duivel tegen (moenen). Mariken vraagt om de kennis van de 7 vrije kunsten en alle talen. Ze moet haar naam veranderen (Emmeken). Gaan naar Antwerpen, naar de herberg de Gulden Boom. (duivels paradijs) 7 jaar zondig leven. Dan wil ze haar familie zien, als ze terug is is er een wagenspel (toneelspel) (de masscheroen: duivel in discussie met god)

“Als je maar genoeg berouw hebt, word je vergeven door God". Mariken realiseert zich dat Moenen duivel is, waardoor ze van het grootste gebouw wordt gegooid, maar Maria redt haar. Oom van Mariken probeert iedere religieuze leider haar zonden te vergeven, maar niemand durft het aan. De paus - drie ringen om hals en armen die vallen als ze is vergeven 24 jaar in het klooster en de ringen vallen eraf - leeft daarna nog 2 jaar.

# data[].attributes.headline
Wat zijn exempelen? (Bij welke soort literatuur hoort dit?)

# data[].attributes.subject
Wat zijn exempelen? (Bij welke soort literatuur hoort dit?)

# data[].attributes.body
Een exempel is een kort verhaal over goed en kwaad en is bedoeld om mensen een les te leren. Het is geestelijke literatuur.

# data[].attributes.headline
Wat betekent didactisch en welke Middeleeuwse literatuur was didactisch?

# data[].attributes.subject
Wat betekent didactisch en welke Middeleeuwse literatuur was didactisch?

# data[].attributes.body
Dictatisch is een synoniem voor leerzaam. Werken die dictatisch waren, zijn "Hesodius' Werken en dagen" (ca. 700 v. Chr.) en "Lucretius' De rerum natura "(1ste eeuw v. chr.)

# data[].attributes.headline
Wat is mystiek en welke dichteres schreef mystieke gedichten? (Bij welke soort literatuur hoort dit?)

# data[].attributes.subject
Wat is mystiek en welke dichteres schreef mystieke gedichten? (Bij welke soort literatuur hoort dit?)

# data[].attributes.body
Mystiek is het streven naar het eenworden met God. Dit schreef de dichteres beatrijs van nazareth. Het is geestelijke literatuur.

# data[].attributes.body
1. Uit welke tijd komt deze tekst?

ca. 1257-1271

2. Weten we door wie de tekst is geschreven, zo ja, wie?

Ja, Willem die Madocke maecte. Waarschijnlijk was zijn echte naam Willem en zegt hij dat hij Madocke (een boek of tekst) had gemaakt.

3. Op welke manier is deze tekst overgeleverd gebleven? Hoe komen wij aan de tekst?

Het was een populair verhaal, met vijf handschriften.

4. Wat maakt deze tekst typisch voor de middeleeuwen?

Het is een stuk met veel kritiek op de overheid op een satirische manier. Het is een dierenverhaal origineel uit België in het Frans geschreven, maar dierenverhalen kwamen al uit het Latijn.

5. Geef een korte samenvatting met de belangrijkste gebeurtenissen, personages, en lessen.

Een paar van de belangrijkste karakters: Bruun de beer, Grimbeert de das, Cantaert de kip, Canteclaer de haan, Cuwaert de haas, Nobel de leeuw en koning, Reinaert de vos. Reinaert de vos moest voor gerecht komen omdat hij Isegrim de wolf verkrachte en kippen vermoorde. Eerst kwam Bruun, die in de val liep met honing. Toen kwam de kat die ook in de val trapte. Toen kwam Grimbeert, met wie Reinaert vrijwillig mee ging. Toen ging Reinaert vertellen dat Grimbeert, Bruun en de kat in een complot tegen de koning waren (wat helemaal niet waar was). Toen mocht Reinaert vrij weg lopen en ging hij meteen weg met Hermelien de vos.

# data[].attributes.body
1. Uit welke tijd komt deze tekst?

eerste druk in  1492

2. Weten we door wie de tekst is geschreven, zo ja, wie?

nee, auteur is onbekend

3. Op welke manier is deze tekst overgeleverd gebleven? Hoe komen wij aan de tekst?

Het was erg bekend

4. Wat maakt deze tekst typisch voor de middeleeuwen?

gaat over christendom en heeft een moreel.

5. Geef een korte samenvatting met de belangrijkste gebeurtenissen, personages, en lessen.

omdat God vindt dat mensen zondig leven moet elckerlijc (iedereen) een pelgrimstocht maken  naar de dood. Hij vraagt om hulp van zijn familie en vrienden, maar die zijn te bang. Zijn bezit kan niet naar de dood en alles wat hij mee kan nemen is zijn bamharigheid. Maar die is te zwak om mee te reizen. Maar de familielid van bamhartigheid, zelfkennis hielp elckerlijc met biechten, waardoor bamhartigheid met elckerlijc weer kan rijzen. Onderweg komen ze ook wijsheid en de 5 zintuigen tegen, maar als ze dan uiteindelijk bij de dood zijn kan alleen elckerlijc's bamhartigheid mee

# data[].attributes.body
1. Uit welke tijd komt deze tekst?

Deze tekst werd ongeveer geschreven in het jaar 1374.

2. Weten we door wie de tekst is geschreven, zo ja, wie?

Het is onbekend wie deze tekst heeft geschreven.

3. Op welke manier is deze tekst overgeleverd gebleven? Hoe komen wij aan de tekst?

De tekst is in één handschrift overgeleverd. Het is gevonden in de 19e eeuw.

4. Wat maakt deze tekst typisch voor de middeleeuwen?

In deze tekst komen veel middeleeuwse elementen voor. Het was een Mariadevotie en een exempel, wat veel gebruikt werd in de middeleeuwen. Religie speelt ook een grote rol in dit verhaal. 7 was een heilig getal en er wordt in het boek geschreven over de 7 goede en slechte jaren

5. Geef een korte samenvatting met de belangrijkste gebeurtenissen, personages, en lessen.

Beatrijs was een non. Ze was nog steeds geobsedeerd met haar jeugdliefde. Ze verliet ooit stiekem het klooster om naar hem toe te gaan. Ze hadden samen 7 jaar vol geluk en kinderen. Toen ze geen geld meer hadden, verliet hij haar. Beatrijs werd prostituee. Na de 7 slechte jaren besloot ze terug te keren naar haar klooster. Ze zag dat Maria haar werk al die tijd had overgenomen.

Belangrijke personages: Beatrijs, Maria, haar geliefde

De lessen: Als je echt berouw toont, wordt je vergeven door Maria en God