# data[].attributes.body
Deskargatu infografia eta ireki bertan dituzun estekak!! Amaieran gure audioa topatuko duzu !

# data[].attributes.body
Deskargatu ezazu infografia eta ireki itzazu bertan dituzun estekak informazio gehiago jasotzeko. Amaieran gure audioa topatuko duzu!!!

# data[].attributes.body
Deskargatu hemen ere prestatu dizuegun infografia! Kokapen arin baten ondoren, iazko ikasle ohi baten ekoizpena uzten dizuegu! ziur gaude oso baliagarria egingo zaizuela! Amaieran, beti bezala, gure audioa!

# data[].attributes.attachment_link.title
Infografía Pasos para quererse a uno mismo y mejorar la autoestima Doodle pizarra Blanco y negro-2 (1)

# data[].attributes.body
Infografian oinarrizko informazioa eskaintzen zaizue eta esteka pare bat hurbilketan saltseatzeko! Amaieran beti bezal, azalpen audioa!

# data[].attributes.body
Deskargatu ezazu infografia ! Oso ekarpen laburra . Sartu hasieran daukazun estekan eta ikusi ezazu amaierako bideoa!! Aurrekoetan bezala, azkenean gure audioa topatuko duzu!

# data[].attributes.body
Logopeda den lagun batek behin azaldu zidan moduan, entzumen desgaitasuna duten pertsonek beraien zentzumenen arteko oreka ikusmena indartuz lortzen dute; horrexegatik, oso pertsona bisualak direla adierazi daiteke. Bizia eta errealitatea hautemateko informazio gehien ikusmenaren bitartez jasotzen dute eta horretan aurkitzen dute apoio esanguratsua. Hori dela eta, beharrezkoa deritzot gure ogibiderako informazio hau aintzat hartzea, ikasleari eranztun edukatibo egokia eman eta bere parte-hartzeko eskubidea bermatzeko.

# data[].attributes.body
Autista den pertsona baten aurrean nagoenean, pertsona horrekin konektatzeko zailtasunekin aurkitzen naizela aitortu beharra daukat. Dena dela ere, hori gertatzearen arrazoia, aurreran dudan pertsonarekin konektatzeko modu desberdinengatik dela uste dut. Horrexegatik, autista den pertsona batengan fijatzean, bere interaktuatzeko moduan zentratzen naiz. Horren bitartez, bere interesak ezagutu eta berarekin konektatzen saiatu dezakedalako. Hori dela eta, garrantzitsua iruditzen zait “espektro” kontzeptuaren jabe izatea eta autismoaren ulermena informazioa prozesatzeko eta mundua bizitzeko modu berezi batean errotzen delako. Beraz, ezinbestekoa da pertsona hauekiko elkarezagutza eta mundua hautemateko duten modua ulertzen saiatzea, hau pertsonaren araberakoa dela jakinda. Horregatik, interesgarria izango litzateke hezkuntza eremuan identifikatzea  ikaskuntzarako eta parte-hartzeko aurki daitezkeen oztopo mota desbderdinak; hala nola, sentsorialak, ikaskuntzarako metodo ez egokituak…

# data[].attributes.body
ADIMEN DESGAITASUNA

INTERESAK ETA FIJATU BEHARREKOAK

Testuinguru erraztatzaileak diseinatzerakoan, garrantzitsua da ikuspegi kliniko edo diagnostikotik harago joatea eta pertsona bere osotasunean ulertzea: bere nahiak, emozioak, harremanak eta ametsak kontuan hartuta.

Lehen, ikuspegi mediko edo diagnostiko batetik ulertzen ziren pertsonaren mugak ;gaur egun, ordea, ikuspegi funtzional eta soziala da nagusi: pertsona ez da arazoaren ardatza, baizik eta inguruneak eskaintzen dituen aukera eta laguntzek baldintzatzen dute bere garapena.

# data[].attributes.body
ESPEKTRO AUTISTA NAHASTEA

INTERESAK ETA FIJATU BEHARREKOAK

“Autistak gara ezkertia edo eskubia garen moduan”

“Besteek autista naizela jakitea erraztasunak ematen dizkit. Ez dakitenean, urduri, tentsioan eta ezkutatu nahian egoten naiz”

“Ez da gaixotasuna, horrelakoak gara”

Unai Fernandez Iriondo

# data[].attributes.body
ENTZUMEN DESGAITASUNA

INTERESAK ETA FIJATU BEHARREKOAK

Entzumen desgaitasunaren inguruko mito eta estereotipoak, maiz, jendearen ulermena mugatzen dute, eta horrek pertsona horien ikuspegi mugatua eta baztertzailea sortzen du. Bideoan, adibide argi bat ikusi dezakegu.

Unai Fernandez Iriondo

# data[].attributes.body
IKUSMEN DESGAITASUNA

INTERESAK ETA FIJATU BEHARREKOAK

Bi kontzeptu bereizten dira: ikusmen urria eta itsutasuna.

Bideoan azaltzen duen bezala, modu askotan ikusten dute ikusmen desgaitasuna duten pertsonek, baina, zaila izaten da antzematea begiek itxura normala dutelako.

Ikusmen urriak erraz dezake irudiak jaso ahal izatea, baina informazio hori mugatua eta kalitate txikiagokoa da.

Itsutasun osoa dagoenean, ezagutza eta esperientzia beste zentzumenetan (ukimena, entzumena, usaimena...) oinarritzen dira.

Baliabideak:

IKUSMEN ARRASTOA DUTEN PERTSONAK

Argitasuna, kontrastea, irudien handitzea…

IKUSMEN ARRASTORIK EZ DUTEN PERTSONAK

Pauta, regleta, perkins makina, optakona, ordenagailuko egokitzapenak…

Unai Fernandez Iriondo

# data[].attributes.body
MOTORE DESGAITASUNA

INTERESAK ETA FIJATU BEHARREKOAK

“Es como si el cuerpo al mandarle hacer algunas cosas con la cabeza, no nos hiciera caso, y funcionara un poco por libre.”

“Necesitamos sobre todo que nos deis tiempo, más tiempo para todo. Esto aunque parezca fácil, no lo es en la relación diaria, y en cambio nos es una ayuda fundamental, imprescindible para que podamos ser nosotros."

Bideoko partaide batek esaten duenarekin bat nator, enpatia ikastolan landu beharreko gaia  izan beharko litzateke, besteen azalean jartzeko aukera emango zigulako eta gure artean hobeto ulertzeko aukera handiagotuko zelako.

Unai Fernandez Iriondo

# data[].attributes.body
Asko gustatu zait erantsitako gidan ageri den informazioa, esan daiteke niretzat "berria" dela edo kontuan hartzen ez nuen zerbait behintzat.

Egia da askotan disgaitasuna duten pertsonetaz hitz egitean infantilizatu egiten ditugula, gutxietsi, eta hizkuntza erabiltzeko orduan ere kontziente izan behar dugu errespetuz egin ahal izateko eta pertsona den bezala kontuan izateko.

Gainera, askotan erabiltzen dugu "sufre una discapacidad" bezalako terminoak zeinetan pertsona biktima bezala ikusten den eta ez luke horrela izan behar.

# data[].attributes.body
Autismoa, transtorno bat baino gehio izateko modu bat dela diote protagonistek, horregatik beraiek "autistak dira".

Modu sinple batean esanda, informazioa prozesatzeko modu ezberdina dutela diote.

Espektro hitzak aniztasuna esan nahi du gaur egun, autista den pertsona bakoitza bakarra da eta soilik bereak diren ezaugarriak ditu; horregatik, ezin ditugu kasu guztiak zaku berean sartu ("sintometan" oinarritutako ikuspegi klikinoa).

# data[].attributes.body
Portfolioan ageri den informazioa oso interesgarria iruditu zait, izan ere, entzumen disgaitasunaren inguruko hainbat mito aipatzen dira; besteak beste, gor guztiek ezpainak irakurtzen dakitela edo zeinu-hizkuntza unibertsal bat dagoela guztientzat. Pofesional moduan erantzun bat emateko orduan horrelako jakintzak argi izan behar ditugu, guk eskaini beharreko laguntza eta egokitzapenak esanguratsuak izan daitezen.

# data[].attributes.body
Orokorrean ikusmen disgaitasuna duten persona guztiak poltsa berean sartu izan ditut orain arte, "oztopoa" edo "zailasuna" (kontziente naiz fokua gaizki jarrita dagoela hau horrela aipatzean) guztiengan berdina balitz bezala. Oso garrantzitsua da disgaitasuna duen pertsona bakoitzaren errealitatea ondo ezagutzea, ez baita berdina ikusmen urria izatea edo erabateko itsutasuna; eta hor tartean ere badaude maila gehiago. Horren arabera pertsona bakoitzak behar duen laguntza edo apoioa ez da berdina izango, azken hau pertsonalizatu behar delarik.

# data[].attributes.body
Positiboki deitu dit arreta Aritz bideoan hizketan ikusteak. Ni ere Bergararra izanik betidanik eazgutzen dut Aritz, gure herrian oso maitatua den pertsona da, herriko hainbat ekintzatan parte hartu izan du eta errekonozimendu handia jaso izan du beti horregatik.

"Txoke" moduko bat izan dut bideoan ikusi dudanean, ASPACEko kide bezala, disgaitasuna duen pertsona bezala. Konturatu naiz orain arte ez dudala modu horretan ikusi Aritz (etiketarik gabe), baizik herriko pertsona maitatu/famatu bat gehiago bezala eta hori asko gustatu zait.

# data[].attributes.body
Aurrezagutza irakurri ondoren, interesa pizti didan gai bat da, gehien bat helburuetan aipatutako aspektuak egoki egiteko informazioa lortzerako garaian. "Helburua ez da “zailtasunak ezabatzea”, baizik eta

ingurunea moldatzea, pertsona bakoitzak bere potentziala garatzeko modua izan dezan."

# data[].attributes.body
Pozgarria da denbora gutxi pasaden arren dagoeneko desgaitasuna ikusteko eta tratatzeko moduen inguruan egindako lanketak (Glosaioa, ikro-xedeen lanketa, testigantza…) infografia hau eta bertan azaltzen den informazioa perspektiba autokritiko batetik egitera bueltzatu nauela konturatzea.

Begirada aipatzen da berriro, pertsonak begiratzeko tendentzia mugatu eta patronatua alegia, baina begiradatik haratago, gure hizkerak izan dezakeen inpaktuaz ohartzera ere eraman nau Plena Inclusion erakundeak  adimen desgaitasuaren inguruan informazioa eman behar dutenean komunikabideei zuzendutako egin duen gida ikusteak. Patricia Navasek elkarrizketan ondo azpimarratzen duen gisan, terminologiaak zerbaiten presentzia identifikatzen lagun gaitzake, pertsona batek desgaitasuna duen edo ez esaterako. Honek ordea ez du pertsona hori definitzeko mugatzailea izan behar. Pertsonak bere osotasunean ikusi behar ditugu, hauen saletasun eta jakin nahiei beharrezkoa den denbora eta interesa eskeiniz.

Aipatutako gida komunikabideei zuzendua dagoen arren nik neuk edota ingurukoek halako kolektiboei zuzentzeko dituzten erdeinuz beteriko adierapenak ugariak eta normalizatuak direla kontziente naizen puntutik ezinbestekoa izango da honen inguruko kontzientzia garatzeko aurrezagutza eta aurreiritzien mahigaineratzea.

# data[].attributes.body
Autismoaren gaiarekin argi eta garbi ikusten da geure diskurtso zein mugatzailea bihur daitekeen pertsona bat daukan horretatik definitzera jotzen dugunean. Infografian adierazten den gisan autismoak espektro ugari ditu, ordea geure adierazpenek hauetako guztiak zaku berean sartzen ditu, guztiak “Autistak” bezala definitzen ditugularik, beste behin orokortasunetan eroriz. Honi erantzuteko bidean garrantzitsua izango da Plena inclusión erakundeak proposatzen dituen 3 ikuspegiei heltzea, zientziaren ikuspegia, enpatiaren ikuspegia eta norbere ikuspegia baliatuz tratatzea eta esku hartzea. Pertsonalki interesa pizten didan gai bat dela aitortu behar dut, modu inkontzientean gertatu bada ere, handia baita aipatutako diskurtso orokortuek nigan izan duten eragina, nire desinformazioaz ohartzera eman nauelarik.

# data[].attributes.headline
El cazo de Lorenzo bideoa ikusteak aspaldi egin nuen hausnarketa bat gogora ekarri dit.

# data[].attributes.subject
El cazo de Lorenzo bideoa ikusteak aspaldi egin nuen hausnarketa bat gogora ekarri dit.

# data[].attributes.body
Uste dut askotan, gizarteak aurreiritzietan oinarritutako irudi mugatua eraikitzen duela, eta horrek pertsona hauek benetan direnetik urrun kokatzen ditu. El cazo de Lorenzo bideoan argi ikusten da adimen desgaitasuna izateak ez duela pertsona baten balioa, sentitzeko gaitasuna edo ikasteko ahalmena mugatzen.

Nire kasuan, kiroldegian lanean hasi nintzenean, egun batean adimen desgaitasuna zuten pertsonekin lan egitea tokatu zitzaidan. Hasieran oso urduri jarri nintzen, batez ere aurreiritzien ondorioz, ez nekielako nola jokatu, ez nekien gai izango nintzen egoerari ondo erantzuteko, edo zer nolako zailtasunak aurkituko nituen. Klase hori amaitu ondoren, nire ikuspegia erabat aldatu zen. Konturatu nintzen nire beldur asko ez zirela errealak, baizik eta ezjakintasunetik eta aurreiritzietatik sortuak. Maitasunez aritzea eta  enpatia dira gakoa!

# data[].attributes.body
Bideoan aipatzen duten moduan, autismoari buruz dagoen aurreiritzia oso superfiziala dira eta beraz, hau ezabatzeko eta hobeto ezagutzeko ezinbestekoa da informatzea.

Adibidez, jakiteko adimena eta konzentrazioa oso garatua dutela eta aldiz, adimen soziala ez hainbeste.

# data[].attributes.body
"Inportantea izango da kuspegi globala jaso eta gure ulertze eremua zabaldtzea [ gure

posizioaren inguruko balorazioa ezartzearren]." Hau oso garrantzitsua da eta horrez gain, bideoan ikusten den moduan, gizartea ez dio garrantzirik ematen tresna ezberdinak menperatzea, adibidez zeinu hizkuntza, nahiago dute beste alde batera begiratu eta listo eta hau aldatzeko ezinbestekoa da informazioa.

# data[].attributes.body
Asko gustatu zait Patricia Navasek esan duena. "Lo que mejor define a la persona es su nombre, lo que le gusta o no le gusta, lo que se la bien, sus sueños o aspiraciones." Konturatu naiz batzuetan disgaitasunean fijatzen naizela bakarrik edo zailtasunak dituzten ekintzetan. Baina pertsonak ez gara ekintzak bakarrik. Gure pertsonalitatea eta gure ametsak ditugu, beraz, ezinbestekoa iruditzen zait pertsona lehenengo planoan jartzea.

# data[].attributes.body
Gaio honetan ere informazio eza eta aurreiritziak ugarizkoak dira. Normalean ez ditugu bi kontzeptuak bereizten eta zuzenean guztiak itsuak direla pentsatu egiten dugu. Baina, hau akats oso larria da, pertsona eta kontzeptu bakoitzean behar ezberdinak sortzen direlako eta hau ez ezagutzea kalte egiten du.

# data[].attributes.body
NAHIA SÁEZ DE LA FUENTE

Hurbilketa express honen ondoren, argi ikusi dut adimen desgaitasuna ez dela noski pertsona baten ezaugarri bakarra, eta testuinguruarekin duen harremanaren arabera adierazten dela. Inguruneak oztopoak jartzen dituenean, zaildu egiten da parte-hartze autonomoa; aldiz, ingurune ulerterraza eta lagungarria denean, pertsonak bere gaitasunak hobeto garatu eta erakutsi ditzake.

Interesa piztu dit ingurunea zenbateraino den erabakigarria, eta zalantza sortu zait ea zenbatetan pertsonaren “zailtasunetan” jartzen dugun fokua, inguruneak sortzen dituen mugetan jarri beharrean.

Azkenik, aurreko fasean landutakoarekin lotuta, hemen ere funtsezkoa da ikuspegi klinikotik harago joatea eta pertsona bere osotasunean ulertzea: bere nahiak, emozioak eta ametsak kontuan hartuta.

Hurbilketa zintzoa egiteko, profesional bezala, pertsona lehen planoan jartzea eta ingurunea moldatzea ezinbestekoa dela iruditzen zait, eta ez “zailtasunak ezabatzea”.

# data[].attributes.body
Nire kasuan, gertutik bizi dut autismoaren gaia. Txikitatik pertsona bat ezagutzen dut eta nire familian badaukat pertsona bat autista dena. Beraz, pentsatzen nuen gai honi buruz banekiela, baina gustatu zait dena ez jakitea. Interesgarria da ikustea nola "kontrolatzen" duzun gai batetik beti zerbait berria ikastea.

Horretaz gain, asko gustatu zait Dario Goitiak esan duean. "Aniztasunean dago aberastasuna", esaldi horrekin guztiz ados nago.

# data[].attributes.body
Oso gai interesgarria iruditzen zait entzumen disgaitasuna. Interesgarria iruditu zait gai honi buruzko mitoak zeintzuk diren jakitea, azken finean, ezinbestekoa da jakitea zer den egia eta zer ez. Ainhoa Lazkanok bota dituen galderak oso aberasgarriak direla pentsatzen du. "Zer egin dezakegu inklusioaren alde? Zein pauso eman ditzakegu komunikazioa errazteko, errespetua sustatzeko eta aniztasuna ospatzeko?" Galdera horien inguruan hausnartzea ezinbestekoa dela pentsatzen dut.

# data[].attributes.body
Alfonso Gomezen hitzetan, "ASPACE definitzen duen eredua pertsona bera denagatik ikustea dela. Bearrezkoak izan ditzazkeen laguntzak kontuan hartuta, baina pertsona gisa kontuan hartuz. Bere lesiotik haratago zein honen eraginetatik haratago. Garrantzitsua da begiratzeko modua aldatzea eta hau modu ezberdin batean enfokatzea". Bideoa asko gustatu egin zait eta etiketak apurtzeko ezinbestekoak diren tresnak eskeini egiten dituzte.

# data[].attributes.body
Interesgarria iruditu zait ikusmen urria eta itsuen arteko desberdinatsuna. Askotan, denak poltsa berean sartzen dugulako eta denak berdin tratatzen ditugulako. Horregatik, bereizketa hori egitea ezinbestekoa dela iruditzen zait. "Ikusmen murriztua dut." txapa oso baliagarria dela pentsatzen dut. Behin baino gehiagotan ikusi izan ditut pertsonak txapa horrekin. Oso aberasgarriak direla pentsatzen dut. Kaletik goazela pertsona bat txapa horrekin ikusten badugu, tokia egin ahal diogu hobeto pasatzeko, edo garraio publikoan, laguntza eskaini ahal dugu.

# data[].attributes.body
NAHIA SÁEZ DE LA FUENTE

Hurbilketa honen ondoren, baieztatu dut jada banekiena: autismoaren barruan ez dagoela profil bakarra, baizik eta aniztasunez osatutako espektro/mundu bat. Adibidez, ikuspegi zientifikotik komunikazio eta interakzio sozialeko desberdintasunak azpimarratzen badira ere, horiek ez dira defizit hutsak, baizik eta mundua bizitzeko modu bereziak.

Nire esperientzia pertsonal eta profesionaletik hitz eginez, argi daukat pertsonak direla, baldintza bat baino askoz gehiago direla, eta testuinguru egokiak izanez gero, proposatzen dutena egiteko gai direla.

Horregatik, funtsezkoa iruditzen zait begirada aldatzea: pertsona erdigunean jartzea, komunikatzeko beste modu batzuk ulertzea eta haien potentziala garatzeko testuinguru erraztatzaileak sortzea.

Askok pentsatzen dute haiek gugandik asko ikasi behar dutela, baina egia da guk ere haiengandik asko ikasi dezakegula.

# data[].attributes.body
Bideoa asko gustatu zait. Oso gai interesgarria dela pentsatzen dut. Alfonso Gomezen hitzak asko gustatu zaizkit, "ver a la persona más allá de su lesión." Kasu honetan ere, batzuetan disgaitasuna pertsonaren aurretik jartzen dut. Pertsonak lehen planoan jartzea ezinbestekoa dela pentsatzen dut.

Oso bideo aberasgarria da,testigantza desberdinak ikusi direlako eta bakoitzak bere historia kontatu duelako. Hausnarketara eramaten duen bideoa dela iruditzen zait.

# data[].attributes.body
NAHIA SÁEZ DE LA FUENTE

Entzumen desgaitasunari buruz ez dakit gehiegi, baina hurbilketa honi esker gauza berriak ikasi ditut. Batzuetan ni neu ere mitoetan erortzen naiz, adibidez pertsona gor guztiak mutuak zirela pentsatzen nuen baina hori guztia faltsua dela ikusi dut. Gainera, zeinu-hizkuntza hizkuntza osoa dela eta pertsona gorrek komunikatzeko eta informazioa eskuratzeko modu ugari dituztela ikasi dut ere.

Horregatik, ezjakintasunez jantzita nagoenez errealitate honi dagokionez, hartu nahi dudan konpromisoa honakoa da --> Entzumen desgaitasuna duten pertsonen benetako munduan murgilduko naiz, eta mitoetan eta aurreiritzietan ez erortzeko konpromisoa hartzen dut.

# data[].attributes.body
Adimen disgaitasuna, denboran zehar beste begi batzuekin ikusten hasi gara. Lehen, gizarteak muga gisa ulertzen zuen batez ere, eta pertsona horiek baztertuta edo gutxietsita geratzen ziren askotan. Gaur egun ordea, ikuspegia aldatzen joan da; pertsonaren gaitasunak, beharrak eta aukerak erdigunean jarriz. Ulertzen dugu adimen desgaitasuna ez dela pertsona definitzen duen ezaugarri bakarra, baizik eta aniztasunaren parte dela. Horregatik, inklusioa, errespetua eta laguntza egokiak funtsezkoak direla gero eta kontzienteago gara.

Horrez gain, desgaitasun intelektuala daukaten pertsonekin hitz egiterakoan, askotan infantilizatu egiten ditugula, eta "haur bat izango balitzake" bezala hitz egiten diegula. Kontzientzia izan behar dugu beraiek ere pertsonak direla eta horrela tratatu behar ditugula. Gehitzeko, adimen desgaitasuna duen pertsonak, ez du pertsona bera definitzeko edo mugatzeko arrazoia izan behar. Maribel Caceres-en hitzak harturik "Si hablamos de inclusión, la sociedad tiene que aceptar nuestro derecho a decidir y a tomar las riendas de nuestras vidas”. Bat egiten dut guztiz honekin, baina egia da zaila egiten zaidala eta zaigula gizarte moduan laguntzeko ikuspegi hori moldatzea, nahiz eta gogo onekin egin.

Ni neu ere konturatu naiz, desgaitasun intelektuala daukaten pertsonak ezagutzerakoan gehiago begiratzen dudala zein zailtasuna dituzten, nola lagundu.. pertsonan beran baino. Baina, pertsonak ez gara "gauzak", benetako izakiak gara, sentitzen, amesten... dugunak. Oso aberatsa iristen zait, aurrezagutzak mahaigainean jartzea, horrela beste ikuspegi batzuk ezagutzeko aukera ematen du.

# data[].attributes.body
NAHIA SÁEZ DE LA FUENTE

Honi buruz irakurtzeak gogorarazi dit praktiketan pasatu zitzaidan gertaera bat:

Emakume eta gizon batek ikasleei goalball jokoaren inguruko tailer bat eman zuten, eta saioan adibide praktiko desberdinak jarri zituzten, horrela haurrek ikas zezaketen nola ikusten duten pertsona itsuek baita ikusmen murrizketa ezberdinekin bizi diren pertsonak ere. Horretarako, betaurreko desberdin batzuk erabili zituzten, eta horrela ikasleek, lehen pertsonan, bizi izan zuten, adibidez, zer den “tunel” moduan ikustea.

Tailerraren amaieran, dena azalduta zegoela, galdetu zuten: “Zuek ezagutzen al duzue pertsona bat itsua edo ikusmen urria duena?”. Momentu horretan, ikasle guztiek ezetz erantzun zuten, baina tailerrekoek barre egin eta esan zuten: “Baietz, bai duzue, gu adibidez.” Horrela, haurrek eta ni neu ulertu genuen zein handia den aurreiritziak izatea eta pertsona haien gaitasunen inguruko uste okerrak izatea.

# data[].attributes.body
Autismo Espektroaren Nahasteak terminoa erabiltzen da, autismoaz hitz egiterakoan. Nik neuk orain dela bi urte praktikak egiterakoan gelan izan nuen espektro honen barruan zegoen haur bat. Hasieratik nabaritu nuen berarekin konektatzeko modua erabat desberdina zela, baina ez nekien zergatik irakasleak azaldu zidan arte egoera. Berarekin harreman ona sortu nuen eta baita bere konfiantza bereganatu, baina hala ere, egoera batzuetan ez nekien nola jokatu edo erreakzionatu. Berak nola jokatzen zuen, nola azaltzen zen, nola arrazoitzen zuen (bere moduan txikia zen oraindik) liluratuta utzi ninduen niretzako "mundu berri bat" zelako.

Uste dut oso garrantzitsua dela espektroaren gaineko informazioa jasotzea eta ulertzea. Beste modu batean prozesatzen dute guztia eta baita hauteman errealitatea, beraz ezinbestekoa da elkarrezagutza hauek partekatzea eta kontuan izatea, pertsonaren araberakoa direla jokabideak eta bizia.

Autismoak espektro ugari ditu, beraz ezin ditugu denak "saku" berean sartu eta orokortasunetan erori. Horretarako garrantzitsua izango da Plena Inclusionek autismoaren errealitateenganako hurbilketako hiru ikuspegiei begiratzea: Zientziaren ikuspegitik, enpatiaren ikuspegitik eta bakoitzaren begiradatik.

Asko gustatu zait "Ez dekogu autismoa, autistak gara, ezkertixe edo eskumatixe izetie moduen".

# data[].attributes.body
Irakurri dudanetik, gehien deitu didana ikuspegi aldaketa izan da: adimen desgaitasuna ez dela pertsona bera definitzen duena, baizik eta inguruneak eta eskaintzen diren laguntzek baldintzatzen dutela. Bereziki gustatu zait pertsona bere osotasunean ulertzea, bere nahiak, emozioak eta ametsak kontuan hartuta, eta ez soilik zailtasunetan oinarritzea.

# data[].attributes.body
Gai hau oso interesgarria iruditzen zait, izan ere, Autismo Espektroaren Nahastea bezala, gelan maiz ikusi edo detektatu ahal dena. Praktiketan ere ez dut inoiz izan entzumen disgaitasunik daukan haurrik beraz, esan dezagun "mundu hau berria" dela niretzako.

Horrez gain, honen gaineko mitoak zeintzuk diren eta informazio osagarria izateak asko lagundu dit nire ikuspegia zabaltzeko. Ezinbestekoa iruditzen zait irakasle bezala informazio honen berri izatea, gero gelan nola jokatu, zer egin... jakiteko.

Asko gustatu zait Hanson-en hitzak "Yo mismo soy sordo. Mi mayor obstaculo no es mi sordera, sino superar los prejuicios y la ignorancia de quienes entienden lo que pueden hacer las personas sordas". Guztiz ados honekin, askotan gure ezjakintasuna gaitik, ekintzak egiten ditugu jakin gabe zer egiteko gai diren.

# data[].attributes.body
Autismo Espektroko Nahasteei buruz irakurri dudanak nabarmendu dit aniztasunaren ideia: autismoa ez dela errealitate bakarra, baizik eta pertsona bakoitzaren bizi-ibilbideak, gaitasunek eta beharrek osatzen duten espektro zabala. Gustatu zait Plena Inclusiónek proposatzen duen hurbilketa hirukoitza: zientziatik, enpatiatik eta norberaren begiradatik ulertzeko beharra, ikuspegi bakar eta murriztaileak saihestuz.

Kolektibo honen inguruko lana egitea interesatzen zait, askotan estereotipoen bidez ulertua delako, eta uste dudalako hezkuntzan funtsezkoa dela ulermena, errespetua eta egokitzapena sustatzea, pertsona bakoitzaren beharrak eta indarguneak kontuan hartuta.

# data[].attributes.body
Testu honetan gehien nabarmendu zaidan ideia da adimen-desgaitasuna ezin dela pertsonaren ezaugarri isolatu gisa ulertu, pertsonaren eta ingurune sozial, kultural eta fisikoaren arteko harremanaren ondorio gisa baizik. Ikuspegi horrek erabat aldatzen du adimen-desgaitasunari buruzko begirada, ikuspegi kliniko edo diagnostiko hutsa gaindituz eta pertsona bere osotasunean kokatuz.

Funtsezkoa da ulertzea funtzionamenduan sortzen diren zailtasun asko ez direla pertsonaren gaitasun faltaren ondorio zuzena, baizik eta, askotan, inguruneak ez dituelako behar diren euskarriak, irisgarritasuna edo ulermena eskaintzen. Ingurune erraztailea, ulerterraza eta lagungarria eskaintzen denean, pertsona askok beren gaitasunak modu eraginkorragoan garatzeko eta adierazteko aukera dute. Horrek agerian uzten du gizartearen erantzukizuna, ez bakarrik pertsonarena.

Patricia Navasek dioen bezala, "lo que mejor define a una persona es su nombre y sus sueños", eta adimen-desgaitasuna duten pertsonak subjektu aktibo gisa ulertzeko beharra azpimarratzen du, ez laguntza pasiboaren hartzaile huts gisa. Nire ustez, Patricia Navasek planteatzen duen ikuspegiak agerian uzten du gizartean pertsonak beren ezaugarrien edo zailtasunen arabera definitzeko joera dagoela, eta ez benetan direnaren arabera. Desgaitasun intelektuala pertsonaren nortasunaren edo balioaren aurretik jartzen da askotan, eta horrek ikuspegi murriztailea eta bidegabea sortzen du.

Horregatik, ezinbestekotzat jotzen dut hausnarketa eta autokritika egitea, bai maila sozialean, bai maila profesionalean. Beharrezkoa da gure begirada eraikia nola dugun berrikustea, pertsonak etiketa baten bidez ulertu beharrean, subjektu oso gisa ezagutzeko: haien izena, harremanak, gaitasunak eta ametsak kontuan hartuta. Ikuspegi horrek esku-hartzeko eredu errespetuzkoagoak eta inklusiboagoak garatzen laguntzen du, pertsonen duintasuna eta beren bizi-proiektua erdigunean kokatuz.

# data[].attributes.body
Entzumen desgaitasunari buruz irakurri dudanak arreta berezia jarri dit ikuspegi aniztasunean: gortasuna ez dela soilik entzumen faltatzat ulertu behar, baizik eta askorentzat kultura, hizkuntza eta bizitzeko modu bat dela. Bereziki gustatu zait ideia hori, gortasuna gabezia gisa ikusi beharrean, beste errealitate eta identitate baten adierazpen gisa ulertzera gonbidatzen duelako.

Honek lotura zuzena du landutako begiradarekin, izan ere, hurbilketa zintzo batek gure aurreiritziak zalantzan jartzea eta ikuspegi globala hartzea eskatzen du, pertsonak eta haien bizipenak erdigunean jarriz.

# data[].attributes.body
Ikusmen desgaitasunari buruz irakurri dudanak deigarria egin zait ikusmenaren funtzionamendua faktore askok baldintzatzen dutela ikustea, ez soilik zorrotasunak edo ikus-eremuak. Gustatu zait ulertzea nola eragiten duen pertzepzioan eta ingurunea ezagutzeko prozesuan, eta nola horrek ikaskuntza autonomoa zaildu dezakeen. Horrek agerian uzten du laguntzak eta baliabideak modu pertsonalizatuan antolatzearen garrantzia.

# data[].attributes.body
Ikusmen urriaren eta itsutasunaren arteko bereizketa ekartzea oso aberatsa egiten zait, izan ere, askotan denak saku berdinean sartu izan ditudalako eta esanahiak bereiztu behar dira.

Oso garrantzitsua da pertsona bakoitzaren egoera eta errealitatea ezagutzea. Horrez gain, aipatu behar da maila ezberdinak daudela, beraz bakoitzak behar duen laguntza ez da berdina izango eta egokitu beharko da.

Nik kaletik ikusi izan dut bastoi batekin kalean zehar ibiltzen eta bertan ere informazio ugari jartzen dizu, izan ere, nik beti ikusi izan dut zuria (gorria ere bada) gorrentzako eta ikusmenik ez daukatenentzako eta berdea ikusmen murriztua daukatenetzako.

# data[].attributes.body
Motore desgaitasunari buruz irakurri dudanak arreta eman dit terminoaren esanahi zabalak eta eguneroko egoera oso desberdinak barne hartzen dituela ikusteak. Gustatu zait azpimarratzea zailtasunak ez daudela soilik gorputzaren mugimenduan, baizik eta pertsona ingurunearekin harremantzeko moduan eta testuinguruak jartzen dituen oztopo gehigarrietan. Horrek gogorarazten du hezkuntzan funtsezkoa dela denbora, laguntzak eta jarrerak egokitzea, pertsonen autonomia eta parte-hartzea benetan errazteko.

# data[].attributes.body
Aspaceko bideoa asko gustatu zait eta errealitate honen berri gehiago jakiten lagundu dit. Alfonso Gomez-en hitzak asko gustatu zaizkit, "Ver a la persona por lo que es, teniendo en cuenta los apoyos que necesita, pero teniendo en cuenta como persona, mas alla de su lesion". Kasu honetan ere, pertsona begiratu beharrean, lesioa jartzen dut aurretik, eta hori da aldatu beharrekoa. Testigantza desberdinek beraien errealitatea eta bizimodua helarazten digute, haunsarketara bultzatzen duena.

Gizartean hau begiratzeko modua aldatzea ezinbestekoa izango da, aldaketa txikiak egiten joateko eta baita errealitate honen gaineko kontzientzia hartzeko. Irakasle bezala ere, nola jokatu, nola lagundu, zer egin... baliabideak izatea ezinbestekoa izango da ahalik eta modu egokiena eskaintzeko eta beraien garapena ahalik eta hoberena izateko.

# data[].attributes.body
Bideoan entzundako esaldia "ez dugu autismorik, autistak gara, ezkertixe edo eskumatixe izatie moduan" oso indartsua iruditu zait, eta argi uzten du autismoa ez dela gaixotasun bat, pertsonaren izaeraren parte den baldintza bat baizik. Ikuspegi horrek erabat hausten du autismoa "sendatu beharreko zerbait" gisa ulertzeko joera, eta aniztasunaren zati gisa kokatzen du.

Hausnarketa horrek agerian uzten du garrantzitsua dela informazioa izatea eta entzute aktiboa izatea. Ezjakintasunetik oso erraz sortzen dira aurreiritziak eta azaleko ikuspegiak, askotan errealitatetik urrun daudenak. Horregatik, funtsezkoa da autismoaz hitz egitean autisten ahotsak erdigunean jartzea, haien bizipenak eta esperientziak zuzenean entzunez.

Niri bereziki baliotsua iruditu zait, haien bizipenak entzuteak nire aurreiritzi inkontzienteak identifikatzea eta autokritika egitea ahalbidetu didalako. Horrek erakusten du inklusiorako lehen urratsa ez dela soilik informazioa jasotzea, baizik eta gure begirada berrikustea eta zalantzan jartzea. Azken batean, aniztasunaren ulermenean, errespetuan eta aitorpenean oinarritutako gizartea eraikitzeko, ezinbestekoa da autistei benetan entzutea.

Gogoan dut praktikaldian haur autistekin lan egiteko aukera izan nuen egun hura eta esperientzia horrek autismoaren espektro zabala benetan ulertzen lagundu zidan. Konturatu nintzen haur bakoitza mundu bat dela eta ezin dela errealitate bakar batera mugatu. Kasu askotan, hitzik gabe ere, haien keinuak, begiradak edo jokabideak ulertzen ikasi nuen, harremana beste modu batzuetan eraikiz. Esperientzia horrek erakutsi zidan komunikazioa ez dela beti hitzezkoa, eta benetako ulermena presentziatik, enpatiatik eta errespetutik sortzen dela. Horrek nire begirada aberastu eta autismoaren ikuspegia sakonki eraldatu zuen.

# data[].attributes.body
Entzumenen desgaitasunari buruzko ezagutza eta informazioa eskuratzea oso interesgarria izan zait. Gizartean modu inkontzientean zer mito eta aurreiritzi sortzen ditugun ohartzeak hausnarketa sakona eragin dit. Askotan, gaiari buruz ez dugun ezagutzatik abiatuta, uste faltsuak eta azaleko ikuspegiak eraikitzen ditugu, eta horrek errealitatea okerreko argitan ikustera garamatza.

Bereziki, Ainhoa Lazkanok egindako galderak oso interesgarriak iruditu zaizkit, autokritika sustatzeko aukera eskaini baitit. Galdera horiek nire aurreiritziak zalantzan jartzera eta nire ikuspegia berrikustera eraman naute. Esperientzia horrek erakutsi dit informazioa eta entzute aktiboa ezinbestekoak direla, ez bakarrik konpetentzia ulertzeko, baita gizartearen aldetik modu inklusiboagoan eta errespetuzkoagoan erantzuteko ere.

Laburbilduz, entzumen desgaitasuna ulertzeko eta inguruneak egokitzeko ezagutzak eskuratzea ez da akademikoa soilik izan behar, baizik eta hausnarketa pertsonala eta profesionala sustatzen duen esperientzia. Gizartean aurreiritziak gainditzeko eta pertsona guztien beharrei erantzuteko oinarri sendoa eskaintzen du.

# data[].attributes.body
Infografia honek, orokorrean zerbaiten falta, gabezia eta eskasia modu negatiboan adierazteko eta sentitzeko dugun joeraz pentsaraztera eraman nau. Entzumen disgaitasuna duen jendean fokatuz, entzun ezin duten pertsonak lez definitzera mugatzen gara egite dituzten eta gure kontrara komunikatzeko izan ditzaketen bereziko baliozko komunikazio moduak gutxietziz. Autismoaren gaiarekin gertatu zaidan berdintsu hurbilean bizi ez dudan egoera izanik gutxitan jarri ditut zalantzan honekiko ditudan usteak. Ainhoa Lazkanok hanpadura egiten du aipatutako uste horietan, alegia honen inguruan sortu izan diren mitoetan eta bereziki ikutu nau atal honetan agertzen diren Holof Hansonen hitzak: Yo mismo soy sordo, mi mayor obstáculo, no es mi sordera, sino superar los prejuicios y la ignorancia de quienes no entienden lo que pueden hacer las personas sordas. Adierazpen honekin beste behin argi geratu zait irakasle gisa, haurren gan ditugun espektatibak eta hauen izateari ematen diogun balioa, duten disgaitasun haratago joan behar dela.

Aitortu beharrekoa da jakinmin handia piztu duela gai honek nigan.

# data[].attributes.body
Beste behin gaiaren inguruko ez jakintasunak ikusmen urritasuna duten pertsonak zaku berean sartzeko dugun tendentziaz jabetzera eraman nau. Lehen Hezkuntzako graduan zehar aurreko infografietan agertutako gaiak zeharka landuta nituen ez hau bezala. Ez nituen ikusmen-desgaitasuna alegia, ikusmenaren funtzionamenduaren murrizketa bi alderdiren arabera sailkatzen zirenik, ikusmen-zolitasuna eta ikus-eremua.

Txaparen kontuan fokatuz, esangonuke sentimendu kontra jarriak azaleratu zaizkidala, izan ere, egoera hauek bizi dituzten gizabanakoak detektatzen eta honen aurrean modu prudentean jokatzen lagun diezazkuen arren, ezinbestekoa iruditzen zait norberak dituen barrera mentalei aurre egitea, disgaitasuna dutela jakiteak ez bai dakar beti jarrera enpatiko, ulerkor ezta koherentea.

# data[].attributes.body
Orain dela hiru urte eskola kirolean nengoela, LH3ko mailan autismoa zuen haur batekin egoteko arduradun jartzea eskatu zidaten. Nik oso motibatuta baiezkoa eman nuen, eta haurraren laguntzaile bezala aritu nintzen. Hasieran kostatu egin zitzaidan, baina bereala lortu nuen bere konfiantza eta hurbiltasuna.

Gehienetan, haur guztiak alde batetik jolasten egoten ziren, eta ni berarekin beste alde batetik. Denborarekin konturatzen joan nintzen ez ginela benetako inklusioa aurrera eramaten ari, eta pixkanaka saiatzen hasi ginen mutikoa beste taldekideekin ere jolastu zezan. Nire buruan pixka bat zaila izan zen egoera hau kudeatzea; alde batetik uste nuelako gehiago gustatzen zitzaiola bakarrik jolastea, baina beste aldetik ez nuen txarto ikusten beste guztiekin jolasten, eta denontzat aberasgarria izan zitekeela pentsatzen nuen.

Gai honek kontraesan batzuk sortzen dizkit oraindik nire barruan, eta horregatik, gai honetan sakontzea nahi dut. Garbi daukadana da pertsona bakoitza mundu bat dela, eta geroz eta pertsona gehiago ezagutzeak hobeto laguntzen ikasteko aukera emango digula.

# data[].attributes.body
Adimen disgaitasuna duten pertsonen kasuan, garrantzitsua da ulertzea zailtasunak ez direla soilik pertsonarenak, baizik eta askotan inguruneak jartzen dituen oztopoen ondorio direla. Pertsona hauek beste batzuek baino denbora gehiago behar izan dezakete ikasteko edo komunikatzeko, baina horrek ez du esan nahi ezin dutenik beren gaitasunak garatu. Ingurunea irisgarria, ulerterraza eta lagungarria denean, askoz errazagoa da autonomia eta parte-hartzea sustatzea. Horregatik, kolektibo honen bizi-kalitatea hobetzeko gakoa ez dago “gabeziak konpontzean”, baizik eta behar dituzten babesak eta aukerak eskaintzean, pertsona bakoitzak bere bizi-proiektua aurrera eraman ahal izan dezan. Ikuspegi sozial eta funtzional honek pertsona erdigunean jartzen du, baina inguruneak duen erantzukizuna ere azpimarratuz.

# data[].attributes.body
Adimen disgaitasun duen pertsona batez hitz egiten dugunean ez dugu esan behar "sufre" duela, baizik eta "tiene", horrekin bakarrik pertsona hori biktimizatzen dugulako. Horrez gain ez ditugu pertsona horiek infantilizatu behar, guztiak bezala hasten dira eta umeak izaten uzten dute emakume eta gizonak izatera pasatuz.

Adimen disgaitasunaren diagnostikotik haratago joan behar gara eta pertsona osotasunean ulertu behar dugu, haiek ere haien nahiak, ametsak, emozio eta harremanak dituzte.

Azkenik helburu bezala eta nirekin kritikoagoa izatea eraman didana, hau irakurtzea izan da; helburua ez da zailtasunak ezabatzea, baizik eta ingurunea moldatzea eta bakoitzaren pontziala garatzen uztea. Eta hor gure betebeharra sartzen da.

# data[].attributes.body
Espektro Autista Nahasteari buruz hitz egitean, oso deigarria egiten zait kolektibo hau, klasean autismoa duen ikasle bat dudalako. Egunerokoan, egoera batzuetan ez dakit ondo nola jokatu, bere emozioak oso gorabeheratsuak direlako eta batzuetan aldaketa txikiek eragin handia dutelako beregan. Adibidez, zenbaitetan soinu jakinek urduritasuna sortzen diote, eta beste batzuetan, berriz, argi indartsuek edo espazio jakin batek deseroso sentiarazten dute. Horrek erakutsi dit autismoa ez dela errealitate bakarra, baizik eta espektro zabala dela, eta pertsona bakoitzak mundua ikusteko eta informazioa prozesatzeko modu propioa duela. Harreman sozialetan edo emozioak adieraztean zailtasunak izan ditzakeen arren, arreta eta kontzentrazio maila handia erakusten du askotan. Nire ustez, garrantzitsuena konfiantza sortzea, errutinak errespetatzea eta ingurunea egokitzea da, ikasleak seguru eta ulertua sentitzeko aukera izan dezan.

# data[].attributes.body
“La discapacidad intelectual no es una enfermedad” esaldiak, askoren usteak zalantzak jarriko  lituzkeela ohartu naiz. Onarpenetik abiatu behar gara eta pertsona bakoitzaren benetako ezagutzan murgiltzea izango da gakoa. Horretarako, pertsonari zuzenean galdetu eta nor den jakingo duzu. Aurretik landu duguna kontuan izanda, harremantzerako orduan, oztopoak dituztela esan beharrean, bakoitzak bere erritmo eta moduak dituela onartu behar dugu. Gune seguruak sortzea eta aukera anitzak eskaintzea ezinbestekoa da eta hori, pertsona orok eman beharreko pausua dela ondorioztatzen dut, eskola komunitatetik hasita, herriko dendari zein auzokideetaraino. Egokitzapen horrek, autodeterminazioan eragin zuzena duelako.

# data[].attributes.body
Ikusmen-desgaitasunari buruzko ezagutza eskuratzea oso aberasgarria iruditu zait, batez ere ikusmen-urritasunaren eta ikusmen-itsutasunaren arteko aldea ulertzea. Askotan, baita nik ere, denak modu homogeneoan jasotzen nituen, eta esperientzia horri esker aurreiritzi horiek identifikatu eta autokritika egin ahal izan dut.

Karreran laugarren mailan nengoenean, unibertsitatera ikusmen itsutasuna zuen emakume bat etorri zen hitzaldi bat ematera, eta bere bizipenak entzutea oso aberasgarria izan zen. Bere kontakizunek agerian utzi zuten nola aurre egin behar izan zien gizarte-aurreiritzi eta oztopo askori, eta horrek nire jarrerari eta gizarteaz nuen ikusmoldeari buruz gogoeta sakona eragin zidan. Berak txapen erabilera ere erakutsi zigun; pertsona bakoitzaren desgaitasuna mailatan jasotzen zen bertan, ikusmen-urritasunaren barruan espektro zabala baitago. Teknikoki oso erabilgarria izateaz gain, praktika horrek erakutsi zidan funtsezkoa dela pertsona bakoitzaren behar bereziak errespetatzea eta autonomia sustatzea.

Laburbilduz, hitzaldiak eta jasotako informazioak hausnarketa kritiko eta autokritiko sakona eragin didate. Sortzen ditugun aurreiritzi eta uste oker ugariren inguruan hausnartu dut, askotan ez baikara ohartzen horiek ikusmen desgaitasuna duten pertsonen bizitzan izan dezaketen eragina. Esperientzia horren ondorioz, nire ikuspegia inklusiboagoa, errespetuzkoagoa eta profesionalagoa izatea da nire helburua, eta argi ikusi dut pertsona bakoitzaren beharrak, autonomia eta bizipen subjektiboak eredu guztien erdigunean jartzea ezinbestekoa dela, bai ikusmen-desgaitasunaren inguruko esku-hartzeetan, bai gizarte inklusiboago eta errespetuzkoago baten eraikuntzan.

# data[].attributes.body
Harrituta geratu naiz, bideoko hizlari askori autismo espektroa detektatu izandako adinarekin. Horrek, hausnartzera eraman nau orain dela urte gutxi batzuk atzera,  zer nolako informazio urria eta eskasa zegoenaren inguruan.

Nire ustez, geroz eta arinago identifikatzen baldin bada, haurrarentzako hobeto izango da. Izan ere, haurraren testuinguruak eta batez ere familiak askotan ez dituelako haurraren jokaera batzuk ondo ulertuko. Esku hartze egokian dago gakoa. Ez datza etiketatzean, baizik eta pertsonaren bizi kalitatea hobetzeko helburua izaten.

Harremantzerako orduan, bideoan Dari Goitiak adierazi bezala, erraztasun asko ematen dio bere ingurukoek jakitea. Informazioa prozesatzeko modu desberdin horiek ulertu behar ditugu eta hori izango da hezitzaile gisa, nire begiradaren funtsezko printzipioetako bat.

# data[].attributes.body
Bideoan esaten den bezala, jendea autismoari buruz ikuspen oso superficiala dauka eta ezjakintasun asko dago.

Bideoa ikusi eta gero konturatu naiz ze garrantzitsua den haiekin harremantzeko modua, haiei alderdi hori asko kostatzen zaielako eta haien ingurunekoek ez dugu arretarik horretan jartzen. Haiek esaten duten bezala asko pentsatzen dute nola integratu eta nola moldatu, baina zoritxarrez besteok ez dugu hori pentsatzen eta begiten dugun lehenengo gauza baztertzea edo arraro bezala hartzea da.

Orduan nire jarrerei buruz hausnartzea eragin dit.

# data[].attributes.body
Patriciaren elkarrizketa oso interesgarria iruditu zait. Momentu batean esaten du pertsonak definitzen dituena ez dela duten desgaitasuna, baizik eta bere izenak, zer gustatzen zaien edo ez, zer amets edo asmo dituzten... Oso interesgarria iruditzen zait, ze askotan ahaztu egiten zaigu pertsona ikustea, eta arreta desgaitasunean soilik jartzen dugu, pertsona hori datu soil horrekin ezagutzen dugula pentsatuz.

Horrez gain, amaieran esaten duena ere oso garrantzitsua iruditzen zait, ze gaur egun horri buruz asko hitz egiten den arren, errealitatean gutxitan eramaten da. Esaten du desgaitasun intelektuala duten pertsonek, laguntza jasotzeaz gain, laguntza eskaini ahal izateko testuinguru berriak sortzea gustatuko litzaiokeela. Uste dut askotan hori ez dela ematen gure beldurrengatik, laguntza behar duten pertsona hauskor bezala ikusten ditugulako, eta ez ekarpena eta laguntza ere eskaini dezakeen pertsona bezala. Eta konturatu naiz landu behar dudan funtsezko faktorea dela.

# data[].attributes.body
Autismoari buruz gehiago jakiteak nire autismoarekiko begirada pixkanaka aldatzea ekarri du. Hasieran, gizarteak sortutako estereotipoetan oinarritutako irudi mugatua nuen; autismo hitza entzutean, komunikaziorik batere ez zuen haur bat irudikatzen nuen, trenekin obsesionatuta, beti bakarrik egon nahi zuena. Lanketa hau egin ondoren, ordea, ulertu dut pertsona bakoitza bakarra dela eta autismoa modu askotan ager daitekeela eta horregatik espektro bat dela eta gaitasun desberdinak dituela.

Gainera, oso aberasgarria iruditu zait pertsona autista helduek beren esperientziei buruz hitz egiten duten bideoa ikustea, izan ere, orain arte beti haur batekin lotu izan dut autismoa. Ikuspegi horrek autismoa bizitza osoan zehar presente dagoen errealitatea dela ulertzen lagundu dit, eta nire irudikapen hori zalantzan jartzera eraman nau.

# data[].attributes.body
Entzumen disgaitasun duen eprtsona bat beste zentzumenak garatuagoak izan ohi ditu, izan ere, haien komunikatzeko bideak dira.

Aipatzen den bezala, haien zeinu-hizkuntza haientzak kultura, elkartruke, babesa eta indarra da, eta egia esanda ikastea gustatuko litzaidake.

Bideoan ikusten den bezala, diskriminazio asko bizi behar dituzte entzumen disgaitasun bat izateagatik, eta mitoak eta estereotipoak sortzen dtiuzten mugak apurtzen hasi beharko ginateke.

# data[].attributes.body
Autismoa ez da oztopo bat, hizkuntza bat baizik. Batzuetan hitzik gabe hitz egiten du, errutinen bidez lasaitzen da edo begirada desberdinetatik ulertzen du mundua. Zientziak markoa ematen digu, baina enpatiak bakarrik ematen dio benetako esanahia, eta gure begiradak erabakitzen du ulertu edo epaitu egiten duguna.

# data[].attributes.body
Ez dakit asko gai honi buruz, baina egia da behin baino gehiagotan entzun dudala komunitate honek aldarrikatu dituen eskubideen inguruan. Ainhoa Lazkanoren aurkezpenean ere gai horri buruz irakurri dut, eta besteak beste honako hau esaten du: “Komunitate gorra etengabe ari da bere identitatea eta eskubideak aitortzeko borrokan. Gizateriaren aniztasuna baloratzen duen ikuspegi inklusibo bat sustatu behar da, gortasuna ezabatu edo zuzendu nahi izan beharrean. Zeinu-hizkuntza giza eskubidetzat jotzen da, eta pertsona gorrek gizartean parte hartzeko funtsezko tresna dela azpimarratzen da”.

# data[].attributes.body
Oso deigarria egin zait testuinguruak duen pisu erabakigarria adimen desgaitasuna duten pertsonen bizitzan. Askotan, zailtasunak pertsonari egozten dizkiogu zuzenean, baina gero eta argiago ikusten dut pertsonaren funtzionamendua eta garapena neurri handi batean inguruneak eskaintzen dituen aukerek baldintzatzen dituztela.

Ildo horretan, bereziki esanguratsua iruditzen zait Patricia Navasen baieztapena: “Lo que mejor define a una persona es su nombre y sus sueños”. Aipu honek gogorarazten digu pertsonak ezin direla beren diagnostikoaren edo mugen arabera definitu. Pertsona bakoitzak identitate propioa du, nahiak, emozioak, harremanak eta etorkizunerako ametsak dituelarik, eta alderdi horiek guztiak kontuan hartu behar dira edozein esku-hartzean.

# data[].attributes.body
Testua irakurri ondoren, gehien gustatu zaidan ideia adimen desgaitasunari buruzko begirada-aldaketa da, ikuspegi sozial eta funtzionaletik ulertzea, ez ikuspegi kliniko edo diagnostiko hutsetik. Gustatzen zait, pertsona ez delako arazoaren erdigunea jartzen, baizik eta inguruneak eskaintzen dituen aukerek, laguntzek eta oztopoek baldintzatzen dutelako bere garapena. Funtsezkoa iruditzen zait helburua ez izatea zailtasunak “ezabatzea”, baizik eta testuingurua moldatzea, pertsona bakoitzak bere gaitasunak garatu, parte hartu eta bere bizi-proiektua eraiki ahal izan dezan. Ideia honek begirada inklusiboagoa, errespetuzkoagoa eta errealagoa eskainiz.

# data[].attributes.body
Ikasi dut ikusmen disgaitasunaren barruan termino asko daudela eta maila asko daudela. Eta horren menpe egotea, desberdintzen eta ulertzen laguntzen du.

Testua irakurri eta gero, baina gehiago bideoa ikusi eta gero konturatu naiz ikusmen disgaitasun mota asko daudela, baina haiek esaten duten moduan, besteok bereiztea zaila da, azkenean begiak guztiok bezala dutelako.

Irudiak jaso arren, informazio mugatua daukate, kalitate txikiagoarekin jasotzen dute eta interpretazio maila okerrago dute.

Itsuak diren pertsonak beste zentzumenetan oinarritzen dira, eta entzumen disgaitasun dutenak bezala, beste zentzumenak garatuagoak dituzte, haietan oinarritzen baitira.

Guztiak ez dute berdina ezta ez dute berdin bizi, horregatik bakoitza duen behar eta laguntzaren arabera moldatu behar gara eta baliabideak antolatu behar dira

# data[].attributes.body
Ez nuen gai hau asko ezagutzen baino infografia irakurri eta gero egia da interesa piztu zaidala. Infografia hau irakurri eta gero esaldi batekin geratuko nintzen “Si hablamos de inclusión, la sociedad tiene que aceptar nuestro derecho a decidir y a tomar las riendas de nuestras vidas”. Esaldi honek oso ondo azaltzen ditu pertsona hauen beharrak. Diagnostikokik haratago joan behar gara; nahia,desirak, emozioak... kontuan hartzen.

Inguruak eta gizartean askotan oztopoak ipintzen ditu haien bizi kalitatea egokia izateko. Horregaitik, gure lana gizarte bezala testuinguru erraztatzaileak sustatzea da.

LIDIA VELEZ

# data[].attributes.body
Testua irakurri ondoren, gehien gustatu zaidan ideia zentzumen desgaitasunaren kontzeptuak ez direla beti argiak da. Pertsona bakoitzak modu ezberdinean ulertzen ditu. Honek sakonki eragin dit, nire lagun batek gorra dena, behin esan zidana gogoratuta: “Batzuetan mundua modu ezberdinean ikusten dut, ez da hobea edo txarragoa, besterik gabe desberdina da”. Honek gogorarazi dit nola garrantzitsua den gure ikuspegia zabaltzea, gure ideietatik irtetea eta ulermena globalagoa izatea, gure posizioa baloratuz eta besteen esperientzia desberdinak errespetatuz.

# data[].attributes.body
Autismoaren barruan anistasunez osatutako pertsona desberdinak daude, horretarako ezinbestekoa da Plena Inclusionek aitortzen dituen 3 errealitateak ezagutzea.

Nire ustez aurreiritzi daude asko daude espectro autistarekin, eta betidanik profil berdina izan dugu buruan eta honek asko laguntzen du ikuspuntua irekitzeko.

Azkenean bideoan aipatzen den bezala "ez gara autistak, baizik eta autismoa daukagu" eta hau oso esaldi potentea da eta guztiok entzun beharko genukeena. Zeren erabiltzen dugun hiztegia zaintzea ezinbestekoa da.

Nire amaren lengusuak espectro autismoa dauka, eta berarentzat betidanik zaiena besteekin erlazionatzea izan da. Berak munduarekin erlazionatzen da musikaren bidez. Azkenean alderdi erraztatzaile horiek bilatzea asko lagundu dezake.

LIDIA VELEZ

# data[].attributes.body
Entzumen desgaitasunari dagokionez, aurretik nahiko landuta dudan arloa, izan ere, aurreko ikasturtean Entzumena eta Mintzaira aipamena ikasi nuen. Horri esker, desgaitasun mota honen inguruan oinarrizko ezagutzak eskuratu nituen, bai komunikazioari dagokionez, bai hezkuntza-esku-hartzearen ikuspegitik.

Egindako lanketak lagundu nau pertsonak begiratzeko modua birpentsatzen: ikuspegi medikotik aldenduz eta pertsona erdigunean jarriz, bere beharrak, gaitasunak eta identitatea kontuan hartuta. Horretan, zeinu-hizkuntzaren garrantzia nabarmenduko nuke, pertsona gorrentzat hizkuntza naturala eta eskubidea baita, eta komunikazioa, identitatea eta parte-hartzea indartzen baiditu.

# data[].attributes.body
Banekien ikusmen murriztuaren barruan sailkapen desberdinak daudela, baina “Horrela ikusten dugu ikusmen murriztua dugunok” bideoa ikusi ondoren ikaratuta geratu naiz. Izan ere, pertsona askori ikusi diet pegatina hori, eta ez nekien bereizgarri bezala eramaten zutela, bideoan esaten duten bezala: “gure ulergarritasuna behar dutelako eta agian, gure laguntza ere”.

# data[].attributes.body
Lesioaren arabera gorptutzaren zati bat edo gehiago mugitzeko zailtasunak dituzte. Batzuetan burua bidaltzen dituen mezuak, gorputzak ez du kasu egiten eta asktasunez lan egiten du.

Bideoan ikusten den bezala, laguntza behar dutela dakite, baina ere haiekin enpatia izatea eskatzen dute. Horrekin hobeto ulertzera ailegatuko garelako.

Ez hori bakarrik denbora eskatzen dute, batzuetan gure denbora markatzen dugulako eta haiek beste erritmo daukate. Errespetatu etaa onartu behar da.

Azkenik arreta deitu dit, begiratzeko modua aldatu behar dela esaten dutenean, eta lesioaren haratago begiratzea eskatzen dute.

# data[].attributes.body
Entzumen desgaitasunari buruz daukadan informazioa urria dela onartu behar dut. Egia da, pertsona gorren testigantzak entzun izan ditudala eta zeinu-hizkuntzako ikastaroa egiten ere hasi nintzela.

Ordea, ez naiz haratago abiatu eta hezitzaile gisa, kezkatzen nauena, entzumen urritasuna duten haurrei eman diezaieketen laguntza ez dela egokiena ezta aproposena. Azkenean, zeinu-hizkuntza beste hizkuntza bat da, kultura da. Bakoitzaren emozioak, beharrak, desirak azaleratzeko modua guztiz desberdina da eta horiek ez ulertzeak eta ezagutzeak egia esan, beldurtu egiten nau.

Ainhoa Lazkanok adierazi bezala hezkuntzan egiteko dauden aldaketek eta egokitzapenek, benetako inklusioa ekarriko dute. Baina, zeren zain gaude? Entzumen desgaitasuna duten pertsonek bizi duten errealitatearen aldarrikapenak ezagututa, ez al da ordua eraldatzen hasteko?

# data[].attributes.body
Motore desgaitasunari buruz irakurri dudana interes handia piztu dit. Finean, ez du bakarrik gorputzaren mugimenduarekin zerikusia, eguneroko bizitzan sortzen diren oztopoak ere barne hartzen ditu. Gustatu zait azpimarratzea zailtasunak inguruneak eta testuinguruak sortzen dituztela, ez pertsonak bakarrik. Hori kontuan hartuta, arreta jarri behar diogu hezkuntzari, finean, ezinbestekoa da denbora ematea, laguntzak egokitzea eta jarrerak moldatzea, pertsonen autonomia eta parte-hartzea errazteko.

# data[].attributes.body
Bideon bezain argi ezin da esan, oztopoa beti izan da pertsona eta hauek jartzen dituzten etiketak ikuspuntu guztiz mugatu batetik eta ez motore disgaitasuna bera dutenena. Alfonso Gomezen argi uzten digu begirada aldaketa pertsona ororen inklusioa bermatzetik datorrela desgaitasuna duten pertsonen ahalduntzeari bere lekua emanez, hauek bertan egotearen harridura sentitzetik urrun. Denok behar dugu laguntza zerbaitetan eta laguntza emate eta eskaintze hori ezin dugu hierarkizatu eta egoera guztiak dira errespeta garriak maila berean, laguntza ematea zama kontsideratzeari utzi behar diogula uste dut.

Motore desgaitasuna duten ikasleen errealitatea askotarikoa eta konplexua da, eta horrek ezinbestean begirada malgua eta pertsonalizatua izatea eskatzen digu. Ezagutza teknikoa lagungarria bezain ezinbestekoa den arren, ez da nahikoa hezitzaile gisa esku hartze esanguratsu eta egokia emateko eta  pertsona ulertzeko. Ezinbestekoa izango zaigu testuinguruari eta funtzionatzeko modu eta jokamoldeei erreparatzea. Muga horiek apurtzeak izan behar du hezkuntzaren benetako konpromisoa eta hau gure esku dago.

Ez dago besteak entzutea baino erreminta eta opari hoberik, elkarrengandik ikasi eta aberastu behar gara, zalantzarik gabe opari ezin hobea izan da ikasle ohien bideoa.

# data[].attributes.body
Entzumen disgaitasunari buruz mito desberdinak daude. Infografia hau irakurri eta gero, nik ere gauza desberdinak ikasi ditut.

Azkenean nik uste nuen zeinu hizkuntza komunikatzeko erabiltzen zutela baino zeinu hizkuntza ez da bakarrik komunikatzeko tresna bat, baizik eta identitatearen eta kulturaren adierazpen garrantzitsua.

Azkenik aitortu den moduan, oso garrantzitsua da gor komunitatea, haien artean informazioa elkartrukatu, gauzak partekatu... ahal dituzte, eta haiek ulertuak sentitzen dira.

Nire ustez, eskoletan ingelesa edo beste hizkuntza batzuk ikastea derrigorrezkoa da, baino zeinu hizkuntza ez. Eta nire ustez derrigorrezkoa izan beharko zen, eskubideen gauza bat delako.

LIDIA VELEZ

# data[].attributes.body
Alfonso Gomezen hitzak hauek izan ziren: “Ver a la persona por lo que es, teniendo en cuenta los apoyos que necesita, pero teniendo en cuenta como persona más allá de su lesión.” Zenbat aldiz murrizten dugu norbait etiketa batera, muga batera, bere gizatasun osoa behatzen geratu gabe? Gure pertzepzioetatik, zenbat baldintzatzen du gizartetik eta gure hezkuntzatik jasotzen ditugun aurreiritzi ikusezinek?

ASPACEko kideen bizipenak entzutea oso aberasgarria izan zen. Bere kontakizunek askotan ezagutzen ez ditugun hesiei aurre egiteko behar duten indarraz eta erresilientziaz kontziente egin ninduten. Neure buruari galdetu nion: zer aukera ukatzen ari gara ohartu gabe? Nola eralda dezakegu gure begirada pertsona bat bere diagnostikotik haratago kokatzeko?

Esperientzia honek autokritika sakona egitera eraman nau. Neure buruari galdetzera behartu nau: benetan entzuten al dut epaitu aurretik? Benetan prest al nago hartzen ditudan erabakiek eta ekintzek pertsonaren autonomia, desioak eta ikuspegia errespetatzeko eta lehenesteko moduan jokatzeko, neure irizpidea edo erosotasuna inposatu beharrean? Zer aldaketa egin ditzaket nire ingurune profesionalean eta pertsonalean inklusioa kontzeptu bat ez ezik, praktika erreal bat ere izan dadin?

Azken batean, Alfonso Gómezen hitzek eta ASPACEk partekatutako esperientziek erakutsi didate inklusioa hausnarketarekin eta autokritikarekin hasten dela. Lehen inpresioa ez onartzeak, gure ziurtasunak zalantzan jartzeak eta etengabe galdetzeak nola eragiten dioten gure ekintzek eta pentsamenduek besteen bizitzari, autokritika eta hausnarketa sakona bultzatzen laguntzen gaitu. Begirunetsuagoa, enpatikoagoa eta kontzienteagoa den ikuspegi bat hartzera bultzatu naute, non pertsona izango den erdigunea, eta non haren gaitasunek, duintasunak eta bizi-proiektuak gidatuko dituzten gure erabakiak eta harremanak izateko modua.

# data[].attributes.body
Infografian 2 disgaitasun mota desberdintzen dira; ikusmen urria eta itsutasuna. Horren ondorioz, oso garrantzitsua da pertsona bakoitzaren errealitatea ezagutzea ez delako berdina zerbait ikustea edo ezer ez ikustea. Hau ezagutu eta gero eskaintzen diren laguntzak pertsonalizatuak izan ahal dira.

Zentzumenak laguntzen dute errealitatearekin erlazionatzeko. Ikusmen urritasuna duten pertsonek, beste zentzumenekin erlazionatzen dira.

LIDIA VELEZ

# data[].attributes.body
Nire lagun batek Aspacen egiten du lan, eta azkenaldian gauza asko kontatzen dizkit. Berak ere, hemen azaltzen den bezala, etiketei buruz asko hitz egiten dit, eta “Etiketak apurtu” bideoa asko gustatu zait testigantza gehiago ikusi ditudalako. Testigantza guztiak ikusita, garbi dago aurreiritziak ezabatu behar ditugula eta pertsona bera ezagutu. Behin pertsona ezagututa, askoz errazagoa izango da behar duen laguntza eskaintzea. Zaila da gizartearen ikuspegia aldatzea, baina gu hasi behar gara pausoak ematen eta gure ikuspegia zabaltzen.

# data[].attributes.body
Ikusmen urritasunaren kontzeptualizazioari dagokionean, konturatu naiz, nahasita nengoela, itsutasuna soilik erabatekoa dela uste nuen eta itsutasun partziala ere badagoela irakurtzerakoan nire ez-ezagutzaz ohartu naiz.

Ikusmen urritasunaren txaparen erabilera aproposa dela uste dut, ordea, komunitatea  inklusiboa izango balitz, ez dut uste beharrezkoa izango zenik txapa erabiltzea, edo agian bai, norberak ere bestearen errealitatea ulertzeko, debatea daukat hor.

Berriz ere, etiketek pertsona ezagutzan mugatzen dutela eta horrek gure esku hartzean eragin zuzena duela argi dago. Komunitatea kontzientea izan dadin, gure begirada aldatzea ezinbestekoa da.

# data[].attributes.body
Bideoan aipatzen dute autismoaren inguruko ezjakintasun handia dagoela, eta uste dut gaur egun ezjakintasun hori are gehiago handitu dela. Autismoari buruzko uste faltsu asko daude, eta nire egunerokoan ikus dezakedanez, errealitatetik oso urrun dagoen "irudi" bat ematen ari zaiola uste dut. Horregatik, uste dut oso garrantzitsua dela benetan informatzea, aurreiritzirik gabe, eta haiei entzunez.

# data[].attributes.body
Oso interesgarria egin zait ikusmen murriztua duten pertsonen esperientzia bideo baten bidez ikustea. Hori ikusteak laguntzen dit ulertzen ikusmen disgaitasuna duten pertsonal nola sentitzen diren, nola bizi duten mundua eta zer zailtasun izan ditzaketen bere egunerokotasunean. Egia esanda, oraindik oso urrun sentitzen naiz desgaitasun mota honetatik, inoiz ez dudalako horrelakoa bizi.

Imaginatzen dut zelako zaila izan daitekeen informazioa mugatua edo batzuetan argi ez dagoenean. Horrek frustrazioa, nahasmena edo estresa sor dezake, eta horrek laguntzen dit nola erantzun eta esku hartu pentsatzen.

# data[].attributes.body
Motore-disgaitasunari buruzko gogoeta egiteko, oso eraginkorra iruditu zait ASPACEk esandakoa: “Sobre todo que nos deis tiempo, más tiempo para todo. Esto aunque parezca fácil, no lo es en la relación diaria, y en cambio nos es una ayuda fundamental, imprescindible para que podamos ser nosotros.” Pentsatzen dut zenbateraino zaila izan daitekeen hori gaur egun, dena azkarrago joaten den gizarte batean, non denbora askorik ez dagoen eta denek presaka bizi diren.

Motore-disgaitasuna duten pertsonentzat eguneroko ekintzak, mugikortasuna, jarrerak, objektuak manipulatzerakoan edo parte-hartze soziala askoz ere zailagoak dira. Nire ustez, garrantzitsua da ez bakarrik laguntza fisikoa ematea, baizik eta ulermen eta pazientzia eskaintzea ere, denboraren aldeko laguntza, beren erritmo propioan jarduteko aukera emateko eta modu horretan, testuingurua aproposa eskainiz pertsona horren bizi kalitatea hobetzeko.

# data[].attributes.body
Entzumen disgaitasuna duen kolektiboarekin komunikatzea izan daiteke zailenetakoa iruditzen zaidana, batez ere zeinu hizkuntza ez badakit. Egoera horretan, askotan sentitzen dut elkarrizketa bat bisualizatzea bera ere zaila dela, eta horrek segurtasun falta sortzen dit.

Askotan pentsatzen da pertsona gor guztiek ezpainak irakurtzen dakitela edo zeinu hizkuntza unibertsala dela, baina errealitatea askoz anitzagoa da. Entzumen galera mailak, noiz agertzen denak eta pertsona bakoitzaren inguruneak eragin handia dute komunikatzeko moduan eta gizarteratzeko aukeretan. Gainera, entzule izatea ez da derrigorrezkoa norberaren bizi-proiektua garatzeko eta hori ulertzea funtsezkoa iruditzen zait. Kolektibo honen inguruan dauden mitoek askotan oztopo gehiago sortzen dituzte benetako desgaitasunak baino, eta horrek erakusten du beharrezkoa dela informazio eta jarrera irekiagoak izatea.

# data[].attributes.body
Ikusmen disgaitasunari buruz hitz egitean, konturatzen naiz askotan ikusmen falta soilik hartzen dugula kontuan eta ez pertsona bakoitzak duen ikusmen funtzionamendu desberdina. Ikusmen desgaitasuna ikusmenaren murrizketa handia edo osoa izan daiteke, baina murrizketa hori hainbat faktorek baldintzatzen dute, hala nola ikusmen-zolitasunak, ikus-eremuak edo kontrasteekiko sentikortasunak. Pertsona batzuek ikusmen urria dute eta egokitutako baliabide bisualekin moldatu daitezke egunerokoan, baina beste batzuek itsutasuna dute eta horrek beste behar mota batzuk ekartzen ditu. Nire ustez, kolektibo honen kasuan ere, gakoa ez dago pertsonaren mugan bertan, baizik eta inguruneak eskaintzen dituen aukeretan eta egokitzapenetan. Seinaleztapen egokia, espazio antolatuak eta laguntza egokiak badaude, autonomia eta segurtasuna asko handitzen dira. Horregatik, ezinbestekoa iruditzen zait ikusmen desgaitasuna duten pertsonei buruzko ikuspegi zabalagoa izatea, estereotipoetatik harago joanez.

# data[].attributes.body
Denborarekin konturatu naiz benetan interesatzen ez zaren arte, ez zarela jabetzen komunitate gorraren atzean dagoen guztiaz. Hasteko, ez dakizu identitate propioa duen komunitatea denik ere. Haien hizkuntza propioa dute, haien ohiturak, haien kultura eta, baita haien umore propioa ere. Gainerako desgaitasunekin gertatzen den bezala, pertsona bakoitzak bere historia, nortasuna, izaera eta gustuak ditu, horregatik da hain garrantzitsua pertsona bakoitza ezagutzea.

# data[].attributes.body
Motore disgaitasuna duten pertsonen kasuan, ondorio nagusiak ez dira soilik gorputzean bertan ikusten, baizik eta pertsona bere ingurunearekin harremantzeko duen moduan. Mugitzeko zailtasunak ager daitezke gorputzaren atal batean edo gehiagotan eta hor sartzen da baita ahozko artikulazioa ere, askotan komunikazioa ere baldintzatuz. Lesioaren edo egoeraren arabera, beste esparru batzuetan ere eragina izan daiteke, hala nola sentsorialean edo adimen esparruan, baina hori ez da beti horrela. Garrantzitsua iruditzen zait ulertzea gure lana ez dela ikuspegi mediko edo berrabiltzaile batetik egitea, baizik eta egunerokoan sortzen diren oztopoak murriztea: etiketak, aurreiritziak eta autonomiarako trabak saihestea, hori bai dagoelako gure esku.

Askotan, kolektibo honek bizi duen zailtasunik handiena ez da mugimendu falta bera, baizik eta erritmoa errespetatzen ez duen gizarte batean bizitzea. Gorputzak ez die beti burutik datozen aginduei erantzuten, eta horrek hitz egiteko, mugitzeko edo jarrera jakin batzuk mantentzeko modu berezia sortzen du. Horrek, ordea, ez du esan nahi gauzak egiteko gogorik ez dagoenik; alderantziz, askotan laguntza edo denbora gehiago behar izaten da gauza berdinak egiteko. Nire ustez, kolektibo honentzat laguntzarik handiena denbora ematea da: presarik gabe, erritmoak errespetatuz eta pertsona bakoitza den bezala onartuz.

# data[].attributes.body
Hurbilketa express hau egin ondoren, argi geratu zait adimen desgaitasuna ez dela pertsona definitzen duen ezaugarria, eta Plena Inclusión-ek azpimarratzen duen bezala, ez dela gaixotasun bat, eta ez da beste errealitate batzuekin nahastu behar. Bereziki garrantzitsua iruditu zait helduak ez infantilizatzea eta informazioa hizkera argi eta ulergarrian eskaintzea, beti ere pertsonari zuzenean hitz eginez.

Interes handia piztu dit arreta ez dela pertsonaren “mugan” jartzen, baizik eta inguruneak eskaintzen dituen laguntza eta aukeretan. Patricia Navas-ek dioen bezala, “Lo que mejor define a una persona es su nombre y sus sueños”, eta horrek pentsatzera eraman dit zein garrantzitsua den etiketetatik harago joatea. Orduan, galdera hau sortu zait: benetan zenbateraino ematen diegu ahotsa adimen desgaitasuna duten pertsonei erabakiak hartzerakoan? Uste dut ezinbestekoa dela entzute aktiboa, errespetua eta pertsonaren ahalduntzea oinarri hartzea.

# data[].attributes.body
Infografia honetatik arreta deitu didana bideo amaieraren esaldia izan da, AGIAN gure laguntza behar dutela dioena. Hitz "sinple" horrek hausnartzera bultzatu nau, ze askotan “lagundu” behar dugula sentitzen dugu, nahiz eta pertsona horrek laguntza hori eskatu ez izan. Eta gehienetan ez gara jabetzen lortzen dugun gauza bakarra molestatzea edo oztopatzea dela. Ulertu behar dugu laguntzeak ez duela beti esan nahi beste norbaiten alde zerbait egitea, baizik eta galdetzea, entzutea eta benetan behar duena errespetatzea.

# data[].attributes.body
Testua irakurri ondoren, bereziki azpimarratu nahiko nukeen alderdia da desgaitasuna ez dela pertsonaren ezaugarri finko bat, baizik eta pertsonaren eta testuinguruaren arteko harremanen ondorio dela. Horrek aurreko fasean landutako begiradarekin lotura egitea eragin dit, modu batean edo bestean pertsona erdigunean jartzea eta etiketetatik haratago begiratzea lantzen baigenuen.

Gai hau arlo pertsonalera ekarriz, hausnarketarako momentua ere ekarri dit, eta galdera bat egin diot nire buruari, ea zenbatetan hartu ote ditudan pertsona baten zailtasunak bere ezaugarri moduan, eta ez gure inguruneak sortutako oztopoen ondorio bezala. Aurreko fasean landutakoaren harira, zenbateraino ari ote garen benetan testuinguruak egokitzen.

Horregatik, aurrera begira pertsona bere osotasunean ulertzea da gakoa, ikuspegi kliniko edo diagnostikotik haratago joatea, bere nahiak, helburuak, emozioak, ametsak kontutan hartzea ezinbestekoa da. Era berean, Patricia Navasek dioenarekin jarraituz, subjektu aktiboa, eskubideduna eta bere bizi-proiektua duten pertsonei bidea egiten laguntzea.

Saioa Arrospide.

# data[].attributes.body
Eugeni Alzibarrek egindako galdera honek, “Oztopoak beti izaten dira pertsonen ikuspuntuak, ez?” argi eta garbi gure begiradaren fokua non eta nola jartzen dugunari egiten dio erreferentzia. Pertsona ikusteko modua baita azkenean, inklusiorako bidean eragin zuzena izango duena.

Motore desgaitasuna duten pertsonen beharrak identifikatzea eta testuingurua egokitua eta malgua izatea ezinbestekoa da, denok lekua izan dezagun. Bistan da, Hezkuntza komunitateak horren premia duela, eraldaketa sasoia baita.

Komunikatzeko eta mugitzeko funtzionamendu anitzetan fokua jartzea, horiek onartzea eta beharrezko apoio eta baliabideak eskaintze ezinbestekoa da, entzute aktiboaz baliatuz eta beti pertsona erdigunean jarriz, besteen gisan, bizitza propio eta duin bate eraiki dezaten.

# data[].attributes.body
Eugeni Alzibarrek egindako galdera honek, “Oztopoak beti izaten dira pertsonen ikuspuntuak, ez?” argi eta garbi gure begiradaren fokua non eta nola jartzen dugunari egiten dio erreferentzia. Pertsona ikusteko modua baita azkenean, inklusiorako bidean eragin zuzena izango duena.

Motore desgaitasuna duten pertsonen beharrak identifikatzea eta testuingurua egokitua eta malgua izatea ezinbestekoa da, denok lekua izan dezagun. Bistan da, Hezkuntza komunitateak horren premia duela, eraldaketa sasoia baita.

Komunikatzeko eta mugitzeko funtzionamendu anitzetan fokua jartzea, horiek onartzea eta beharrezko apoio eta baliabideak eskaintze ezinbestekoa da, entzute aktiboaz baliatuz eta beti pertsona erdigunean jarriz, besteen gisan, bizitza propio eta duin bate eraiki dezaten.

# data[].attributes.body
Bideoan aipatzen duten bezala, autismoaren inguruko aurreiritzia oso superfiziala da. Ni, zorionez, nire 2. mailako praktiketan espektro autista zeukan ikasle bat izan nuen gelan eta egoera hori izateak oso ondo etorri zitzaidan kolektibo honi buruz gehiago jakiteko eta asko irakurtzeko eta informatzeko. Bideoan aipatzen dute ezjakintasun asko dagoela oraindik gaur egun eta guztiz ados nago.

Interesgarria iruditu zait ohartzea askotan ingurunearen egokitzapen faltak areagotzen dituela zailtasunak, eta ez autismoak berak, beraz zalantza hau sortu zait, zenbateraino ari gara pertsona bakoitzaren behar zehatzetara egokitzen, eta ez alderantziz? Uste dut beharrezkoa dela etiketa orokorretan ez geratzea eta pertsona bakoitza bere osotasunean ulertzea.

# data[].attributes.body
Batzuetan uste dugu gure ekintzak guztiz onak direla, baina batzuetan emaitza pentsatzen dugunaren desberdina izan daiteke, hala nola, itsu bati kalea zeharkatzen laguntzen saiatzen garenean edo kantoi batera hurbiltzen denean laguntzea. Guk guztiz intentzio positibo batekin egiten dugu beti, baina ez dugu beste pertsonan pentsatzen.

Ildotik abistuz, irakurri dudana edota ikusi dudan bideoa kontuan hartuta, konturatu naiz ikusmen desgaitasuna duten pertsonak garunaren beste atal batzuk garatzen dituztela eta zentzumenak gureak baino beste modu batean garatzen dituztela, horregatik, askotan ez dute gure ustez beharrezkoa den laguntzarik. Honek pentsarazten dit garrantzitsua dela kontziente izatea (apurka apurka saiatzea), eta ez beti aurreikustea zer den haientzat onena, baizik eta pertsona hori entzutea.

# data[].attributes.body
Hasteko, testuak esaten duen moduan, "autismoa ez da errealitate bakarra, ezta pertsona guztiak berdin deskribatzen dituen diagnostiko bat ere: espektro zabala da.

Honekin hausnartu dudana da, edo pentsaraztera eraman nau, askotan, autismoa duen edozein pertsonekin elkartu eta denekiko izaten dudan jarrera berdina dela.

Gizartean, nahigabe bada ere, denak talde berdintzat jotzen ditugulako, eta ez ditugulako autismo maila ezberdinak ezagutzen. Jokaera hori ezjakintasunez egiten dut, eta hemendik aurrera aldatu nahiko nukeen alderdia da. Honekin batera, autismoa duen pertsonekin komunikatu, nola jokatu... jakiteko tresnak eskuratu nahi nituzke.

Egungo errealitatera jota, praktikaldiko ikastetxe bat etortzen zait burura, bertan bazegoen haur bat, irakasleen ustez autismoa zuena, baina gurasoek ez zuten begi berdinez ikusten, ez zuten onartu "nahi" beraien haurrak beste behar batzuk zituela. Egoera honetan, hausnarketa bat etortzen zait burura, askotan, irakasle bezala nahiz eta argi eduki haur horrek zer behar duen, zerk egingo lioken ondo (agian beste neurri batzuk hartu beharko lirateke, bere prozesua hobea edo egokituagoa emango den zentro batera bideratu), baina beste alde batetik familia edo etxekoek onarpen hori eman ezean, non dago haurraren ongizatea? zer egin irakasle horren tokian? jakinda haur horrek beste behar batzuk dituela baina ezin duzula prozesu horretan sartu (gurasoen baieztapenik ez dagoelako).

Saioa Arrospide.

# data[].attributes.body
Asko gustatu zait Solomonen aipuak esaten duen bezala, askotan desberdintasuna gabezia bezala ulertzen dugula, eta ez beste modura bizitzeko, komunikatzeko... aukera bezala, baina testuan argi esaten da, gor askok ez dutela hori hutsune bezala bizi, baizik eta beraien identitate propio bezala.

Egia da askotan gor bat ikusitakoan, nahi gabe ezaugarri horregatik bere izaera orokortzen dugula, hau da pertsona ez dugula ikusten, diagnostikoa baizik. Nire kasuan, jokaera hau izan daiteke ezjakintasunetik egindakoa, inguruan gertu ez zait tokatu entzumen desgaitasuna duen inor, eta ez dut aukerarik izan egoera hau bizi duten pertsona batekin gertutik komunikatzeko.

Baina egia da, inkontzienteki eginda bada ere, askotan kosta egiten zaidala beraiengana ulertzea, nire beldurrengatik, komunikatzea kostako zaidan beldurrarengatik, ulertuko ez nauen beldurragatik. Baina horren aurrean, gertutasuna eta beraien beharrei erantzutea dagokigu, naturaltasunez gerturatuta eta gauzak galdetuta.

Horregatik, irakasle gisa, segun eta gure begirada non kokatzen dugun, asko baldintzatu dezake pertsona horren garapena. Horrekin batera, gorra den pertsona batean ere, zailtasun horiek kontutan hartu beharrean, bere indarguneetatik tira behar dugu, eta beraiekin komunikatzeko aukera eta baliabideak bilatu.

Saioa Arrospide.

# data[].attributes.body
Patricia Navas azaltzen duen moduan, adimen desgaitasuna ez litzateke pertsona definitzeko edo haren bizitza baldintzatzeko erabili behar. Pertsona bat ondoen definitzen duena bere izena, zer gustatzen zaion edo zer ez, zertan den trebea eta zeintzuk diren bere ametsak edo asmoak.

Bestetik, begirada aldaketa honetan murgilduta gaudela, diagnostikoak baino haratago joatea da helburua, pertsona bere osotasunean kontuan hartzea eta bakoitzak bere potentziala garatzeko moduak eta testuinguru egokiak eskaintzea.

# data[].attributes.body
Hasteko oso beharrezkoa egin zait ikusmen urritasuna eta itsutasunaren arteko ezberdintasuna argi uztea, askotan, denak talde berdinean sartzen baititugu.

Testuan dioen moduan, ikusmen desgaitasuna duen pertsona batek gainerako zentzumenak oso landuta izaten ditu, gogoan dut, nire gertuko pertsona bat, itsutasuna zuena, bere etxera joan eta arrituta geratzen nintzela bere entzumena zein garatuta zuen ikusteak.

Eta hori da azkenean pertsonon helburua, askotan nahiz eta zailtasunak aurkitu (komunikatzeko, elkarbizitzarako...), beste baliabide batzuk bilatu, eta horiekin aurre egiten ikastea.

Honekin batera, askotan desgaitasun hau daukaten pertsonekiko ditugun aurreiritziak baztertzeko hausnarketa egin dut, indargunez betetako pertsona moduan begiratu, indargune horiek ezagutu eta horieatik lan egitea baitagokigu.

Saioa Arrospide.

# data[].attributes.body
Autismoaren inguruan ezjakintasun handia dagoela uste dut eta oraindik denak zaku berdinean sartzen ditugu. Nire inguruan ikusten dudanaren arabera badaude "jarrera" batzuk non hori ikusi bezain pronto autismoa duela ondorioztatzen dutela. Beraz, informazio falta, ezjakintasuna, estereotipoak edo uste edo irudi orokortuak daudela oraindik.

Beraz, ezinbestekoa da informatuta egotea eta etiketak eta aurreiritziak alde batera uztea.

# data[].attributes.body
Hurbilketa express honen ondoren, konturatu naiz adimen desgaitasuna ez dela errealitate bakarra, baizik eta pertsona bakoitzaren gaitasunek eta testuinguruak baldintzatutako egoera erlatiboa. Horrek zalantzan jartzen ditu askotan erabiltzen diren etiketak, errealitatea sinplifikatzeko arriskua dutelako.

Aurreko fasearekin lotuta, argi ikusten dut ikuspegia pertsonatik ingurunera mugitzea garrantzitsua dela, aukera eta laguntza egokiek autonomia eta parte-hartzea errazten dituztelako. Hurbilketa zintzoa izateko, profesional batek pertsona bakoitzaren erritmoa, nahiak eta bizi-proiektua errespetatu beharko lituzke, aurreiritziak saihestuz eta ingurunea egokituz.

# data[].attributes.body
Hurbilketa express honen ondoren, nabarmendu zait autismoa espektro zabala dela eta ezin dela errealitate bakar edo itxi gisa ulertu. Pertsona bakoitzaren bizi-ibilbidea, gaitasunak eta interesak oso desberdinak dira, eta horrek orokortzeko arriskua agerian uzten du.

Aurreko fasearekin lotuta, garrantzitsua iruditzen zait hurbilketa zientziazko ezagutzatik egitea, baina aldi berean enpatiaz eta norberaren begirada kritikoz. Profesional batek malgutasuna, entzute aktiboa eta pertsonaren beharrak ulertzeko jarrera izan behar ditu, espektro barruko aniztasuna errespetatuz eta hurbilketa zintzoa bermatzeko.