# data[].attributes.body
W okresie świąt majowych warto przybliżyć dzieciom nieco informacji o Polsce oraz jej symbolach narodowych.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Przed nami maj, a z nim świąteczne dni: 1, 2 i 3 maja...dzisiejsze propozycje aktywności będą idealne na okres poprzedzający te dni.

Zanim przejdę do opisania poszczególnych zadań, przypomnę kilka dat, o których warto pamiętać:

1 maja - Międzynarodowe Święto Pracy (od 1890 roku) . W Polsce zostało ogłoszone w 1899 roku.

Obowiązująca flaga Rzeczypospolitej Polskiej jest prostokątem o proporcjach 5:8 podzielonym na dwa poziome pasy: biały (u góry) i czerwony. Dopuszcza się także wieszanie flagi w formie pionowej wstęgi: wówczas barwa biała powinna znajdować się po lewej stronie (widok z przodu).

Kolejna propozycja to gra planszowa. Potrzebna będzie do niej plansza do gry, kostka i pionki. Rzut kostką decyduje o tym, o ile pól przesuniemy pionek. Trzeba uważać na pola funkcyjne. Wygra ta osoba, która jako pierwsza dotrze na metę.

Poniżej całkiem spory zbiór puzzli dla najmłodszych...z napisami lub z cyframi.

Układanka typu „sudoku"...

Zadanie polega na wycięciu a następnie przyklejeniu obrazków na kratownicę w taki sposób, żeby obrazek nie powtórzył się w linii pionowej, poziomej, jak również w małym kwadracie.

W kolejnym zadaniu dziecko poćwiczy spostrzegawczość, skupienie uwagi i umiejętność przeliczania elementów...w okienka znajdujące się obok grafik należy wpisać właściwą cyfrę lub narysować odpowiednią liczbę kropek.

Bardzo lubiana przez dzieci aktywność...kropki trzeba zapełnić...w jaki sposób, to już zależy od was. W ruch może pójść plastelina, farby, kolorowy papier...

W poniższych ćwiczeniach zadanie będzie polegało na stworzeniu, przy pomocy strzałek kierunkowych, kodu. Pamiętajcie aby rozpisać go na pasku roboczym (nie na planszy). Kod rozpoczniemy zieloną kropką (będzie symbolizowała początek kodu), a zakończymy czerwoną kropką (będzie symbolizowała koniec kodu).

A może Scratch Junior...

Jeśli lubicie aplikację Scratch Junior lub jeszcze jej nie znacie, a chcielibyście spróbować stworzyć swój projekt, to na poniższym filmie tłumaczę krok po kroku jak można to zrobić.

# data[].attributes.attachment_link.description
Przed nami maj, a z nim świąteczne dni: 1, 2 i 3 maja...dzisiejsze propozycje aktywności będą idealne na okres poprzedzający te dni. Zanim przejdę do opisania poszczególnych zadań, przypomnę kilka dat, o których warto pamiętać: 1 maja - Międzynarodowe Święto Pracy (od 1890 roku) . W Polsce zostało ogłoszone w 1899 roku.

# data[].attributes.headline
"Wiwat maj!" słuchowisko polskiego Radia. 

# data[].attributes.subject
"Wiwat maj!" słuchowisko polskiego Radia. 

# data[].attributes.body
Na audycję "Dawno, dawno temu" zaprasza Marta Powałowska.

# data[].attributes.attachment_link.description
Maj – rocznica pięknych serc! Maj – rocznica wielkich myśli, tym, co dawno przeminęli, hołd składają, ci co przeszli.

# data[].attributes.headline
Słuchowisko “Jak kruki opanowały miasto”.

# data[].attributes.subject
Słuchowisko “Jak kruki opanowały miasto”.

# data[].attributes.headline
Konstytucja Trzeciego Maja. Mal. Jan Matejko

# data[].attributes.subject
Konstytucja Trzeciego Maja. Mal. Jan Matejko

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Oświecenie sprawia na mnie wrażenie epoki, w której życie publiczne i kulturalne zdominowane zostało przez wszelkiej maści oszustów, kanalie i cyników. Nie twierdzę, że nie było wówczas ludzi utalentowanych, inteligentnych, pracowitych i prawych. Po prostu w tłumie szubrawców trudno ich dostrzec. Na kartach podręczników królują ciołki, birbanci, lafiryndy i bufony. Trzeba mieć dużo determinacji, by dotrzeć do źródeł, potem poświęcić sporo czasu na ich przejrzenie, aby w końcu znaleźć "sprawiedliwych".

Obraz Jana Matejki zupełnie mnie nie zdziwił. Tak, mniej więcej, wyobrażałam sobie pracę polskiej elity doby oświecenia.

Okazało się, że nie jestem odosobniona w wątpliwościach dotyczących oceny tej epoki. Matejko, bez wątpienia człowiek uczciwy (nie tylko artystycznie) i życzliwy innym, namalował obraz, który eleganckim szyderstwem bije na głowę wszystkie razem wzięte satyry i poematy heroikomiczne Ignacego Krasickiego. Dokładny opis dzieła i pojawiających się w nim postaci sporządzony przez artystę, nie zostawia złudzeń, że mistrz nie był przychylny wielu oświeceniowym osobistościom.

Atmosfera namalowanego przez Matejkę spotkania niewiele ma wspólnego z powszechnym wyobrażeniem ciężkiej pracy. Przypomina raczej "krajobraz po imprezie" suto zakrapianej alkoholem, bo jak inaczej wytłumaczyć poprzewracane meble, swobodne stroje i pozycje bohaterów scenki.

Leżący na szezlongu mężczyzna w złocistym szlafroczku, białych pończoszkach na kształtnych łydkach i czarnych pantofelkach z klamerką, trzymający na stoliczku dokumenty, a w ręku złotą tabakierę to król Polski, Stanisław August Poniatowski, dla zwolenników król Staś, dla oponentów Ciołek. Matejko uwiecznił go w pozie, w której wyglądał ponoć najkorzystniej i dzięki której zrobił oszałamiającą karierę w sypialni carycy Katarzyny. Król poleguje.

Obok Poniatowskiego siedzi Elżbieta z Szydłowskich Grabowska, kobieta "ospowata i pomalowana" jak kiedyś zanotował rosyjski ambasador Jan Jakub Sievers. Jak ona musiała wyglądać, skoro nawet Rosjanin zauważył jej makijaż? Dama przez lata usługiwała w alkowie braciom Poniatowskiego, a potem samemu królowi i to za zgodą swego męża Jana Jerzego, a gdy ten umarł jako wdowa. Niektórzy (idealiści i marzyciele) przypuszczają, że była morganatyczną żoną władcy.

Grabowska prowadzi rozmowę z dwoma błyskotliwymi literatami. Ten grubszy na krześle przez wykwintnych przyjaciół nazywany "Le Minet" (wtedy określenie nie brzmiało tak szyderczo jak dzisiaj), przez złośliwych "gładyszem nad gładysze", a przez licznych i zdesperowanych wierzycieli, którzy prosili króla o pomoc w odzyskaniu pieniędzy, ... pik....pik... to biskup warmiński, z woli Stanisława Augusta Poniatowskiego książę oraz kawaler Orderu św. Stanisława i Orderu Orła Białego, a z woli cesarza Fryderyka II kawaler Czerwonego Orła, czyli Ignacy Krasicki, zwany z pewną przesadą także księciem polskich poetów.

O krzesło opiera się nieco nachalnie znany z awantur, rozrzutności, zamiłowania do hazardu i łatwych kobiet, sprzedawczyk i zdrajca konfederatów barskich, a także kawaler Orderu św. Stanisława, sekretarz i rzeczywisty szambelan królewski, Stanisław Trembecki.

W lekturze pogrążył się drugi znamienity przedstawiciela stanu duchownego, literacki stypendysta carycy Katarzyny i ambasady rosyjskiej, redaktor modnego pisma "Zabawy przyjemne i pożyteczne", biskup smoleński, biskup łucki, senator, a także polski Horacy, spadkobierca Jana Kochanowskiego, wreszcie ojciec polskiego klasycyzmu, czyli Adam Naruszewicz.

Król odwrócił głowę, od tej grupy prowadzącej, jak się wydaje, lekką towarzyską konwersację, w stronę artystów. "Protektor nauk i znawca wszelkich sztuk wyzwolonych", jak w opisie z pewną emfazą zaznaczył Matejko, zajmuje się tym, co jako tako mu wychodziło poza leżeniem.

Nobliwy mężczyzna, który skłonił głowę przed królem to uszlachcony przez niego Marcello Bacciarelli, nadworny malarz a także generalny zarządca królewskich pałaców i zbiorów sztuki. Na obrazie Matejki prezentuje władcy postawiony na sztaludze obraz Franciszka Smuglewicza. Artysta także w czerni, pochylił głowę i wyraźnie nie śmie podnieść oczu na Stanisława Augusta, co mnie w sumie nie dziwi, gdyż obrazy olejne nie zawsze mu "wychodziły".
Pracy przypatruje się stojący na tle obrazów zdobiących ściany komnaty inny Włoch, także nadworny malarz na królewskim dworze, Bernardo Bellotto zwany Canalettem. Nieprzypadkowo Matejko uwiecznił go ze szkłami przyłożonymi do oczu. Wenecjanin słynący z niezwykłej dbałości o szczegóły ułatwiał sobie pracę nad obrazami korzystając ze szkieł powiększających i camery obscura.

Przy oknie stoją:
- niezwykle utalentowany Jan Piotr Norblin,
- malujący intrygujące dzieła o tematyce religijnej Szymon Czechowicz
- Daniel Chodowiecki, malarz i rysownik o polsko-niemieckich korzeniach. Już po I rozbiorze Chodowiecki podkreślał, że zawsze czuł się "Polakiem, potomkiem dzielnego narodu, który wkrótce przestanie istnieć". Artystycznie został doceniony przez Prusaków. Ofiarowali mu stanowisko dyrektora Pruskiej Akademii Sztuki.

Jak widać, najzdolniejszych artystów Stanisław August trzymał na dystans, a może sami woleli miejsce, gdzie istniała większa szansa zaczerpnięcia świeżego powietrza.

W kącie komnaty siedzi Karol Stanisław Radziwiłł „Panie Kochanku", jedna z najbardziej groteskowych postaci w naszej historii. Idol pijącej na umór szlachty, której myśli nie sięgały poza ściany gospody. Nie widać go prawie na obrazie Matejki, także nie zamierzam poświęcać więcej miejsca na opisy politycznej głupoty magnata.

Siwy mężczyzna z hiszpańską bródką, w rosyjskim mundurze udekorowanym wielkim orderem, siedzący na razie na uboczu to Mikołaj Repnin, rosyjski książę, generał i dyplomata. Jego dziełem było kilka konfederacji destabilizujących sytuację w Polsce, akt abdykacji podpisany przez Stanisława Augusta w 1795 roku w Grodnie, a niektórzy twierdzą, że także pewne książęce dziecię, Adam Jerzy Czartoryski. Chociaż inni z kolei mówią, że w tym ostatnim przypadku Repnin nie był skuteczny, a pomógł mu Armand Louis de Gontaut znany bawidamek i lektor markizy de Pompadour.

Na Rosjanina spogląda siedzący tyłem do odbiorcy prymas Polski, Michał Poniatowski, młodszy brat króla. Postać tragiczna, chyba pełna dobrej woli, ale niezdolna intelektualnie i emocjonalnie stawić czoła wydarzeniom i ludziom, z którymi połączył ją los. I jak mówią niektórzy stypendysta pruski.

Za otwartymi drzwiami kłębi się tłum poddanych czekających na audiencję u króla. W drzwiach majestatyczna postać duchownego z Orderem Orła Białego na piersi.

Do królewskiej komnaty, oświecony blaskiem kandelabrów i żyrandoli, z księgą reform pod pachą, wchodzi Hugo Kołłątaj, tytan myśli, współautor Konstytucji 3 Maja, reformy oświatowej, rektor Szkoły Głównej Koronnej, zwany "Robespierrem w sutannie" (Matejko nazywał go "czarnym krukiem" - doskonałe prawda?). Największe sukcesy wraz z grupą równie oświeconych publicystów, literatów i innych mocnych w tylko gębie, Kołłątaj odniósł w ośmieszaniu politycznych przeciwników. Spece od politycznego PR do dziś czerpią pełnymi garściami z kołłątajowskich pomysłów. "Liberte, egalite, ple, ple ple...".

Jeden z pomagierów Kołłątaja i przy okazji aferzysta wymyślił tak popularny obecnie "ciemnogród".

Mężczyzna obok, witający obecnych królewskim gestem dłoni i wysoko uniesionym podbródkiem to marszałek Adam Kazimierz Czartoryski (ten, któremu Repnin przyprawiał rogi), kontrkandydat Poniatowskiego w walce o koronę. Człowiek orkiestra. Działał na tylu polach, z takim zapałem i z takimi efektami, zajmował tyle różnych stanowisk i rządowych posad, a ponadto otrzymał tyle orderów, że zbyt długo musiałabym je wymieniać, a przy tym zupełnie nie wiem, co mam o nim myśleć. Śliski jest jakiś i bezsprzecznie egoista.

I wreszcie dwaj skromni panowie siedzący na kanapce. Dyskutują nad otwartą księgą. Andrzej Zamoyski i Stanisław Staszic.
Zamoyski był pierwszym magnatem z Polsce, który w swoich dobrach pańszczyznę zamienił na czynsz (1760), a kilkanaście lat później, w opracowanym przez siebie kodeksie prawa ziemskiego, zaproponował systemowe rozwiązania poprawiające los chłopów (zostały one odrzucone m.in. na skutek działań Repnina).
Lista zasług Stanisława Staszica jest imponująca, choć większości z nich dokonał już pod zaborami. Założył Towarzystwo Rolnicze Chrubieszowskie i ufundował siedzibę Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Jako dyrektor Wydziału Przemysłu i Kunsztów Królestwa Polskiego przygotował plan rozbudowy Staropolskiego Okręgu Przemysłowego, wznowił eksploatację węgla ze złoża Reden (dzisiaj Dąbrowa Górnicza), zainicjował budowę i uruchomienie wielu hut, wspierał wynalazców (m.in. Abrahama Sterna). Dzięki swym imponującym umiejętnością udało mu się osiągnąć w takich hutach 80% wydajności, którą osiągały one za czasów, gdy były zarządzane przez zakon cystersów. Na tle innych oświeceniowych polityków i działaczy wynik rzeczywiście imponujący :D.
Nad reformatorami pochyla się kolejna postać, które przypisać można pewne rzeczywiste zasługi. Ignacy Wyssogota Zakrzewski, doskonały organizator, pracoholik, prezydent Warszawy i człowiek honoru.

Z wysokości na komnatę dumnie spogląda, z portretu odbijającego się w lustrze, Jan III Sobieski, jeden z najwybitniejszych polskich władców. Artysta skierował jego wzrok w stronę trzech sprawiedliwych. Zwierciadło odbija również twarz i korpus pełnomocnika Habsburgów czekającego w komnacie obok. Po prawej stronie, ponad głową Repnina, uważny odbiorca dostrzeże popiersie carycy Katarzyny Wielkiej. Nie wiem czemu, ale skojarzyło mi się z rzeźbami maszkaronów.

Jan Matejko niechętnie rozpoczął prace nad tym obrazem. Jego sekretarz Marian Gorzkowski, zanotował wypowiedź artysty: „Wolałbym raczej malować każdy wiek inny, niżeli XVIII, a jednak malować go trzeba."

Osobiście jestem wdzięczna Matejce za to dzieło. Żałuję, że nie jest zamieszczane w szkolnych podręcznikach. Uczniom łatwiej byłoby zrozumieć to, co się stało.

Opis obrazu "Konstytucja Trzeciego Maja. Sejm Czteroletni. Komisya Edukacyjna. Rozbiór Rzeczpospolitej Polskiej 1795" napisany przez Matejkę oraz bardzo dobre i obiektywne :) objaśnie dzieła znajdziecie klikając w link Jana Matejki Dzieje cywilizacji w Polsce >>

Wykorzystałam także informacje znalezione na stronach
historia.org.pl, Małżeństwa z lewej ręki. Związki morganatyczne w historii,
polskieradio.pl, Wokół Hugona Kołłątaja,
Wikipedia.org - noty biograficzne postaci,
książki Paula Cazina, "Książę biskup warmiński Ignacy Krasicki".

# data[].attributes.attachment_link.title
Oświeceni przy pracy na obrazie Jana Matejki

# data[].attributes.attachment_link.description
Oświecenie sprawia na mnie wrażenie epoki, w której życie publiczne i kulturalne zdominowane zostało przez wszelkiej maści oszustów, kanalie i cyników. Nie twierdzę, że nie było wówczas ludzi utalentowanych, inteligentnych, pracowitych i prawych. Po prostu w tłumie szubrawców trudno ich dostrzec. Na kartach podręczników królują ciołki, birbanci, lafiryndy i bufony.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Oświecenie sprawia na mnie wrażenie epoki, w której życie publiczne i kulturalne zdominowane zostało przez wszelkiej maści oszustów, kanalie i cyników. Nie twierdzę, że nie było wówczas ludzi utalentowanych, inteligentnych, pracowitych i prawych. Po prostu w tłumie szubrawców trudno ich dostrzec. Na kartach podręczników królują ciołki, birbanci, lafiryndy i bufony. Trzeba mieć dużo determinacji, by dotrzeć do źródeł, potem poświęcić sporo czasu na ich przejrzenie, aby w końcu znaleźć "sprawiedliwych".

Obraz Jana Matejki zupełnie mnie nie zdziwił. Tak, mniej więcej, wyobrażałam sobie pracę polskiej elity doby oświecenia.

Okazało się, że nie jestem odosobniona w wątpliwościach dotyczących oceny tej epoki. Matejko, bez wątpienia człowiek uczciwy (nie tylko artystycznie) i życzliwy innym, namalował obraz, który eleganckim szyderstwem bije na głowę wszystkie razem wzięte satyry i poematy heroikomiczne Ignacego Krasickiego. Dokładny opis dzieła i pojawiających się w nim postaci sporządzony przez artystę, nie zostawia złudzeń, że mistrz nie był przychylny wielu oświeceniowym osobistościom.

Atmosfera namalowanego przez Matejkę spotkania niewiele ma wspólnego z powszechnym wyobrażeniem ciężkiej pracy. Przypomina raczej "krajobraz po imprezie" suto zakrapianej alkoholem, bo jak inaczej wytłumaczyć poprzewracane meble, swobodne stroje i pozycje bohaterów scenki.

Leżący na szezlongu mężczyzna w złocistym szlafroczku, białych pończoszkach na kształtnych łydkach i czarnych pantofelkach z klamerką, trzymający na stoliczku dokumenty, a w ręku złotą tabakierę to król Polski, Stanisław August Poniatowski, dla zwolenników król Staś, dla oponentów Ciołek. Matejko uwiecznił go w pozie, w której wyglądał ponoć najkorzystniej i dzięki której zrobił oszałamiającą karierę w sypialni carycy Katarzyny. Król poleguje.

Obok Poniatowskiego siedzi Elżbieta z Szydłowskich Grabowska, kobieta "ospowata i pomalowana" jak kiedyś zanotował rosyjski ambasador Jan Jakub Sievers. Jak ona musiała wyglądać, skoro nawet Rosjanin zauważył jej makijaż? Dama przez lata usługiwała w alkowie braciom Poniatowskiego, a potem samemu królowi i to za zgodą swego męża Jana Jerzego, a gdy ten umarł jako wdowa. Niektórzy (idealiści i marzyciele) przypuszczają, że była morganatyczną żoną władcy.

Grabowska prowadzi rozmowę z dwoma błyskotliwymi literatami. Ten grubszy na krześle przez wykwintnych przyjaciół nazywany "Le Minet" (wtedy określenie nie brzmiało tak szyderczo jak dzisiaj), przez złośliwych "gładyszem nad gładysze", a przez licznych i zdesperowanych wierzycieli, którzy prosili króla o pomoc w odzyskaniu pieniędzy, ... pik....pik... to biskup warmiński, z woli Stanisława Augusta Poniatowskiego książę oraz kawaler Orderu św. Stanisława i Orderu Orła Białego, a z woli cesarza Fryderyka II kawaler Czerwonego Orła, czyli Ignacy Krasicki, zwany z pewną przesadą także księciem polskich poetów.

O krzesło opiera się nieco nachalnie znany z awantur, rozrzutności, zamiłowania do hazardu i łatwych kobiet, sprzedawczyk i zdrajca konfederatów barskich, a także kawaler Orderu św. Stanisława, sekretarz i rzeczywisty szambelan królewski, Stanisław Trembecki.

W lekturze pogrążył się drugi znamienity przedstawiciela stanu duchownego, literacki stypendysta carycy Katarzyny i ambasady rosyjskiej, redaktor modnego pisma "Zabawy przyjemne i pożyteczne", biskup smoleński, biskup łucki, senator, a także polski Horacy, spadkobierca Jana Kochanowskiego, wreszcie ojciec polskiego klasycyzmu, czyli Adam Naruszewicz.

Król odwrócił głowę, od tej grupy prowadzącej, jak się wydaje, lekką towarzyską konwersację, w stronę artystów. "Protektor nauk i znawca wszelkich sztuk wyzwolonych", jak w opisie z pewną emfazą zaznaczył Matejko, zajmuje się tym, co jako tako mu wychodziło poza leżeniem.

Nobliwy mężczyzna, który skłonił głowę przed królem to uszlachcony przez niego Marcello Bacciarelli, nadworny malarz a także generalny zarządca królewskich pałaców i zbiorów sztuki. Na obrazie Matejki prezentuje władcy postawiony na sztaludze obraz Franciszka Smuglewicza. Artysta także w czerni, pochylił głowę i wyraźnie nie śmie podnieść oczu na Stanisława Augusta, co mnie w sumie nie dziwi, gdyż obrazy olejne nie zawsze mu "wychodziły".
Pracy przypatruje się stojący na tle obrazów zdobiących ściany komnaty inny Włoch, także nadworny malarz na królewskim dworze, Bernardo Bellotto zwany Canalettem. Nieprzypadkowo Matejko uwiecznił go ze szkłami przyłożonymi do oczu. Wenecjanin słynący z niezwykłej dbałości o szczegóły ułatwiał sobie pracę nad obrazami korzystając ze szkieł powiększających i camery obscura.

Przy oknie stoją:
- niezwykle utalentowany Jan Piotr Norblin,
- malujący intrygujące dzieła o tematyce religijnej Szymon Czechowicz
- Daniel Chodowiecki, malarz i rysownik o polsko-niemieckich korzeniach. Już po I rozbiorze Chodowiecki podkreślał, że zawsze czuł się "Polakiem, potomkiem dzielnego narodu, który wkrótce przestanie istnieć". Artystycznie został doceniony przez Prusaków. Ofiarowali mu stanowisko dyrektora Pruskiej Akademii Sztuki.

Jak widać, najzdolniejszych artystów Stanisław August trzymał na dystans, a może sami woleli miejsce, gdzie istniała większa szansa zaczerpnięcia świeżego powietrza.

W kącie komnaty siedzi Karol Stanisław Radziwiłł „Panie Kochanku", jedna z najbardziej groteskowych postaci w naszej historii. Idol pijącej na umór szlachty, której myśli nie sięgały poza ściany gospody. Nie widać go prawie na obrazie Matejki, także nie zamierzam poświęcać więcej miejsca na opisy politycznej głupoty magnata.

Siwy mężczyzna z hiszpańską bródką, w rosyjskim mundurze udekorowanym wielkim orderem, siedzący na razie na uboczu to Mikołaj Repnin, rosyjski książę, generał i dyplomata. Jego dziełem było kilka konfederacji destabilizujących sytuację w Polsce, akt abdykacji podpisany przez Stanisława Augusta w 1795 roku w Grodnie, a niektórzy twierdzą, że także pewne książęce dziecię, Adam Jerzy Czartoryski. Chociaż inni z kolei mówią, że w tym ostatnim przypadku Repnin nie był skuteczny, a pomógł mu Armand Louis de Gontaut znany bawidamek i lektor markizy de Pompadour.

Na Rosjanina spogląda siedzący tyłem do odbiorcy prymas Polski, Michał Poniatowski, młodszy brat króla. Postać tragiczna, chyba pełna dobrej woli, ale niezdolna intelektualnie i emocjonalnie stawić czoła wydarzeniom i ludziom, z którymi połączył ją los. I jak mówią niektórzy stypendysta pruski.

Za otwartymi drzwiami kłębi się tłum poddanych czekających na audiencję u króla. W drzwiach majestatyczna postać duchownego z Orderem Orła Białego na piersi.

Do królewskiej komnaty, oświecony blaskiem kandelabrów i żyrandoli, z księgą reform pod pachą, wchodzi Hugo Kołłątaj, tytan myśli, współautor Konstytucji 3 Maja, reformy oświatowej, rektor Szkoły Głównej Koronnej, zwany "Robespierrem w sutannie" (Matejko nazywał go "czarnym krukiem" - doskonałe prawda?). Największe sukcesy wraz z grupą równie oświeconych publicystów, literatów i innych mocnych w tylko gębie, Kołłątaj odniósł w ośmieszaniu politycznych przeciwników. Spece od politycznego PR do dziś czerpią pełnymi garściami z kołłątajowskich pomysłów. "Liberte, egalite, ple, ple ple...".

Jeden z pomagierów Kołłątaja i przy okazji aferzysta wymyślił tak popularny obecnie "ciemnogród".

Mężczyzna obok, witający obecnych królewskim gestem dłoni i wysoko uniesionym podbródkiem to marszałek Adam Kazimierz Czartoryski (ten, któremu Repnin przyprawiał rogi), kontrkandydat Poniatowskiego w walce o koronę. Człowiek orkiestra. Działał na tylu polach, z takim zapałem i z takimi efektami, zajmował tyle różnych stanowisk i rządowych posad, a ponadto otrzymał tyle orderów, że zbyt długo musiałabym je wymieniać, a przy tym zupełnie nie wiem, co mam o nim myśleć. Śliski jest jakiś i bezsprzecznie egoista.

I wreszcie dwaj skromni panowie siedzący na kanapce. Dyskutują nad otwartą księgą. Andrzej Zamoyski i Stanisław Staszic.
Zamoyski był pierwszym magnatem z Polsce, który w swoich dobrach pańszczyznę zamienił na czynsz (1760), a kilkanaście lat później, w opracowanym przez siebie kodeksie prawa ziemskiego, zaproponował systemowe rozwiązania poprawiające los chłopów (zostały one odrzucone m.in. na skutek działań Repnina).
Lista zasług Stanisława Staszica jest imponująca, choć większości z nich dokonał już pod zaborami. Założył Towarzystwo Rolnicze Chrubieszowskie i ufundował siedzibę Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Jako dyrektor Wydziału Przemysłu i Kunsztów Królestwa Polskiego przygotował plan rozbudowy Staropolskiego Okręgu Przemysłowego, wznowił eksploatację węgla ze złoża Reden (dzisiaj Dąbrowa Górnicza), zainicjował budowę i uruchomienie wielu hut, wspierał wynalazców (m.in. Abrahama Sterna). Dzięki swym imponującym umiejętnością udało mu się osiągnąć w takich hutach 80% wydajności, którą osiągały one za czasów, gdy były zarządzane przez zakon cystersów. Na tle innych oświeceniowych polityków i działaczy wynik rzeczywiście imponujący :D.
Nad reformatorami pochyla się kolejna postać, które przypisać można pewne rzeczywiste zasługi. Ignacy Wyssogota Zakrzewski, doskonały organizator, pracoholik, prezydent Warszawy i człowiek honoru.

Z wysokości na komnatę dumnie spogląda, z portretu odbijającego się w lustrze, Jan III Sobieski, jeden z najwybitniejszych polskich władców. Artysta skierował jego wzrok w stronę trzech sprawiedliwych. Zwierciadło odbija również twarz i korpus pełnomocnika Habsburgów czekającego w komnacie obok. Po prawej stronie, ponad głową Repnina, uważny odbiorca dostrzeże popiersie carycy Katarzyny Wielkiej. Nie wiem czemu, ale skojarzyło mi się z rzeźbami maszkaronów.

Jan Matejko niechętnie rozpoczął prace nad tym obrazem. Jego sekretarz Marian Gorzkowski, zanotował wypowiedź artysty: „Wolałbym raczej malować każdy wiek inny, niżeli XVIII, a jednak malować go trzeba."

Osobiście jestem wdzięczna Matejce za to dzieło. Żałuję, że nie jest zamieszczane w szkolnych podręcznikach. Uczniom łatwiej byłoby zrozumieć to, co się stało.

Opis obrazu "Konstytucja Trzeciego Maja. Sejm Czteroletni. Komisya Edukacyjna. Rozbiór Rzeczpospolitej Polskiej 1795" napisany przez Matejkę oraz bardzo dobre i obiektywne :) objaśnie dzieła znajdziecie klikając w link Jana Matejki Dzieje cywilizacji w Polsce >>

Wykorzystałam także informacje znalezione na stronach
historia.org.pl, Małżeństwa z lewej ręki. Związki morganatyczne w historii,
polskieradio.pl, Wokół Hugona Kołłątaja,
Wikipedia.org - noty biograficzne postaci,
książki Paula Cazina, "Książę biskup warmiński Ignacy Krasicki".

# data[].attributes.attachment_link.title
Oświeceni przy pracy na obrazie Jana Matejki

# data[].attributes.attachment_link.description
Oświecenie sprawia na mnie wrażenie epoki, w której życie publiczne i kulturalne zdominowane zostało przez wszelkiej maści oszustów, kanalie i cyników. Nie twierdzę, że nie było wówczas ludzi utalentowanych, inteligentnych, pracowitych i prawych. Po prostu w tłumie szubrawców trudno ich dostrzec. Na kartach podręczników królują ciołki, birbanci, lafiryndy i bufony.

# data[].attributes.attachment_link.description
dMuseion Digital Museum, Uchwalenie Konstytucji 3 Maja

# data[].attributes.headline
Jan Matejko "Konstytucja 3 maja 1791 roku" - animacja przygotowana na wystawę "Duma Rzeczypospolitej" w Galerii Kordegarda w Warszawie.

# data[].attributes.subject
Jan Matejko "Konstytucja 3 maja 1791 roku" - animacja przygotowana na wystawę "Duma Rzeczypospolitej" w Galerii Kordegarda w Warszawie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jan Matejko "Konstytucja 3 maja 1791 roku" | Animacja

# data[].attributes.headline
Olejny szkic do obrazu, 1890. Mal. Jan Matejko.

# data[].attributes.subject
Olejny szkic do obrazu, 1890. Mal. Jan Matejko.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wymiary

247 × 446 cm

Miejsce przechowywania

Konstytucja 3 Maja 1791 roku - obraz Jana Matejki powstawał od stycznia do października 1891. W maju prace nad nim były jednak tak zaawansowane, iż możliwe było pokazanie płótna na jubileuszowej wystawie w Sukiennicach z okazji 100. rocznicy uchwalenia konstytucji.

Przez cały okres II wojny światowej obraz był ukrywany przed okupantem niemieckim we wsi Chotomów. Został tam umieszczony we wrześniu 1939 przez Stanisława Gładysza, pracownika Galerii „Zachęta", późniejszego żołnierza Armii Krajowej.

Obraz ma wymiary 247 × 446 cm. Znajduje się w zbiorach Zamku Królewskiego w Warszawie.

Postacie historyczne oraz tematyka obrazu

Płótno przedstawia pochód posłów z Zamku Królewskiego do kolegiaty św. Jana w celu ponownego zaprzysiężenia wraz z królem tekstu konstytucji uchwalonej 3 maja 1791 przez Sejm Czteroletni (1788-1792). Pochód podąża ulicą Świętojańską wśród rozentuzjazmowanego tłumu mieszkańców Warszawy. Przejście ochraniają żołnierze prezentujący broń. W głębi, u wylotu ulicy Świętojańskiej na plac Zamkowy, widoczny jest fragment fasady Zamku Królewskiego z Wieżą Zygmuntowską (Zegarową).

Centralną postacią obrazu jest marszałek Sejmu Wielkiego Stanisław Małachowski, w lewej ręce trzyma symbol swojej władzy laskę marszałkowską, a w prawej w triumfalnym geście unosi tekst Konstytucji 3 Maja. Marszałka niosą posłowie: ziemi krakowskiej Aleksander Linowski i ziemi poznańskiej Ignacy Wyssogota Zakrzewski. Wybór nie był przypadkowy, obaj panowie reprezentują dwie najważniejsze ziemie Korony: Małopolskę i Wielkopolskę. Pod prawą ręką marszałka widoczna jest postać trzymająca sztandar z rysów twarzy przypominająca Tadeusza Kościuszkę z bandażem na głowie, może to sugerować późniejsze odniesienie ran głowy w bitwie pod Maciejowicami (1794).

Po schodach do kolegiaty św. Jana wchodzi król Stanisław August Poniatowski, na ramionach ma założony płaszcz koronacyjny, w którym jednak wówczas nie występował. Z wieńcem laurowym pod baldachimem Matejko namalował księżnę kurlandzką Dorotę Biron, tuż za nią stoi Elżbieta Grabowska - metresa króla, matka jego dzieci. Kłaniając się przy drzwiach kościoła wita króla prezydent Warszawy Jan Dekert z córką Marianną (w żółtej sukni tyłem do widza). Dekert już wtedy nie żył, ale Matejko namalował go w tej scenie celowo, aby ukazać rolę mieszczaństwa oraz przyjęcie przez Sejm Wielki w kwietniu 1791 Prawa o miastach.

Pośrodku obrazu przedstawiona jest scena, która w rzeczywistości rozegrała się na Zamku Królewskim, poseł ziemi kaliskiej Jan Suchorzewski przeciwny konstytucji i reformom próbuje zabić nożem swojego synka, chłopczyk wyrywa się ojcu, a za rękę z nożem łapie Stanisław Kublicki, poseł inflancki, jeden z najaktywniejszych działaczy stronnictwa proreformatorskiego w Sejmie. Z kieszeni Suchorzewskiego wysypała się talia kart - aluzja do sposobu przekupienia go przez rosyjskiego ambasadora Stackelberga i przez Branickiego. Poseł kaliski, chociaż nie był dobrym graczem, nieoczekiwanie zaczął wygrywać wielkie sumy, przy jednoczesnej energicznej akcji werbunkowej partnerów od stolika.

Drugą postacią niesioną na ramionach przez posłów jest Kazimierz Nestor Sapieha marszałek konfederacji litewskiej, drugi marszałek Sejmu Wielkiego. Za Sapiehą Matejko namalował Andrzeja Hieronima Zamoyskiego, autora kodyfikacji prawa Rzeczypospolitej, obejmującego wychowawcę swoich dzieci oraz obrońcę sprawy chłopskiej Stanisława Staszica.

Na koniu w mundurze szwoleżera, żołnierza lekkiej kawalerii w Księstwie Warszawskim, namalowany został królewski bratanek książę Józef Poniatowski. W 1791 książę był dowódcą stołecznego garnizonu. Centralnie Matejko umieścił jeszcze dwie ważne dla powstania konstytucji postacie: w stroju kapłana Hugona Kołłątaja oraz za nim marszałka wielkiego litewskiego Ignacego Potockiego.

Lista postaci historycznych

1. Stanisław Małachowski (1736-1809), marszałek Sejmu Wielkiego

2. Aleksander Linowski (ok. 1759-1820), poseł na Sejm Wielki, zwolennik konstytucji

3. Ignacy Wyssogota Zakrzewski (1745-1802), poseł na Sejm Wielki, zwolennik konstytucji

4. Tadeusz Kościuszko (1746-1817), generał wojsk koronnych

5. Kazimierz Nestor Sapieha (1757-1798), marszałek Sejmu Wielkiego

6. Julian Ursyn Niemcewicz (1757-1841), poseł na Sejm Wielki, współautor konstytucji

7. Michał Zabiełło (1760-1815), poseł na Sejm Wielki, zwolennik konstytucji

8. Jan Suchorzewski (zm. 1804 lub 1809), poseł na Sejm Wielki, przeciwnik konstytucji

9. Stanisław Kublicki (1750-1809), poseł na Sejm Wielki, zwolennik konstytucji

10. Franciszek Ksawery Branicki (ok. 1730-1819), hetman wielki koronny, przeciwnik konstytucji

11. Hugo Kołłątaj (1750-1812), podkanclerzy koronny, współautor konstytucji

12. Feliks Turski (1720-1800), biskup krakowski (lub Tymoteusz Gorzeński, biskup smoleński)

13. Ignacy Potocki (1750-1809), marszałek wielki litewski, współautor konstytucji

14. Adam Kazimierz Czartoryski (1734-1823), starosta generalny ziem podolskich, zwolennik konstytucji

15. Scipione Piattoli (1749-1809), sekretarz prywatny królewski, współautor konstytucji

16. Tadeusz Matuszewicz (1765-1819), poseł na Sejm Wielki, współautor konstytucji

17. Stanisław August Poniatowski (1732-1798), król Polski i Wielki Książę Litewski, współautor konstytucji

18. Anna Charlotta Dorota von Medem (1761-1821), księżna kurlandzka (lub Róża z Martynkowskich Dekertowa)

19. Elżbieta z Szydłowskich Grabowska (1748/9-1810), metresa królewska

20. Jan Dekert (1738-1790), prezydent miasta Warszawy

21. Antoni Stanisław Czetwertyński-Światopełk (1748-1794), przeciwnik konstytucji

22. Antoni Polikarp Złotnicki (ok. 1750-1830), poseł na Sejm Wielki, przeciwnik konstytucji

23. Francuski rojalista

24. Jan Kiliński (1760-1819), mistrz szewski

25. Klemens Maria Hofbauer (1751-1820), ksiądz redemptorysta

26. Stanisław Staszic (1755-1826), ksiądz, działacz oświeceniowy

27. Andrzej Hieronim Zamoyski (1716-1792), były wojewoda inowrocławski, autor Kodeksu Zamoyskiego

28. Tymoteusz Gorzeński (1743-1825), biskup smoleński

29. Kazimierz Konopka (1769-1805), sekretarz Hugona Kołłątaja

30. Ksiądz prawosławny

31. Paweł Ksawery Brzostowski (1739-1827), ksiądz (lub Józef Stępkowski)

32. Antoni Tyzenhauz (1733-1785), były zarządca litewskich ekonomii królewskich

33. Chłop

34. Józef Poniatowski (1763-1813), generał wojsk koronnych

35. Stanisław Mokronowski (1761-1821), poseł na Sejm Wielki

36. Młody Żyd

Bibliografia

Linki zewnętrzne

# data[].attributes.attachment_link.title
Konstytucja 3 Maja 1791 roku - Wikipedia, wolna encyklopedia

# data[].attributes.attachment_link.description
Wymiary 247 × 446 cm Miejsce przechowywania Konstytucja 3 Maja 1791 roku - obraz Jana Matejki powstawał od stycznia do października 1891. W maju prace nad nim były jednak tak zaawansowane, iż możliwe było pokazanie płótna na jubileuszowej wystawie w Sukiennicach z okazji 100. rocznicy uchwalenia konstytucji.

# data[].attributes.headline
Pieśni Patriotyczne na Święto Konstytucji 3 Maja

# data[].attributes.subject
Pieśni Patriotyczne na Święto Konstytucji 3 Maja

# data[].attributes.attachment_link.title
Pieśni Patriotyczne na Święto Konstytucji 3 Maja

# data[].attributes.headline
"Mazurek 3 maja - Witaj majowa jutrzenko".

# data[].attributes.subject
"Mazurek 3 maja - Witaj majowa jutrzenko".

# data[].attributes.headline
"Witaj majowa jutrzenko"         w wykonaniu Zespołu Pieśni    i Tańca "Ziemia Bydgoska".

# data[].attributes.subject
"Witaj majowa jutrzenko"         w wykonaniu Zespołu Pieśni    i Tańca "Ziemia Bydgoska".

# data[].attributes.attachment_link.title
ZPiT Ziemia Bydgoska - Witaj majowa jutrzenko

# data[].attributes.headline
Wiersze z okazji uchwalenia Konstytucji 3 Maja.

# data[].attributes.subject
Wiersze z okazji uchwalenia Konstytucji 3 Maja.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zbliża się rocznica Konstytucji 3 Maja 1791r. Poniżej kilka wierszy i pieśni o tym zdarzeniu.

„RADOSNY DZIEŃ" Józef Relidzyński

Dniu radości, dniu wesela!

Jak szeroki polski kraj,

Niechaj okrzyk w niebo strzela

Vivat! Vivat! Trzeci Maj!

Naród z królem, król z narodem

Odrodzenia ziścił sen ...

w upojeniu cudnem, młodem

niech nam dzień rozbłyska ten

Trzeci Maja! ... Wielki Boże!

dłonie bratnie złączmy wraz!

Cóż się oprze, któż nas zmoże?

Bóg nad nami! Polska w nas!

Zorza świta, dzień się rodzi -

Po wolności sięgnij raj!

W górę serca starzy, młodzi!

Vivat! Vivat! Trzeci Maj.

(za „Rocznice" Warszawa, 1932r.)

„Trzeci Maj (1791 - 1916)" Or-Ot

- Pamiętasz? Wtedy grały wszystkie dzwony,

A Ty, o Polsko, jak można królowa,

Słuchałaś pieśni gromowego słowa,

Duchem Narodu wzniesiona nad trony.

Od gór, od morza, od starych rubieży,

Bronionych szabel pradziadowskich graniem,

Husarskich skrzydeł uderzyło wianiem

I z krwawych mogił wionął szept pacierzy.

Królu z Narodem! Gdzież wyście nie biegli

Oczyma ducha? W jakich niebios wyże?

(A już golgockie ustawiano krzyże

I już kopano tym, co we krwi legli)...

Królu z Narodem! Wyście bili w słońce,

Jako te orły z herbowego znaku,

(A na dalekim, lodowym szlaku

Już kuć zaczęto kajdany dzwoniące)...

Sto lat minęło, a serce Polaka

Wciąż patrzy w błękit, dawnej szuka zorzy,

I w gniewnej dumie kopie szczęt obroży

I bojowego wygląda rumaka.

Sto lat minęło, a z grobu otchłani,

Gdzie leżą Ojców popróchniałe kości,

Duch Zmartwychwstania z Aniołem Miłości

Wieńczą Cię, Polsko, ziem królewskich Pani.

Na Małachowskich, Kołłątajów groby,

Do prochów drogich uświęconej urny,

Idź, o potomku, w prób godzinie chmurnej

I na purpurę, - szatę zmień żałoby.

Uderz o kamień sercem, a kamienie

Takim Ci głosem odpowiedzą dzwonu,

Iż się poczujesz spadkobiercą Tronu,

Który obejmie - Twoje pokolenie.

Jeżeli Tobie, o Polsko bolesna,

Dano koronę z Chrystusowych skroni,

Jeśli Ci wiosna nie kwitnęła wczesna,

Budząc krzyk Orła, dzwoniąc w tarcz Pogoni,

Jeżeliś wszystko wycierpiała Ninie

Na drodze ludów, w męce swej samotnej,

To za to teraz, w tej cudu godzinie,

Wynijdziesz w słońcu na swój Maj powrotny.

(Za Alicja Bełcikowska „Święto Trzeciego Maja", Warszawa, 1932r.)

„ŚLUBOWANIE" Józef Stemler

Rozwiń skrzydła, orle biały -

i koroną złotą świeć.

Do przeszłości Polski całej

w sercach naszych miłość wznieć!

Srebnopióry ptaku nasz,

Ty nam drogi w przyszłość wskaż;

Chrobrych myśli i Maja brzask -

wykuć czynem w Polski blask.

Rozwiń skrzydła, orle biały,

szybuj w niebo, w słońce leci ...

Wolny, silny, w pełni chwały,

siłę polskiej woli nieć!...

Ducha polski wciąż odradzać

O Boże, Ty mocy daj!

I ludzkości drogę wskazać ...

Tak ślubujem - w Trzeci Maj.

(za „Trzeci Maj - święto radości i ofiary", Wydawnictwo Macierzy Polskiej, Warszawa 1927r.)

# data[].attributes.attachment_link.description
Zbliża się rocznica Konstytucji 3 Maja 1791r. Poniżej kilka wierszy i pieśni o tym zdarzeniu. „RADOSNY DZIEŃ” Józef Relidzyński Dniu radości, dniu wesela! Jak szeroki polski kraj, Niechaj okrzyk w niebo strzela Vivat! Vivat! Trzeci Maj! Naród z królem, król z narodem Odrodzenia ziścił sen … w upojen…

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wiersze i wierszyki dla dzieci i młodzieży

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wiersze na Święto Konstytucji 3 Maja

Święto Konstytucji 3 Maja

Święto Konstytucji 3 Maja, jak wskazuje sama nazwa święta, przypada na majówkę, tj. na 3 maja. Jest to święto państwowe, ustawowo uznane za dzień wolny od pracy. Obchody związane ze świętem nawiązują do wydarzeń z 1791 r., kiedy to podpisano pierwszą w Europie i drugą na świecie konstytucję. Ustawę zasadniczą podpisał król Stanisław Poniatowski, który w tym czasie rządził Polską. Święto Konstytucji 3 Maja, zaraz po 11 listopada, jest jednym z najważniejszych świąt państwowych w naszym kraju. Święto upamiętnia dzień, kiedy w Polsce zaszły duże zmiany prawne dotyczące zarówno kwestii władzy w państwie, oświaty, religii itp.

Najważniejsze założenia konstytucji:

zniesienie wolnej elekcji,

zniesienie poddaństwa chłopów,

ustanowienie trójpodziału władzy,

zniesienie liberum veto.

Konstytucja 3 Maja - jak długo trwała?

Ustawa zasadnicza byłą ogromnym osiągnięciem i wprowadziła wiele korzystnych zmian dla narodu, mimo że obowiązywała tylko przez 14 miesięcy. Konstytucja miała swoich zwolenników i przeciwników i została podpisana w momencie, kiedy przeciwnicy podpisania ustawy nie wrócili jeszcze z urlopów.

Wiersze na 3 Maja

Prezentujemy zbiór wierszy z okazji uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Wierszyki przydadzą się podczas tworzenia inscenizacji szkolnych na tę okazję lub do recytacji wierszy patriotycznych. Zachęcamy do przejrzenia wierszyków.

***

Wanda Grodzieńska
Radosny dzień

Takiego maja,
ślicznego maja
nie było jeszcze!
Umył się rano
rosą poranną,
srebrzystym deszczem.
Potem się otarł
przędzą ze złota
w tęczę wplecioną,
włosów promienie
związał misternie
wstążką czerwoną.
Po słońca smużkach
na lekkich nóżkach
zbiegł z piosnką do nas,
fiołki, sasanki,
kaczeńców wianki
przyniósł w ramionach.

Zieleń i błękit,
trele piosenki
rozsypał szczodrze ...
Jakże z tym majem,
prześlicznym majem
było nam dobrze!

***

Michał Aret
Trzeci Maj

Maj - rocznica pięknych serc!
Maj - rocznica wielkich myśli,
Tym, co dawno przeminęli,
Hołd składają, ci co przeszli.
Choć przeminął dawno wiek,
Dawne hasła się zmieniły,
Orzeł począł nowy bieg.
Lecz z przeszłości czerpał siły.

***

„Trzeci Maj" - R. Suchodolski

„Naród z królem - król z Narodem równy każdy stan ,
Wolni wszyscy - wszyscy społem , kmieć , mieszczanin , pan..."
Tak głosiły sławne prawa, chlubny ojców czyn .

Tylko trzeba trwać nam w zgodzie od świtu - po noc !
Niechaj z wieży biją dzwony jak jest wielki kraj .
Niech na wszystkie głoszą strony : „Wiwat Trzeci Maj" !

***

„Hymn do miłości ojczyzny" I. Krasicki

***

„Witaj Majowa Jutrzenko"

Witaj majowa jutrzenko ,
Świeć naszej polskiej krainie ,
Ucieszymy cię piosenką ,
Która w całej Polsce słynie .
Witaj Maj , Trzeci Maj , u Polaków błogi raj ! ) x2

Nierząd braci naszych cisnął ,
Gnuśność w ręku króla spała ,
A wtem Trzeci Maj zabłysnął
I nasza Polska powstała .
Wiwat maj , piękny Maj , Wiwat wielki Kołłątaj ! ) x2

***

„Radosny dzień"
Takiego maja,
ślicznego maja
nie było jeszcze!
Umył się rano
rosą poranną,
srebrzystym deszczem.
Potem się otarł
przędzą ze złota
w tęczę wplecioną,
włosów promienie
związał misternie
wstążką czerwoną.
Po słońca smużkach
na lekkich nóżkach
zbiegł z piosnką do nas,
fiołki, sasanki,
kaczeńców wianki
przyniósł w ramionach.

Zieleń i błękit,
trele piosenki
rozsypał szczodrze ...
Jakże z tym majem,
prześlicznym majem
było nam dobrze!

***

Stanisław Aleksandrzak
„Rocznica"

***

# data[].attributes.attachment_link.title
Wiersze na Święto Konstytucji 3 Maja - wiersze.co.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Święto Konstytucji 3 Maja Święto Konstytucji 3 Maja, jak wskazuje sama nazwa święta, przypada na majówkę, tj. na 3 maja. Jest to święto państwowe, ustawowo uznane za dzień wolny od pracy. Obchody związane ze świętem nawiązują do wydarzeń z 1791 r., kiedy to podpisano pierwszą w Europie i drugą na świecie konstytucję.

# data[].attributes.headline
Wiersze na rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja. 

# data[].attributes.subject
Wiersze na rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja. 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ojczyzno Nasza, gdy liberum veto

Każdego posła sejm twój rozbijało

Ono bywało anarchii zaletą

Wolę magnatów narzucić jej chciało.

To Konstytucja z chaosem skończyła

Wolną elekcję królewską zniesiono

Litwa z Koroną w całość się złączyła

Mieszczan i szlachtę w równych zamieniono.

Rząd jednolity został utworzony

Sejm oraz senat wówczas już powstały

Konfederacje wszelkie też zniesiono

I podwaliny wolności zostały.

Dziś prawie nikt już o tym nie pamięta

Majowe święto okazją do grilla

Władza komercji przez ludzi przeklęta

Trwa w naszym życiu jak ulotna chwila.

że kiedyś dzieciom broniono

Że się po polsku czytać uczono

o historii polskiej mówić było można?

Jakże jesteśmy szczęśliwe

dziś my - polskie dzieci,

w wolnym urodzone kraju!

Jakże jasno dziś nam Biały Orzeł świeci

w dniu Trzeciego Maja!

Dziś w wolnej Polsce naród cały

święci ten dzień radosny,

Boże, ludzie Twoi przyszli

Dziękować Ci w Twojej sieni,

Że z dawnych nierządów wyszli,

Łaską Twoją podźwignieni!

Sąsiad stanął zadziwiony:

"Tenże to naród zgubiony?"

Jak się kraj nasz chwały dobił;

Bo nie wiedzą, co się stało,

Że Bóg sam wszystko to robił!

Że Ty byłeś między nami!

Zbierał serca na swe łono

I natchnął je duchem zgody,

I dał stałość niezwalczoną.

Tak sam pełniąc dzieło całe.

Jeszcze nam stąd zjednał chwałę.

Chodzimy, włożywszy wieńce.

Szatą łask Pańskich odziani!

Gdzie stanie lud Bogu miły.

Za to wszystkie kraju stany

Niesiemy Ci, Boże, dzięki,

Mocą dzielnej Twojej ręki.

I dzień ten Pańskiej opieki

Święcić będziemy na wieki.

Franciszek Karpiński

Rzucajmy kwiaty po drodze,

Jakże ten król nasz bogaty!

Skarb jego - serc miliony.

Dniu radości, dniu wesela!

Niechaj okrzyk w niebo strzela

Vivat! Vivat! Trzeci Maj!

Odrodzenia ziścił sen ...

w upojeniu cudnem, młodem

niech nam dzień rozbłyska ten

Trzeci Maja! ... Wielki Boże!

dłonie bratnie złączmy wraz!

Cóż się oprze, któż nas zmoże?

Bóg nad nami! Polska w nas!

Zorza świta, dzień się rodzi

- Po wolności sięgnij raj!

W górę serca starzy, młodzi!

Vivat! Vivat! Trzeci Maj.

Trzeci Maja radością wiosenną

wszystkich ludzi dziś w Polsce powitał,

Sztandarami biało-czerwonymi

umaiła się Rzeczpospolita.

Umaiły się też pierwszym kwieciem

łąki, pola i w ogrodach drzewa,

Maj się pieśnią zwycięskiej wiosny

zgodnym chórem z ludzi rozśpiewał.

Rozpłynęła się już pieśń radosna

głośnym echem po ojczystym kraju

- Witaj, witaj, Majowa Rocznico,

Rozwiń skrzydła, orle biały -

Do przeszłości Polski całej

w sercach naszych miłość wznieć!

Ty nam drogi w przyszłość wskaż;

Chrobrych myśli i Maja brzask

- wykuć czynem w Polski blask.

Rozwiń skrzydła, orle biały,

szybuj w niebo, w słońce leci ...

Wolny, silny, w pełni chwały,

siłę polskiej woli nieć!...

Ducha polski wciąż odradzać

I ludzkości drogę wskazać ...

Tak ślubujem - w Trzeci Maj.

Maj - rocznica pięknych serc ,

Maj - rocznica wielkich myśli .

Tym , co dawno przeminęli ,

Hołd składają ci , co przyszli .

Choć przeminął dawno wiek ,

Dawno hasła się zmieniły ,

Lecz z przeszłości czerpał siły .

Z tych w ciemnościach jasnych chwil ,

w jedną całość Polski stany,

Miłość ponad wszystko trwała .

Tym , co w Polsce dali myśl ,

Aby stworzyć cud majowy ,

Cześć z oddaniem złóżmy dziś

Przed pamiątką chyląc głowy .

świeć naszej polskiej krainie,

ucieszymy Ciebie piosenką

przy hulance i przy winie.

Witaj Maj, Trzeci Maj!

u Polaków błogi raj!

Nierząd braci naszych cisnął

gnuśność w ręku króla spała,

a w ten Trzeci Maj zabłysnął

i nasza Polska powstała.

Wiwat wielki Kołłątaj!

# data[].attributes.attachment_link.title
Animowane obrazki i wierszyki - Rocznica Uchwalenia Konstytucji 3 maja

# data[].attributes.attachment_link.description
Ojczyzno Nasza, gdy liberum veto Każdego posła sejm twój rozbijało Ono bywało anarchii zaletą Wolę magnatów narzucić jej chciało. To Konstytucja z chaosem skończyła Wolną elekcję królewską zniesiono Litwa z Koroną w całość się złączyła Mieszczan i szlachtę w równych zamieniono. Rząd jednolity został utworzony Sejm oraz senat wówczas już powstały Konfederacje wszelkie też zniesiono I podwaliny wolności zostały.

# data[].attributes.headline
Upadek Polski - Konstytucja Trzeciego Maja

# data[].attributes.subject
Upadek Polski - Konstytucja Trzeciego Maja

# data[].attributes.body
Film opowiada o upadku I Rzeczpospolitej - Konstytucji Trzeciego Maja i rozbiorach.

# data[].attributes.attachment_link.title
Upadek Polski - Konstytucja Trzeciego Maja - Rozbiory Rzeczpospolitej

# data[].attributes.headline
Film jest elementem zajęć pt. "Po co nam Konstytucja?"

# data[].attributes.subject
Film jest elementem zajęć pt. "Po co nam Konstytucja?"

# data[].attributes.body
Dr hab. Urszula Kosińska z Instytutu Historycznego UW opowiada o tym, jak doszło do uchwalenia Konstytucji 3 maja z 1791 roku.

# data[].attributes.headline
Lekcja o Konstytucji 3 Maja opowiedziana przez historyka. 

# data[].attributes.subject
Lekcja o Konstytucji 3 Maja opowiedziana przez historyka. 

# data[].attributes.headline
Filmik "Konstytucja - dlaczego jest tak ważna dla każdego z nas?"

# data[].attributes.subject
Filmik "Konstytucja - dlaczego jest tak ważna dla każdego z nas?"

# data[].attributes.attachment_link.title
Konstytucja - dlaczego jest tak ważna dla każdego z nas?

# data[].attributes.attachment_link.title
Uchwalenie Konstytucji 3 maja - Muzeum Historii Polski

# data[].attributes.headline
Strona tytułowa Ustawy Rządowej : prawo uchwalone.

# data[].attributes.subject
Strona tytułowa Ustawy Rządowej : prawo uchwalone.

# data[].attributes.body
Więcej materiałów na stronie https://polona.pl/search/?query=konstytucja_3_maja&filters=public:1

# data[].attributes.headline
Uchwalenie Konstytucji 3 maja 1791 r., obraz Kazimierza Wojniakowskiego z 1806 r.

# data[].attributes.subject
Uchwalenie Konstytucji 3 maja 1791 r., obraz Kazimierza Wojniakowskiego z 1806 r.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zbliża się rocznica Konstytucji 3 Maja 1791r. Poniżej kilka wierszy i pieśni o tym zdarzeniu.

„RADOSNY DZIEŃ" Józef Relidzyński

Dniu radości, dniu wesela!

Jak szeroki polski kraj,

Niechaj okrzyk w niebo strzela

Vivat! Vivat! Trzeci Maj!

Naród z królem, król z narodem

Odrodzenia ziścił sen ...

w upojeniu cudnem, młodem

niech nam dzień rozbłyska ten

Trzeci Maja! ... Wielki Boże!

dłonie bratnie złączmy wraz!

Cóż się oprze, któż nas zmoże?

Bóg nad nami! Polska w nas!

Zorza świta, dzień się rodzi -

Po wolności sięgnij raj!

W górę serca starzy, młodzi!

Vivat! Vivat! Trzeci Maj.

(za „Rocznice" Warszawa, 1932r.)

„Trzeci Maj (1791 - 1916)" Or-Ot

- Pamiętasz? Wtedy grały wszystkie dzwony,

A Ty, o Polsko, jak można królowa,

Słuchałaś pieśni gromowego słowa,

Duchem Narodu wzniesiona nad trony.

Od gór, od morza, od starych rubieży,

Bronionych szabel pradziadowskich graniem,

Husarskich skrzydeł uderzyło wianiem

I z krwawych mogił wionął szept pacierzy.

Królu z Narodem! Gdzież wyście nie biegli

Oczyma ducha? W jakich niebios wyże?

(A już golgockie ustawiano krzyże

I już kopano tym, co we krwi legli)...

Królu z Narodem! Wyście bili w słońce,

Jako te orły z herbowego znaku,

(A na dalekim, lodowym szlaku

Już kuć zaczęto kajdany dzwoniące)...

Sto lat minęło, a serce Polaka

Wciąż patrzy w błękit, dawnej szuka zorzy,

I w gniewnej dumie kopie szczęt obroży

I bojowego wygląda rumaka.

Sto lat minęło, a z grobu otchłani,

Gdzie leżą Ojców popróchniałe kości,

Duch Zmartwychwstania z Aniołem Miłości

Wieńczą Cię, Polsko, ziem królewskich Pani.

Na Małachowskich, Kołłątajów groby,

Do prochów drogich uświęconej urny,

Idź, o potomku, w prób godzinie chmurnej

I na purpurę, - szatę zmień żałoby.

Uderz o kamień sercem, a kamienie

Takim Ci głosem odpowiedzą dzwonu,

Iż się poczujesz spadkobiercą Tronu,

Który obejmie - Twoje pokolenie.

Jeżeli Tobie, o Polsko bolesna,

Dano koronę z Chrystusowych skroni,

Jeśli Ci wiosna nie kwitnęła wczesna,

Budząc krzyk Orła, dzwoniąc w tarcz Pogoni,

Jeżeliś wszystko wycierpiała Ninie

Na drodze ludów, w męce swej samotnej,

To za to teraz, w tej cudu godzinie,

Wynijdziesz w słońcu na swój Maj powrotny.

(Za Alicja Bełcikowska „Święto Trzeciego Maja", Warszawa, 1932r.)

„ŚLUBOWANIE" Józef Stemler

Rozwiń skrzydła, orle biały -

i koroną złotą świeć.

Do przeszłości Polski całej

w sercach naszych miłość wznieć!

Srebnopióry ptaku nasz,

Ty nam drogi w przyszłość wskaż;

Chrobrych myśli i Maja brzask -

wykuć czynem w Polski blask.

Rozwiń skrzydła, orle biały,

szybuj w niebo, w słońce leci ...

Wolny, silny, w pełni chwały,

siłę polskiej woli nieć!...

Ducha polski wciąż odradzać

O Boże, Ty mocy daj!

I ludzkości drogę wskazać ...

Tak ślubujem - w Trzeci Maj.

(za „Trzeci Maj - święto radości i ofiary", Wydawnictwo Macierzy Polskiej, Warszawa 1927r.)

# data[].attributes.attachment_link.description
Zbliża się rocznica Konstytucji 3 Maja 1791r. Poniżej kilka wierszy i pieśni o tym zdarzeniu. „RADOSNY DZIEŃ" Józef Relidzyński Dniu radości, dniu wesela! Jak szeroki polski kraj, Niechaj okrzyk w niebo strzela Vivat! Vivat! Trzeci Maj! Naród z królem, król z narodem Odrodzenia ziścił sen ...