# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zemsta to komedia Aleksandra Fredry, po raz pierwszy wystawiona w teatrze w roku 1834, a cztery lata później wydana w formie książkowej. Od tego czasu cieszy się popularnością i bawi widzów, ponieważ z humorem ukazuje charakterystyczne dla kultury i obyczajowości polskiej wątki.

Historia oparta jest na autentycznych wydarzeniach, których opis autor znalazł w dokumentach rodowych swojej żony i które rozegrały się na zamku Kamieniec w Odrzykoniu.

Głównymi bohaterami sztuki są Cześnik Raptusiewicz i Rejent Milczek. Mieszkają oni w zamku podzielonym na dwie części - jedną zajmuje Raptusiewicz, drugą Milczek. Sąsiedzi nienawidzą się i robią wszystko, aby sobie dokuczyć. Obie części zamku rozgranicza zaniedbany, rozpadający się już ze starości mur. Rejent Milczek postanawia go odbudować, co nie podoba się Cześnikowi... Innym wątkiem jest historia miłości Klary, bratanicy Cześnika Raptusiewicza, oraz Wacława, który jest synem Milczka.

# data[].attributes.attachment_link.description
Zemsta to komedia Aleksandra Fredry, po raz pierwszy wystawiona w teatrze w roku 1834, a cztery lata później wydana w formie książkowej. Od tego czasu cieszy się popularnością i bawi widzów, ponieważ z humorem ukazuje charakterystyczne dla kultury i obyczajowości polskiej wątki.

# data[].attributes.attachment_link.description
„Bo kto nie był ni razu człowiekiem, temu człowiek nic nie pomoże”. Adam Mickiewicz w Dziadach, części II zapisuje ludowe wskazówki, co należy zrobić tu, na ziemi, aby zapewnić po śmierci wieczny pokój swojej duszy.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Autor: Stefan Żeromski

Ur.

14 października 1864 r. w Strawczynie (Kieleckie)

Zm.

20 listopada 1925 r. w Warszawie

Najważniejsze dzieła:

nowele: Rozdziobią nas kruki, wrony, Siłaczka, Doktor Piotr (1895); powieści: Syzyfowe prace (1897); Ludzie bezdomni (1899); Popioły (1904), Wierna rzeka (1912), ...

# data[].attributes.attachment_link.description
Ur. 14 października 1864 r. w Strawczynie (Kieleckie) Zm. 20 listopada 1925 r. w Warszawie Najważniejsze dzieła: nowele: Rozdziobią nas kruki, wrony, Siłaczka, Doktor Piotr (1895); powieści: Syzyfowe prace (1897); Ludzie bezdomni (1899); Popioły (1904), Wierna rzeka (1912), ...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ur.

5 maja 1846 r. w Woli Okrzejskiej na Podlasiu

Zm.

15 listopada 1916 r. w Vevey (Szwajcaria)

Najważniejsze dzieła:

nowele: Za chlebem (1880), Janko Muzykant (1880), Latarnik (1882); powieści: Trylogia (Ogniem i mieczem 1883-83, Potop 1886, Pan Wołodyjowski 1888), Quo vadis (1896), Krzyżacy (1900), W pustyni i w puszczy (1911)

Polski powieściopisarz i publicysta, laureat Nagrody Nobla za „całokształt twórczości" (1905). Studiował (1866-71) na różnych wydziałach Szkoły Głównej i rosyjskiego UW, lecz żadnego nie ukończył. Pracował jako dziennikarz (felietony pod pseud. „Litwos") i jako korespondent w Ameryce Pn. (1876-78). Wiele podróżował (Konstantynopol, Ateny, Zanzibar). Debiutował w 1872 r. powieścią współczesną Na marne oraz tendencyjnymi nowelami Humoreski z teki Worszyłły. Sławę przyniosły mu powieści historyczne.
Działacz społeczny: ufundował (1889) stypendium, z którego korzystali m.in. Wyspiański, Konopnicka, Przybyszewski i Tetmajer; założył sanatorium przeciwgruźlicze dla dzieci w Bystrem; wyjechawszy do Szwajcarii w 1914 r. organizował pomoc ofiarom wojny w Polsce.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ur. 5 maja 1846 r. w Woli Okrzejskiej na Podlasiu Zm. 15 listopada 1916 r. w Vevey (Szwajcaria) Najważniejsze dzieła: nowele: Za chlebem (1880), Janko Muzykant (1880), Latarnik (1882); powieści: Trylogia (Ogniem i mieczem 1883-83, Potop 1886, Pan Wołodyjowski 1888), Quo vadis (1896), Krzyżacy (1900), W pustyni i w puszczy (1911) Polski powieściopisarz i publicysta, laureat Nagrody Nobla za „całokształt twórczości" (1905).

# data[].attributes.attachment_link.description
Powiastka filozoficzna dla dzieci oraz tych dorosłych, którzy zachowali kontakt z dzieckiem w sobie. Utwór, zaliczany do klasyki światowej literatury, należy do wyjątkowych również wśród dzieł Antoine’a de Saint-Exupéry’ego. Autor nadał swojej opowieści formę baśniowej opowieści i sam ją zilustrował…

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Autor: Adam Mickiewicz

Ur.

24 grudnia 1798 r. w Zaosiu koło Nowogródka

Zm.

26 listopada 1855 r. w Konstantynopolu (dziś: Stambuł)

Najważniejsze dzieła:

Ballady i romanse (1822), Grażyna (1823), Sonety krymskie (1826), Konrad Wallenrod (1828), Dziady (cz.II i IV 1823, cz.III 1832), Księgi ...

# data[].attributes.attachment_link.title
Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie

# data[].attributes.attachment_link.description
Ur. 24 grudnia 1798 r. w Zaosiu koło Nowogródka Zm. 26 listopada 1855 r. w Konstantynopolu (dziś: Stambuł) Najważniejsze dzieła: Ballady i romanse (1822), Grażyna (1823), Sonety krymskie (1826), Konrad Wallenrod (1828), Dziady (cz.II i IV 1823, cz.III 1832), Księgi ...

# data[].attributes.attachment_link.description
Bolesław Prus, Katarynka. Darmowe, opracowane, pełne teksty lektur, e-booki, audiobooki i pliki DAISY na wolnej licencji.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Autor: Henryk Sienkiewicz

Ur.

5 maja 1846 r. w Woli Okrzejskiej na Podlasiu

Zm.

15 listopada 1916 r. w Vevey (Szwajcaria)

Najważniejsze dzieła:

nowele: Za chlebem (1880), Janko Muzykant (1880), Latarnik (1882); powieści: Trylogia (Ogniem i mieczem 1883-83, Potop 1886, Pan Wołodyjowski ...

# data[].attributes.attachment_link.description
Ur. 5 maja 1846 r. w Woli Okrzejskiej na Podlasiu Zm. 15 listopada 1916 r. w Vevey (Szwajcaria) Najważniejsze dzieła: nowele: Za chlebem (1880), Janko Muzykant (1880), Latarnik (1882); powieści: Trylogia (Ogniem i mieczem 1883-83, Potop 1886, Pan Wołodyjowski ...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ur.

6 czerwca 1530 r. w Sycynie koło Zwolenia

Zm.

22 sierpnia 1584 r. w Lublinie

Najważniejsze dzieła:

Odprawa posłów greckich (1578), Psałterz Dawidów (parafrazy psalmów, 1579), Treny (1580), Fraszki (1584), Pieśni ksiąg dwoje (1586)

Wybitny poeta polski okresu odrodzenia, którego twórczość odegrała ogromną rolę w rozwoju języka, literatury i kultury polskiej. Syn zamożnego ziemianina, studiował w Akademii Krakowskiej (1544-1547) oraz na uniwersytetach w Królewcu i Padwie (1555-1559). Podróżował po Włoszech i Francji, gdzie poznał poetów Plejady (Ronsard). Po powrocie do Polski dzięki biskupowi Myszkowskiemu rozpoczął karierę na dworze Zygmunta Augusta, w 1563 r. został sekretarzem królewskim. Ok. 1575 r. ożenił się i osiadł na wsi. Śmierć jednej z córek stała się pobudką do napisania oryginalnego cyklu trenów. Zmarł nagle na serce. W jego pogrzebie uczestniczył król Stefan Batory, kanclerz J. Zamojski i in.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ur. 6 czerwca 1530 r. w Sycynie koło Zwolenia Zm. 22 sierpnia 1584 r. w Lublinie Najważniejsze dzieła: Odprawa posłów greckich (1578), Psałterz Dawidów (parafrazy psalmów, 1579), Treny (1580), Fraszki (1584), Pieśni ksiąg dwoje (1586) Wybitny poeta polski okresu odrodzenia, którego twórczość odegrała ogromną rolę w rozwoju języka, literatury i kultury polskiej.

# data[].attributes.attachment_link.description
Historia gazdy Hordubala oparta jest ściśle na faktach i wzbudziła niemałe wzburzenie opinii publicznej.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ur.

4 września 1809 r. w Krzemieńcu

Zm.

3 kwietnia 1849 r. w Paryżu

Najważniejsze dzieła:

Kordian (1834), Anhelli (1838), Balladyna (1839), Lilla Weneda (1840), Beniowski (1840-46), Sen srebrny Salomei (1844), Król-Duch (1845-49); wiersze: Grób Agamemnona (1839), Hymn o zachodzie słońca (1839), Odpowiedź na „Psalmy przyszłości" (1848)

Polski poeta okresu romantyzmu, epistolograf, dramaturg. W swoich utworach (zgodnie z duchem epoki i ówczesną sytuacją Polaków) podejmował problemy związane z walką narodowowyzwoleńczą, przeszłością narodu i przyczynami niewoli. Jego twórczość cechuje kunsztowność języka poetyckiego. W późniejszym, mistycznym okresie stworzył własną odmianę romant. mesjanizmu i kosmogonii (system genezyjski). Studiował prawo w Wilnie, krótko pracował w Warszawie w Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu oraz w Biurze Dyplomatycznym Rządu powstańczego 1831 r. Podróżował po Szwajcarii, Włoszech, Grecji, Egipcie i Palestynie. Osiadł w Paryżu, gdzie zmarł na gruźlicę i został pochowany na cmentarzu Montmartre. W 1927 r. jego prochy złożono w katedrze na Wawelu.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ur. 4 września 1809 r. w Krzemieńcu Zm. 3 kwietnia 1849 r. w Paryżu Najważniejsze dzieła: Kordian (1834), Anhelli (1838), Balladyna (1839), Lilla Weneda (1840), Beniowski (1840-46), Sen srebrny Salomei (1844), Król-Duch (1845-49); wiersze: Grób Agamemnona (1839), Hymn o zachodzie słońca (1839), Odpowiedź na „Psalmy przyszłości" (1848) Polski poeta okresu romantyzmu, epistolograf, dramaturg.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dramat Juliusza Słowackiego „Balladyna" to jedno z najbardziej rozpoznawalnych dzieł autora. Spektakl telewizyjny wyreżyserował Wojciech Adamczyk.
Sztuka, napisana w 1834 roku, powstała z fascynacji słowiańszyzną, zaś jej fabuła zainspirowana została „Snem nocy letniej" i „Makbetem" W. Shakespeare'a. Wojciech Adamczyk w swojej interpretacji rezygnuje z elementów ludyczności nadając opowieści mroczny charakter. Osią konfliktu staje się relacja dwóch silnych kobiecych indywidualności: Balladyny i Goplany. To pełna żądzy, zbrodni, krwi opowieść dorównująca poziomem emocji i bogactwem wydarzeń „Grze o tron" czy „Wiedźminowi". Świat opisywany przez Słowackiego jest mroczny i gęsty od namiętności. Egzotyczny krajobraz europejskich, pogańskich mitologii połączony będzie z estetyką wczesnochrześcijańską. Dla widza przyzwyczajonego do „szkolnej interpretacji" dramatu nowością będzie przejmująco współczesna wizja ludzkich losów w oryginalnym ujęciu.
W roli tytułowej wystąpiła Katarzyna Ucherska, a w spektaklu wystąpili m.in. Dorota Chotecka, Lidia Sadowa, Paulina Szostak, Grzegorz Daukszewicz, Adrian Zaremba, Modest Ruciński, Sławomir Grzymkowski, Krzysztof Gosztyła.

Autor: Juliusz Słowacki

Scenariusz telewizyjny i reżyseria: Wojciech Adamczyk

Zdjęcia: Łukasz Łasica PSC

Scenografia: Marek Chowaniec

Kostiumy: Katarzyna Adamczyk

Muzyka: Piotr Salaber

Montaż: Marek Król PSM

Czas 96 minut

PREMIERA 22.11.2021

# data[].attributes.attachment_link.description
Dramat Juliusza Słowackiego „Balladyna" to jedno z najbardziej rozpoznawalnych dzieł autora. Spektakl telewizyjny wyreżyserował Wojciech Adamczyk. Sztuka, napisana w 1834 roku, powstała z fascynacji słowiańszyzną, zaś jej fabuła zainspirowana została „Snem nocy letniej" i „Makbetem" W. Shakespeare'a. Wojciech Adamczyk w swojej interpretacji rezygnuje z elementów ludyczności nadając opowieści mroczny charakter.

# data[].attributes.attachment_link.title
15. "Balladyna" Juliusz Słowacki - szczegółowe omówienie lektury

# data[].attributes.attachment_link.title
"Balladyna" - bohaterka Narodowego Czytania 2020 - dlaczego warto dobrze znać dramat?  #80

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Geneza

Badacze twórczości Słowackiego przypuszczają, iż postać Balladyny powstała pod wpływem twórczości Szekspira, zwłaszcza Makbeta. Dodają również, iż na powstanie tragedii wpłynął też sposób odbioru historii przez całe pokolenie romantyków. Była ona dla nich nie tylko konkretnymi wydarzeniami z przeszłości, ale przede wszystkim głosem wyrażającym ogólne, boskie zasady. Stąd też w wielu romantycznych utworach pojawiały się postaci fantastyczne, baśniowe.

Alina Kowalczykowa napisała, iż z dużym prawdopodobieństwem Słowacki wykreował postać Balladyny, opierając się na teatralnych kreacjach francuskiej aktorki, panny George. Słowacki w listach do swej matki pisał, iż jej gra jest fantastyczna, a on sam zawsze stara się zasiadać w jak najbliższych lożach, by móc przyglądać się jej grze oraz jej samej. George często grała role kobiet okrutnych, władczych, pełnych życiowej pasji.

Pomysł „malinowego konkursu" Słowacki zaczerpnął z ballady Aleksandra Chodźki - Maliny. Obaj skorzystali z dawnych pieśni i legend, w których już kiedyś pojawiał się ten motyw.

Czas i miejsce akcji

Wydarzenia dzieją się „za czasów bajecznych", w okolicach jeziora Gopło.

Akcja Balladyny toczy się w nieokreślonym dokładnie czasie - za panowania króla Popiela III. W legendarne czasy poeta wprowadził jednak elementy anachroniczne - czyli szczegóły, miejsce, sprawy, które były sprzeczne z epoką, do której zostały przeniesione. Słowacki, korzystając w sposób swobodny z dorobku historycznego, nie wahał się pomieszać epok i faktów, łącząc szczegóły z legend z zapisami z kronik, nie troszcząc się o realizm swej twórczości.

# data[].attributes.attachment_link.description
Geneza Badacze twórczości Słowackiego przypuszczają, iż postać Balladyny powstała pod wpływem twórczości Szekspira, zwłaszcza Makbeta. Dodają również, iż na powstanie tragedii wpłynął też sposób odbioru historii przez całe pokolenie romantyków. Była ona dla nich nie tylko konkretnymi wydarzeniami z przeszłości, ale przede wszystkim głosem wyrażającym ogólne, boskie zasady.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ebenezer Scrooge to jegomość nieprzyjemny dla wszystkich wokół i dla samego siebie; na szczęście stoi już nad grobem, więc pewnie wkrótce pójdzie śladem swego wspólnika i uwolni świat od swej osoby… Opowieść wigilijna, jeden z najsławniejszych tytułów pióra Charlesa Dickensa, to romantyczna historia…

# data[].attributes.attachment_link.title
55. "Opowieść wigilijna" - jej ponadczasowe przesłanie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Opowieść Wigilijna - Charles Dickens - AUDIOBOOK

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Opowieść wigilijna jest przede wszystkim wielką celebracją świąt Bożego Narodzenia. Oprócz tego to wyraz krytyki dziewiętnastowiecznych podziałów, jaki panował w wiktoriańskiej Anglii, pomiędzy bogatymi i biednymi, posiadającymi i nieposiadającymi.

Londyn był wówczas w centrum świata. Miasto wzbogaciło się dzięki rozwojowi przemysłu oraz wpływów z kolonii, jednak ubóstwo wciąż było w nim widoczne. Problem ten porusza autor ukazując przemianę skąpca Ebenezera Scroogea.

# data[].attributes.attachment_link.description
Opowieść wigilijna jest przede wszystkim wielką celebracją świąt Bożego Narodzenia. Oprócz tego to wyraz krytyki dziewiętnastowiecznych podziałów, jaki panował w wiktoriańskiej Anglii, pomiędzy bogatymi i biednymi, posiadającymi i nieposiadającymi. Londyn był wówczas w centrum świata. Miasto wzbogaciło się dzięki rozwojowi przemysłu oraz wpływów z kolonii, jednak ubóstwo wciąż było w nim widoczne.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Najsłynniejsza komedia Aleksandra Fredry w reżyserii Redbada Klynstry-Komarnickiego. „Zemsta", pisana początkowo jako współczesna komedia satyryczna, z czasem przekształcona w komedię historyczną, to klasyka gatunku, kanon komizmu sytuacyjnego, słownego humoru ujętego w mistrzowski wiersz oraz kapitalnego rysunku postaci stwarzającego niezrównaną przestrzeń dla mistrzowskich kreacji aktorskich. To także krytyczny obraz polskiego charakteru, piętnujący nasze, od wieków niezmienne, narodowe przywary i słabości. Obraz ostry i wyrazisty, ale namalowany ciepłymi, życzliwymi barwami.

Któż z nas nie zna losów konfliktu Cześnika Raptusiewicza (Michał Czernecki) i Rejenta Milczka (Grzegorz Mielczarek)? Kto z sympatią nie przyglądał się zmaganiom zakochanej pary, Klary i Wacława, pragnących pogodzić zwaśnionych sąsiadów? Kto nie współczuł życzliwie prześmiesznemu Papkinowi (w tej roli Rafał Zawierucha) podczas jego komicznej próby oświadczyn? Kto wreszcie nie ubawił się setnie podczas sceny pisania listu z udziałem Cześnika i Dyndalskiego, sceny, którą z powodzeniem można zaliczyć do ponadczasowych teatralnych evergreenów? „Zemsta" to nie tylko arcydzieło polskiej literatury, zajmujące szczególne miejsce w panteonie klasyki romantyzmu, to przede wszystkim żywy twór sztuki, poddający się od ponad dwóch stuleci najrozmaitszym interpretacjom, współgrającym z rzeczywistością współczesną ich twórcom. Obok bowiem przedstawień, które stawiały na świetną zabawę, naturalny wdzięk fredrowskiej frazy i nie próbowały być niczym więcej niż klasycznym, wręcz akademickim odbiciem świata przedstawionego przez Fredrę, prym wiodły takie realizacje, w których twórcy pragnęli opowiadać poprzez dzieło mistrza o nas samych i o czasach, w których żyjemy. Tak będzie i tym razem.

Redbad Klynstra-Komarnicki rezygnując w swojej inscenizacji z naturalistycznych odwzorowań i odchodząc od wiernie skopiowanego kostiumu epoki spróbuje zmierzyć się z aktualnymi problemami, przemówić głosem czytelnym dla widza Anno Domini 2020. W jego interpretacji „Zemsta" będzie utworem na zgodę, na rozładowanie napięcia, na pokonanie muru, jaki powstał pomiędzy współczesnymi Polakami, a wydobycie fredrowskiego dobrego śmiechu posłuży przyjrzeniu się nam samym ze zrozumieniem i dystansem.

Autor: Aleksander Fredro
Scenariusz i reżyseria: Redbad Klynstra-Komarnicki
Zdjęcia: Adam Palenta
cenografia i kostiumy: Karolina Fandrejewska
Muzyka: Radek Fedyk
Montaż: Jerzy Zawadzki

# data[].attributes.attachment_link.description
Najsłynniejsza komedia Aleksandra Fredry w reżyserii Redbada Klynstry-Komarnickiego. „Zemsta", pisana początkowo jako współczesna komedia satyryczna, z czasem przekształcona w komedię historyczną, to klasyka gatunku, kanon komizmu sytuacyjnego, słownego humoru ujętego w mistrzowski wiersz oraz kapitalnego rysunku postaci stwarzającego niezrównaną przestrzeń dla mistrzowskich kreacji aktorskich.

# data[].attributes.headline
„Dziady” w reżyserii Konrada Swinarskiego z 1973 roku - cz. II do około 25. minuty

# data[].attributes.subject
„Dziady” w reżyserii Konrada Swinarskiego z 1973 roku - cz. II do około 25. minuty

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Użytkowniku,

Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy.
Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie.
Dziękujemy! Redakcja TVP VOD

WYŁĄCZ BLOKADĘ

W swoich „Dziadach" Swinarski zerwał z tradycyjnym podziałem na scenę i widownię, wykonawców i publiczność....

Moja lista Usuń z mojej listy

W swoich „Dziadach" Swinarski zerwał z tradycyjnym podziałem na scenę i widownię, wykonawców i publiczność.... ROZWIŃ

W swoich „Dziadach" Swinarski zerwał z tradycyjnym podziałem na scenę i widownię, wykonawców i publiczność. Realizatorzy telewizyjni posłużyli się więc kamerą „wędrującą" wszędzie tam, dokąd przemieszcza się akcja. „Na szerokich schodach wiodących do westybulu na I piętrze Starego Teatru siedzą jałmużne dziady... Westybul zamieniono w kaplicę: pośrodku stół do obiaty i ołtarz z wizerunkiem Ostrobramskiej. Beczka z wódką, garść kądzieli - „Dziadów" część druga... ZWIŃ

Moja lista Usuń z mojej listy

Moja lista Usuń z mojej listy

# data[].attributes.attachment_link.description
W swoich „Dziadach" Swinarski zerwał z tradycyjnym podziałem na scenę i widownię, wykonawców i publiczność. Realizatorzy telewizyjni posłużyli się więc kamerą „wędrującą" wszędzie tam, dokąd przemieszcza się akcja. „Na szerokich schodach wiodących do westybulu na I piętrze Starego Teatru siedzą jałmużne dziady... Westybul zamieniono w kaplicę: pośrodku stół do obiaty i ołtarz z wizerunkiem Ostrobramskiej.

# data[].attributes.attachment_link.description
Spektakl w reżyserii Olgi Lipińskiej zrywa z „salonową” tradycją wystawiania. Ukazuje prawdziwy zaścianek – szary i brudny oraz ludzi zamkniętych w swym małym światku, pełnym małych problemów. Wśród słomy, żywych kur i ogólnego nieporządku toczą się śmieszne sąsiedzkie kłótnie między rasowym pieniac…

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Telewizyjna wersja filmu „Syzyfowe prace", zrealizowanego na podstawie powieści Stefana Żeromskiego pod tym samym tytułem. Akcja serialu toczy się w drugiej połowie XIX wieku na ziemiach polskich zaboru rosyjskiego. Główny bohater, Marcin Borowicz, rozpoczyna swoją edukację w gimnazjum w Klerykowie. Tam spotyka się z rusyfikacją, której początkowo nieświadomie ulega...

Kraj pochodzenia, rok produkcji: Polska, 2000

Reżyseria: Paweł Komorowski

Obsada:
Łukasz Garlicki - Marcin Borowicz
Bartłomiej Kasprzykowski - Andrzej Radek
Franciszek Pieczka - Józef
Alicja Bachleda-Curuś - Anna „Biruta" Stogowska
Zofia Kucówna - „Przepiórzyca"
Jerzy Bińczycki - Ksiądz Wargulski

# data[].attributes.attachment_link.description
Telewizyjna wersja filmu „Syzyfowe prace", zrealizowanego na podstawie powieści Stefana Żeromskiego pod tym samym tytułem. Akcja serialu toczy się w drugiej połowie XIX wieku na ziemiach polskich zaboru rosyjskiego. Główny bohater, Marcin Borowicz, rozpoczyna swoją edukację w gimnazjum w Klerykowie. Tam spotyka się z rusyfikacją, której początkowo nieświadomie ulega...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Quo vadis (2002-2003)Rozszerzona i zamieniona na sześcioodcinkowy miniserial wersja kinowego hitu w reżyserii Jerzego Kawalerowicza. Obraz powstał na podstawie nagrodzonej Noblem powieści Henryka Sienkiewicza.

Opis filmu:
Marek Winicjusz, pretorianin w służbie cesarza Nerona, zakochuje się w pięknej Ligii, pod której wpływem zmienia swoje negatywne nastawienie w stosunku do chrześcijaństwa. Z pomocą swojego stryja Petroniusza postanawia uprowadzić kobietę. Tymczasem Neron podpala Rzym i obarcza za to wyznawców Chrystusa.

Obsada:
W rolach głównych występują:
Paweł Deląg jako Marek Winicjusz
Magdalena Mielcarz jako Ligia

Kto jeszcze zagrał w serialu „Quo vadis"?:
Bogusław Linda jako Petroniusz
Michał Bajor jako Neron
Jerzy Trela jako Chilon Chilonides
Danuta Stenka jako Pomponia Grecyna
Franciszek Pieczka jako Święty Piotr Apostoł
Krzysztof Majchrzak jako Ofoniusz Tygellinus
Rafał Kubacki jako Ursus
Małgorzata Pieczyńska jako Akte
Agnieszka Wagner jako Poppea Sabina
Małgorzata Foremniak jako Chryzotemis
Andrzej Tomecki jako Glaukus

Reżyseria:
Reżyserem serialu „Quo vadis" jest wybitny polski twórca Jerzy Kawalerowicz. Podczas swojej kariery filmowiec został nagrodzony m.in.: specjalną statuetką w Cannes, Srebrnym Niedźwiedziem i Złotym Lwem. Współtworzył takie filmy, jak: „Matka Joanna od Aniołów", „Pociąg", „Faraon", „Śmierć prezydenta".

Scenariusz:
Scenariusz miniserialu „Quo vadis" jest rozszerzoną wersją historii znanej z filmu. Jego autorem jest reżyser Jerzy Kawalerowicz. Obie produkcje bazują na powieści Henryka Sienkiewicza.

Data premiery i kraj produkcji:
Premiera polskiego miniserialu „Quo vadis" odbyła się w 2002 roku.

Zdjęcia:
Autorem zdjęć do „Quo vadis" jest Andrzej J. Jaroszewicz („Mowa ptaków", „Gra w ślepca", „Fuks").

Czas trwania:
Serial „Quo vadis" ma 6 odcinków, z których każdy trwa 45 minut.

Gdzie obejrzeć „Quo vadis"?
Cały serial „Quo vadis" online oglądaj w vod.tvp.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Quo vadis (2002-2003)Rozszerzona i zamieniona na sześcioodcinkowy miniserial wersja kinowego hitu w reżyserii Jerzego Kawalerowicza. Obraz powstał na podstawie nagrodzonej Noblem powieści Henryka Sienkiewicza. Opis filmu: Marek Winicjusz, pretorianin w służbie cesarza Nerona, zakochuje się w pięknej Ligii, pod której wpływem zmienia swoje negatywne nastawienie w stosunku do chrześcijaństwa.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Geneza

Treść Zemsty ma swe źródło w autentycznym konflikcie. Otóż gdy w 1828 roku Fredro ożenił się z Zofią Skarbkową, otrzymał w posagu m.in. połowę starego zamku w Odrzykoniu. Druga należała do innej rodziny. Przeglądając papiery otrzymanego majątku znalazł akta procesowe właścicieli zamku z XVII wieku. Byli nimi Piotr Firlej i Jan Skotnicki. Firlej zajmował zamek dolny, zaś słynny z pieniactwa Skotnicki - górny.

Firlej, jako wojewoda, uważał Skotnickiego za niegodnego siebie sąsiada i dokuczał mu jak mógł. Napastowany rewanżował się, kierując rynny na dolny zamek. Wojewoda napadał z kolei na robotników naprawiających mur i niszczył zalewające go rynny. Skończyło się oczywiście w trybunale. Skotnicki proces wygrał, ale kres zatargowi położył dopiero ślub syna wojewody Piotra Firleja z kasztelanką, Zofią Skotnicką.

Literackie tworzywo Fredro miał zatem pod ręką. Zemstę napisał w roku 1833, jako twórca już czterdziestoletni, mający w dorobku sporo komedii i innych utworów. Prapremiera Zemsty odbyła się w 1834 roku we Lwowie, edycja książkowa miała miejsce dopiero cztery lata później, w 1838.

Słowo "zemsta" było używane za czasów Fredry w kontekście "zemsta na wrogu", dlatego carska cenzura nakazała po warszawskiej premierze w sierpniu 1845 r. rozszerzyć tytuł na "Zemsta na mur graniczny".

Bibliografia

1.Boy-Żeleński T., Staropolski obyczaj, [w:] Obrachunki fredrowskie, oprac. H. Markiewicz, Warszawa 1954.
2.Chrzanowski I., O komediach Aleksandra Fredry, Kraków 1917, s. 289-306.
3.Chrzanowski I., „Zemsta" Fredry jako komedia tradycyjna, „Rok Polski" 1917, nr 7-8.
4.Inglot M., Uwagi o czasie akcji „Zemsty" i rodowodzie literackim postaci Papkina, „Prace Literackie", t. VII, Wrocław 1965.
5.Kreczmar J., Tradycja i nowatorstwo, „Teatr" 1953, nr 13-18.
6.Kucharski E., Wstęp do: A. Fredro, Zemsta, BN, S. I, nr 32, wyd. VII, Wrocław 1948.
7.Peiper T., Gra rytmów w „Zemście", „Teatr" 1949, nr 6.
8.Pigoń S., Przemiany „Zemsty" [w:] W pracowni Aleksandra Fredry, Warszawa 1956.
9.Wyka K., Przedmowa do: A. Fredro, Zemsta, Warszawa 1954.

# data[].attributes.attachment_link.description
Geneza Treść Zemsty ma swe źródło w autentycznym konflikcie. Otóż gdy w 1828 roku Fredro ożenił się z Zofią Skarbkową, otrzymał w posagu m.in. połowę starego zamku w Odrzykoniu. Druga należała do innej rodziny. Przeglądając papiery otrzymanego majątku znalazł akta procesowe właścicieli zamku z XVII wieku. Byli nimi Piotr Firlej i Jan Skotnicki.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dziady wileńsko-kowieńskie, czyli II i IV cz. Dziadów, powstały w bardzo trudnym dla Adama Mickiewicza okresie życia. Po ukończeniu studiów na Uniwersytecie Wileńskim poeta zmuszony był objąć stanowisko nauczyciela w szkole i został wówczas skierowany do Kowna. Kowno - miasto małe, ubogie w życie kulturalne było tak różne od oferującego pełnię intelektualnych i kulturalnych doznań Wilna, że Mickiewicz poczuł się... więcej

Obrzęd Dziadów, który opisuje w swoim utworze Mickiewicz, sięga swymi korzeniami odległych czasów pogańskich, ale jeszcze w czasach współczesnych poecie święto to nadal obchodzono w wielu powiatach Litwy. Obchodzono je po kryjomu, bowiem zwyczaje te były już wówczas tępione przez Kościół. Autor wspomina o tym w przedmowie do Dziadów:

W teraźniejszych czasach, ponieważ światłe duchowieństwo i właściciele usiłowali...

więcej

Duchy lekkie - Józio i Rózia

Zapalając garść kądzieli, Guślarz przywołuje pierwszą grupę duchów - duchy lekkie, czyli te, które na ziemi, niczym ta spalona przed chwilą garstka kądzieli, „zabłysły" i zaraz „spłonęły". Grupę tę reprezentują duchy dwójki dzieci - Józia i Rózi, które pojawiają się pod sklepieniem kaplicy w postaci aniołków. Dzieci te za życia nie zaznały w ogóle... więcej

Gminny obrzęd Dziadów obchodzony nocą na cmentarzu konstruuje cały utwór. Z niego wywodzi się struktura dramatu, cały system wierzeń, przekonań w nim zawarty, a także problematyka dzieła.

Struktura II części Dziadów podporządkowana jest kolejnym etapom rytualnego obrzędu. Wszystkie następujące po sobie wydarzenia mieszczą się w schemacie uroczystości: przygotowania do rozpoczęcia Dziadów, wezwanie... więcej

Po wizycie trzech rodzajów duchów nadchodzi czas zakończenia obrzędu Dziadów. Guślarz jeszcze raz rzuca w każdy róg kaplicy garście maku i soczewicy - poczęstunek dla zbłąkanych dusz i oznajmia:

Czas odemknąć drzwi kaplicy.
Zapalcie lampy i świécy.
Przeszła północ, kogut pieje,
Skończona straszna ofiara,
Czas przypomnieć ojców dzieje.

Nieoczekiwanie jednak pojawia się jeszcze jedna zjawa: zapada się podłoga i pojawia... więcej

II część Dziadów Adama Mickiewicza wnosi wiele nowego do literatury polskiej, równocześnie jest jednak głęboko osadzona w tradycji. Można w niej odnaleźć elementy nawiązujące do dramatu antycznego i szekspirowskiego.

Podobieństwa między tragedią grecką a II częścią Dziadów dają się zauważyć zarówno w sferze konstrukcji dramatu, jak i jego problematyki. Dramat antyczny początkowo był dialogiem prowadzonym przez koryfeusza... więcej

# data[].attributes.attachment_link.description
Dziady wileńsko-kowieńskie, czyli II i IV cz. Dziadów, powstały w bardzo trudnym dla Adama Mickiewicza okresie życia. Po ukończeniu studiów na Uniwersytecie Wileńskim poeta zmuszony był objąć stanowisko nauczyciela w szkole i został wówczas skierowany do Kowna. Kowno - miasto małe, ubogie w życie kulturalne było tak różne od oferującego pełnię intelektualnych i kulturalnych doznań Wilna, że Mickiewicz poczuł się...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wiadomości wstępne

W roku 1943 powstała opowieść Aleksandra Kamińskiego: „Kamienie na szaniec". Autor przedstawił w niej wojenne losy grupy harcerzy, należących do 23 Warszawskiej Drużyny Harcerskiej, spośród których na plan pierwszy wysunął trójkę przyjaciół: Tadeusza Zawadzkiego „Zośkę", Aleksego Dawidowskiego „Alka" i Jana Bytnara „Rudego". „Kamienie na szaniec" opowiadały o przyjaźni i walce z okupantem, o młodych ludziach, których dorastanie przyspieszył wybuch II wojny światowej i którzy „w życie wcielić potrafili dwa wspaniałe ideały: Braterstwo i Służbę".

Historia ta, oparta na autentycznych wydarzeniach, zrodziła się pod wpływem tragicznych wypadków, które doprowadziły do śmierci „Alka" i „Rudego". Obaj zmarli 30 marca 1943 roku - jeden padł ofiarą bestialstwa gestapowców, drugi zginął śmiercią żołnierza na polu walki. Dalsze rozdziały utworu dopisało ponownie życie - w kilka tygodni później zginął Tadeusz Zawadzki i wraz z przyjaciółmi stanął na wiecznej warcie. Bohaterowie umierali kolejno niczym „kamienie przez Boga rzucane na szaniec", lecz walka trwała nadal...

Utwór Aleksandra Kamińskiego, poruszający aktualną w tamtych dniach problematykę wojennej zawieruchy i walki z okupantem, zyskał ogromną poczytność i stał się klasyczną pozycją piśmiennictwa konspiracyjnego. Do roku 1995 „Kamienie na szaniec" doczekały się osiemnastu wydań i każdego roku zyskują rzesze nowych czytelników, którzy uczą się od „Alka", „Rudego" i „Zośki" czym powinno być braterstwo, honor, odwaga, prawdziwa przyjaźń i służba Ojczyźnie.

Krytyka literacka o „Kamieniach na szaniec"

Tomasz Strzembosz w „Całym życiem": „Kamienie na szaniec" to zarazem pierwsze historyczne opracowanie, próba świadectwa, dydaktyczna opowieść dla współczesnych i dla potomnych oraz osobista relacja, dokument historyczny (dokument świadomości i dokument epoki), żarliwe wyznanie dopiero co przeżytej prawdy o ludziach.

Marek Zieliński w „Niepokora pisarza": Duch czasu bywa przewrotny. Omija wyniosłych i z dumą kreujących siebie i wciela się w tych, którzy literaturę za środek tylko mają i obok niej poprzez swoje bibliografie budują rzeczywistość poczętą z odwagi i z uczciwego namysłu. [...] Sukces artystyczny polega najczęściej na odwadze Kolumba i prostocie założeń. Aleksander Kamiński jest jednym z nielicznych, którzy dopłynęli do świata wartości. Nie zatopili oni siebie ani wiezionego ładunku, nie zamienili statku w muzeum. Rzucili swoim pisarstwem wyzwanie rozumowi i trzeźwej spekulacji, w których nie starcza już miejsca na ideał.

Krystyna Heska-Kwaśniewicz: Nie każda książka staje się legendą. To przywilej tekstów wyjątkowych, które tak mocno wrastają w świadomość narodową, że zaczynają nią rządzić. Takie są właśnie „Kamienie na szaniec", książka, która w sposób decydujący wpłynęła na historyczną i moralną wizję lat 1939-1945, stała się epitafium i testamentem. Sięgają po nią kolejne pokolenia Polaków kierowane nie nakazem lekturowym, lecz moralnym. Janusz Tazbir nazwał tę książkę jednym z kamieni milowych polskiej świadomości narodowej i obok „Jeszcze Polska", „Pana Tadeusza" i „Trylogii" zaliczył ją do dwunastu dzieł, „które bądź to najlepiej ukazują umysłowość oraz postawę wielu pokoleń Polaków, bądź też wywarły szczególny wpływ najpierw na losy ich państwa, a następnie na uporczywe dążenie do niepodległości". Na legendę „Kamieni na szaniec" składają się trzy elementy: niezwykłość bohaterów, osobowość autora i dzieje książki.

Bibliografia

1. Bohaterowie „Kamieni na szaniec" w świetle dokumentów", wstęp: T. Strzembosz. PWN, Warszawa 1994
2. Broniewski S., Całym życiem; Pod Arsenałem, Warszawa 1983
3. Heska-Kwaśniewicz K., Dlaczego bano się „Kamieni na szaniec", „Odra" 1994, nr 7/8
4. Heska-Kwaśniewicz K., Braterstwo i służba. Rzecz o pisarstwie Aleksandra Kamińskiego, Katowice 1998
5. Hussarski R., Wspomnienie pamięci Czarnego, Wojtka, Farysa i innych, „Bibliofil Harcerski", VI 1988 - X 1989
6. Janowski A., Być dzielnym i umieć się różnić. Szkice o Aleksandrze Kamińskim, Warszawa 1992
7. Jastrzębowski Z., Literatura pokolenia wojennego, Warszawa 1969
8. Rossman J., Jak powstały „Kamienie na szaniec", „Polityka", 1988
9. Zieliński M., Niepokora pisarza, [w:] Kilka niewzruszonych przekonań, Warszawa 1987

Aleksander Kamiński - biografia

Kamienie na szaniec - streszczenie szczegółowe

Kamienie na szaniec - streszczenie w pigułce (z filmem)

Kamienie na szaniec - opracowanie

Kamienie na szaniec - bohaterowie

Charakterystyka zbiorowa Alka, Rudego i Zośki

Tadeusz Zawadzki („Zośka", „Tadeusz", „Kotwicki", „Kajman", „Lech Pomarańczowy") - życiorys

Maciej Aleksy Dawidowski („Glizda", „Alek", „Kopernicki", „Koziorożec") - życiorys

Jan Bytnar („Rudy", „Janek", „Krokodyl") - życiorys

Charakterystyka Rudego

Charakterystyka Zośki

Główne motywy literackie w „Kamieniach na szaniec"

Kamienie na szaniec - cytaty

# data[].attributes.attachment_link.description
Wiadomości wstępne W roku 1943 powstała opowieść Aleksandra Kamińskiego: „Kamienie na szaniec". Autor przedstawił w niej wojenne losy grupy harcerzy, należących do 23 Warszawskiej Drużyny Harcerskiej, spośród których na plan pierwszy wysunął trójkę przyjaciół: Tadeusza Zawadzkiego „Zośkę", Aleksego Dawidowskiego „Alka" i Jana Bytnara „Rudego".

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wstęp

W roku 1943 w Nowym Jorku została opublikowana skromna objętościowo książeczka dla dzieci autorstwa Antoine'a de Saint-Exupéry'ego: „Mały Książę". Utwór, utrzymany w konwencji baśni, opowiadał o spotkaniu małego przybysza z niewielkiej asteroidy B 612 z Pilotem, który pomimo dorosłego wieku zachował dziecięcą wrażliwość. Autor przeniósł czytelnika w świat tajemniczości i nierealności, wpisując w niego głębokie refleksje, dotyczące miłości, przyjaźni, cierpienia, szczęścia, samotności i życia ludzkiego.

Zachwycił czytelników pięknym, poetyckim stylem i urzekającą historią chłopca, który pokochał różę, lecz dopiero dzięki wędrówce po wszechświecie zrozumiał, jak wyjątkową była dla niego istotą. Opowieść, skierowana do dzieci, stała się ulubioną lekturą dorosłych i dorastających.

Bibliografia

1. Meritxell M., Nazywam się... Antoine de Saint-Exupéry, Media Rodzina 2006
2. Słownik terminów literackich, pod red. J. Sławińskiego, Wrocław 1998
3. Schiff S., Antoine de Saint-Exupéry: Wielki Mały Książę XX wielu, Alfa 1998
4. Vircondelet A., Antoine i Consuelo de Saint-Exupery. Legendarna miłość, Muza 2007

# data[].attributes.attachment_link.description
Wstęp W roku 1943 w Nowym Jorku została opublikowana skromna objętościowo książeczka dla dzieci autorstwa Antoine'a de Saint-Exupéry'ego: „Mały Książę". Utwór, utrzymany w konwencji baśni, opowiadał o spotkaniu małego przybysza z niewielkiej asteroidy B 612 z Pilotem, który pomimo dorosłego wieku zachował dziecięcą wrażliwość.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pan Tadeusz to najbardziej znane i najbardziej charakterystyczne działo Adama Mickiewicza. Poeta odmalował w nim obraz „utraconej ojczyzny" - ukochanej Litwy, „kraju lat dziecinnych", do którego tęsknił przebywając na emigracji. Napisany regularnym 13-zgłoskowcem poemat nawiązuje w formie i tematyce do , choć pierwotnym założeniem Mickiewicza nie było stworzenie dzieła o takiej przynależności gatunkowej. Utwór stopniowo rozrastał się pod jego piórem aż do monumentalnego, bo składającego się aż z dwunastu ksiąg.

Rękopis Pana Tadeusza

Można zastanawiać się, czy dzieło wielkiego wieszcza narodowego trafiło - zgodnie z jego zamierzeniami - „pod strzechy". Nie ma chyba dzisiaj Polaka, który nie słyszałby o tym utworze. Mimo to wielu jest takich, którzy go nie czytali - a na pewno warto przebrnąć przez dziewiętnastowieczną składnię i leksykę po to, aby rozkoszować się przygodami polskiej szlachty, tak barwnie odmalowanymi w utworze.

Okoliczności powstania Pana Tadeusza - geneza

Mickiewicz, podczas pobytu w Wielkopolsce, na krótko po zakończeniu powstania listopadowego, stworzył plan Pana Tadeusza. Pisał go natomiast już w Paryżu, w latach 1832 - 1834.

Jak podają znawcy literatury mickiewiczowskiej, wśród przyczyn, dla których Mickiewicz zdecydował się na stworzenie tego typu dzieła, znalazły się:

przypomnienie historii Polski, czyli kraju, za którym tak bardzo tęsknił; obudzenie nadziei pokładanych w kampanii napoleońskiej;

sławienie uroków ziemiańskiego, szlacheckiego życia oraz piękna przyrody rodzimej ziemi;

optymistyczna wizja przyszłych losów Polski;

epopeja miała być też dla autora powrotem do „arkadii lat dziecięcych", stąd też w utworze pojawił się obraz tzw. małej ojczyzny.

W utworze widoczne są też wpływy powieści historycznej W. Scotta, inspiracje pisarstwem F. Coopera, zwłaszcza jego powieściami sensacyjno- romansowymi oraz stylem H. Rzewuskiego i jego szlachecką gawędą.

Choć z początku Pan Tadeusz miał być tylko humorystyczną opowiastką o codziennym życiu zamieszkującej na wsi polskiej szlachty (Mickiewicz pisał w jednym z listów: „Piszę teraz właśnie poema wiejskie, w którym staram się zachować pamiątkę dawnych naszych zwyczajów i skreślić jakkolwiek obraz naszego wiejskiego życia, łowów, zabaw, bitew, zajazdów etc."), to z czasem „wiejskie poematy" zaczęły przekształcać się w poważny poemat o dziejach narodu i sprawach dla ojczyzny istotnych. Również objętość utworu uległa zmianie - z planowanych czterech ksiąg w efekcie końcowym Mickiewicz uzyskał aż dwanaście ksiąg.

Zdaniem Stafanowskiej, w poemacie tym autor zarysował swój program polityczny, który plasował się w okolicach poglądów emigracyjnych demokratów. Stąd Pan Tadeusz jest wyrazem wiary poety w solidarność ludu, w powszechne wyzwolenie i braterstwo, w patriotyzm drobnej, podupadłej szlachty.

Znaczenie tytułu i podtytułu Pana Tadeusza

Pełny tytuł polskiej epopei narodowej Adama Mickiewicza jest wieloczłonowy i brzmi: „Pan Tadeusz, czyli Ostatni zajazd na Litwie. Historia szlachecka z roku 1811 i 1812 we dwunastu księgach wierszem" i odnosi się do wielopłaszczyznowej tematyki poematu, przede wszystkim do losów głównego bohatera i wydarzeń, wokół których będzie rozgrywać się akcja. Wskazuje przy tym na miejsce (Litwa) i czas akcji (1811 i 1812 rok), jak również na konstrukcję dzieła (dwanaście ksiąg).

Przyczyny takiego nazwania dzieła przez jego autora są po dziś dzień tematem badań literaturoznawców, którzy doszukali się przynajmniej kilku pierwotnych jego wersji. Z analizy listów wieszcza wynika na przykład, że historia ta miała nosić tytuł „Szlachcic" (korespondencja Mickiewicza do Stefana Garczyńskiego z kwietnia 1833 roku) lub po prostu „Tadeusz" (list z 21 kwietnia 1833 roku do Antoniego E. Odyńca). Inną wersję poznajemy, gdy przyjrzymy się badaniom rękopisu poematu, który zatytułowany był „Żegota".

Ostateczny tytuł pojawił się pierwszy raz w korespondencji Mickiewicza do Juliana Ursyna Niemcewicza z maja 1833 roku.

W podtytule autor zasugerował czytelnikowi, iż utwór będzie historią szlachecką, czyli opowieścią o czasach minionej Polski szlacheckiej. Określenie historia szlachecka każe nam również sądzić, iż epopeja będzie napisana językiem gawędowym, a narrator będzie miał w sobie cechy z klasycznego gawędziarza. Historia ta obrazuje odbiorcy życie na Litwie w latach 1811 i 1812.

Czas i miejsce akcji

Czombrów Maciej Rydel - pierwowzór Soplicowa

Miejscem akcji jest Soplicowo, leżące na Litwie. Miejsce to zostało przez autora celowo wyodrębnione z całej otaczającej go rzeczywistości, tworząc z niego swoistą enklawę polskości i spokoju. Ta osobowość Soplicowa, będącego w ładzie z otaczającą go przyrodą, z historią, czynią z niego też miejsce mityczne i magiczne, krainę szczęśliwości.

Czas akcji - jak napisał w podtytule sam Mickiewicz - są to lata 1811 - 1812. Autor starał się zobrazować polską szlachtę w przededniu kampanii napoleońskiej. Mickiewicz opisał też ostatnie lata I Rzeczpospolitej.

Narrator powieści

Narrator występujący w utworze jawi się czytelnikowi w podwójnej roli. Jak napisał K. Górski, raz jest narratorem wszechwiedzącym, innym razem znowu wyrazicielem opinii, przekonań ogółu. Jako narrator obiektywny autor rzetelnie, reportersko opisywał wydarzenia, myśli, uczucia, przeżycia. Jako narrator w drugim wcieleniu autor natomiast przyznawał się przed czytelnikiem, iż nie wie wszystkiego.

Z. Szmydtowa natomiast stwierdziła, iż w Panu Tadeuszu obserwujemy tzw. narratora gawędowego. Zwraca się on bowiem najczęściej wprost do czytelnika i słuchacza jego opowieści, którą snuje tak, jakby była klasyczną gawędą.

Nawiązania do tradycji antycznej w Panu Tadeuszu

Mickiewicz w Panu Tadeuszu często świadomie korzystał z dorobku tradycji antycznej. Już sam gatunek, którym jest Pan Tadeusz, czyli epos, jest gatunkiem stosowanym bardzo często przez samego Homera. Autor więc nie krył, iż jego dzieło jest niejako spadkobiercą antycznej tradycji eposu.

Mickiewicz do swego dzieła starał się jednak wprowadzić również elementy oryginalne, których nie było eposach starożytnych. Tym samym doprowadził do odmłodzenia gatunku, czyniąc go bestsellerem wśród romantycznych twórców. W utworze, jak trafnie zauważył J. Krzyżanowski, zauważyć też można inspirację rodzimą literaturą, zwłaszcza twórczością Kochanowskiego. W ten autor sposób pokazał, iż nowotworzone dzieła pozostają w ścisłym związku z tymi, które powstały w historii.

Streszczenie głównych wątków eposu

Kompozycja epopei jest splotem trzech głównych wątków. Dodatkowym, humorystycznym i pobocznym, jest wątek sporu o charty.

Działalność księdza Robaka
Ten cichy kapłan usiłował przygotować powstanie na Litwie, które wsparłoby Napoleona, idącego na Rosję. W tym celu postanowił do swego pomysłu przekonać zaściankową szlachtę.

Plany dotyczące powstania przekreślił jednak nieoczekiwany zajazd na zamek. W jego trakcie Robak został ranny i na łożu śmierci wyjawił swą tajemnicę - okazało się, iż był on Jackiem Soplicą, ojcem Tadeusza i bratem Sędziego.

Spór o zamek
Był to dawny zamek Horeszków, do którego pretensje zgłaszali też Soplicowie, a z czym nie zgadzał się potomek Horeszków - Hrabia. Gdy ten, znudzony już toczącym się procesem, chciał od niego odstąpić, wolę walki rozbudził w nim Gerwazy, zaś sam zamek stał się przedmiotem zajazdu.
Sprawę zamku polubownie rozwiązali Tadeusz i Zosia.

Miłosne problemy Tadeusza
Tadeusz, młody szlachcic, po powrocie ze szkoły do rodzinnej posiadłości, ujrzał Zosię - którą od pierwszej chwili pokochał. Widział ją jednak tylko przelotnie, w niekompletnym stroju, przez co pomylił ją później z Telimieną, która była z tego bardzo zadowolona i bardzo jej to pochlebiało.

Przez tę pierwszą pomyłkę Tadeusza inne miłosne perypetie uległy zagmatwaniu - Hrabia chciała zdobyć Zosię, a Tadeusz Telimenę. Z czasem jednak Tadeusz zauważył swój błąd i zaczął adorować Zosię, zaś Hrabia - Telimenę.

Ostatecznie Tadeusz i Zosia pobrali się, a Telimena wyszła za mąż za Rejenta.

Przyroda w Panu Tadeuszu

Przyroda jest integralnym i znaczącym tłem dla rozgrywających się w poemacie wydarzeń. W jej opisie posługuje się poeta syntezą zjawisk wizualnych, dźwiękowych, słuchowych, a nawet dotykowych. Angażuje on wszystkie zmysły czytelnika, każąc kontemplować ten sam element świata z wielu punktów widzenia jednocześnie. Już dawno, zrobił to bowiem Stanisław Witkiewicz, zauważono, że Mickiewicz jest w Panu Tadeuszu kolorystą. Na potwierdzenie tej tezy wystarczy przytoczyć taki oto fragment:

I po ciemnozielonym, świeżym, wonnym sianie,
Z którego młodzież sobie zrobiła posłanie,
Rozpływały się złote, migające pręgi
Z otworu czarnej strzechy, jak z warkocza wstęgi

Na zachód obłok na kształt rąbkowych firanek,
Przejrzysty, sfałdowany, po wierzchu perłowy,
Po brzegach pozłacany, w głębi purpurowy,
Jeszcze blaskiem zachodu tlił się i rozżarzał,
Aż powoli pożółkniał, zbladnął i poszarzał

Niektórzy idą jeszcze dalej i postrzegają opisy Mickiewiczowskie jako przykład opisów preimpresjonistycznych. Teza ta daje się obronić, jeśli przywołamy wspomnianą już syntezę postrzegania zmysłowego oraz ulotność, momentalność, chwilowość określonego wyglądu opisywanych zdarzeń. Są to cech znamionujące impresjonistyczny opis pejzażu.

Najważniejszym środkiem artystycznym stosowanym przy opisie przyrody są animizacje i personifikacje. Świadczy to o niezwykłej roli, jaką odgrywa natura w poemacie. Jest ona bowiem ściśle zespolona z człowiekiem. Częstokroć nakreślony pejzaż jest również pejzażem wewnętrznym, tzn. oddającym stan ducha podmiotu mówiącego czy bohaterów. Liczne są porównania postaci poematu, ich zachowań do charakterystycznych zachowań zwierzęcych, np. Hrabia podglądając Zosię, skrada się jak kot. Co więcej, przyroda współgra również z rozwojem akcji. Kiedy zachodzi potrzeba odizolowania dworku Sopliców od reszty świata, aby nie dowiedziano się o bitwie, rozpętuje się ogromna burza, która uniemożliwia przemieszczanie się.

Ostatnia znaczącą funkcją opisów przyrody jest konstruowanie nastroju sielskości. Ostoja polskości - dworek soplicowski zewsząd otoczony jest przez naturę w różnych formach. Nieopodal znajduje się sad, gaik, las, polana ze stawami, Niemen. Każde z tych miejsc jest dokładnie i szczegółowo opisane przez poetę z pasja godną botanika czy zoologa. Jednak z łatwością, nawet przy mnogości szczegółów, można wskazać cechę łączące niemal wszystkie opisy - jest to jej polski charakter. Wszystkie elementy pojawiające się w poemacie są znane, zwyczajne, naturalne dla przyrody nadniemeńskiej. Uporządkowane wyjątkowo systematycznie dają harmonijny obraz Litewskiej natury.

Inwokacja i epilog Pana Tadeusza

Litwo! Ojczyzno moja! Ty jesteś jak zdrowie;
Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie;
Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobie
Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie.

Jest to uroczysty zwrot Mickiewicza do jego rodzinnego kraju, do utraconej ojczyzny. Jest to też pochwała i prośba do Matki Bożej o udzielenie mu natchnienia.

Z inwokacji da się także odczytać główne przesłanie i tematykę dzieła. We wstępnych wersach czytamy więc o tęsknocie za polskim krajobrazem, która zapowiada utwór, o którym niektórzy literaturoznawcy piszą, iż jest elegijną opowieścią o niedostępnej dla poety krainie z lat dziecinnych, o której nadal marzy.

Epilog ukazuje nam ten sam katalog uczuć poety, tyle że z nieco innej perspektywy. Autor opisuje nam uczucia obcości i wygnania, które towarzyszą każdemu emigrantowi. Te emocje spowodowały, że myśli i marzenia poety skierowały się w stronę kraju lat dziecinnych, w stronę świata mu bliskiego i mu przyjaznemu. Stąd opisywany w Panu Tadeuszu świat jest sielankowy, harmonijny i nierealnie doskonały.

Ekranizacje „PanaTadeusza"

Pan Tadeusz doczekał się dwukrotnego (niektóre źródła wspominają o jeszcze jednaj przedwojennej ekranizacji) przeniesienia na ekran.

- 1928 r. - przedwojenna, niema, czarno - biała ekranizacja dzieła w reżyserii Ryszarda Ordyńskiego.

- 1999 r. - współczesna wersja w reżyserii Andrzeja Wajdy, ze wspaniałą muzyką i świetną obsadą aktorską. W głównych rolach wystąpili: Michał Żebrowski (Tadeusz), Bogusław Linda (ksiądz Robak), Daniel Olbrychski (Gerwazy), Alicja Bachleda-Curuś (Zosia), Grażyna Szapołowska (Telimena). Zaskoczeniem zapewne dla wielbicieli dzieła Mickiewicza był fakt, że w roli Hrabiego, który w utworze przedstawiany jest jako człowiek młody, tylko o kilka lat starszy od Tadeusza, obsadzono mężczyznę w sile wieku, Marka Kondrada.

Ekranizacja Pana Tadeusza była dopełnieniem sławy i popularności, jaką nadal, pomimo upływu czasu i zmian zachodzących w świadomości czytelników, którym obecnie obce są idee narodowo - wyzwoleńcze, cieszy się dzieło Adama Mickiewicza. Co prawda opinia publiczna obawiała się o wierność przedstawienia oryginału w formie filmu, w którym piękno słowa pisanego zostało zmaterializowane do oczu widza, to jednak film Wajdy wywołał falę ogólnego zachwytu i przychylnych opinii.﻿

Adaptacje teatralne

- 1970 teatr telewizji TVP, Pan Tadeusz reż. Adam Hanuszkiewicz, obsada - Obsada: Adam Hanuszkiewicz, Henryk Machalica, Mieczysław Voit (narracja), Andrzej Zaorski (Tadeusz), Elżbieta Borkowska-Szukaszta (Zosia), Joanna Jedlewska (Telimena), Kazimierz Opaliński (Wojski), Kazimierz Wichniarz (Sędzia), Zbigniew Zapasiewicz (Hrabia), Władysław Krasnowiecki (Podkomorzy), Gustaw Lutkiewicz (Rejent), Eugeniusz Robaczewski (Asesor), Krzysztof Chamiec (Ksiądz Robak), Kazmierz Dejunowicz (Woźny) i inni.

2009 - Pan Tadeusz - rockowa opera w wykonaniu wileńskiego zespołu tańca ludowego Zgoda

2011 - Teatr Wybrzeże, reż. Jarosław Tumidajski. Zapowiedź inscenizacji brzmiała: "Spektakl któremu daleko do klasycznego odczytania naszej narodowej epopei"

2011 - Teatr Mały w Manufakturze w Łodzi, reż. Mariusz Pilawski

2012 - Teatr Współczesny w Szczecinie - Pan Tadeusz, reż. Irena Jun. Obsada: Tadeusz - Wojciech Sandach, Jacek Soplica-ksiądz Robak - Konrad Pawicki, Sędzia - Robert Gondek, Podkomorzy - Grzegorz Młudzik, Hrabia - Paweł Niczewski, Wojski - Wiesław Orłowski, Gerwazy - Arkadiusz Buszko, Protazy - Jacek Piątkowski, Zosia - Barbara Lewandowska, Telimena - Joanna Matuszak

2015 - Teatr Narodowy w Warszawie, reżyseria: Piotr Cieplak, czytanie Pana Tadeusza

2016 - Teatr im. Juliusza Osterwy w Lublinie, Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie, reż. Mikołaj Grabowski

2018 Nowy Teatr w Słupsku, reż. Dominik Nowak. Obsada: Bożena Borek, Igor Chmielnik, Sławomir Głazek (gościnnie), Monika Janik, Adam Jędrosz, Jerzy Karnicki, Ireneusz Kaskiewicz, Krzysztof Kluzik, Wojciech Marcinkowski, Dominik Nowak, Hanna Piotrowska, Magdalena Płaneta.

Odwołania do Pana Tadeusza

Pan Tadeusz jest niewątpliwie dziełem, które weszło do kanonu polskiej literatury. Stąd też chętnie korzystali z niego również inni twórcy, czyniąc go podstawą, natchnieniem swych utworów. Sienkiewiczowski Latarnik, tęskniący za ojczyzną, czytał właśnie Pana Tadeusza. Do Soplicy - Robaka niezwykle podobną biografię na Kmicic. Soplicowo - czyli szlachecki, polski dworek, odnajdujemy także - tyle że pod innymi nazwami - w Nocach i dniach, czy w Przedwiośniu. U Gombrowicza natomiast widzimy parodię dworku Soplicowo, szlacheckich obyczajów oraz idealnej miłości na wzór Zosi i Tadeusza. Poniżej lista wybranych inspiracji i nawiązań:

· Za pierwowzór Postoliny z Zemsty Adama Fredry uważano postać Telimeny z Pana Tadeusza.

· XIII księga "Pana Tadeusza", czyli Noc poślubna Tadeusza i Zosi, Aleksander Fredro, naśladując mickiewiczowską narrację, w satyryczny sposób przedstawia ciąg dalszy epopei.

· Obrona Sokołowa Aleksandra Morgenbessera - na poemacie Mickiewicza wzorowane były postacie mieszkańców Sokołowa, a także komizm postaci i sytuacji.

· Noc strzelców w Anatolii Karola Brzozowskiego - utwór bardzo podobny do Pana Tadeusza pod względem ukazania życia szlacheckiego, obyczajowości i sztuki myślistwa.

· Nad Niemnem Elizy Orzeszkowej - jest świadomym nawiązaniem do dzieła Mickiewicza, zwłaszcza, jeżeli chodzi o przedstawienie przyrody nadniemeńskiej oraz treści patriotyczne.

· Jan Prorok Alfreda Nossiga - zamierzona imitacja Pana Tadeusza na płaszczyźnie stylu, kompozycji i fabuły.

· Laszka Włodzimierza Wysockiego - poemat podobny w partiach opisowych do dzieła Adama Mickiewicza.

· Pan Balcerek w Brazylii Marii Konopnickiej - naśladuje opisową technikę Pana Tadeusza. Są to opisy wschodu słońca i burzy.

· Stary kościół miechowski Norberta Bonczyka - utwór wzorowany na Panu Tadeuszu poprzez wprowadzenie anegdot, mickiewiczowskiego humoru, ucieczkę do miejsc dzieciństwa.

· Sobol i panna i Puszcza Józefa Weyssenhoffa - idylliczna wizja życia człowieka, który żyje w zgodzie z naturą i cieszy się jej przychylnością jest kolejnym wcieleniem soplicowskiej arkadii.

· Ferdydurke Witolda Gombrowicza - odnaleźć można podobieństwa do ziemiańskiego kultu jedzenia i posiłku.

· Dolina Issy Czesława Miłosza - wzorowany na arkadyjskości Soplicowa w Panu Tadeuszu świat antyarkadii, w której zło ma również swoje miejsce.

Czesław Miłosz o Panu Tadeuszu

(Ziemia Ulro, 1977)

I to właśnie najbardziej ciekawi mnie w "Panu Tadeuszu": pogodna aprobata istnienia, jakby wszystkie rzeczy, dlatego tylko, że zostały obdarzone bytem, były dobre. W ciągu ponad stu pięćdziesięciu lat, jakie upłynęły od jego napisania, przyzwyczailiśmy się do literatury idącej w dokładnie przeciwnym kierunku, eksplorującej różne odmiany zła i cierpienia, czemu nie należy się dziwić, skoro gwałtowne przemiany europejskich społeczeństw i erozja wiary w ład metafizyczny nie sprzyjały pojmowaniu świata jako harmonii. Toteż pogoda "Pana Tadeusza" zastanawia i niepokoi jako dar utracony. Być może za jego przyjaznym szacunkiem wobec ziemi jako ogrodu, wolno odgadywać i nabożność człowieka religijnego, ucznia Claude de Saint-Martin i optymizm wychowanka Oświecenia. Kiedy Mickiewicz był studentem, miał możność być w teatrze na operze Mozarta "Czarodziejski flet" - i myślę, że wbrew pozorom, "Pan Tadeusz" mieściłby się najlepiej w epoce "lóż mistycznych".
(Przedmowa do francuskiego wydania "Pana Tadeusza",1992)

# data[].attributes.attachment_link.description
Pan Tadeusz to najbardziej znane i najbardziej charakterystyczne działo Adama Mickiewicza. Poeta odmalował w nim obraz „utraconej ojczyzny" - ukochanej Litwy, „kraju lat dziecinnych", do którego tęsknił przebywając na emigracji. Napisany regularnym 13-zgłoskowcem poemat nawiązuje w formie i tematyce do , choć pierwotnym założeniem Mickiewicza nie było stworzenie dzieła o takiej przynależności gatunkowej.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Szkoła jakiej nie znamy

Syzyfowe prace to pierwsza powieść Stefana Żeromskiego, wydana w 1897 r. pod pseudonimem Maurycy Zych. Książka opowiada o dorastaniu polskiego szlachcica, Marcina Borowicza, w szkole w czasach zaborów. Szkoła, ukazana w tej książce, w niczym nie przypomina dzisiejszych placówek edukacyjnych. W szkole końca XIX wieku brakuje wszystkiego, do czego my współcześni jesteśmy przyzwyczajeni. Brakuje języka polskiego (jako przedmiotu oraz sposobu komunikacji), swobody opinii i poglądów, opieki nauczycieli nad uczniami, swobodnego dostępu do całej literatury i pomocy naukowych, stałej obecności i wsparcia rodziców, bezpiecznego kącika do odrabiania lekcji w rodzinnym domu i wielu podstawowych rzeczy.

Uczniowie gimnazjum w Klerykowie, o których pisze Żeromski, często głodują, nie mają ubrań, książek, muszą dorabiać korepetycjami, aby móc utrzymać się na stancjach. W szkole panuje zupełnie inna atmosfera niż dziś - nauczyciele stosują kary cielesne, uczniowie są zastraszani, obserwowani przez donosicieli, przeszukiwani w swoich stancjach. Wszystko to jest spowodowane rusyfikacją, czyli praktyką władz carskich, mającą na celu wyplenić w narodzie poczucie polskości, stworzyć społeczeństwo ślepo posłuszne carowi. Przygody i losy bohaterów Syzyfowych prac pozwalają na wyciągnięcie ciekawych wniosków dotyczących przeszłości Polski, a także - dzięki porównaniu obu okresów historycznych - aktualnej sytuacji.

Poza poznaniem realiów szkoły z lat 1872-1881 książka Żeromskiego daje nam wiele odpowiedzi na podstawowe pytania związane z dorastaniem. Doświadczenia Marcina Borowicza są pomocne w dojrzewaniu czytelników. Mimo że Marcin, fikcyjna postać z utworu Żeromskiego, przeżywa swoje dzieciństwo i pierwsze lata młodości w innej rzeczywistości, to jest on jednak postacią bliską wszystkim swoim rówieśnikom, niezależnie od czasów, w których żyją. Żeromski dokonał w swej powieści wnikliwego studium dorastania zarówno jednostki, jak i całej młodzieży. Syzyfowe prace to ponadto powieść autobiograficzna, z której dowiadujemy się o ewolucji małego chłopca z biednej rodziny, który po ciężkich perypetiach szkolnych stał się przecież po latach wielkim polskim pisarzem, publicystą i działaczem społecznym, jakim był Stefan Żeromski.

Co powinieneś wiedzieć o Syzyfowych pracach?

Kim byli główni bohaterowie Syzyfowych prac?

Marcin Borowicz, Andrzej Radek, Bernard Sieger (Zygier), Marian Gontala, Anna Stogowska - "Biruta", Antoni Paluszkiewicz - "Kawka", Pani Przepiórkowska "stara Przepiórzyca". Zobacz: Bohaterowie Syzyfowych prac

Jaki był czas i miejsca akcji właściwej Syzyfowych prac?

Okres po upadku powstania styczniowego - lata siedemdziesiąte XIX wieku, zabór rosyjski. Kleryków (prócz szkoły i stancji Stary Browar), a poza tym Owczary, Pajęczyn Dolny, Gawronki. Zobacz: Czas i miejsce akcji

Jaka była geneza Syzyfowych prac?

Na powstanie powieści złożyła się świadomość tradycji narodowowyzwoleńczej Stefana Żeromskiego i jego zainteresowanie problematyką społeczną. Powieść dojrzewała w nim od czasów studiów. Zobacz: Geneza Syzyfowych prac

Jakie jest znaczenie tytułu Syzyfowych prac?

Użyte w tytule utworu wyrażenie syzyfowe prace pochodzi z mitologii greckiej i oznacza pracę daremną, bezcelową, bezowocną, bezsensowną, niemającą końca, zmagania się z czymś. Zobacz: Znaczenie tytułu - Syzyfowe prace

Jakie motywy literackie odnajdziemy w Syzyfowych pracach?

Motyw młodości, ojczyzny, patriotyzmu, przemiany wewnętrznej, rodziny, samotności, ucznia i mistrza, Boga, miłości niespełnionej, syna, miasta, chłopa i wsi. Zobacz: Motywy literackie w Syzyfowych pracach

Jaka była problematyka Syzyfowych prac?

Głównymi problemami poruszanymi przez Żeromskiego w powieści jest rusyfikacja polskiej młodzieży i dorastanie.

Kiedy i gdzie wydano pierwszy raz Syzyfowe prace?

Powieść ukazała się pierwszy raz w odcinkach w dzienniku "Nowa Reforma" od 7 lipca do 24 września 1897. W formie książkowej Żeromski wydał Syzyfowe prace w 1989 r. we Lwowie pod pseudonimem Maurycy Zych. W zaborze rosyjskim pierwsze, ocenzurowane wydanie nastąpiło w 1909 r. - pod tytułem "Andrzej Radek, czyli Syzyfowe prace"

Kiedy powstała ekranizacja Syzyfowych prac?

Syzyfowe prace film i sześcioodcinkowy serial powstał w 2000 r. Reż. Paweł Komorowski, obsada: Łukasz Garlicki, Franciszek Pieczka, Alicja Bachleda-Curuś.

Pisali o Syzyfowych pracach

Henryk Galle w „Syzyfowe prace" (recenzja): „Syzyfowe prace, ten głośny akt oskarżenia, rzucony dotychczasowemu systemowi szkolnemu w Kraju Przywiślańskim, to radosny hymn życia, na przekór wszystkiemu, na przekór rozpaczy i zwątpienia, i pesymizmem wszelakim. (...) A zmiana tytułu nie jest tu bez znaczenia. Boć istotnie, nie syzyfowe to były, daremne wysiłki, jeśli zdołały wzniecić w duszach młodocianych wychowanków gimnazjum klerykowskiego, zahukanych, marzących tylko o dobrych stopniach i promocjach, święty ogień zapału, a tego cudu przemiany dokonały poznane przez nich, dopiero podczas pobytu w jednej z wyższych klas, utwory polskiej poezji romantyczno-wolnościowej. I oto do walki o najdroższe skarby narodowe staje młode pokolenie, pomnożone zastępami najlepszych jednostek z ludu, w najszerszym znaczeniu tego wyrazu."

Włodzimierz Jampolski w „Stefan Żeromski. Duchowy wódz pokolenia": „Powieść ogromnej wartości: powieść - dokument i dzieło sztuki, przy czym obie te właściwości przenikają się w sposób nierozerwalny. Materiał historyczny faktów i spostrzeżeń przetopiony został w formę przeżyć, już nie osobistych, lecz zbiorowych. W wyższym stopniu niż w jakiejkolwiek innej powieści Żeromskiego bohaterem tu nie jest jednostka, lecz zbiorowość, młode pokolenie w latach około 1880. (...) Z czwartaków studenckich Warszawy rozesłane zostały wici. Zabłąkał się skądś do Pajęczyna Paluszkiewicz - Kawka, krwią plujący, śmieszny i prześladowany, święty pozytywista, wydobył syna fornalskiego, Andrzeja Radka, na powierzchnię i na całe życie wskazał mu drogę, którą ma kroczyć. Z Warszawy zaś, z kółek samokształceniowych, przybył siódmoklasista z Siegerów Bernard Zygier i on, Polak z Niemców, metodyczny, spokojny, trochę ociężały - wśród tych Borowiczów i Radków rozżarza płomień polskości.

Poprzez przeszkody, poprzez łany życia, na których nie samo zboże ideałów rośnie, lecz i kwiaty młodzieńczego wesela - poprzez zakątki, w których tak się sobie żyje - dwie zmierzają ku sobie i łączą się drogi: droga miękka, kapryśna, nieraz niekonsekwentna, syna szlacheckiego Marcina Borowicza, która kołując po wertepach młodzieńczej beztroskości, potrącając o przepaść zrusyfikowania się, doprowadza do twardego gruntu, podmurowanego doświadczeniem i bólem, twardą szkołą życia, oduczającą miękkości - i twardy, prosty, kurzem pokryty, chłopski gościniec Andrzeja Radka. Dłonie ich łączy Polak z Niemców Bernard Zygier, a melancholijnego uroku przedwczesnej goryczy dodaje temu przymierzu przedwiośnie miłości młodzieńczej, zwarzony mrozem wypadków cień Biruty - panny Stogowskiej, kapłanki - abnegatki, ofiary losu, zjawiającej się na chwilę oczom Marcina Borowicza, a na zawsze duszy jako jej nowe bogactwo. Wiosna polskości w duszach, choć jeszcze nikła, nieśmiała, despotyzmowi losu poddana".

Wacław Borowy w „Powieść o dorastaniu. (Żeromskiego Syzyfowe prace)": „Syzyfowe prace - to nie tylko, jak określano „powieść o dorastaniu", szkole i młodzieży, lecz synteza ideologiczno-artystyczna całej wczesnej twórczości Żeromskiego. Najszczegółowiej, w najbogatszej ilości epizodów, przedstawił pisarz życie młodzieży, ale - choćby tylko w skrótowej relacji - dotknął wszystkich tematów, poruszanych w poprzednich utworach.

Powieść nie rejestruje mechanicznie dawnych motywów. Nawet powtarzając je ukazuje ich nowe aspekty. W ten sposób osiąga wysoką wartość poznawczą. Można to prześledzić na przykładzie stosunku Żeromskiego do pozytywizmu i do sprawy chłopskiej. (...) Syzyfowe prace są przykładem stwierdzającym (zgodnie na ogół z rzeczywistością) historycznie postępową funkcję materialistycznej myśli mieszczańskiej w walce z fideistycznymi tradycjami (przykłady z życia młodzieży klerykowskiej). W losach Paluszkiewicza i Radka ukazał Żeromski coś więcej: jak tradycje pozytywistycznego postępu poczynają pełnić nową funkcję społeczną. Paluszkiewicz przypomina „darwinistkę" Stasię z Siłaczki. Jego los, podobnie jak los Bozowskiej, ukazuje klęskę szczerych pozytywistycznych entuzjastów „pracy u podstaw" w społeczeństwie kapitalistycznym. Paluszkiewicz reprezentuje materialistyczne, wolnomyślicielskie tradycje myśli mieszczańskiej.

(...) Obrazy życia biedoty wiejskiej wróciły na karty Syzyfowych prac jedynie w skrótowej relacji. Ale i one zyskały nowy aspekt, bo zjawiły się w ramach konstrukcji artystycznej, reprezentującej zarazem życie dworu i życie bogatego chłopa. W ten sposób, mimo fragmentaryczności, ukazana została wyraziście niedola i beznadziejność położenia małorolnych i bezrolnych chłopów w istniejącym porządku społecznym. W tej konstrukcji artystycznej i epizod z ubogim chłopem-żydem Lejbą Koniecpolskim (który - jak świadczy o tym list Żeromskiego do Oktawii Rodkiewiczowej jeszcze z roku 1892 - utrwalił się w pamięci pisarza w czasach młodzieńczych obserwacji ubogiej wsi kieleckiej: „Widzę go do dziś bosego... jak biega po kamienistej roli, wlokąc bronę...") staje się nie naturalistycznym opisem, lecz cząstką realistycznego obrazu niedoli małorolnej wsi w Królestwie."

Henryk Markiewicz we wstępie do „Stefan Żeromski: Dzieła": „Porównanie Syzyfowych prac z Dziennikami Żeromskiego obala dawniejsze przypuszczenia o wiernym autobiografizmie utworu. Właśnie swobodne przetworzenie materiału wspomnieniowego pozwoliło pisarzowi zamknąć w książce dwie, przenikające się wzajemnie, prawdy realistyczne - jedną, powszechnie sprawdzalną i powtarzalną, o typowych przeżyciach wiodących od ufnej naiwności dziecięcej ku pierwszym spotkaniom z wielkim serio życia, ku decyzjom, poprzez które młody człowiek określa swe miejsce w społeczeństwie. I prawdę drugą - o sytuacjach historycznych i ideowych, w jakich dorastało pokolenie urodzone po klęsce ostatniego powstania. Żeromski z zadziwiającą przy tak bliskiej perspektywie czasowej - celnością wyboru pokazuje, jak z chaosu sprzecznych tendencji (ich skomplikowaną różnorodność warto tu uprzytomnić sumarycznym choćby wyliczeniem: krzyżują się tu z sobą uraz klęski, wyradzający się w zastraszony lojalizm, zręczna taktyka rusyfikatorów, opóźnione echa pozytywizmu, sprzeczne w skutkach, bo przynoszące ferment intelektualny, a zarazem wykruszające opór narodowy, utajone, ale niewygasłe tradycje powstania, wielka siła romantycznej poezji, odruchy buntu wniesione przez młodzież ludową, promieniowanie kółek konspiracyjnych...) - wyrasta świadomość narodowa i wrażliwość społeczna młodego pokolenia.

O wszystkim tym pisano po Żeromskim jeszcze wiele, nieraz subtelniej i śmielej, zwłaszcza w opisie psychologicznych perypetii dojrzewania. Nowatorstwo jednak Syzyfowych prac tak wielostronnie i głęboko zapisało się w naszej tradycji literackiej, że późniejsze, choćby doskonalsze osiągnięcia, znaczenia tej powieści umniejszyć już nie potrafiły."

Artur Hutnikiewicz w „Stefan Żeromski": „Syzyfowe prace nie są przecież powieścią o klęsce i o przegranej. Bo oto budzi się z wolna w owym zapadłym Klerykowie zdecydowany poryw ku odrodzeniu narodowemu. Wypędzony ze szkół warszawskich uczestnik tajnych kół młodzieżowych, Bernard Zygier, staje się duszą i kierownikiem nowego poruszenia młodzieży. Scena, w której Zygier na pogardzanej lekcji języka polskiego ujawnia ku zdumieniu klerykowskich kolegów niedostępną dla nich, rozległą znajomość literatury ojczystej i deklamuje Mickiewicza Redutę Ordona, należy do najpiękniejszych kart piśmiennictwa polskiego.

(...) Utwór mieni się wspaniałą rozmaitością nastrojów. Jego świetny realizm polega właśnie na tej wielkości i zmienności tonów, bo takie jest przecież życie - bogate, skomplikowane, pełne kontrastów. Jest tu więc przedni humor i komizm w niepoliczonych sytuacjach z życia szkolnego, jest sarkazm, drwina, karykatura w przedstawieniu niektórych belfrów klerykowskich, figur urzędowych, małomiasteczkowych oryginałów. Ale są zarazem sceny wzruszające, pełne subtelnego liryzmu, podniosłe i patetyczne. Wszystko to jednak utrzymane w granicach epickiego umiaru. Uczucia i wzruszenia wyrażają się dyskretnie, stłumione, ściszone, organicznie zestrojone z opanowanym i spokojnym tokiem opowieści.

Książka jest świetnie skomponowana. Nie ma w niej właściwie akcji i intrygi w powszechnie przyjętym rozumieniu tych pojęć. Rzecz składa się z szeregu epizodów-obrazów, uporządkowanych w kolejności czasowego następstwa. Ale każdy z tych fragmentów jest koniecznym i ważnym elementem całości, każdy odtwarza jakąś ocenę, sytuację i zdarzenie istotne w życiu szkoły lub w dziejach osobistych bohatera powieści. Ustawiczna zmienność obrazów i scenerii doskonale zastępuje i nagradza brak jakichś szczególniejszych i pasjonujących powikłań opowiadania. Każdy zresztą obraz jest zamkniętą i skończoną artystycznie całością. Niemal jak w noweli temat rozwija się tu w szybkim tempie, osiąga szczyt napięcia, kończy jakimś mocnym uczuciowo akcentem. A wszystko to opowiedziane powściągliwie i zdumiewająco jak na Żeromskiego oszczędnie. Powieść ta tkwi jeszcze całkowicie w kręgu opowiadań, posiada znamienny dla nich umiar wyrażenia. Nie ma tu jeszcze tej rozlewnej bujności żywiołu słownego, która stanie się w przyszłości nieodłącznym znamieniem stylu pisarza. Tylko tam, gdzie wymaga tego charakter i rodzaj treści, gdzie dochodzi do głosu liryczne wzruszenie czy uczucie wzniosłości, słowo rozkwita bogatą gamą barw, tonów i przedstawionych skojarzeń. Ta ujawniona we wszystkich warstwach i przekrojach powieści miara rzeczy wyznacza Syzyfowym pracom w bogatym dorobku literackim pisarza pozycję szczególną, niemal wyjątkową."

Bibliografia

1)Adamczewski St.: Syzyfowe prace. Objaśnienia i przypisy. Warszawa 1930
2)Borowy W.: Powieść o dorastaniu, Pion 1936
3)Borowy W.: Żeromski i świat książek w: Studia i rozprawy, Warszawa 1960
4)Chrzanowski B.: Szkoła w twórczości Stefana Żeromskiego, „Przyjaciel szkoły" 1926
5)Hutnikiewicz A.: Stefan Żeromski, Warszawa 1960
6)Jakubowski Z.: Wczesna twórczość Stefana Żeromskiego, w: Stefan Żeromski, Warszawa 1951
7)Piołun-Noyszewski St.: Stefan Żeromski. Dom, dzieciństwo, młodość, Warszawa 1928
8)Słodkowski Wł.: „Syzyfowe prace" Stefana Żeromskiego na tle lektury Dzienników", „Polonistyka" 1956
9)Wasylewski St.: Pod pierwszym urokiem Żeromskiego, „Tęcza" 1937

# data[].attributes.attachment_link.description
Szkoła jakiej nie znamy Syzyfowe prace to pierwsza powieść Stefana Żeromskiego, wydana w 1897 r. pod pseudonimem Maurycy Zych. Książka opowiada o dorastaniu polskiego szlachcica, Marcina Borowicza, w szkole w czasach zaborów. Szkoła, ukazana w tej książce, w niczym nie przypomina dzisiejszych placówek edukacyjnych.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mitologia jest zbiorem opowieści o bogach, bóstwach, herosach. W starożytnej Grecji postaci będące celem kultu podlegały antropomorfizacji. Oznacza to, że nie tylko wyglądem przypominały ludzi, ale także zachowaniem, skłonnościami, właściwościami. Może raczej tłumaczono sobie, że to ludzie są stworzeni na kształt bogów: piękni - od pięknych bogów, a brzydcy ludzie - pokracznym bogom podobni. Mitologia zawiera szereg przygód wojennych, morskich, podróżniczych; romanse, zdrady, kary i knowania przeciwko niewiernym, szaleńcze zabawy orgiastyczne, bratobójstwo, kazirodztwo - wszystko, co może się zdarzyć w ludzkich związkach. Oczywiście nie zabrakło ideałów dobra, moralności, prawości, wierności.

W tych mniejszych formach narracyjnych, które w zasadzie łączyły się w jedną rozległą całość przez zazębianie się motywów (dlatego też mówimy o całości mitologii), dochodzi nierzadko do sprzeczności. Ponieważ pierwotną formą opowiadań były przekazy ustne, kolejni bajarze dodawali bogom rozmaite przymioty, często zaprzeczające wcześniejszym wyobrażeniom o danych bóstwach. Każde miasto greckie żyło swoimi mitami, każda społeczność, jak np. kupcy, rzemieślnicy, rolnicy, żeglarze, miała swoich patronów i czciła sobie przychylnych bogów z większą gorliwością. Ta politeistyczna religia oparta była na kulcie - wprowadzaniu w życie codzienne czynności i zachowań obrazujących wiarę. Obrzędy towarzyszyły żniwom, przypłynięciu do portu okrętów, narodzinom dziecka i śmierci starca, zmianom pór roku i faz Księżyca, rocznicom bitew, świętowaniu pamięci wielkich Greków i wielu innym momentom historii. Do pierwotnych form kultu należał fetyszyzm - czyli obdarzanie czcią przedmiotów, gdyż jak wierzono, znajdowały się w nich duchy bogów (dobre lub złe). Wielkim szacunkiem i namaszczeniem obdarzano przyrodę grecką. Mity wyjaśniały niezrozumiałe dla tamtejszych ludzi zjawiska wulkaniczne, atmosferyczne, klimatyczne. Wierzono, że Grecja była pierwotnie obszarem Arkadii, krainy, w której niczego nie brakowało, panowały harmonia, dobrobyt i pokój. Odczuwano jednak działanie sił nieprzychylnych człowiekowi, które nazywano demonami. Z demonami wiąże się kult zmarłych. Starożytni uważali, że człowiek ma duszę w postaci laleczki kore, znajdującej się w źrenicy oka. Kultem otaczano zwłaszcza herosów - którymi stawali się po śmierci ludzie wybitni, naznaczeni charyzmą za życia; ludzie, którym Grecy wiele zawdzięczali.

Dziś wiemy o mitach greckich ze słynnych dzieł antycznych Homera i Hezjoda. Są to eposy o niewątpliwej wartości literackiej - filary sztuki: literatury, która rozwinęła się czerpiąc z mitologii motywy, formy wypowiedzi (od gatunków po wersyfikację), archetypy, gotowe, uniwersalne tematy dotyczące każdego człowieka (toposy). Dla przykładu wszystko to, co napotyka na swej drodze mityczny Odyseusz, znajduje odpowiedniki w doświadczeniach życia człowieka poprzez lata aż do starości, i to niezależnie od kultury, w której się ten człowiek rozwija. Jako dzieło literackie jest więc mitologia grecka niewyczerpanym źródłem. Charakteryzuje ponadto kulturę wspólnoty europejskiej. Dziś kraje basenu Morza Śródziemnego nie mają tak ogromnego wpływu na kształt kultury kontynentu. Niemniej w Starożytności to ten obszar dyktował tempo i drogi rozwoju nauki i sztuki Europy.

Geografia mitologiczna

Większość mitów greckich rozgrywa się w miejscach rzeczywiście istniejących, co ciekawe nie wszystkie znajdują się w Grecji. Właściwie poza Hadesem i Atlantydą, wszystkie lokalizacje akcji mitologii można odwiedzić nawet dziś. Przykładem mogą być chociażby Ateny, które przyjęły swoją nazwę od imienia córki Zeusa. Wydarzenie to miało miejsce ponad dwa tysiące lat przed naszą erą. Od tamtych czasów Ateny były ważnym centrum kulturalnym Grecji. To tam mieściły się Akropol i Panteon. Ateny toczyły zaciekły bój o dominację polityczną ze Spartą. To tu urodził się i władał Tezeusz, to także stąd Dedal wyruszył na dwór króla Minosa, gdzie zaprojektował słynny labirynt.

Ateny uchodziły za prawdziwy klejnot wśród greckich państw-miast. Bogini Atena musiała stoczyć o nie specyficzny bój z Posejdonem. Bóstwa doszły do wniosku, że miasto dostanie to, które podaruje mu wspanialszy prezent. Posejdon ofiarował mieszkańcom piękny potok, który jednak okazał się być nic nie wart, ponieważ płynęła w nim słona woda. Z koeli roztropna Atena podarowała miastu drzewko oliwkowe, które zapewniło obywatelom olej, oliwki i drewno. Dzięki zwycięstwu, Atena dostąpiła możliwości nazwania miasta swoim imieniem. Jak pisze Jan Parandowski:

„Ze wszystkich miast greckich Atena kochała najbardziej to; które od niej wzięło swą nazwę - dumne, wspaniałe Ateny. Tam miała najpiękniejsze świątynie i najokazalsze uroczystości".

Jeśli mowa o greckich świątyniach, to najstarsza z nich prawdopodobnie mieści się w Delfach, a postawiona została w hołdzie dla Apolla. W mieście tym znajdowała się także słynna wyrocznia, o której w „Mitologii" możemy przeczytać:

„Najsławniejszą wyrocznią helleńską była delficka. Wśród gór Parnasu, u podnóża dwóch skał nagich i czerwonych, otoczona gajem, wznosiła się świątynia Apollina, a dookoła zbiegały się liczne budynki i posągi. Z najdalszych stron śliskimi wąwozami schodzili się pielgrzymi, niosąc bogu swoje utrapienia i nadzieje".

Żadna poważna decyzja polityczna w mitologicznej Grecji nie mogła zapaść bez wcześniejszej konsultacji z wyrocznią. Legenda głosi, że Delfy zostały założone dokładnie w centrum Ziemi przez dwa orły wysłane przez samego Zeusa. Miasto przez długi czas strzeżone było przez wielkiego pytona, którego zdołał zgładzić dopiero Apollo.

Jednak najbardziej znanym, a zarazem najważniejszym, miejscem w „Mitologii" jest góra Olimp, położona na północy Grecji, pomiędzy Salonikami a krainą Macedonii. To tu mieszkali bogowie, z Zeusem na czele. Górę osłaniała warstwa gęstych chmur, dzięki czemu żaden człowiek nie mógł się do niej nawet zbliżyć. Bogowie spotykali się tam na wspaniałych ucztach, podczas których pili ambrozję i nektar, a także napawali się muzyką Apolla i dziewięciu muz.
Prastara jest także wyspa Rodos, o której powstaniu możemy przeczytać w „Mitologii":

„Kiedy już całą ziemię w ten sposób podzielono, okazało się, że dziwnym trafem zupełnie zapomniano o najjaśniejszym z niebian, Heliosie, wszystkowidzącym bogu słońca. Na szczęście, w kilka dni później, wyłoniła się z morza piękna wyspa Rodos, którą ofiarowano Heliosowi. Na tej wyspie, różami pachnącej, miał on świątynie i ołtarze, i wiernych wyznawców".

Rodos bywał określany mianem wyspy pachnącej różami. Dzięki temu, że miejsc to zostało podarowane bogowi słońca, zawsze panowała tam piękna pogoda.
Ważnym miastem w „Mitologii" są Teby. Warto zwrócić uwagę na niesamowitą historię powstania tego miejsca:

„Kadamos (...) W lesie, przy źródle, ujrzał smoka, który chłeptał gorącą krew pomordowanych dworzan. Złote kolce jeżyły mu się na grzbiecie, w pysku błyszczały rzędy drapieżnych zębów, a całe cielsko wzdymało się jadem. Na widok Kadmosa zaczął się wić w tysiącznych splotach, zakreślając olbrzymie łuki. Bohater złożył się oszczepem i rzucił tak celnie, że zabił potwora na miejscu. Potem wyjął mu z paszczy wszystkie zęby i zasiał je w ziemi.

W kilka dni wyrósł ze smoczych kłów orszak zbrojnych mężów, którzy stoczyli między sobą krwawą walkę. Ocalało z nich tylko pięciu i ci stali się wiernymi towarzyszami Kadmosa, który z ich pomocą założył miasto Teby. Rządził mądrze i sprawiedliwie, a bogowie widząc, że jest dobrym królem, chętnie przebywali w jego domu i dali mu za żonę Harmonię, córkę Aresa i Afrodyty".

Innym królem Tyb był słynny Edyp.

Bardzo ważną wyspą w „Mitologii" jest Kreta. Przede wszystkim kojarzy się ją z okresem panowanie króla Minosa. Od jego imienia nazwę wzięła kultura minojska. Cywilizacja ta pozostawiła po sobie prawdziwe dzieła sztuki i skarby architektury, z których najbardziej znanym jest kompleks budowli w Knosos. Miejsce to nazywa się także Labiryntem. Według „Mitologii" był to system korytarzy opracowany przez Dedala, a przeznaczony dla Minotaura. Jak pisze Jan Parandowski:

„Odnaleziono w Knossos labirynt, który był pałacem królewskim i przez swą rozległą, kilkupiętrową, prawie nowoczesną konstrukcję mógł dawać starożytnym pojęcie jakiejś wyjątkowej zawiłości. Wszystko, co w tym pałacu odkryto - malowidła, rzeźby, naczynia ozdobne, kosztowności - świadczy o wysokiej cywilizacji. Nazywano ją od imienia Minosa minojską lub egejską, albowiem obejmowała wyspy i pobrzeża Morza Egejskiego".

Bibliografia

1. Słownik kultury antycznej. Grecja. Rzym, pod red. L. Winniczuk, wyd. 4, Wiedza Powszechna, Warszawa 1986.
2. Zygmunt Kubiak, Piękno i gorycz Europy. Dzieje Greków i Rzymian, Świat Książki, Warszawa 2003.
3. David Sacks, Encyklopedia świata starożytnych Greków, przeł. D. Mickiewicz-Morawska, Książka i Wiedza, Warszawa 2001.
4. Władysław Kopaliński, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych z almanachem, Muza, Warszawa 2000, 2001.

Definicja mitu, podział mitów

Starożytni bogowie, herosi i muzy

Mitologia rzymska - omówienie

Mitologia jako źródło literackich inspiracji

Mitologizmy, czyli związki frazeologiczne zaczerpnięte z mitologii

Jabłko niezgody - znaczenie, pochodzenie, przykłady

Róg obfitości - znaczenie, pochodzenie, przykłady

Czapka niewidka - pochodzenie, znaczenie,

Węzeł gordyjski - znaczenie, pochodzenie, przykłady

Ikarowy lot - pochodzenie i znaczenie związku frazeologicznego

Nić Ariadny - pochodzenie, znaczenie, przykłady

Puszka Pandory - pochodzenie, znaczenie, odmiana

# data[].attributes.attachment_link.description
Mitologia jest zbiorem opowieści o bogach, bóstwach, herosach. W starożytnej Grecji postaci będące celem kultu podlegały antropomorfizacji. Oznacza to, że nie tylko wyglądem przypominały ludzi, ale także zachowaniem, skłonnościami, właściwościami. Może raczej tłumaczono sobie, że to ludzie są stworzeni na kształt bogów: piękni - od pięknych bogów, a brzydcy ludzie - pokracznym bogom podobni.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Katarynka powstała w 1881 r. jako jedno z ważniejszych ogniw w bogatej twórczości nowelistycznej Prusa. Jest to utwór, w którym autor Lalki daje wyraz swoim zainteresowaniom społecznym, tworząc przy tym interesujący portret dziecięcy. Jeden z tych przywoływanych na dowód jego niezwykłej umiejętności „ożywiania" małoletnich bohaterów. Poważny temat, jakim jest kalectwo dziecka i jego wpływ na głównego bohatera, wzbogaca autor żartobliwymi uwagami wszechwiedzącego narratora.

Nie uwierzysz, ile czasu marnujesz na naukę.

Zobacz jak odzyskać stracone godziny Wchodzę >>>>>>>>

Poza tym z umiarem wyzyskuje wątki biograficzne, przemyca jedno ze sztandarowych haseł polskiego pozytywizmu (praca u podstaw), wygłasza pochwałę codzienności. A wszystko to podporządkowuje roli odgrywanej przez tytułowy przedmiot (sokół noweli) należący do innego (symbolicznego) porządku. Przedmiot zwyczajny i niezwyczajny zarazem.

Bibliografia

1. Janina Kulczycka-Saloni, Bolesław Prus, Wiedza Powszechna, 1967
2. Janina Kulczycka-Saloni, Nowelistyka Bolesława Prusa, Czytelnik, 1969
3. Kazimierz Czachowski, Między romantyzmem a realizmem, PIW, 1967
4. Zygmunt Szweykowski, Twórczość Bolesława Prusa, 1972

# data[].attributes.attachment_link.description
Katarynka powstała w 1881 r. jako jedno z ważniejszych ogniw w bogatej twórczości nowelistycznej Prusa. Jest to utwór, w którym autor Lalki daje wyraz swoim zainteresowaniom społecznym, tworząc przy tym interesujący portret dziecięcy. Jeden z tych przywoływanych na dowód jego niezwykłej umiejętności „ożywiania" małoletnich bohaterów.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Henryka Sienkiewicza powstał w 1880 roku. Jest to nowela o wymowie patriotycznej, uważana za polskie arcydzieło tego gatunku. W komentarzach dotyczących tego utwory pojawiało się stwierdzenie, że w Latarniku udało się Sienkiewiczowi oddać polskiego ducha narodowego. W skondensowanej formie autor zawarł w nim historię polskiego emigranta, który pod wpływem lektury Pana Tadeusza przeżywa swoisty powrót do ojczyzny, którą opuścił czterdzieści lat temu.

Wiele nowatorskich chwytów stylistycznych zastosowanych w tej noweli było wykorzystywanych przez Sienkiewicza w jego późniejszych najważniejszych powieściach historycznych.

Latarnik - plan wydarzeń

1. Zwolnienie się miejsca na stanowisku latarnika w Aspinwall niedaleko Panamy.
a. Podejrzenie, że latarnik został zmyty ze skały przez fale.
b. Konieczność znalezienia przez konsula Stanów Zjednoczonych Izaaka Falconbridge'a następnego latarnika przed zapadnięciem zmroku.
c. Duże wymagania stawiane kandydatom na latarnika.
d. Brak chętnych do objęcia funkcji latarnika.

2. Zgłoszenie się jednego kandydata na latarnika do konsula.
a. Dobre wrażenie wywarte na konsulu przez wygląd kandydata.
b. Przeegzaminowanie kandydata przez konsula i dowiedzenie się, że jest on Polakiem i nazywa się Skawiński.
c. Przedstawienie przez Skawińskiego świadectw odbycia bohaterskiej służby wojskowej.
d. Wątpliwości konsula spowodowane podeszłym wiekiem Skawińskiego.
e. Proszenia konsula o posadę i przekonanie go przez Skawińskiego.
f. Poinformowanie Skawińskiego przez konsula, że za każde uchybienie w służbie zostanie zwolniony.

3. Zapalenie przez Skawińskiego latarni po raz pierwszy.
a. Rozmyślania latarnika o swoim położeniu.
b. Marzenia o spędzeniu na wysepce reszty życia.
c. Wspominanie burzliwych losów swojego życia, nad którymi zdawało się ciążyć jakieś fatum.
d. Wskazywanie przez Skawińskiego na Gwiazdę Polarną jako przyczynę jego niepowodzeń i wiecznej tułaczki.

4. Postawa Skawińskiego wobec przeciwności losu.
a. Naiwna dobroć nowego latarnika.
b. Wiara Skawińskiego w to, że jeszcze będzie dobrze, mimo ciągłych niepowodzeń.
c. Coraz większa skłonność do popadania w nostalgię spowodowana brakiem odmiany losu.
d. Szczęście starego człowieka wywołane wiarą w to, że jego los odmienił się po objęciu posady latarnika.

5. Życie codzienne na latarni.
a. Szczęśliwa monotonia spokojnych dni latarnika.
b. Sumienne wypełnianie powierzonych obowiązków.
c. Obserwowanie morza i statków, karmienie mew, zbieranie ślimaków i muszli, nocne łowienie ryb przez latarnika.

6. Niedzielne wyprawy Skawińskiego do kościoła.
a. Przypinanie odznaczeń otrzymanych na wojnie do kapoty strażniczej; dumne noszenie odznaczeń.
b. Zadowolenie mieszkańców z tego, że ich latarnik nie jest heretykiem.
c. Kupowanie lub pożyczanie gazety od Falconbridge'a i szukanie w niej wiadomości z Europy.

7. Rozmowy Skawińskiego ze strażnikiem Johnsem, który przywoził mu jedzenie.

8. Wycofywanie się Skawińskiego ze świata.
a. Zaprzestanie niedzielnych wypraw do kościoła, czytania gazety, rozmów z Johnsem.
b. Rozwijanie się u Skawińskiego poczucia mistycyzmu i zjednoczenia z otaczającym światem.
c. Regularne zapalanie latarni przez Skawińskiego i znikanie jedzenia z brzegu wysepki świadectwami tego, że wciąż żyje.

9. Otrzymanie przez Skawińskiego paczki z książkami ze Stanów Zjednoczonych.
a. Zaskoczenie Skawińskiego na widok polskich książek.
b. Przypomnienie sobie o wsparciu finansowym udzielonym polskiemu Towarzystwu w Nowym Jorku.
c. Burza uczuć latarnika.
d. Rozpoznanie nazwiska autora pierwszej z książek i przypomnienie sobie, że słyszał o nim kiedyś w Paryżu.

10. Lektura Pana Tadeusza.
a. Poczucie, że wraz z początkiem lektury na wysepce rozpoczyna się coś uroczystego.
b. Płacz latarnika po przeczytaniu pierwszych zdań książki.
c. Wspominanie czterdziestoletniej nieobecności w kraju ojczystym i braku kontaktu z językiem polskim.
d. Poczucie niezwykłości tego, że jego mowa ojczysta odnalazła go na samotnej wysepce.

11. Zatopienie się w lekturze dzieła Mickiewicza przez Skawińskiego.
a. Przylot mew do latarnika o godzinie, o której je zazwyczaj karmił.
b. Oddanie mewom całego jedzenia przez zaczytanego mężczyznę.
c. Zaśnięcie Skawińskiego nad książką i powrót w marzeniach sennych do rodzinnej wsi i lat młodości.
d. Niewłączenie latarni.
e. Przyjazd Johnsa i obudzenie latarnika.
f. Zwolnienie Skawińskiego ze służby za zaniedbanie obowiązków, które spowodowało rozbicie się statku.

12. Dalsza tułaczka byłego latarnika.
a. Skawiński na statku z Aspinwall do Nowego Jorku.
b. Posunięcie się w latach spowodowane zmartwieniami.
c. Przyciskanie przez Skawińskiego książki do piersi.

Cytaty

Czuł on coś takiego, co czuje szczuty zwierz, gdy wreszcie schroni się przed pogonią na jakiejś niedostępnej skale lub w pieczarze. Nadszedł nareszcie dla niego czas spokoju. Poczucie bezpieczeństwa napełniło jakąś niewysłowioną rozkoszą jego duszę. Oto mógł na tej skale po prostu urągać dawnemu tułactwu, dawnym nieszczęściom i niepowodzeniom. Był on naprawdę jak okręt, któremu burza łamała maszty, rwała liny, żagle, którym rzucała od chmur na dno morza, w który biła falą, pluła pianą - a który jednak zawinął do portu. Obrazy tej burzy przesuwały się teraz szybko w jego myśli w przeciwstawieniu do cichej przeszłości, jaka miała się rozpocząć

Rzeczywiście, niepowodzenia jego były tak stałe, że aż dziwne, i łatwo mogły zabić gwóźdź w głowie, zwłaszcza temu, kto ich doznawał. Zresztą miał cierpliwość Indianina i wielką spokojną siłę oporu, jaka płynie z prawości serca. [...] Tak samo nie poddawał się i nieszczęściu. Lazł pod górę tak pracowicie, jak mrówka. zepchnięty sto razy, rozpoczynał spokojnie swoją podróż po raz setny pierwszy.

Godziny wloką się leniwo, wreszcie światła gasną; teraz, jak okiem sięgnąć, mgła i mgła nieprzejrzana: opar widocznie podniósł się z łąk i obejmuje świat cały białawym tumanem. Rzekłbyś: zupełnie ocean. Ale to łąki: rychło czekać, jak derkacz ozwie się w ciemności i bąki zahuczą po trzcinach. Noc jest spokojna i chłodna, prawdziwie polska noc! W oddali bór sosnowy szumi bez wiatru... jak fala morska.

Otwierały się przed nim nowe drogi tułactwa; wiatr porywał znowu ten liść, by nim rzucać po lądach i morzach, by się nad nim znęcać do woli. Toteż stary przez te kilka dni postarzał się bardzo i pochylił; oczy miał tylko błyszczące. Na nowe zaś drogi życia miał także na piersiach swoją książkę, którą od czasu do czasu przyciskał ręką, jakby w obawie, by mu i ona nie zginęła...

W ciągłym odosobnieniu i wobec otoczenia nadzwyczaj prostego a wielkiego począł stary tracić poczucie własnej odrębności, przestawał istnieć jako osoba, a zlewał się coraz więcej z tym, co go otaczało. Nie rozumował nad tym, czuł to bezwiednie, ale w końcu zdawało mu się, że niebo, woda, jego skała, wieża i złote ławice piasku, i wydęte żagle, i mewy, odpływy i przypływy, to jakaś wielka jedność i jedna, ogromna tajemnicza dusza; on zaś sam pogrąża się w tej tajemnicy i czuje ową duszę, która żyje i koi się. Zatonął, ukołysał się, zapamiętał - i w tym ograniczeniu własnego, odrębnego bytu, w tym półczuwaniu, półśnie znalazł spokój tak wielki, że prawie podobny do półśmierci.

Zdało mu się teraz, że na jego samotnej skale poczyna się dziać coś uroczystego. Jakoż była to chwila wielkiego spokoju i ciszy. Zegary aspinwalskie wybiły piątą po południu. Jasnego nieba nie zaciemniała żadna chmurka, kilka mew tylko pławiło się w błękitach. Ocean był ukołysany. Nabrzeżne fale zaledwie bełkotały z cicha, rozpływając się łagodnie po piaskach. W dali śmiały się białe domy Aspinwallu i cudne grupy palm. Naprawdę było jakoś uroczyście a cicho i poważnie. Nagle wśród tego spokoju natury rozległ się drżący głos starego, który czytał głośno, by się samemu lepiej rozumieć

On sam wreszcie stał się trochę maniakiem. Wierzył, że jakaś potężna a mściwa ręka ściga go wszędzie, po wszystkich lądach i wodach. Nie lubił jednak o tym mówić; czasem tylko, gdy go pytano, czyja to miała być ręka, ukazywał tajemniczo na Gwiazdę Polarną i odpowiadał, że to idzie stamtąd...

Bibliografia

T. Bujnicki, Wstęp, w: H. Sienkiewicz, Wybór nowel i opowiadań, w oprac. tegoż, Ossolineum, Wrocław 1988, BN I 231.

# data[].attributes.attachment_link.description
Henryka Sienkiewicza powstał w 1880 roku. Jest to nowela o wymowie patriotycznej, uważana za polskie arcydzieło tego gatunku. W komentarzach dotyczących tego utwory pojawiało się stwierdzenie, że w Latarniku udało się Sienkiewiczowi oddać polskiego ducha narodowego. W skondensowanej formie autor zawarł w nim historię polskiego emigranta, który pod wpływem lektury Pana Tadeusza przeżywa swoisty powrót do ojczyzny, którą opuścił czterdzieści lat temu.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wiadomości wstępne

„Przygotowania do Quo vadis prowadzę sumiennie. Rzym znam dokładnie, nosiłem się wprawdzie pierwotnie z myślą poprowadzenia akcji w Palestynie, zbyt jednak wiele czasu i kosztów zużyłoby szczegółowe poznanie nieznanych mi okolic (...). Tacyta studiuję da capo, no i przewertowałem prawie całą bibliotekę dzieł dotyczących pierwszego wieku naszej ery."

Tak pisał Henryk Sienkiewicz w 1894 w „Kraju" o swoich decyzjach autorskich. Dzieło o podtytule „Powieść z czasów Nerona" drukowane było w latach 1895-1896 w „Gazecie Polskiej". W roku 1986 w Krakowie otrzymało osobne wydanie książkowe. Powieść ta, dająca rozległy obraz Rzymu końca panowania Nerona, przyniosła Sienkiewiczowi światową sławę. W roku 1905 otrzymał za nią Nobla. Dzieło zostało przetłumaczone na ponad czterdzieści języków, zajęło najwyższe miejsce w produkcji powieściowej przełomu wieków, stając się bestsellerem we Francji, Stanach Zjednoczonych, Włoszech, Rosji i innych krajach. „Quo vadis" doczekało się udokumentowania w panoramie pędzla J. Styki, operach, oratorium F. Nowowiejskiego oraz filmach.

Bibliografia

1. Pozytywizm, pod red. Anny Skoczek, w serii: „Historia literatury polskiej w dziesięciu tomach", t.6, Wyd. SMS, Bochnia 2004.
2. Julian Krzyżanowski, Twórczość Henryka Sienkiewicza, PIW, Warszawa 1970.
3. Lesław Eustachiewicz, „Quo vadis" Henryka Sienkiewicza, WSiP, Warszawa 1983.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wiadomości wstępne „Przygotowania do Quo vadis prowadzę sumiennie. Rzym znam dokładnie, nosiłem się wprawdzie pierwotnie z myślą poprowadzenia akcji w Palestynie, zbyt jednak wiele czasu i kosztów zużyłoby szczegółowe poznanie nieznanych mi okolic (...). Tacyta studiuję da capo, no i przewertowałem prawie całą bibliotekę dzieł dotyczących pierwszego wieku naszej ery."

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zbiór bajek epigramatycznych autorstwa Ignacego Krasickiego. Większosć z nich to utwory oryginalne, ale część wzorowana była na bajkach starożytnych i orientalnych.

Bohaterowie, którzy się w nich pojawiają, to zarówno ludzie, jak i zwierzęta oraz przedmioty. Postaci reprezentują konkretne cechy ludzkie lub wzorce postępowań, w bajkach ganione i wyśmiewane są wady takie jak łatwowierność, pycha, zazdrość, chciwość, porywczość itd. Zbiór po raz pierwszy został wydany w 1779 roku.

Ignacy Krasicki to biskup warmiński, poeta, prozaik i publicysta, jeden z najważniejszych przedstawicieli polskiego oświecenia. Autor pierwszej polskiej powieści ( Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki), a także wielu bajek, satyr i poematów heroikomicznych. Tworzył w imię zasady sformułowanej w jednej z pieśni Monachomachii: i śmiech niekiedy może być nauką, kiedy się z przywar, nie z osób natrząsa.

# data[].attributes.attachment_link.description
Zbiór bajek epigramatycznych autorstwa Ignacego Krasickiego. Większosć z nich to utwory oryginalne, ale część wzorowana była na bajkach starożytnych i orientalnych. Bohaterowie, którzy się w nich pojawiają, to zarówno ludzie, jak i zwierzęta oraz przedmioty. Postaci reprezentują konkretne cechy ludzkie lub wzorce postępowań, w bajkach ganione i wyśmiewane są wady takie jak łatwowierność, pycha, zazdrość, chciwość, porywczość itd.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ignacy Krasicki, Bajki nowe. Darmowe, opracowane, pełne teksty lektur, e-booki, audiobooki i pliki DAISY na wolnej licencji.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
„Wódz to był wielkiej mocy i sławy...". Mickiewiczowska Śmierć Pułkownika to jedno z najważniejszych dzieł lirycznych nawiązujących bezpośrednio do powstania listopadowego.

Obraz przedstawiony w wierszu dotyczy wydarzeń z 1831 roku w Litwie - w lesie, w chacie leśnika kona Pułkownik. Wydarzenie to wzbudza wielkie poruszenie wśród okolicznych mieszkańców, którzy przybywają do zagajnika i, modląc się, z uwagą śledzą rozwój wydarzeń. Z ich zachowania wynika, że darzyli umierającego żołnierza wyjątkowym szacunkiem. Opiekę nad chorym sprawują wojskowi, którzy dawniej byli podwładnymi Tadeusza Kościuszki. Konający żołnierz prosi o przyprowadzenie do izby swego konia, wiernego towarzysza na polu bitwy. Ostatnie chwile żywota pragnie spędzić w otoczeniu wojskowego rynsztunku - przedmiotów będących symbolami ideałów przyświecających mu w życiu. Pułkownik jest wyznawcą chrześcijaństwa - przyjmuje księdza i dostępuje ostatniego namaszczenia.

Podmiot liryczny obserwuje wydarzenia z boku, nie bierze w nich udziału. Utwór Adama Mickiewicza został skomponowany na zasadzie konceptu - o tym, że umierający pułkownik jest kobietą, dowiadujemy się w ostatniej zwrotce. Na końcowy efekt zaskoczenia czytelnika wpływają przede wszystkim określenia użyte przez autora do opisu głównej bohaterki: w początkowych fragmentach utworu nazywa ją między innymi wodzem i żołnierzem, a w ostatniej zwrotce zmienia sposób wypowiedzi, używając epitetów sfeminizowanych - Litwinka i dziewica. Wiersz Mickiewicza zaświadcza o znaczącej roli kobiet w zrywie narodowowyzwoleńczym 1830 roku.

Adam Mickiewicz poświęcił wiersz Śmierć Pułkownika Emilii Plater - polskiej hrabiance wychowanej w duchu patriotyzmu, uczestniczce powstania listopadowego. Autor tym samym składa hołd miłującej swój naród młodej dziewczynie, której życie zdeterminowało podporządkowanie się etosowi żołnierza. Ton wiersza jest podniosły i smutny, elegijny. Utwór składa się z pięciu strof i został napisany dziesięciozgłoskowcem. Po raz pierwszy opublikowano go w Paryżu w 1836 roku.

Emilia Plater urodziła się w 1806 roku w Wilnie. Do jej zainteresowań należała historia oraz literatura, doskonale jeździła konno i polowała. Była dobrze wykształcona, fascynowała ją postać Joanny d'Arc. Cechowała się odwagą i gotowością do poświęcenia życia ojczyźnie. Zapisała się w historii jako inicjatorka akcji partyzanckich na Litwie, gdzie w męskim przebraniu stanęła do walki u boku prostego ludu. Umarła w chwale prawdziwego bohatera 23 grudnia 1831 roku w Justianowie, opłakiwana przez tłumy.

W Śmierci Pułkownika Adama Mickiewicza najważniejszy jest motyw walczącej o niepodległość kobiety-żołnierza. Przedstawiony w utworze kres życia Emilii Plater to przykład idealizacji charakteryzującej epokę romantyzmu. Mickiewicz porównał śmierć Platerówny do śmierci Stefana Czarnieckiego, który również według legendy przed wydaniem ostatniego tchnienia poprosił o przyprowadzenie swojego wierzchowca i pożegnał się z nim. W utworze pojawia się także motyw śmierci i godnego umierania - nakreślony w wierszu obraz konania nawiązuje do średniowiecznego dzieła Pieśń o Rolandzie.

Wiersz stanowi lekturę obowiązkową dla klas 7-8 szkoły podstawowej. Zamieszczony na stronie Wolnych Lektur audiobook czyta Agnieszka Podsiadlik.

# data[].attributes.attachment_link.description
„Wódz to był wielkiej mocy i sławy...". Mickiewiczowska Śmierć Pułkownika to jedno z najważniejszych dzieł lirycznych nawiązujących bezpośrednio do powstania listopadowego. Obraz przedstawiony w wierszu dotyczy wydarzeń z 1831 roku w Litwie - w lesie, w chacie leśnika kona Pułkownik. Wydarzenie to wzbudza wielkie poruszenie wśród okolicznych mieszkańców, którzy przybywają do zagajnika i, modląc się, z uwagą śledzą rozwój wydarzeń.

# data[].attributes.attachment_link.title
Adam Mickiewicz, Ballady i romanse, Świtezianka

# data[].attributes.attachment_link.description
Adam Mickiewicz, Ballady i romanse, Świtezianka. Darmowe, opracowane, pełne teksty lektur, e-booki, audiobooki i pliki DAISY na wolnej licencji.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Autor: Adam Mickiewicz

Ur.

24 grudnia 1798 r. w Zaosiu koło Nowogródka

Zm.

26 listopada 1855 r. w Konstantynopolu (dziś: Stambuł)

Najważniejsze dzieła:

Ballady i romanse (1822), Grażyna (1823), Sonety krymskie (1826), Konrad Wallenrod (1828), Dziady (cz.II i IV 1823, cz.III 1832), Księgi ...

# data[].attributes.attachment_link.title
Adam Mickiewicz, Ballady i romanse, Powrót taty

# data[].attributes.attachment_link.description
Ur. 24 grudnia 1798 r. w Zaosiu koło Nowogródka Zm. 26 listopada 1855 r. w Konstantynopolu (dziś: Stambuł) Najważniejsze dzieła: Ballady i romanse (1822), Grażyna (1823), Sonety krymskie (1826), Konrad Wallenrod (1828), Dziady (cz.II i IV 1823, cz.III 1832), Księgi ...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Adam Mickiewicz, Ballady i romanse, Pani Twardowska

Czyta Piotr Żurawski, reż. Iwo Vedral

Audiobook nagrany w ramach projektu Czytamy słuchając.

Sławny czarownik, który diabła miał na usługach i przez lata całe potrafił sprytnie wywinąć się z powinności, jaką nakładał nań cyrograf (mianowicie by oddać w zamian za czartowską służbę własną duszę) - zostaje wreszcie przydybany przez Mefistofelesa w karczmie „Rzym". Wydaje się, że sprawa jest już ostatecznie przesądzona: zuchwałego śmiertelnika czeka nieuchronnie kara. Diabeł na mocy zawartej z Twardowskim umowy żąda uregulowania rachunków, jednak sprytny polski szlachcic przypomina mu, że egzekutor piekielnego kontraktu musi najpierw spełnić trzy ostatnie życzenia delikwenta. Czart dwoi się i troi, gotów na najbardziej karkołomne czyny, aby wreszcie schwytać w swe sidła krnąbrnego śmiertelnika, ale nagle, wobec ostatniego zadania wycofuje się, niezdolny, by podjąć wyzwanie...

Pani Twardowska Adama Mickiewicza jest lekturą dla klas IV-VI szkół podstawowych; nasz e-book został uzupełniony o przypisy ułatwiające przyswojenie tekstu przez uczennice i uczniów, a dodatkowo ułatwiający zapoznanie się z tekstem audiobook Pani Twardowska czyta Piotr Żurawski.

Pani Twardowska to dowcipna i przewrotna Mickiewiczowska wersja legendy o panu Twardowskim. Utwór wszedł w skład zbioru Ballady i romanse Adama Mickiewicza, którego publikacja w 1822 roku stanowi zarazem cezurę epok, rozpoczynając dobę romantyzmu w Polsce. Przebranie diabła w strój obcy, kusy (a więc przykrótki), na modłę zachodnią, niemiecką („Diablik to był w wódce na dnie! Istny Niemiec, sztuczka kusa") - stanowi zarówno nawiązanie do ludowych wyobrażeń, jak i głos w sporze między zwolennikami „francuszczyzny" a orędownikami polskiego sarmatyzmu. Diabła cechuje adwokacka skrupulatność, zaś Twardowski to wcielenie polskiego kontuszowego szlachciury, pełnego fantazji, a nawet brawury.

Adam Mickiewicz potraktował motyw zaprzedania duszy diabłu z przymrużeniem oka. Zarówno dzięki warstwie językowej, jak fabularnej Pani Twardowska do dziś bawi czytelników. Jednocześnie jednak kilka rysów utworu, właśnie ze względu familiarny sposób ujęcia tematu, można uznać za znaczące.

Po pierwsze, rys mizoginiczny, najwyraźniej mocno wpisany w polską kulturę. Podczas gdy sam Twardowski i Mefistofeles scharakteryzowani są dość dokładnie, prezentują się czytelnikom poprzez opisy wyglądu i zachowań oraz spersonalizowane wypowiedzi - tytułową bohaterkę ukazano zdawkowo; wiadomo: żona, „samka". Przymrużone oko Mickiewicza mruga do innych przedstawicieli patriarchalnej kultury. Twardowski i Mefistofeles stoją w tej narracji po jednej stronie; może i robią razem nieczyste interesy, ale są partnerami, łączy ich męskie braterstwo w obliczu niemej obecności kobiety, żywiołu obcego, wręcz wrogiego. Czymże jest rok w piekle w porównaniu z rokiem w małżeństwie?

Po drugie, ballada Mickiewicza, stanowiąc glossę do opowieści o Twardowskim, podejmuje istotny w kulturze europejskiej temat faustyczny. Nawiązuje do opracowanej m.in. przez Christophera Marlowe'a i Johanna Goethego legendy o Fauście: mędrcu, który nie potrafił zaznać spełnienia i satysfakcji, mimo że doszedł do granic możliwości ludzkiego intelektu i potęgi ducha; właśnie owo arcyludzkie, niemożliwe do zaspokojenia dążenie doprowadziło Fausta do wejścia w konszachty z siłami nieczystymi (ponadto w dramacie Goethego metafizycznym punktem wyjścia jest zakład między Bogiem a Szatanem, motyw zaczerpnięty z biblijnej Księgi Hioba, pogłębiający tragiczny wymiar losów bohatera). Otóż głębię problemu znacznie trywializuje już polska wersja opowieści, zmieniająca Fausta w Twardowskiego, zaś w balladzie Pani Twardowska zostaje tylko rubaszny śmiech.

Czyż na polskich rubieżach nie jest to typowy los myśli, którymi żyje kontynent?

# data[].attributes.attachment_link.title
Adam Mickiewicz, Ballady i romanse, Pani Twardowska

# data[].attributes.attachment_link.description
Adam Mickiewicz, Ballady i romanse, Pani Twardowska Czyta Piotr Żurawski, reż. Iwo Vedral Audiobook nagrany w ramach projektu Czytamy słuchając. Sławny czarownik, który diabła miał na usługach i przez lata całe potrafił sprytnie wywinąć się z powinności, jaką nakładał nań cyrograf (mianowicie by oddać w zamian za czartowską służbę własną duszę) - zostaje wreszcie przydybany przez Mefistofelesa w karczmie „Rzym".

# data[].attributes.attachment_link.description
Adam Mickiewicz, Reduta Ordona. Darmowe, opracowane, pełne teksty lektur, e-booki, audiobooki i pliki DAISY na wolnej licencji.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Biblioteka Wolne Lektury to podstawowe źródło bezpłatnych lektur szkolnych dla uczniów i nauczycieli. W wyniku zamknięcia szkół Wolne Lektury stały się serwisem o fundamentalnym znaczeniu - codziennie korzysta z nich ok. 85 000 (!) czytelników.

Jesteśmy za darmo, bo utrzymujemy się z dobrowolnych darowizn i dotacji. Na stałe wspiera nas 317 czytelników i czytelniczek. Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 1000 regularnych darczyńców. Potrzebujemy Twojej pomocy!

Jak nam pomóc?

1. Wpłacając niewielką, comiesięczną darowiznę. Stałe wpłaty mają wielką moc, bo dają bibliotece stabilność! Z góry dziękujemy!

2. Przekazując na Wolne Lektury 1% podatku. To nic nie kosztuje, wystarczy podać w formularzu PIT numer KRS: 0000070056 i organizacja: fundacja Nowoczesna Polska.

3. Zamieszczając informację o zbiórce na Wolne Lektury w mediach społecznościowych. Czasami wystarczy jedno dobre słowo!

W Wolnych Lekturach często mawiamy, że nasza praca to „czytanie dzieciom książek". Robimy to od 12 lat. Dziś Wolne Lektury potrzebują Twojej pomocy - bez wsparcia nie będziemy mogli tego robić dalej.

# data[].attributes.attachment_link.description
Biblioteka Wolne Lektury to podstawowe źródło bezpłatnych lektur szkolnych dla uczniów i nauczycieli. W wyniku zamknięcia szkół Wolne Lektury stały się serwisem o fundamentalnym znaczeniu - codziennie korzysta z nich ok. 85 000 (!) czytelników. Jesteśmy za darmo, bo utrzymujemy się z dobrowolnych darowizn i dotacji. Na stałe wspiera nas 317 czytelników i czytelniczek.

# data[].attributes.attachment_link.title
"Kamienie na szaniec" powtórzenie przed sprawdzianem, egzaminem ósmoklasisty.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Autor: Jan Kochanowski

Ur.

6 czerwca 1530 r. w Sycynie koło Zwolenia

Zm.

22 sierpnia 1584 r. w Lublinie

Najważniejsze dzieła:

Odprawa posłów greckich (1578), Psałterz Dawidów (parafrazy psalmów, 1579), Treny (1580), Fraszki (1584), Pieśni ksiąg dwoje (1586)

Wybitny poeta polski okresu odrodzenia, ...

# data[].attributes.attachment_link.description
Ur. 6 czerwca 1530 r. w Sycynie koło Zwolenia Zm. 22 sierpnia 1584 r. w Lublinie Najważniejsze dzieła: Odprawa posłów greckich (1578), Psałterz Dawidów (parafrazy psalmów, 1579), Treny (1580), Fraszki (1584), Pieśni ksiąg dwoje (1586) Wybitny poeta polski okresu odrodzenia, ...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Autor: Jan Kochanowski

Ur.

6 czerwca 1530 r. w Sycynie koło Zwolenia

Zm.

22 sierpnia 1584 r. w Lublinie

Najważniejsze dzieła:

Odprawa posłów greckich (1578), Psałterz Dawidów (parafrazy psalmów, 1579), Treny (1580), Fraszki (1584), Pieśni ksiąg dwoje (1586)

Wybitny poeta polski okresu odrodzenia, ...

# data[].attributes.attachment_link.description
Ur. 6 czerwca 1530 r. w Sycynie koło Zwolenia Zm. 22 sierpnia 1584 r. w Lublinie Najważniejsze dzieła: Odprawa posłów greckich (1578), Psałterz Dawidów (parafrazy psalmów, 1579), Treny (1580), Fraszki (1584), Pieśni ksiąg dwoje (1586) Wybitny poeta polski okresu odrodzenia, ...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ur.

6 czerwca 1530 w Sycyna Północna

Zm.

22 sierpnia 1584 w Lublin

Najważniejsze dzieła:

Odprawa posłów greckich,Psałterz Dawidów,Treny,Fraszki,Pieśni

Wybitny poeta polski okresu odrodzenia, którego twórczość odegrała ogromną rolę w rozwoju języka, literatury i kultury polskiej. Syn zamożnego ziemianina, studiował w Akademii Krakowskiej (1544-1547) oraz na uniwersytetach w Królewcu i Padwie (1555-1559). Podróżował po Włoszech i Francji, gdzie poznał poetów Plejady (Ronsard). Po powrocie do Polski dzięki biskupowi Myszkowskiemu rozpoczął karierę na dworze Zygmunta Augusta, w 1563 r. został sekretarzem królewskim. Ok. 1575 r. ożenił się i osiadł na wsi. Śmierć jednej z córek stała się pobudką do napisania oryginalnego cyklu trenów. Zmarł nagle na serce. W jego pogrzebie uczestniczył król Stefan Batory, kanclerz J. Zamojski i in.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ur. 6 czerwca 1530 w Sycyna Północna Zm. 22 sierpnia 1584 w Lublin Najważniejsze dzieła: Odprawa posłów greckich,Psałterz Dawidów,Treny,Fraszki,Pieśni Wybitny poeta polski okresu odrodzenia, którego twórczość odegrała ogromną rolę w rozwoju języka, literatury i kultury polskiej. Syn zamożnego ziemianina, studiował w Akademii Krakowskiej (1544-1547) oraz na uniwersytetach w Królewcu i Padwie (1555-1559).

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Autor: Jan Kochanowski

Ur.

6 czerwca 1530 r. w Sycynie koło Zwolenia

Zm.

22 sierpnia 1584 r. w Lublinie

Najważniejsze dzieła:

Odprawa posłów greckich (1578), Psałterz Dawidów (parafrazy psalmów, 1579), Treny (1580), Fraszki (1584), Pieśni ksiąg dwoje (1586)

Wybitny poeta polski okresu odrodzenia, ...

# data[].attributes.attachment_link.description
Ur. 6 czerwca 1530 r. w Sycynie koło Zwolenia Zm. 22 sierpnia 1584 r. w Lublinie Najważniejsze dzieła: Odprawa posłów greckich (1578), Psałterz Dawidów (parafrazy psalmów, 1579), Treny (1580), Fraszki (1584), Pieśni ksiąg dwoje (1586) Wybitny poeta polski okresu odrodzenia, ...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tren jako gatunek
Wg Słownika Terminów Literackich S. Jaworskiego -

Utwór poetycki o tonie elegijnym i żałobnym charakterze, poświęcony wspomnieniu osoby zmarłej, rozpamiętywaniu jej zalet i uczynków.
Gatunek ten powstał już w antyku, tworzyli w nim m.in. Owidiusz i Pindar. Łączono go wtedy z dostojnymi osobami - królami, mędrcami, bohaterami, na cześć których go wykonywano. Do literatury polskiej wprowadził go...

więcej

Tren I przysparza najczęściej sporo kłopotów interpretatorom. Jest to pierwsze ogniwo cyklu Trenów, więc można się po nim spodziewać tego, że będzie zapowiadał treści zawarte w zbiorze, może zawierał je w formie zalążkowej, może sygnalizował ich pojawienie się itd. Powyższe przypuszczenia w odniesieniu do Trenu I sprawdzają się w dużej mierze.

Zacznijmy od wersyfikacji. Utwór jest napisany regularnym stychicznym... więcej

W Trenie IV podmiot liryczny występuje przede wszystkim w roli cierpiącego ojca. Przedstawione w utworze jego przeżycia i refleksje nie wykraczają poza problematykę czysto ludzką. Brak jest aluzji filozoficznych czy literackich. W całym utworze wyraźnie narasta ładunek emocjonalny, aż do kulminacji w wersach 11-16.

Tren IV pisany jest stychicznym wierszem sylabicznym 7+6. Rymy, zawsze dokładne i uszeregowane są sąsiadująco. Wers stanowi... więcej

Kompozycja Trenów oparta jest na wprowadzeniu części składowych klasycznego epicedium, które składa się z kilku kolejnych ogniw. Tren VII stanowi comploratio, czyli opłakiwanie, które „przede wszystkim miało ukazać ogromny żal (luctus)" (Janusz Pelc).

Tren VII pisany jest stychicznym sylabowcem nieregularnym, w którym przeplatają się wersy trzynastozgłoskowe (7+6) z siedmiozgłoskowymi bezśredniówkowymi.... więcej

Tren VIII stanowi kontynuację poprzedniego, wyraża żal (luctus), lecz zogniskowany wokół nieco innego tematu, o którym mowa jest w pierwszych dwóch wersach. Kreacja podmiotu pozostaje nadal sprowadzona przede wszystkim do funkcji ojca, czy też ojca-poety. Wiersz jest stychiczny, sylabiczny, trzynastozgłoskowy ze średniówką po siódmej sylabie. Na tle pozostałych trenów wykazuje dużą regularność tego metrum. Odstępstwa są tylko trzy... więcej

Kreacja podmiotu w Trenie IX zostaje sprowadzona przede wszystkim do funkcji filozofa-poety, który skupia się głównie na przedstawieniu swojemu słuchaczowi pewnego stanowiska w kwestii cnoty stoickiej. Wiersz jest stychiczny, sylabiczny, trzynastozgłoskowy ze średniówką po siódmej sylabie. Odstępstw od rytmu wzorowego jest sporo, bo aż 10, co stanowi połowę łącznej ilości wersów. W związku z tak wielką liczbą świadomych zaburzeń... więcej

Tren X jest pisany wierszem stychicznym, trzynastozgłoskowym o schemacie (7+6). Jest to liryka wyznania podmiotu, liryka bezpośrednia. Jeśli chodzi o linię intonacyjną nie sprawia ona w tym utworze zbytnich kłopotów, ponieważ jest w najwyższym stopniu podporządkowana składni zdania pytającego. Z takich właśnie elementów składa się w zasadzie prawie cały utwór. Składnia pytajna w szczególności sprzyja układom paralelnym członów wersowych,... więcej

Tren XI uważany jest za ogniwo centralne całego cyklu. Czemu tak jest? Należy mieć na uwadze przede wszystkim dwie podstawowe role podmiotu mówiącego w Trenach, które potrzebne są, aby doprowadzić do skraju rozważania na temat pewnych problemów ogólnych. Po pierwsze występuje on jako poeta-ojciec, po drugie natomiast jako poeta-filozof (humanista, dziecko swoich czasów). W niektórych utworach cyklu występuje tylko jedna kreacja, w innych... więcej

Tren XVIII pisany jest wierszem stroficznym, który pojawia się w cyklu począwszy od trenu XVI. Wszystkie kolejne utwory stanowią już kompozycje podzielone stroficznie. Analizowany tren napisany jest czterowierszem (tetrastychem) sylabicznym, składającym się z dwóch okalających strof jedenastozgłoskowych, oraz dwu wewnętrznych siedmiozgłoskowych. Rymy są, co nie dziwi w Trenach, zawsze sąsiadujące, gramatyczne, dokładne oraz żeńskie.... więcej

Tren XIX stanowi zamknięcie całego cyklu, jego podsumowanie. Ujmując go w kategoriach kompozycji epicedium, można powiedzieć, że przynosi pocieszenie (consolatio) oraz napomnienie (exhortatio). Dotyczy przede wszystkim spraw ziemskich oraz problemu przywrócenia pierwotnego ładu i spokoju związanych z przeżyciami człowieka. Jest to najdłuższy tren, składający się z trzech obszernych strof pisanych sylabowcem trzynastozgłoskowym... więcej

# data[].attributes.attachment_link.description
Treny - opracowanie, Jan Kochanowski - życie i twórczość, opracowania Fraszek, Trenów, Pieśni

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Żona modna to jedna z najkunsztowniejszych satyr Ignacego Krasickiego. Jest ósmą opozycją w zbiorze Satyr wydanym w roku 1779. Podobnie jak Pijaństwo utwór ten ma charakter dialogowy. Rozmowa toczy się między świeżo ożenionym małżonkiem a przypadkowo spotkanym kompanem. Czytelnik zostaje wprowadzony jakby w środek dialogu:

A ponieważ dostałeś, coś tak drogo cenił,
Winszuję, panie Pietrze, żeś się już ożenił.

Okazuje się, że pan Piotr nie jest zupełnie zadowolony z sytuacji,w której się znalazł. Całe nieszczęście żonkosia polega na tym, że jego małżonka została wychowana w mieście. Zwiedziony urokami „dziwnych gestów i misternych wdzięków" nie przewidział konsekwencji ożenku z „modną Filis". Mimo że Piotr szybko dostrzegł przepaść między sobą a ewentualną żoną, to względy praktyczne wzięły górę:

Szliśmy drogą romansów, a czym się uśmiechał,
Czym się skarżył, czy milczał, czy mówił, czy wzdychał,
Wiedziałem, żem niedobrze udawał aktora,
Modna Filis gardziła sercem domatora.
I ja byłbym wzgardził; ale punkt honoru,
A czego mi najbardziej żal, ponęta zbioru,
Owe wioski, co z mymi graniczą, dziedziczne,
Te mnie zwiodły, wprawiły w te okowy śliczne.

Jak widać bohater satyry sam już wyciągnął wnioski ze swojego postępku, dostrzegł, że małżeństwo dla pieniędzy, a bez szczerego uczucia, jest ostatecznie zupełnie niezyskowne.

W satyrze mamy dwa przedmioty krytyki. Po pierwsze w sposób niezbyt ostry zostało napiętnowane małżeństwo dla zysku. Trzeba tu zaznaczyć, że tego rodzaju kontrakty małżeńskie były ówcześnie czymś zupełnie normalnym. Ale i w takich wypadkach należy kierować się rozumem, i mieć na uwadze również inne względy - zdaje się pouczać Krasicki - jak np. zgodność charakterów czy upodobań. Po drugie mamy tu do czynienia z ostrą satyrą na modne życie - większość utworu poświęcona jest właśnie szczegółowemu opisaniu tego zjawiska poprzez analizę sposobu zachowania tytułowej „żony modnej". Znamienne, że w utworze aż się roi od wyliczeń, satyra ta jest swoistym katalogiem atrybutów modnej damy. Poeta poza komentarzem padającym z ust bohaterów krytykuje modne życie za pomocą form deminutywnych (spieszczeń), które ukazują świat nowomodnej francuszczyzny jako śmieszny i infantylny:

Autor: Katarzyna Banul dla: Kulturalna Polska klp.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Żona modna to jedna z najkunsztowniejszych satyr Ignacego Krasickiego. Jest ósmą opozycją w zbiorze Satyr wydanym w roku 1779. Podobnie jak Pijaństwo utwór ten ma charakter dialogowy. Rozmowa toczy się między świeżo ożenionym małżonkiem a przypadkowo spotkanym kompanem. Czytelnik zostaje wprowadzony jakby w środek dialogu: A ponieważ dostałeś, coś tak drogo cenił, Winszuję, panie Pietrze, żeś się już ożenił.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Autor: Agnieszka Ptasiewicz

Ignacy Krasicki"Żona modna"

Treść satyry

Wydarzenia:

Miejsce akcji: Polska - miasto/wieś

Czas akcji: II poł. XVIII w.

Gatunek

Motywy

"Żona modna" - utwór, który został wydany w zbiorze satyr w 1779 r.

Bohaterowie

Sprawdź, czy potrafisz

Zadania

egzaminacyjne

Ilustracje

Podsumowanie

# data[].attributes.attachment_link.description
Autor: Agnieszka Ptasiewicz Ignacy Krasicki"Żona modna" Treść satyry Wydarzenia: Miejsce akcji: Polska - miasto/wieś Czas akcji: II poł. XVIII w. Gatunek Motywy "Żona modna" - utwór, który został wydany w zbiorze satyr w 1779 r. Bohaterowie Sprawdź, czy potrafisz Zadania egzaminacyjne Ilustracje Podsumowanie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bajka -
według Słownika terminów literackich jest to wierszowana, alegoryczna opowieść o zwierzętach, ludziach lub przedmiotach, której celem jest wypowiedzenie moralnej nauki o ogólnym charakterze. Prawda ta wypowiadana jest bezpośrednio, zazwyczaj jako puenta umieszczona na końcu utworu, rzadziej na początku. Czasami jest tylko sugerowana czytelnikom.

Postaci występujące w bajkach obdarzone są niezmiennymi, wyrazistymi cechami... więcej

Po lekturze bajek można odnieść wrażenie, iż wyłania się z nich dość ponury obraz rzeczywistości oraz głębokie wady Polaków. Wizja ta zostaje jednak przez poetę złagodzona humorem i użytą satyrą. Bajki ujmują też czytelnika swą prostolinijnością, prostotą, jasnością konstrukcji.

Zbiór bajek został wydany przez Krasickiego w 1779 roku. Zawarte zostały w nim bajki krótkie, epigramatyczne, nawiązujące do motywów ezopowych. Bajki... więcej

Wstęp do bajek to utwór umieszczony przez Ignacego Krasickiego na początku pierwszego zbioru bajek pt. Bajki i przypowieści, wydanego w roku 1779. (Po śmierci w roku 1802 poety został opublikowany jeszcze jeden zbiór jego bajek pt. Bajki nowe.) Ten krótki, bo liczący jedynie dziesięć wersów, utwór okazuje się być skondensowanym wykładem gorzkiej a przewrotnej filozofii, której pełen wyraz odnajdziemy w zbiorze Krasickiego.

Ptaszki w klatce to utwór pochodzący z pierwszej księgi Bajek i przypowieści Ignacego Krasickiego. Mamy tu do czynienia z typowym przykładem bajki epigramatycznej. Wiersz składa się z czterech wersów, każdy po trzynaście głosek (7+6). Występują rymy parzyste, dokładne, żeńskie.

W wierszu panuje żywioł dialogu. Podmiot mówiący przyjmuje tu funkcję osoby relacjonującej zasłyszaną rozmowę. Cytuje on dwie wypowiedzi, które... więcej

Dewotka to bajka pochodząca z trzeciej księgi Bajek i przypowieści Ignacego Krasickiego. Utwór ma charakter narracyjny i w swej formie przypomina nieco anegdotę. Inaczej niż np. w Ptaszkach w klatce, podmiot nie tylko opowiada historię, ale również dokonuje oceny postaci, a dokładniej jej zachowania.

Utwór jest przykładem bajki epigramatycznej i realizuje jeden z dwóch najpopularniejszych dla tego gatunku wzorów wierszowych.... więcej

Szczur i kot to utwór pochodzący z pierwszej księgi Bajek i przypowieści Ignacego Krasickiego. Mamy tu do czynienia z typowym przykładem bajki epigramatycznej. Wiersz składa się z czterech wersów, każdy po trzynaście głosek (7+6). Występują rymy parzyste, dokładne, żeńskie. Podmiot utworu opowiada historię, z której czytelnik sam ma wyciągnąć wnioski, znamienny jest tu brak komentarza odautorskiego. Jedyne słowo, które... więcej

Malarze to utwór pochodzący z trzeciej księgi Bajek nowych Ignacego Krasickiego. Utwór ten składa się z sześciu wersów trzynastozgłoskowych ze średniówką po siódmej sylabie i zalicza się do bajek epigramatycznych. Występują rymy parzyste, dokładne, żeńskie.

Choć tytuł wskazywałby, że to malarze są głównym tematem bajki, to w rzeczywistości ostrze krytyki skierowane zostało nie tyle w konkretnych ludzi, co w pewną... więcej

Jagnię i wilcy to utwór pochodzący z czwartej księgi Bajek i przypowieści Ignacego Krasickiego. Mamy tu do czynienia z wprost mistrzowską realizacją bajki epigramatycznej. Wiersz składa się z czterech wersów, każdy po trzynaście głosek (7+6). Występują rymy parzyste, dokładne, żeńskie. Na tak niewielkiej przestrzeni poeta zmieścił wielość różnych form wypowiedzi: sentencję o charakterze ogólnej prawdy (wers 1.), opis... więcej

Filozof, bajka epigramatyczna Ignacego Krasickiego pochodząca z pierwszej części Bajek nowych, to kolejny utwór obnażający ludzkie słabości. Tym razem pod wątpliwość poddany został autorytet zdrowego rozumu - a dokładniej jego zatwardziali głosiciele.

Bohaterem wiersza jest filozof - przedstawiciel grupy ludzi, którzy największym zaufaniem darzą zdroworozsądkowe dociekania. Tutaj dodatkowo obdarzony został przez... więcej

Kruk i lis to chyba jedna z najpopularniejszych bajek Ignacego Krasickiego. Wiersz jest polską przeróbką utworu legendarnego Ezopa i został umieszczony w czwartej częsci Bajek nowych.

Podobnie jak bajka Jagnię i wilcy, utwór rozpoczyna się od sentencjonalnego sformułowania prawdy ogólnej stanowiącej myśl, którą obrazuje historia o kruku i lisie:

Bywa często zwiedzionym,
Kto lubi być chwalonym.

Przyjaciel to bajka Ignacego Krasickiego o niezwykle pesymistycznej wymowie, przede wszystkim dlatego, że dotyka tak ważnej wartości w życiu każdego człowieka, jak przyjaźń. Ocena sytuacji podobnie jak w wielu bajkach należy do czytelnika, jednak tekst jest tak ukształtowany, że nie pozostawia wątpliwości.

Bohaterami utworu są dwaj przyjaciele - Damon i Aryst. Krasicki posłużył się w swojej bajce imionami konwencjonalnymi,... więcej

# data[].attributes.attachment_link.description
Bajka - według Słownika terminów literackich jest to wierszowana, alegoryczna opowieść o zwierzętach, ludziach lub przedmiotach, której celem jest wypowiedzenie moralnej nauki o ogólnym charakterze. Prawda ta wypowiadana jest bezpośrednio, zazwyczaj jako puenta umieszczona na końcu utworu, rzadziej na początku. Czasami jest tylko sugerowana czytelnikom. Postaci występujące w bajkach obdarzone są niezmiennymi, wyrazistymi cechami...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Czas i miejsce powstania cyklu
Cykl ten powstał na początku lat dwudziestych XIX wieku i były częścią pierwszego tomu „Poezji" A dama Mickiewicza. Ukazał się on w czerwcu 1822 roku w Wilnie.

Źródła utworów
Utwory wchodzące w skład cyklu w dużej mierze opierają się na wierzeniach prostego ludu oraz na podaniach, które krążyły wśród gminu. Źródłem, z którego czerpał Mickiewicz motywy i tematy, które potem...więcej

Pierwszy, opublikowany w 1822 roku tomik poetycki Adama Mickiewicza wyznacza początek romantyzmu - nowej literackiej epoki w Polsce. Zawierał jedynie czternaście utworów balladowych i romansów, ale ich kompozycja i motywy świadczą o nowym spojrzeniu artysty na świat.

Na samym niemal początku "Ballad i romansów" przeciwstawia Mickiewicz "czucie i wiarę" "szkiełku i oku", a więc zabobony i przeczucia - rozumowi. Odrzuca, poddany chłodnej analizie,... więcej

Na kształt cyklu w dużej mierze wpłynęły ludowe wierzenia, obyczaje, podania. Wynika to z romantycznego zafascynowania ludowością. To ona była źródłem, z którego czerpał Mickiewicz pomysły na tematy swych utworów. Wątki, które w głównej mierze pochodziły z „wieści gminnej", pozwoliły na przedstawienie nie tylko samych bohaterów, ale także świata ich uczuć, wewnętrznych przeżyć, ich relacji z naturą, a także jej wpływu... więcej

Cykl ten jest manifestem przekonań samego poety, jak również całego polskiego romantyzmu. Dzięki jego powstaniu Mickiewicz opowiedział się po jednej ze stron w konflikcie klasyków z romantykami. Ci pierwsi nie akceptowali pozarozumowego postrzegania świata, opartego na wierzeniach prostego ludu, a także jednoczesnego istnienia dwóch przeciwstawnych światów: realnego i metafizycznego.

Równocześnie ballady te wyrażają przekonanie samego autora... więcej

Pierwiosnek jest utworem rozpoczynającym cały Mickiewiczowski cykl i znacznie różniącym się od następujących po nim ballad. Wiersz rozpoczyna się trzecioosobową wypowiedzią odnarratorską informującą o pojawieniu się pierwszego, najwcześniejszego wiosennego kwiatu - pierwiosnka. Kolejne strofy przyjmują już formę dialogu i pojawiają się wówczas kolejno wydzielone kwestie rozmowy prowadzonej pomiędzy Ja i Kwiatkiem.

Romantyczność jest utworem składającym się z dwóch części. W pierwszej pokazane zostały losy Karusi, dziewczyny, która straciła swego ukochanego i która twierdzi, że - mimo upływu dwóch lat od jego śmierci - widzi swego Jasieńka i w środku dnia na ulicy z nim rozmawia. Ta obyczajowa scenka stanowi pretekst do pokazania odmiennych postaw bohaterów wobec tego, co się dzieje i poszukiwania odpowiedzi na pytania o drogi dochodzenia... więcej

Ballada „Świteź" była to Mickiewiczowska wersja historii Tuchanowicz, gdzie mieszkał ród Wereszczaków. Utwór ten był dedykowany Michałowi Wereszczace, bratu ukochanej Mickiewicza - Maryli.

Ballada ta jest utworem swobodnie nawiązującym do ludowych legend o tajemniczym jeziorze i ma budowę trójczłonową.

Ballada - jest to gatunek obejmujący pieśni o charakterze epicko-lirycznym, nasycony elementami...

więcej

Interpretacja
Utwór ten opowiada historię dwojga zakochanych w sobie osób, które widują się każdego wieczora. Na ich temat nie wiemy zbyt wiele. Młody mężczyzna jest strzelcem, o dziewczynie natomiast sam autor mówi niewiele:

„Młody jest strzelcem w tutejszym borze,
Kto jest dziewczyna? - ja nie wiem!"

Miejscem spotkań kochanków (sam autor tak o nich mówi: Pewnie kochankiem jest tej dziewczyny, Pewnie to jego... więcej

Czesław Zgorzelski w swojej klasyfikacji ballad Mickiewicza (książka Czytając Mickiewicza) zalicza Rybkę, obok Świtezi i Świtezianki, do grupy utworów „rusałczanych". Nie jest to utwór ceniony przez krytyków, uważa się go raczej za jedną ze słabszych ballad Mickiewicza, nazywając „naiwnie tragiczną" (J. Przyboś) czy wręcz „wyraźnie nieudaną" (Cz. Zgorzelski).

Według Czesława Zgorzelskiego Powrót taty to najlepsza, obok Lilii, ballada Mickiewicza, doskonała przede wszystkim ze względu na sposób zaprezentowania przedstawionych zdarzeń.

A zdarzenia ukazane w utworze są bardzo dramatyczne. Oto matka informuje swoje dzieci, że jest niezwykle zmartwiona, ponieważ ich ojciec (jak się później okaże kupiec) nie wraca z długiej podróży. Wymienia czyhające na niego niebezpieczeństwa: rzeki,... więcej

Interpretacja
Tematem ballady są przede wszystkim uczucia i myśli, które towarzyszą mężobójczyni, od chwili zabicia swego męża aż do momentu, gdy nieboszczyk powstaje z grobu i porywa ją.

Mąż, powracający razem ze swoimi dwoma braćmi z wojny, chciał szybciej spotkać się ze swoją żoną, dlatego też wyprzedził braci i jako pierwszy przybył w okolice swego domu. Bohaterka utworu zabiła małżonka, gdyż nie chciała, aby ten dowiedział... więcej

To lubię - pierwsza chronologicznie ballada Mickiewicza, poprzedzona została listem Do przyjaciół, którym poeta „posyła" swój utwór. Wiersz ten stanowi wstęp do ballady i wyjaśnia okoliczności powstania całego zbiorku. W „strasznej godzinie", kiedy „bije [...] już północna pora", kiedy słychać tylko szum wiatru i szczekanie psów, poeta przy dogasającej świecy sięga po pióro.... więcej

Ballada z grupy tych, które

ukazują Mefistofelową interwencję w świat romantyczności balladowej.
(Czesław Zgorzelski)

Utwór nawiązuje bowiem do znanej legendy o panu Twardowskim, który podpisał cyrograf, obiecując diabłu swoją duszę w zamian za korzystanie z jego posług. Mickiewicz koncentruje się na kulminacyjnym momencie owej historii, kiedy to sprytnemu bohaterowi udaje się przechytrzyć samego diabła.

Twardowski, który z Mefistofelesem... więcej

# data[].attributes.attachment_link.description
Czas i miejsce powstania cyklu Cykl ten powstał na początku lat dwudziestych XIX wieku i były częścią pierwszego tomu „Poezji" A dama Mickiewicza. Ukazał się on w czerwcu 1822 roku w Wilnie. Źródła utworów Utwory wchodzące w skład cyklu w dużej mierze opierają się na wierzeniach prostego ludu oraz na podaniach, które krążyły wśród gminu.

# data[].attributes.attachment_link.description
Sonety krymskie - opracowanie, Adam Mickiewicz, życie i twórczość

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Reduta Ordona - analiza i interpretacja Wiersz ten napisany został na podstawie opowiadania adiutanta, przyjaciela poety - Stefana Garczyńskiego. Ma on charakter epicki. Na samym początku widzimy opisany układ sił wrogich sobie wojsk. Moskali, którzy ruszyli z atakiem na redutę Ordona, było zdecydowanie więcej. Ci drudzy dysponowali zaledwie sześcioma działami, jednak walczyli dzielnie i z oddaniem. Poeta pisze o sile, z jaką car twardą ręką sprawuje rządy i niewzruszony wysyła... więcej

Reduta Ordona - wszystko, co powinieneś wiedzieć o utworze Rodzaj literacki: liryka
Gatunek literacki: wiersz, poemat opisowo-refleksyjny (łączący cechy epiki i liryki)
Epoka: romantyzm
Czas akcji: 6 września 1831 r.
Miejsce akcji: Wola, Warszawa
Narrator: Stefan Garczyński - adiutant generała Jana Umińskiego, dowodzący obroną Warszawy. Narrator jest bezpośrednim świadkiem wydarzeń i opowiada o nich w pierwszej osobie

Adam Mickiewicz w sierpniu 1831 r. przybył... więcej

Reduta Ordona OPOWIADANIE ADIUTANTA
Nam strzelać nie kazano. - Wstąpiłem na działo
I spójrzałem na pole; dwieście armat grzmiało.
Artyleryi ruskiej ciągną się szeregi,
Prosto, długo, daleko, jako morza brzegi;
I widziałem ich wodza: przybiegł, mieczem skinął
I jak ptak jedno skrzydło wojska swego zwinął;
Wylewa się spod skrzydła ściśniona piechota
Długą czarną kolumną, jako lawa błota,
Nasypana iskrami bagnetów....więcej

# data[].attributes.attachment_link.description
Reduta Ordona - analiza i interpretacja Wiersz ten napisany został na podstawie opowiadania adiutanta, przyjaciela poety - Stefana Garczyńskiego. Ma on charakter epicki. Na samym początku widzimy opisany układ sił wrogich sobie wojsk. Moskali, którzy ruszyli z atakiem na redutę Ordona, było zdecydowanie więcej. Ci drudzy dysponowali zaledwie sześcioma działami, jednak walczyli dzielnie i z oddaniem.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Autorem opracowania jest: Adrianna Strużyńska

Wiersz Adama Mickiewicza „Śmierć pułkownika" powstał w 1832 roku w Dreźnie, pod wpływem upadku powstania listopadowego. Został poświęcony uczestniczce walk na Litwie - Emilii Plater. Utwór jest jednym z najważniejszych dzieł poezji patriotycznej epoki romantyzmu.
Spis treści
Śmierć pułkownika - analiza utworu

Utwór ma formę typowego romantycznego gatunku - ballady. Składa się z pięciu strof różnej długości. Pierwsze trzy zwrotki liczą po osiem wersów, czwarta - siedem, a piąta - pięć. Utwór został napisany dziesięciozgłoskowcem. Poeta zastosował głównie rymy krzyżowe (abab), w końcowej części utworu pojawiają się rymy parzyste (aabb). Ballada należy do liryki pośredniej narracyjnej, podmiot liryczny nie ujawnia swojej obecności w utworze. Jest obserwatorem opisywanych zdarzeń, ma do nich emocjonalny stosunek. Utwór został oparty na efekcie zaskoczenia. Dopiero w ostatniej strofie czytelnik poznaje tożsamość umierającego Pułkownika, który był przedstawiony jako mężczyzna, a okazuje się kobietą.

Warstwa stylistyczna utworu jest minimalistyczna. Został napisany prostym językiem, pojawia się słownictwo militarne („rota strzelców", „kordelas i pas, i ładunki", „w głowach siodło i burka a u boku kordelas, dwururka"). Ballada jest wyrazem szacunku dla odwagi Emilii Plater, dlatego panuje podniosły nastrój. Zastosowano liczne epitety („głuchej puszczy", „starzy Kościuszki żołnierze", „pastuszym tapczanie", „żołnierskiej odzieży"), oddające tajemniczą i przygnębiają atmosferę. Na rytm ballady wpływają anafory, kilka wersów rozpoczyna się od słowa „kazał". Rozpacz żołnierzy została przedstawiona za pomocą kontrastu („tyle krwi swej i cudzej wylali, łzy ni jednej - a teraz płakali"). Pojawia się także porównanie bohaterki do Stefana Czarnieckiego („on chce jak Czarniecki, umierając, swe żegnać rynsztunki"). Emocjonalny charakter ballady oddaje wykrzyknienie („Wódz Powstańców - Emilija Plater!"). Podmiot liryczny stara się zaangażować czytelnika, pojawiają się pytania retoryczne („Jakie piękne dziewicze ma lica? Jaką pierś?").

Śmierć pułkownika - interpretacja utworu

Emilia Plater była córką hrabiego Franciszka Ksawerego i Anny von der Mohl. Zasłynęła ze swoich działań powstańczych na Litwie, których była prekursorką. Pełniła nie tylko funkcję organizatora, ale też regularnego żołnierza. Swoją popularność wśród ludu zawdzięczała walce razem z prostymi ludźmi, mimo szlacheckiego pochodzenia i wysokiego stopnia. Po decyzji o kapitulacji jej przywódcy generała Chłapowskiego, kapitan Emilia Plater podjęła decyzję o dalszej walce i wyruszyła do Warszawy. Podróż okazała się jednak zbyt wyczerpująca i kobieta zmarła w 1831 roku z powodu choroby i wycieńczenia. Właśnie ten moment został opisany w balladzie „Śmierć pułkownika".

Utwór rozpoczyna się od przedstawienia miejsca, w którym anonimowy Pułkownik spędza ostatnie chwile swojego życia. Jest to skromna chatka w środku lasu, gdzie zgromadził się zrozpaczony lud. W strofie drugiej pojawia się średniowieczny motyw ars moriendi, sztuki godnego umierania. Pułkownik zdaje sobie sprawę, że zostało mu niewiele czasu i chce zakończyć swoje życie zgodnie z żołnierską tradycją. Żegna się ze swoim koniem, najwierniejszym przyjacielem w czasach wojny i pokoju. Każe też przynieść swój rynsztunek, gromadzi wokół siebie przedmioty symbolizujące ideały, za które umiera. Wojenny ekwipunek przypomina, że właśnie umiera prawdziwy patriota, który zdecydował się poświęcić swoje życie dla dobra ojczyzny. Pułkownik chce odejść w sposób godny chrześcijanina, przybywa ksiądz z ostatnim namaszczeniem.

Reakcja zgromadzonych ukazuje jak ważna i uwielbiana osoba umiera. Płaczą nie tylko ksiądz i lud, ale nawet żołnierze, obcujący na co dzień ze śmiercią, przyzwyczajeni do straty towarzyszy broni. Cierpienie wojaków obrazuje, jak wiele zawdzięczają Pułkownikowi oraz jak bardzo cenią jego męstwo. Na podniosły nastrój utworu wpływa też porównanie umierającego do Stefana Czarnieckiego, dowódcy polskich wojsk podczas potopu szwedzkiego, co dodaje żołnierzowi dostojeństwa. Strofa czwarta opisuje poranek po śmierci Pułkownika. Żołnierze nie mogli dłużej czuwać przy jego łożu, musieli wrócić do swoich obowiązków, w okolicy pojawili się Moskale. Dowódca zmarł w nocy, leży otoczony symbolami wojskowymi i religijnymi. Lud przybył, aby zobaczyć ciało Pułkownika i po raz ostatni się z nim pożegnać. Ujawniona zostaje tożsamość zmarłego, jest to Emilia Plater, bohaterka powstania listopadowego. Podmiot liryczny w całym utworze używa czasowników, rzeczowników i zaimków rodzaju męskiego, co tworzy efekt zaskoczenia. Czytelnik spodziewa się, że utwór mówi o śmierci jednego z wielu żołnierzy dowodzących powstańcami. Mickiewicz zdecydował się jednak poświęcić balladę wyjątkowej postaci, kobiecie, która dorównywała odwagą mężczyznom. Podmiot liryczny wyraża swój podziw przez nazwanie Emilii Plater „dziewicą-bohaterem".

W utworze pojawia się motyw kobiety-żołnierza, wykorzystany również w powieści poetyckiej Mickiewicza „Grażyna". Emilia Plater oddała swoje życie, ale umiera w sławie i chwale, na zawsze pozostanie w pamięci ludu. Wykazała się odwagą równą największym narodowym bohaterom. Przez lata, również dzięki balladzie „Śmierć pułkownika", historia Emilii Plater urosła do rangi legendy. W literaturze jest przedstawiana jako piękna, młoda szlachcianka, dorównująca żołnierskimi zdolnościami mężczyznom. Jej udział w powstaniu listopadowym był istotny, jednak nie aż tak kluczowy, jak zostało to przedstawione w utworze Mickiewicza. Kobieta nie przyczyniła się do żadnego ze znaczących zwycięstw. Emilia Plater była Litwinką, co również zostaje podkreślone w ostatniej strofie utworu. Być może również z tego powodu, Mickiewicz odczuwał szczególną więź ze zmarłą kobietą. Okoliczności śmierci bohaterki, która wynikła z wycieńczenia trudem powstania, były inspiracją dla romantyków, często tworzących utwory o tematyce patriotycznej i idealizujących oddanie życia za ojczyznę. Wpisywało się to w koncepcję mesjanizmu narodowego. Nazwanie Emilii Plater „dziewicą-bohaterem" stanowi nawiązanie do innej słynnej kobiety-żołnierza, Joanny d'Arc.

Czytaj dalej: Do M*** interpretacja

# data[].attributes.attachment_link.description
Autorem opracowania jest: Adrianna Strużyńska Wiersz Adama Mickiewicza „Śmierć pułkownika" powstał w 1832 roku w Dreźnie, pod wpływem upadku powstania listopadowego. Został poświęcony uczestniczce walk na Litwie - Emilii Plater. Utwór jest jednym z najważniejszych dzieł poezji patriotycznej epoki romantyzmu. Spis treści Utwór ma formę typowego romantycznego gatunku - ballady.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dedal (Dajdalos) był rzemieślnikiem artystą na dworze króla Krety, Minosa. Mówiono, że w swe posągi Dedal potrafi tchnąć życie - tak były doskonałe. Wykonywał nie tylko statuy, ale wynalazł świder, grundwagę, był też architektem. Król Minos zlecił Dedalowi wykonanie labiryntu dla Minotaura - potwornego królewskiego syna, pół-byka i pół-człowieka. Dedal nie pochodził z Krety, tęsknił za swoją ojczyzną - Atenami. Król jednak, z przywiązania do przyjaciela, i z obawy przed jego wiedzą o tajemnicach państwowych, zabronił Dedalowi opuszczać wyspę.

Rzemieślnik wymyślił sposób ucieczki. Z ptasich piór sklejonych woskiem sporządził skrzydła dla siebie i swego syna Ikara. Przed odlotem ojciec przestrzegł młodego chłopaka, aby leciał równo między niebem a ziemią, bo inaczej albo wosk się stopi, albo pióra nasiąkną wodą. Jednak Ikar, zachwycony lotem, wspaniałością przygody, zapomniał o radach ojca, wleciał zbyt wysoko i spadł do morza, gdy jego skrzydła się rozpadły. Zrozpaczony ojciec znalazł zwłoki syna, wyspę nazwał Ikarią, a morze - Ikaryjskim. Dedal zatrzymał się na Sycylii, został tam nadwornym budowniczym. Po kilku latach król Minos zaatakował Sycylię, upominając się o Dedala. W walce jednak Minos poległ, a Dedal żył jeszcze długo w poważaniu wszystkich mieszkańców.

Autor: Magdalena Frankiewicz-Piórek

# data[].attributes.attachment_link.description
Dedal (Dajdalos) był rzemieślnikiem artystą na dworze króla Krety, Minosa. Mówiono, że w swe posągi Dedal potrafi tchnąć życie - tak były doskonałe. Wykonywał nie tylko statuy, ale wynalazł świder, grundwagę, był też architektem. Król Minos zlecił Dedalowi wykonanie labiryntu dla Minotaura - potwornego królewskiego syna, pół-byka i pół-człowieka.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mit o Prometeuszu jest innym niż teoria czterech wieków podaniem o powstaniu człowieka. Prometeusz był jednym z tytanów. Ulepił człowieka z gliny pomieszanej ze łzami. Duszę zaś zrobił z ognia niebiańskiego, który wykradł z rydwanu słońca. Człowiek Prometeusza był podobny do wizerunku bogów, ale słaby i bezradny. Dlatego tytan postanowił wykraść bogom Olimpu ogień i nauczyć człowieka używania go, rzemiosł, sztuk. Zeusowi nie podobały się poczynania Prometeusza. Namówił bogów do stworzenia drugiego człowieka - pięknej i urokliwej Pandory, nazwanej tak, gdyż była darem od wszystkich bogów dla ludzi. Podejrzliwy Prometeusz nie przyjął Pandory mimo jej wdzięków. Ale jeden z jego lekkomyślnych braci, Epimeteusz, poślubił tę kobietę. Wkrótce Pandora namówiła męża do otwarcia sekretnej beczki, którą dali jej bogowie. Z puszki Pandory wydobyły się na świat wszystkie smutki, nieszczęścia, choroby, nędze.

Prometeusz zemścił się na Zeusie. Zabił wołu, podzielił na dwie części i kazał Zeusowi losować, co będzie odtąd ofiarą dla bogów od ludzi. Zeus wybrał tłustszą część, w której, jak się okazało były same kości. Dla ludzi Prometeusz zostawił dobre mięso. Król bogów ukarał Prometeusza, przykuwając go do skał Kaukazu. Samotny i zniewolony cierpiał katusze, gdy każdego dnia przylatywał wygłodniały orzeł i wyjadał wątrobę, która każdej nocy odrastała Prometeuszowi. Prometeusz to symbol boga cierpiącego z miłości do ludzi.

Ludzie pozbawieni przewodnika stawali się źli i występni. Zeus zesłał na nich potop, ale nie wszyscy zginęli. Ziemia zaczęła żyć na nowo i ludzie także. Wkrótce, mimo iż ród ludzki nie zmieniał postępowania, nie pamiętał kary, Zeus przestał nękać ziemię.

Autor: Magdalena Frankiewicz-Piórek dla: Kulturalna Polska klp.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Mit o Prometeuszu jest innym niż teoria czterech wieków podaniem o powstaniu człowieka. Prometeusz był jednym z tytanów. Ulepił człowieka z gliny pomieszanej ze łzami. Duszę zaś zrobił z ognia niebiańskiego, który wykradł z rydwanu słońca. Człowiek Prometeusza był podobny do wizerunku bogów, ale słaby i bezradny.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mit o stworzeniu wszechświata plan wydarzeń

1. Na początku był Chaos.
2. Z Chaosu wyłonili się Uranos - Niebo i Gaja - Ziemia.
3. Ze związku Gai i Uranosa zrodziło się pokolenie tytanów, cyklopów i sturękich.
4. Uranos strąca swoje potomstwo do Tartaru.
5. Kronos (najmłodszy syn Uranosa) pokonuje władcę i wraz z Reją przejmują władzę nad ziemią.
6. Na ziemi pojawia się życie.
7. Kronos połyka swoje dzieci, obawiając się spełnienia klątwy ojca i utraty władzy.
8. Matka porywa Zeusa na ziemię, tam wychowuje go koza Amaltea.
9. Zeus poleca matce podać środek wymiotny Kronosowi, dzięki czemu na świat powrócili jego bracia i siostry.
10. Zwycięska wojna Zeusa (wspieranego przez rodzeństwo, cyklopów i sturękich) z Kronosem.
11. Przeciw Zeusowi występują giganci - synowie ziemi.
12. Bogowie,w obawie przed Tyfonem, uciekają do Egiptu i zmieniają się w zwierzęta.
13. Śmierć Tyfona z rąk Zeusa.

Mit o narodzinach świata streszczenie

Mit rozpoczyna słynne zdanie:

Na początku był Chaos

Była to otchłań pełna twórczej siły - mieszanina wody, ziemi, ognia i powietrza. Z Chaosu wyłoniły się dwa pierwsze bóstwa: Gaja- Ziemia i Uranos - Niebo, dający początek pokoleniom bogów.

Dobrze wiedzieć
Mit o stworzeniu świata to tzw. mit kosmogoniczny - czyli prezentujący wizję pochodzenia świata (wg greckich wierzeń)

Ze związku pierwszych bogów zrodzili się tytani (Okeanos, Kojos, Krejos, Hyperion, Japetos i Koronos), potem cyklopi i hekatonchejrowie (sturęcy). Uranos nie był zadowolony z okrutnego i szkaradnego potomstwa, więc strącił je do Tartaru - najmroczniejszej części podziemia.

Matce Gai nie podobały się bezwzględne rządy Uranosa, więc namówiła Kronosa, najmłodszego z tytanów, który jeszcze był wolny, do strącenia ojca z tronu. Z krwi obalonego króla narodziły się Erynie - trzy boginie zemsty.

Kronos panował na ziemi razem z żoną Reją. Jednocześnie rodziło się tam życie. Pojawił się pierwszy deszcz i słońce. Dzięki temu zaczęła się rozwijać bujna roślinność, tworzyły się koryta rzek, powstawały góry i doliny. Z czasem zaczęły pojawiać się zwierzęta, zarówno w wodzie, jak i na ziemi.

Kronos połykał swoje dzieci, obawiając się spełnienia klątwy ojca i utraty władzy. Reja ukryła szóste dziecko i dała mężowi kamień do połknięcia. Zabrała niemowlę na ziemię i nadawszy mu imię Zeus, zostawiła syna na Krecie (wyspie) pod opieką nimf górskich. Zeus był karmiony mlekiem kozy Amaltei.

Dobrze wiedzieć
Do kozy Amaltei należał słynny róg obfitości, który napełniał się wszystkim, czego zapragnął jego posiadacz

Kiedy Zeus dorósł polecił swej matce podać Kronosowi środek wymiotny. "Wrócili" wówczas na świat bogowie - Hades, Posejdon, Hera, Demeter i Hestia - rodzeństwo Zeusa.

Dzieciństwo Zeusa Jacob Jordaens

Rozpoczęła się długa i krwawa wojna przeciw Kronosowi. Z pomocą wydobytych z Tartaru cyklopów i sturękich udało się zwyciężyć Zeusowi. Pokój nie trwał jednak długo. Przeciw bogom stanęli giganci - synowe ziemi. Najokropniejszy z nich, Tyfon, przeraził bogów tak, że uciekli do Egiptu i zamienieni w zwierzęta czekali w ukryciu. Tylko Zeus stanął przeciw Tyfonowi, zabił go żelaznym sierpem i złożył pod skałami Sycylii.

Dobrze wiedzieć
Grecka legenda głosi, że kiedy Tyfon się budzi, to wulkan Etna staje się niespokojny.

O powstaniu człowieka krążyło wiele baśni. Jedna z nich mówi o czterech wiekach ludzkości.

Wiek złoty to czas panowania Kronosa, przypominający biblijny raj. Kiedy obalono Kronosa, ludzie stali się dobroczynnymi demonami.

W wieku srebrnym ludzie rozwijali się wolno, a osiągnąwszy wiek dojrzały odchodzili, nie chcąc składać ofiar bogom. Zeus wytępił to złe i dumne pokolenie. Zostali zapamiętani jako dusze błogosławione.

Wiek brązowy, to okres heroiczny. Czas w którym żył Herakles i Tezeusz, miały miejsce walki o Teby i wojna trojańska. Ludzie byli bardzo silni i prowadzili liczne wojny.

Wiek żelazny - trwa do dziś. Niestety nigdy już się nie powtórzą sławne osiągnięcia poprzednich epok.

Autor: Magdalena Frankiewicz-Piórek

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
mit o powstaniu świata - streszczenie i plan wydarzeń

# data[].attributes.attachment_link.title
Mit o powstaniu świata - streszczenie i plan wydarzeń

# data[].attributes.attachment_link.description
1. Na początku był Chaos. 2. Z Chaosu wyłonili się Uranos - Niebo i Gaja - Ziemia. 3. Ze związku Gai i Uranosa zrodziło się pokolenie tytanów, cyklopów i sturękich. 4. Uranos strąca swoje potomstwo do Tartaru. 5. Kronos (najmłodszy syn Uranosa) pokonuje władcę i wraz z Reją przejmują władzę nad ziemią.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Syzyf był królem Koryntu. Jego pałac u szczytu skalistej góry zwanej Akrokoryntem był otoczony czarno-zielonym kręgiem starodrzewu. Co rano po kąpieli gospodarz wychodził na rozległy taras i podziwiał swoje państwo, przyglądając się piaszczystej równinie, białym ulicom Koryntu, nachylonym lekko ku morzu. Mógł godzinami patrzeć na kadłuby okrętów, czerniące się w błękitnej zatoce, na przypominające pracowite mrówki roje ludzi, pracujących przy portowych magazynach lub w stoczniach, kuźniach, warsztatach czy w dzielnicy farbiarzy, gdzie w rynsztokach płynęły strumienie barwionej wody. Wszystko to było dziełem króla Syzyfa, on założył to miasto, bogate ze względu na dogodny port, umożliwiający pobieranie danin od statków płynących ze wschodu i zachodu.

Syzyf był nie tylko dobrym królem, lecz także ulubieńcem bogów, czego dowodziły ciągłe zaproszenia do Dzeusa na uczty olimpijskie. Lubił te wizyty z powodu możliwości odświeżenia swojego ziemskiego ciała nektarem i ambrozją, co dawało mu siłę i rześkość, mimo upływu lat. Wizyty na Olimpie wiązały się również z uzupełnieniem najnowszych plotek, w czym Syzyf był prawdziwym mistrzem. Gdy pewnego razu nie pilnował się dość i rozpowiedział przed ludźmi informację otrzymaną od Dzeusa w tajemnicy, naraził się na gniew boga - władca w odwecie posłał do niego bożka śmierci Tanatosa.

Przebiegły Syzyf, spodziewając się wizyty posłańca, urządził na niego zasadzkę, zakuł w kajdany i uwięził w piwnicy. Od tej pory ludzie przestali umierać, co wkrótce się wydało. Gdy Hades poszedł do Dzeusa na skargę, do Syzyfa przysłano Aresa. Po uwolnieniu bożka śmierci jego pierwszą ofiarą był Syzyf. Przed śmiercią zdążył poprosić żonę, aby nie chowała jego zwłok i gdy tak uczyniła - „dusza, której ciała nie pogrzebano, nie mogła wejść do państwa cieniów".

Syzyf błąkał się, narzekał, jęczał, użalał nad swoim losem i postępowaniem żony, aż w końcu postawiono go przed Plutonem. Gdy z płaczem opowiadał o niegodziwej małżonce, „która jego trupa wyrzuciła na śmietnik i nie chce mu sprawić pogrzebu", Pluton w końcu zgodził się, aby Syzyf wrócił na chwilę na ziemię i ukarał żonę. Tak też się stało, z tą różnicą jednak, że Syzyf poszedł i... nie wrócił. Bogowie zapomnieli o nim, a on - cichy i ostrożny - żył jeszcze bardzo długo. W końcu jednak w Hadesie przypomnieli sobie o uciekinierze. Tanatos zaskoczył go, uciął znienacka pukiel włosów i zabrał do podziemni „krnąbrną" duszę. Karą nieposłusznego Syzyfa było wtaczanie ciężkiego kamienia na wysoką i stromą górę. Zapewniony, że zostanie z powrotem przywrócony do życia, gdy wykona zadanie, Syzyf wydźwignął głaz pod sam szczyt. Jakie było jego zaskoczenie i smutek, gdy skała wyślizgnęła się i spadła na dół. Ta czynność bohater powtarzał to w nieskończoność:

„Tak zawsze. Już jest Syzyf bliski celu i zawsze coś mu kamień z rąk wyrywa, i musi biedak pracę zaczynać na nowo".

Autor: Karolina Marlęga

# data[].attributes.attachment_link.description
Syzyf był królem Koryntu. Jego pałac u szczytu skalistej góry zwanej Akrokoryntem był otoczony czarno-zielonym kręgiem starodrzewu. Co rano po kąpieli gospodarz wychodził na rozległy taras i podziwiał swoje państwo, przyglądając się piaszczystej równinie, białym ulicom Koryntu, nachylonym lekko ku morzu.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Po poślubieniu Penelopy Odyseusz doczekał się syna Telemacha. Nie mógł jednak długo nacieszyć się ojcostwem, ponieważ musiał wyruszyć na wojnę trojańską i zrezygnować na jakiś czas z wychowania jedynaka. Nie przypuszczał wówczas, że kilka miesięcy zamieni się w kilkanaście lat.

Po zakończeniu wojny, gdy Odyseusz wracał ze swymi ludźmi do rodzinnej Itaki i cieszył się, że za dwa tygodnie przytuli synka i żonę - rozpętała się straszliwa burza na morzu. Huragan uszkodził maszty i żagle do tego stopnia, że w napotkanej przystani musieli zrobić postój i naprawić popsute rzeczy. Po ponownym wypłynięciu i pokonaniu całego Morza Egejskiego, nagle zerwał się wicher i zaniósł statki Odyseusza ku nieznanym wybrzeżom, jako się okazało później do kraju Lotofagów.

W nieznanej krainie bohater ujrzał magiczne łany lotosów zamiast zboża - spróbowanie ich łączyło się z podjęciem decyzji o niewracaniu do domu - były aż tak smaczne. Odyseusz musiał użyć nieludzkiej siły, by z powrotem wciągnąć swoich łakomych kompanów na okręty.

Żeglując po Morzu Sycylijskim Grecy przypłynęli po jakimś czasie do ziemi należącej do posiadających jedno oko na środku czoła cyklopów. Zastali tam pasące się na a urodzajnej ziemi owce i kozy. Spragniony Odyseusz wziął wino i z dwunastoma towarzyszami poszedł poznać dziwnych mieszkańców. Po wejściu do pieczary Polifema (najpotężniejszy wśród cyklopów) - syna Posejdona, nie zastali go jednak. Gdy w końcu wrócił - „wielki jak góra" - bohaterowie wystraszyli się jego ogromnej postury. Ukrywszy się w cieniu obserwowali, jak cyklop zapędził kozy, owce i barany do środka, a potem zamknął wejście pieczary ogromnym głazem i rozpalił ognisko. Światło płomienia spowodowało, że olbrzym ujrzał nieproszonych gości. Gdy Odyseusz przedstawił się jako „Nikt", zdenerwowany Polifem rozszarpał i zjadł kilku jego ludzi obiecując, że jego zostawi sobie na koniec. Odyseuszowi udało się upić go winem (nigdy wcześniej nie kosztował takiego trunku) i uśpić, co umożliwiło sprytnemu żołnierzowi oślepienie cyklopa - rozgrzał

„tęgi kół z drzewa oliwnego, a gdy się drzewo zajęło, wraził rozżarzoną głownię w oko Polifema".

Zdezorientowany i prawie nieprzytomny z bólu cyklop zaczął szukać po omacku Odyseusza i jego towarzyszy, lecz oni pochowali się w zakamarkach pieczary. Nie wiedząc do robić, Polifem siadł przy wejściu i czekał. Wtedy Odyseusz wymyślił plan - poprzywiązywał się z żołnierzami pod brzuchy baranów i tym sposobem wydostał ich z pieczary gdy cyklop odsunął głaz, chcąc wypuścić trzodę. Zdawszy sobie sprawę z ucieczki oprawców, Polifem zaczął zwoływać sąsiadów cyklopów z pomocą. Gdy pytali, kto mu wypalił oko, krzyczał: „Nikt! Nikt!", co spowodowało, iż wzięli go za szalonego i rozeszli się do domów.

Autor: Karolina Marlęga

# data[].attributes.attachment_link.description
Po poślubieniu Penelopy Odyseusz doczekał się syna Telemacha. Nie mógł jednak długo nacieszyć się ojcostwem, ponieważ musiał wyruszyć na wojnę trojańską i zrezygnować na jakiś czas z wychowania jedynaka. Nie przypuszczał wówczas, że kilka miesięcy zamieni się w kilkanaście lat.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Orfeusz był pięknym i młodym królem Tracji. Gdy grał na lutni i harfie, wszystko wkoło niego mu wtórowało: drzewa, ptaki, zwierzęta. Jego żoną była równie urodziwa Eurydyka - nimfa drzewna hamadriada. Bohaterowie bardzo się kochali i byli szczęścili.

Niestety, ich sielanka nie trwała długo. Uroda Eurydyki miała potężną moc. Ktokolwiek ją ujrzał, zakochiwał się w niej od razu. Gdy syn Apollina i nimfy Kyreny - lekarz, bartnik i właściciel winnic Aristajos ujrzał ją w dolinie Tempe, podzielił los jej adoratorów. Nie wiedząc, że Eurydyka jest żoną Orfeusza, zaczął ją gonić. Był do tego stopnia nieustępliwy, że przerażona nimfa biegła, nie patrząc pod nogi. W takich okolicznościach stanęła na żmiję i wkrótce zmarła od ukąszenia.

Po śmierci żony Orfeusz przestał grać i śpiewać, chodził i wołał imię Eurydyki, mając za słuchacza jedynie echo. Pewnego dnia wziął lutnię i poszedł do królestwa podziemi rządzonego przez Hadesa. Tam zasłuchany w jego muzykę Charon przewiózł go za darmo na drugi brzeg Styksu, dźwięki instrumentu spowodowały także skupienie Cerbera, który przestał szczekać.

Gdy Orfeusz stanął przed władcą podziemni, nie przestał grać. Układające się w żałosną pieśń dźwięki sprawiły, że nawet okrutne boginie Erynie - „trzy potworne siostry. Uosobienie srogich i nieustępliwych wyrzutów sumienia"- płakały, a Hades oddał mu Eurydykę. Warunkiem bezpiecznego opuszczenia Hadesu było nieoglądanie się na ukochaną żonę, która szła za mężem. Bohaterowie szli długo, byli już prawie na górze, gdy Orfeusz nie wytrzymał i się odwrócił.

Wówczas podążający z nimi Hermes zabrał Eurydykę z powrotem do podziemia, a Orfeusz wyszedł na świat sam. Rozglądając się wokoło w końcu zrozumiał, co się stało. Choć dobijał się znowu do podziemia, nie został wpuszczony ponownie. Wrócił do Tracji, gdzie w dolinach i górach śpiewał swe przepełnione żalem pieśni.

Pewnej nocy „rozszalały orszak bakchiczny i obłąkane menady rozerwały jego ciało na sztuki". Gdy oderwana od tułowia głowa dopłynęła do morza, wciąż powtarzała imię Eurydyki. Pochowano ją na wyspie Lesbos, gdyż dopiero tam przestała dryfować. Na miejscu jej pogrzebania powstała wyrocznia, a poszarpane ciało Orfeusza - pozbierane przez muzy - spoczęło u stóp Olimpu.

Autor: Karolina Marlęga dla: Kulturalna Polska klp.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Orfeusz był pięknym i młodym królem Tracji. Gdy grał na lutni i harfie, wszystko wkoło niego mu wtórowało: drzewa, ptaki, zwierzęta. Jego żoną była równie urodziwa Eurydyka - nimfa drzewna hamadriada. Bohaterowie bardzo się kochali i byli szczęścili. Niestety, ich sielanka nie trwała długo. Uroda Eurydyki miała potężną moc.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Herakles był synem Zeusa i królowej Alkmeny. Zeus, chcąc, aby syn był nieśmiertelny, wykradł w nocy dziecko do nieba i położył przy śpiącej Herze. Chłopiec ssał mleko bogini, a z kropel, które spadły w niebo powstała Droga Mleczna, zaś z kropel spadłych na ziemię - kwiaty lilii. Hera nienawidziła Heraklesa. Gdy matka Alkmena położyła w kołysce Heraklesa i Ifiklesa - Hera zesłała węże na dzieci. Lecz maleńki heros zdusił łby gadom i ocalił siebie oraz brata.

W szkole Herakles nie żywił entuzjazmu do nauki. Gdy nauczyciel kazał wybrać książkę, Herakles wziął kucharską. Zagniewany pedagog został zabity przez nadludzko silnego chłopca, za co wygnano Heraklesa z miasta. Bohater żył w swobodzie. Mógł zjeść całego wołu, jego kielich do wina nosiło dwóch ludzi. Herakles zabił lwa i nosił na sobie skórę zwierzęcia. Z wyrwanej własnoręcznie oliwki zrobił maczugę, z którą się nie rozstawał. Heraklesa obdarowali też bogowie: Hermes dał mu miecz, Apollo - strzały, Hefajstos - kołczan, Atena - pancerz.

Herakles wybrał się na wojnę w obronie Teb i zwyciężył dzięki męstwu i sile. Król Teb dał mu córkę za żonę, lecz któregoś dnia heros, ogarnięty szałem, zabił żonę i dzieci. Wyrocznia delficka poradziła mu, że odkupi winy, jeśli zatrudni się u króla Myken. Tu dostał Herakles zadanie wykonania dwunastu prac.

Do zadań Heraklesa należało: zabicie lwa nemejskiego, zabicie hydry lernejskiej, schwytanie żywcem dzika erymantejskiego, pojmanie łani kerynejskiej, wytępienie ptaków stymfalijskich, wyczyszczenie stajni Augiasza, schwytanie byka kreteńskiego, ujarzmienie koni trackiego króla Diomedesa, zdobycie pasa królowej Amazonek Hipolity, wykradzenie wołów Geriona, zerwanie złotych jabłek z ogrodu Hesperyd, sprowadzenie Cerbera z królestwa Hadesa. Herakles wywiązał się ze wszystkich zleconych zadań, niemożliwych do wykonania dla zwykłych śmiertelników.

Gdy wrócił do króla Eurysteusa chciał ponownie się ożenić. Bracia kandydatki oponowali jednak, przez co spotkała ich śmierć. Herakles znów udał się do wyroczni, lecz ta milczała. Rozgniewany heros splądrował świątynię Pytii, a po walce z Apollinem, Zeus zesłał herosa na trzy lata służby u królowej Omfali. Omfala kazała sługom mężczyznom przebierać się za kobiety, sama wzięła od Heraklesa jego zbroję i poniżała go na oczach dworu. Była to większa kara dla Heraklesa niż dwanaście prac. Wkrótce jednak bohater dopełnił obowiązków i zakochał się z wzajemnością w księżniczce Dejanirze. Jednak zazdrosna o męża Dejanira zdobyła krew Nessosa, fałszywego centaura, który umierając z rąk Heraklesa, kazał Dejanirze napełnić flakon krwią i zastosować jako lek na miłość do Heraklesa. Dejanira zabarwiła koszulę męża krwią Nessosa, co okazało się zabójcze dla Heraklesa. Bohater zmarł w strasznych cierpieniach. Kiedy kobieta odkryła fatalną pomyłkę i oszustwo Nessosa, popełniła samobójstwo. Herakles został wzięty do nieba i oddano mu za żonę boginię młodości Hebe.

Autor: Magdalena Frankiewicz-Piórek

# data[].attributes.attachment_link.description
Herakles był synem Zeusa i królowej Alkmeny. Zeus, chcąc, aby syn był nieśmiertelny, wykradł w nocy dziecko do nieba i położył przy śpiącej Herze. Chłopiec ssał mleko bogini, a z kropel, które spadły w niebo powstała Droga Mleczna, zaś z kropel spadłych na ziemię - kwiaty lilii. Hera nienawidziła Heraklesa.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Demeter była czczoną przez wszystkich ludzi matką plonów, ptaków, ryb i całej żyjącej przyrody. Z wody i powietrza dawała życie wszystkich roślinom i stworzeniom. Miała córkę - Persefonę, nazywaną Korą. Któregoś dnia zostawiła Persefonę pod opieką nimf. Młoda dziewczyna zbierała kwiaty na łące. Demeter zabroniła jej tylko zrywać narcyze. Jednak bóg podziemi, Hades, zwabił piękną boginkę właśnie tym kwiatem, który nagle wyrósł spod ziemi i był tak piękny, że Persefona nie mogła powstrzymać się i zerwała roślinę. Wtedy rydwan z czarnymi końmi porwał Korę do Tartaru. Zrozpaczona Demeter szukała córki wszędzie. Ukryła się przed ludźmi i bogami w łachmanach staruszki. Na ziemi zapanowały susze i klęski przyrody, pola nie dawały plonów, rośliny umierały. Kiedy wreszcie Zeus odnalazł Demeter, rozkazał Hadesowi zwrócić Persefonę jej matce. Ale przez zjedzenie granatu, Persefona musiała na część roku wracać do męża. I tak, przez pewien czas przyroda pięknieje, żyje, bujnie się rozwija, by potem na kilka miesięcy zasnąć, kiedy matka Demeter tęskni do swej córki. Demeter nazywana jest boginią życia, zaś Persefona (Kora) - boginią śmierci. Atrybutami pierwszej są kłosy i maki, natomiast drugiej bogini - narcyz i owoc granatu.

Autor: Magdalena Frankiewicz-Piórek

# data[].attributes.attachment_link.description
Demeter była czczoną przez wszystkich ludzi matką plonów, ptaków, ryb i całej żyjącej przyrody. Z wody i powietrza dawała życie wszystkich roślinom i stworzeniom. Miała córkę - Persefonę, nazywaną Korą. Któregoś dnia zostawiła Persefonę pod opieką nimf. Młoda dziewczyna zbierała kwiaty na łące. Demeter zabroniła jej tylko zrywać narcyze.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tezeusz jest największym bohaterem ateńskim. Jego ojciec Ajgeus ( Egeusz) podbił Attykę, poślubił księżniczkę Trojzeny Ajtrę, po czym opuścił rodzinę, by wrócić do Aten. Chłopiec wychowywał się u matki w Trojzenie. Tu w wieku pięciu lat poznał Heraklesa, który stał się wzorem dla małego Tezeusza. Kiedy chłopiec dorósł, matka pokazała mu miecz i sandały, zostawione przez Ajgeusa pod kamieniem. Tezeusz udał się do Aten w poszukiwaniu ojca.

W drodze bohater pokonał zbójów: Skirona, Sinnisa i Prokrustesa, którzy torturowali i zabijali podróżnych. Przed świątynią Apollina także popisał się nadludzką siłą i męstwem. Gdy przybył do ojca, Ateny upadały. Król Minos upominał się o haracz w postaci siedmiu młodych mężczyzn i siedmiu dziewcząt dla potwora Minotaura. Tezeusz, chcąc wybawić ateńczyków od okrutnej ofiary, postanowił zabić Minotaura. Ajgeus kazał synowi postawić czerwony żagiel w razie wygranej lub czarny, gdyby Tezeusz przegrał. Na wyprawę bohater nie zabrał siedmiu dziewcząt, ale dwóch młodzieńców przebrał za kobiety, nauczył dziewczęcych ruchów, głosów, dbałości o cerę.

Na Krecie wszyscy traktowali Tezeusza z wrogością. Zakochała się w nim Ariadna, córka króla. I kiedy Tezeusz wchodził do labiryntu Minotaura, zawiązał u wejścia koniec nici, podarowanej mu przez Ariadnę. Potem rozwijał kłębek aż dotarł do potwora. Bohater zgładził Minotaura i dzięki nici wyszedł szczęśliwie z labiryntu. Powracał do Aten zwycięski wraz z Ariadną.

Ale na wyspie Naksos Tezeusz porzucił kochankę i odpłynął ukradkiem. Ariadnę poślubił Dionizos, bóg wina i winnej latorośli. Natomiast Tezeusz przypłynął do Aten. Zapomniał jednak zmienić żagla na czerwony; jego ojciec, domyślając się porażki syna, rzucił się ze skały. Tego samego dnia Ateny przeżywały wielką żałobę po śmierci Ajgeusa i świętowali jednocześnie radość z powodu zwycięstwa Tezeusza. Powstało tak święto Oschoforiów, podczas którego upamiętnia się także przebieranie chłopców za dziewczyny.

Tezeusz władał całym państwem greckim, dokonał zjednoczenia ziem ze stolicą w Atenach. Utrwalił pierwsze zasady republiki. Wiedziony przykładem Heraklesa, król Tezeusz zapragnął podbić ród Amazonek. Uprowadził królową Antiopę, z którą miał syn Hipolita. Ponownie ożenił się z Fedrą. Lecz ta zdradziła Tezeusza z Hipolitem i zrzuciła później winę na syna króla. Tezeusz kazał więc ukarać Hipolita śmiercią. Po czym Fedra powiesiła się.

Autor: Magdalena Frankiewicz-Piórek

# data[].attributes.attachment_link.description
Tezeusz jest największym bohaterem ateńskim. Jego ojciec Ajgeus ( Egeusz) podbił Attykę, poślubił księżniczkę Trojzeny Ajtrę, po czym opuścił rodzinę, by wrócić do Aten. Chłopiec wychowywał się u matki w Trojzenie. Tu w wieku pięciu lat poznał Heraklesa, który stał się wzorem dla małego Tezeusza.

# data[].attributes.attachment_link.title
69. O kim i o czym warto pamiętać z mitologii? Mitologia Parandowskiego.

# data[].attributes.attachment_link.title
43. 12 Prac Heraklesa. Egzamin ósmoklasisty z polskiego

# data[].attributes.attachment_link.title
Lektury obowiązkowe wystarczy dobrze je znać by…

# data[].attributes.attachment_link.title
„Katarynka”- Bolesław Prus - czyli to co naprawdę ważne.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak odróżnić argument od przykładu. Egzamin ósmoklasisty.

# data[].attributes.attachment_link.title
Lektury w pigułce na egzamin ósmoklasisty z polskiego próbnego, powtórka do egzaminu ósmoklasisty.

# data[].attributes.attachment_link.title
76 Wybrane motywy z lektur obowiązkowych dla podstawówki. Egzamin ósmoklasisty z polskiego.

# data[].attributes.attachment_link.title
Lektury obowiązkowe na egzaminie ósmoklasisty w roku 2021.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wątki w lekturach na egzamin ósmoklasisty 2021 z polskiego

# data[].attributes.attachment_link.title
"Reduta Ordona" Adam Mickiewicz. Egzamin z języka polskiego

# data[].attributes.attachment_link.title
Wątki w lekturach szkoły podstawowej klasa 7 i 8

# data[].attributes.attachment_link.title
Wątki w lekturach klasy 7 i 8 część 2. Lektury w szkole podstawowej.

# data[].attributes.attachment_link.title
"Syzyfowe prace" Stefan Żeromski. Dlaczego warto znać tą lekturę? Egzamin ósmoklasisty z polskiego

# data[].attributes.attachment_link.title
70. Dlaczego warto pamiętać o Zemście Aleksandra Fredry

# data[].attributes.attachment_link.title
ŚMIERĆ PUŁKOWNIKA - Adam Mickiewicz. Omówienie lektury.

# data[].attributes.attachment_link.title
26. "Pan Tadeusz" wprowadzenie do lektury.

# data[].attributes.attachment_link.title
59. Pan Tadeusz - o co chodzi w sporze o zamek? Egzamin ósmoklasisty.

# data[].attributes.attachment_link.title
68. Spowiedź Jacka Soplicy. Egzamin ósmoklasisty z polskiego.

# data[].attributes.attachment_link.title
Pan Tadeusz - Co trzeba wiedzieć na lekcje i na egzamin ósmoklasisty z polskiego.

# data[].attributes.attachment_link.title
62. "Mały Książę" - lektura ponadczasowa. Egzamin na koniec klasy ósmej z polskiego.

# data[].attributes.attachment_link.title
34. Przerost ambicji nad możliwościami - "Artysta" Sławomira Mrożka

# data[].attributes.attachment_link.title
31 "Zemsta" omówienie komedii Aleksandra Fredry. Egzamin z polskiego klasa ósma

# data[].attributes.attachment_link.title
24 "Żona modna" Ignacy Krasicki - lektura na egzamin ósmoklasisty.

# data[].attributes.attachment_link.title
14. "Dziady" cz. II Adama Mickiewicza - omówienie lektury

# data[].attributes.attachment_link.title
13. "Świtezianka" ballada Adama Mickiewicza. Język polski egzamin ósma klasa