# data[].attributes.body
W centrum poszukiwań kompozytorów XX wieku były m.in. nowe, nieznane dotąd brzmienia. Twórcy potrzebowali nowych sposobów zapisu swej muzyki. XX-wieczne partytury często wyglądają jak obrazy.

# data[].attributes.body
Kompozytorzy minionego wieku uwielbiali eksperymenty. Poszukiwali nowych brzmień, a żeby je uzyskać, musieli szukać nowych możliwości wydobycia dźwięku. Efektem było umieszczanie na strunach fortepianu różnych przedmiotów: śrubek, gumy, gwoździ, kawałków drewna, metalowych sztućców, itp. Uzyskiwano nowe, oryginalne brzmienia.

# data[].attributes.body
Muzykę tego kompozytora znacie już z naszych lekcji! Wojciech Kilar zasłynął jako twórca muzyki filmowej. Skomponował muzykę m.in. do filmów: Pan Tadeusz, Pianista, Dracula, Ziemia obiecana, Dziewiąte wrota.

# data[].attributes.body
Muzyka XX wieku to połączenie sprzeczności. Z jednej strony, kompozytorzy odrzucili tradycję i stworzyli nowe zasady komponowania. Z drugiej jednak strony, grupa kompozytorów postanowiła kontynuować dorobek przeszłości, ale w nowym i często bardzo zaskakującym wydaniu!

# data[].attributes.body
Kompozytor Iannis Xenakis tworzył niezwykłe partytury. Poniższy film przedstawia utwór zapisany w bardzo kolorowy sposób - na początku możecie zobaczyć rodzaj legendy:  opisane są sposoby gry na instrumentach smyczkowych (oznaczenia po włosku, np. szarpanie strun palcem, granie drzewcem smyczka, itp). Zamiast nut wprowadzono kolorowe punkty i linie oznaczające określony sposób wydobycia dźwięku. Koniecznie obejrzyjcie ten przykład!

# data[].attributes.attachment_link.title
Iannis Xenakis - Pithoprakta (w/ graphical score)

# data[].attributes.body
Jednym z najbardziej zaskakujących kompozytorów XX wieku był niewątpliwie John Cage.  To właśnie on wymyślił fortepian preparowany. To jednak nie koniec zaskakujących pomysłów kompozytora! Skomponował on utwór o tajemniczym tytule 4'33. W czasie pierwszego wykonania utworu, artysta zasiadł przy fortepianie, włączył minutnik i przez 4 minuty i 33 sekundy nie zagrał ani jednego dźwięku! Ten eksperyment miał uświadomić słuchaczom, że idealna cisza nie istnieje, a utworem stały się tak naprawdę wszystkie odgłosy wykonywane przez publiczność w czasie tego występu.

# data[].attributes.body
Jako pierwszy w Polsce nawiązał do impresjonizmu, interesował się też kulturą orientu. W swej twórczości wykorzystywał elementy polskiego folkloru - zwłaszcza podhalańskiego i kurpiowskiego. Jego dorobek jest bardzo różnorodny, pisał zarówno utwory czysto instrumentalne, jak i opery. Jest również autorem baletu Harnasie.

# data[].attributes.body
Krzysztof Penderecki zmarł nieco ponad tydzień temu. Kompozytor ten na naszych oczach tworzył historię muzyki najnowszej. W swej twórczości szukał nowatorskich brzmień. Jego muzykę wykorzystano w filmach: Egzorcysta, Lśnienie, Dzikość serca, Ludzkie dzieci, Katyń, Wyspa tajemnic. Jednym z najbardziej znanych utworów Pendereckiego jest Tren ofiarom Hiroszimy. Utwór ten przepełniony jest efektami akustycznymi uzyskanymi przez rozmaite sposoby gry na instrumentach smyczkowych.

# data[].attributes.body
Twórczość Lutosławskiego jest bardzo zróżnicowana, pisał utwory orkiestrowe, teatralne, ale również muzykę rozrywkową i piosenki dla dzieci (pod pseudonimem Derwid). Do swej muzyki wprowadził element przypadkowości.

# data[].attributes.body
Polonez z filmu Pan Tadeusz

# data[].attributes.attachment_link.title
Wojciech Kilar, "Polonez" z filmu "Pan Tadeusz" Andrzeja Wajdy

# data[].attributes.body
W swej muzyce Górecki łączył elementy muzyki dawnej ze współczesnymi eksperymentami - poszukiwał nowych, zaskakujących brzmień.

# data[].attributes.body
Czy muzyka ma coś wspólnego z plastyką? TAK! Na przełomie XIX i XX wieku w sztuce powstał kierunek o nazwie impresjonizm. Malarze tworzyli niezwykłe obrazy, przedstawiające chwilowe wrażenia, grę świateł i odcieni. Obrazy pozbawione wyrazistego konturu zdawały się zatrzymywać chwilę. Przełomowym okazał się obraz Claude Moneta pt. Impresja. Sztuka stała się inspiracją dla kompozytorów. Muzyka impresjonistów opierała się przede wszystkim na barwie, nietypowym brzmieniu.

# data[].attributes.body
Dla XX-wiecznej muzyki charakterystyczne jest to, że muzycy wykonujący utwory stawali się jednocześnie ich współtwórcami. Partytury, które wyglądały jak obrazy, dawały dużą swobodę w odczycie i interpretacji.

# data[].attributes.body
Fragment baletu z muzyką Karola Szymanowskiego w wykonaniu krakowskiego zespołu Cracovia Danza.

# data[].attributes.body
Utwór ten przyniósł Góreckiemu niespotykaną w świecie muzyki współczesnej popularność - trafił na czołowe miejsca amerykańskich i brytyjskich list przebojów, przynosząc światową sławę kompozytorowi. Nagranie utworu sprzedano w ponad milionie egzemplarzy.
Posłuchaj fragmentu!

# data[].attributes.attachment_link.title
Symphony No. 3, Op. 36: II. Lento e Largo - Tranquillissimo

# data[].attributes.body
Jednym z najważniejszych kompozytorów impresjonizmu był Claude Debussy [czyt. klod debisi]. Jego muzyka miała niezwykły charakter - kompozytor wykorzystywał różne barwy, "plamy" dźwiękowe. Posłuchaj utworu pod tytułem Światło księżyca - zwróć uwagę na dynamikę, barwę, charakter utworu.

# data[].attributes.attachment_link.title
Seong-Jin Cho – Debussy: Suite bergamasque, L.75: III. Clair de lune

# data[].attributes.body
Pod koniec życia Karol Szymanowski przeniósł się do Zakopanego - zamieszkał tam w willi Atma, która dziś jest muzeum poświęconym kompozytorowi. Możecie się tam wybrać przy okazji pobytu w Zakopanem!

# data[].attributes.body
Wykształcenie się impresjonizmu stało się początkiem wielu zmian, które wpłynęły na rozwój muzyki.