# data[].attributes.body
Sociale balans

# data[].attributes.attachment_link.title
Maak je op voor de sociale balans 2017! Partena Professional

# data[].attributes.attachment_link.description
Heel wat ondernemingen zullen hun sociale balans moeten neerleggen bij de Nationale Bank van België na de datum van afsluiting van het boekjaar. De sociale balans is een instrument waarmee de ondernemingen dienen te rapporteren over de situatie van hun werkgelegenheid en over de opleidingsactiviteiten gevolgd door de werknemers.

# data[].attributes.body
1. Presenteer jouw topic kort in ongeveer 5 minuten.
2. Bereid 3 uitdagende vragen voor om te testen of je medeleerlingen begrijpen waarover het gaat.

# data[].attributes.body
Rubriek
Eigen vermogen

# data[].attributes.body
10...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kapitaal is een van de belangrijkste cijfers op een balans. Maar de term is wel wat misleidend. Het is verleidelijk om deze rubriek als 'geld' te zien, maar dat is wat kort door de bocht. Natuurlijk staat een onderneming met veel kapitaal steviger in de schoenen dan één met weinig. Maar wat is kapitaal precies? En hoe moet je deze cijfers dan interpreteren? Hoe en wanneer kan het ontstaan? Hoog tijd dus om dit wat verder uit te spitten!
Het 'kapitaal' staat helemaal bovenaan op het passief van de balans, als eerste rubriek onder het 'eigen vermogen'. Dit cijfer wordt heel vaak verkeerd begrepen. Wat is kapitaal eigenlijk?

Is kapitaal geld?

In gewone mensentaal betekent 'kapitaal' natuurlijk 'geld'. Maar op een balans mag je 'kapitaal' niet als een voorraad geld ter beschikking van het bedrijf zien.

Wat is kapitaal dan wel? Het kapitaal was in oorsprong wel geld. Het werd ingebracht door de aandeelhouders-eigenaars van het bedrijf, maar is ook al gebruikt om bezittingen op het actief van de balans mee te financieren. Met andere woorden: het kapitaal is nu geen geld meer waar het bedrijf morgen iets mee kan kopen of waarmee het nog kan investeren. Kortom, het was eerst geld maar dat geld werd intussen al gebruikt.

"Denk dus niet dat een bedrijf met veel kapitaal daarom per se ook veel geld heeft"

Een voorbeeld

Op het passief van de balans staat 15.000 euro kapitaal. Op het actief van de balans vindt je die 15.000 euro terug als wagen. Dit interpreteer je als volgt: de aandeelhouders hebben 15.000 euro geld in het bedrijf gestopt (= kapitaal). Wat heeft het bedrijf dan met dit geld gedaan? Wel, men heeft met die 15.000 euro daarna een auto gekocht.

Zo eenvoudig is het. Maar betekent die 15.000 euro kapitaal op het passief dat er nu nog 15.000 euro geld in het bedrijf aanwezig is? Niet dus! Ooit kreeg het bedrijf van zijn aandeelhouders wel 15.000 euro geld, maar dat werd intussen al lang opgesoupeerd.

Natuurlijk zal je in praktijk niet altijd zo duidelijk kunnen zien wat met welk geld werd gedaan. Een balans staat immers vol met cijfers en rubrieken. Maar omdat het actief en passief altijd gelijk zijn kun je ervan uitgaan dat elk bedrag op het passief sowieso ook ergens op het actief is aangewend.

Er bestaat wel een uitzondering. In sommige gevallen is het geld van de aandeelhouders ook cash gebleven. Men heeft het bijvoorbeeld op de giro- of zichtrekening geplaatst. Je vindt het kapitaal op het passief dan op het actief terug onder de 'liquide middelen'. In dat geval heeft men er dus (nog) niets mee gekocht. Het geld staat nog gewoon op de rekening van het bedrijf.

Het kapitaal is een van de belangrijkste delen van het eigen vermogen (EV) van een bedrijf. Je vindt het dan ook helemaal bovenaan het passief.

België

Op een Belgische balans is kapitaal de eerste rubriek van het eigen vermogen. Men deelt het op in geplaatst en niet-opgevraagd kapitaal. De betekenis van deze begrippen lees je verder.

Nederland

In Nederland is het 'geplaatst en opgevraagd kapitaal' de eerste deelrubriek van het eigen vermogen. Wat dit betekent komt verder nog aan bod.

Wanneer ontstaat kapitaal?

Kapitaal kan maar op twee momenten ontstaan:

bij de oprichting van de vennootschap

bij een latere kapitaalsverhoging

Daardoor blijft de rubriek 'kapitaal' meestal van jaar tot jaar gelijk. Leg je de balansen van de laatste jaren naast elkaar zie je vaak dat het kapitaal altijd hetzelfde bleef, tenzij er een kapitaalsverhoging is gebeurd.

Bij de oprichting

Bij de oprichting van het bedrijf pompen de aandeelhouders geld in de vennootschap. Zonder middelen kan je immers geen bedrijf starten, dat spreekt voor zich. De oprichting gebeurt met een akte bij de notaris.

Bij een kapitaalsverhoging

Een bedrijf kan ook later, wanneer het bedrijf al volop draait, op elk moment een kapitaalsverhoging doorvoeren. De aandeelhouders brengen dan vers geld in. Voor een kapitaalsverhoging moet je wel langs de notaris, die hiervan een akte opstelt. Je moet dus sowieso rekening houden met kosten, want een notaris werkt natuurlijk niet gratis.

Hoe gebeurt de inbreng van kapitaal?

Er zijn verschillende manieren om kapitaal in een bedrijf te stoppen:

Inbreng in geld

Inbreng in natura

Quasi-inbreng

Inbreng in geld

Meestal gebeurt de inbreng van kapitaal gewoon onder vorm van geld. De aandeelhouders brengen dus geld in het bedrijf. Dit is de vaakst voorkomende manier om een inbreng te doen.

Inbreng in natura

Een inbreng in natura doet zich voor wanneer een aandeelhouder in plaats van geld een 'fysieke' inbreng doet. Men brengt bijvoorbeeld een gebouw of machine in het bedrijf. In de rubriek 'kapitaal' noteert men dan de geldwaarde van het gebouw of de machine.

Bij een inbreng in natura moet je beroep doen op een bedrijfsrevisor. Die stelt een verslag op en controleert of je de ingebrachte goederen niet overwaardeert. Het zou immers heel verleidelijk zijn om 'er een schep bovenop te doen'. Een goed dat maar 5000 euro waard is zou je kunnen waarderen als pakweg 20 000 euro. Daardoor lijkt het bedrijf solider dan het in werkelijkheid is en geef je een betere maar ook misleidende indruk aan buitenstaanders.

Wat is een quasi-inbreng?

Een bijzondere vorm van inbreng is de 'quasi-inbreng'. Wat bedoelt men hiermee?

Stel dat je binnen de twee jaar na oprichting van je bedrijf iets privé aan je bedrijf verkoopt (bijvoorbeeld een gebouw, wagen, machine). Je doet dit bovendien voor een prijs hoger dan tien procent van het geplaatst kapitaal (de betekenis van dit begrip lees je verder). In dat geval spreekt men van een 'quasi-inbreng'. Ook hier moet een bedrijfsrevisor een verslag en waardering opstellen.

Waarom moet ook hier een revisor tussenkomen? Omdat men wil vermijden dat je 'foefelt' en een inbreng in natura probeert te doen, maar dan zonder die vervelende revisor in je nek.

Je zou bijvoorbeeld eerst een inbreng in geld kunnen doen en kort daarna je bedrijf met datzelfde geld goederen van je laten kopen. Voor een inbreng in geld is geen revisor nodig, maar eigenlijk ben je hier bezig met een 'verdoken' of 'gemaskeerde' inbreng in natura. Daarom stelt men dit gelijk met een inbreng in natura en verplicht men je om toch een verslag van een revisor te vragen.

Een quasi-inbreng is dus wettelijk niet verboden, zolang je maar de strengere eisen (een verslag van de revisor) naleeft. Je kunt voor de financiering van een quasi-inbreng zelfs aan de bank een lening vragen. Daarmee betaalt je bedrijf dan de verkoop tussen jou en je bedrijf.

Meer informatie?

Natuurlijk zal je uit de cijfers niet altijd met zekerheid kunnen opmaken wat er precies is gebeurd. Een inbreng in natura kan je soms wel 'ontdekken' door goed naar de balans te kijken. Stel dat plots op het actief de post 'terreinen en gebouwen' bij de materiële vaste activa fors toeneemt met de waarde van een nieuw gebouw. Tegelijk merk je dat ook het kapitaal even sterk toeneemt. In dat geval werd wellicht een gebouw in het bedrijf gebracht door inbreng in natura of quasi-inbreng.

Een andere interessante bron van informatie is (in Belgische jaarrekeningen) de 'staat met betrekking tot het kapitaal' in de toelichting. Hier vindt je bijkomende info over kapitaalswijzigingen in het voorbije boekjaar. Wat is er gebeurd, om welk bedrag gaat het, en nog veel meer.

Belangrijke begrippen rond kapitaal

De vraag wat is kapitaal is echter niet zo eenvoudig. Wanneer het over 'kapitaal' gaat zal je een aantal begrippen tegenkomen. Je moet dan ook weten wat ze betekenen. Het verschil tussen de verschillende soorten (aandelen)kapitaal is voor beginnende balanslezers niet altijd zo duidelijk en eenvoudig. We gaan proberen om het zo helder mogelijk uit te leggen.

Maatschappelijk kapitaal

Het maatschappelijk kapitaal vindt je niet op de balans, maar wel in de statuten van de onderneming. Het is het maximale bedrag waarvoor men aandelen kan uitgeven.

Een paar voorbeelden:

In België moet een BVBA een minimumkapitaal van 18.550 EUR hebben. Daarvan moet bij oprichting minstens 6200 EUR worden volstort (of 12.400 EUR bij een 'e-BVBA'). In een NV is een minimumkapitaal van 61.500 EUR nodig en men moet dit bij oprichting volledig volstorten. Bij een S-BVBA (Starters-BVBA) bedraagt het maatschappelijk kapitaal minstens 1 euro.

In Nederland heeft een BV niet noodzakelijk een maatschappelijk kapitaal. Er bestaat immers zoiets als de 'flex BV'. Voor een Nederlandse NV is het maatschappelijk kapitaal meestal 225.000 EUR.

Geplaatst kapitaal (of 'GAK')

Terwijl het maatschappelijk kapitaal zegt wat het maximaal bedrag is waarvoor het bedrijf aandelen mag uitgeven is het geplaatst kapitaal het bedrag waarvoor dit ook effectief gebeurd is.

Met andere woorden: voor dit bedrag heeft de vennootschap aandelen uitgegeven en zijn er aandelen gekocht. De aandeelhouders hebben dus voor dit bedrag aandelen ontvangen.

De wet stelt zowel in België als Nederland bepaalde limieten aan welk deel van het maatschappelijk kapitaal je minimum moet plaatsen. In België moet het maatschappelijk kapitaal van een vennootschap volledig geplaatst zijn. In Nederland is men wat soepeler. Zo moet een Nederlandse NV minstens een vijfde van haar maatschappelijk kapitaal 'plaatsen'. Als het maatschappelijk kapitaal 225.000 EUR bedraagt moet ze dus minstens 45.000 EUR plaatsen.

Gestort (of volstort) kapitaal en opgevraagd of niet-opgevraagd kapitaal

Dit bedrag geeft aan hoeveel geld de aandeelhouders daadwerkelijk aan het bedrijf hebben betaald in ruil voor hun aandelen. Dit is niet altijd hetzelfde bedrag dan het geplaatst kapitaal. Het is mogelijk om in te tekenen op aandelen van het bedrijf en er dus aan te kopen, maar die nog niet te betalen. Pas als ook de betaling is gebeurd zegt men dat het aandeel 'gestort', 'volstort' of 'volgestort' is.

Wanneer het geplaatst kapitaal nog niet volledig werd volstort kan het bedrijf dit op elk moment in de toekomst eisen. Met andere woorden: het bedrijf heeft een vordering op zijn aandeelhouders. Die hebben immers wel al 'toegezegd' om die aandelen te kopen. Men spreekt van 'opgevraagd kapitaal' als het bedrijf besloten heeft dat de aandeelhouders het nog niet volstort kapitaal moeten gaan betalen.

Op een Belgische balans zie je eerst het geplaatst kapitaal met onmiddellijk daaronder het 'niet-opgevraagd kapitaal':

In dit geval staat er geen bedrag bij 'niet opgevraagd kapitaal' en werd het geplaatst kapitaal dus volledig volstort. Met andere woorden: het niet-opgevraagd kapitaal vertelt je hoeveel geplaatst kapitaal nog niet werd betaald. Het spreekt vanzelf dat het geen pluspunt is wanneer er veel niet-opgevraagd kapitaal is.

Lees verder
Eigen vermogen (EV) op de balans van een bedrijf 5 misvattingen over balanslezen en jaarrekeningen Starters-BVBA in België: voor-en nadelen

# data[].attributes.attachment_link.title
Wat is kapitaal op de balans en hoe ontstaat het? - Balanslezen

# data[].attributes.attachment_link.description
Kapitaal is een van de belangrijkste cijfers op een balans. Maar de term is wel wat misleidend. Het is verleidelijk om deze rubriek als 'geld' te zien, maar dat is wat kort door de bocht. Natuurlijk staat een onderneming met veel kapitaal steviger in de schoenen dan één met weinig.

# data[].attributes.body
11..

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De uitgiftepremie (België) of agio (Nederland) is binnen het eigen vermogen op het passief een wat eigenaardige balansrubriek. Vaak staat in deze rubriek trouwens helemaal niets. Alleen in een heel specifiek geval, namelijk wanneer er door het bedrijf nieuwe aandelen zijn uitgegeven, zal je hier een bedrag terugvinden. Het is dan interessant om te weten wat dit bedrag precies inhoudt en wat het betekent. Wat is het nut van zo'n uitgiftepremie en hoe berekent men ze?
Betekenis van uitgiftepremie of agio

In principe groeit een bedrijf door elk jaar winst te maken. Althans, dat is toch de bedoeling en de bestaansreden van een onderneming. Natuurlijk zijn er ook heel wat bedrijven die verlies maken. Laat er ons echter vanuit gaan dat het bedrijf het goed doet en jaar na jaar een mooie winst laat optekenen.

Met die winst kan een bedrijf verschillende dingen doen. Men kan de winst bijvoorbeeld als dividend uitkeren aan de aandeelhouders. Maar men kan er ook voor kiezen om de winst niet uit te keren maar voorlopig in het bedrijf te houden. De gemaakte winst is dan meteen ook weer een nieuwe financieringsbron. Met die winsten kan het bedrijf immers weer gaan investeren in nieuwe producten, extra diensten of zelfs extra personeel.

Maar soms volstaan de mooie winsten niet en heeft een bedrijf meer kapitaal nodig om te kunnen groeien.

Er zijn dan verschillende mogelijkheden. De vennoten kunnen bijkomend kapitaal inbrengen of het bedrijf kan bij de bank aankloppen voor een lening. Een andere mogelijkheid is een kapitaalsverhoging, waarbij het bedrijf nieuwe aandelen uitgeeft om zo eigen vermogen aan te trekken.

Uitgiftepremie

Maar de (nieuwe) aandeelhouders die op die nieuwe aandelen inschrijven zullen voor hetzelfde aandeel méér moeten betalen dan de al bestaande aandeelhouders. Met andere woorden, ze zullen een meerprijs of 'uitgiftepremie' moeten betalen.

Die uitgiftepremie is dus eigenlijk het positieve verschil tussen de uitgifteprijs van de nieuwe aandelen en de nominale waarde van de bestaande aandelen.

Agio

In Nederland spreekt men van 'agio' in plaats van 'uitgiftepremie'. Het principe is echter hetzelfde. Agio is het bedrag dat je bij de uitgifte van nieuwe aandelen bovenop de nominale waarde van de aandelen moet betalen.

Waarom moet je een uitgiftepremie betalen?

Vanwaar nu die meerprijs of uitgiftepremie op de nieuwe aandelen?

Wel, het zou om verschillende redenen niet helemaal 'eerlijk' zijn wanneer de nieuwe aandeelhouder hetzelfde aandeel aan dezelfde prijs als de bestaande aandelen zou kunnen kopen. Waarom?

Risicocompensatie

De vroegere aandeelhouders hebben immers al veel eerder in het bedrijf geïnvesteerd. Toen het pas begon wist geen kat hoe goed of hoe slecht de onderneming zou gaan presteren. Zij hebben dus heel wat risico genomen door toen reeds hun zuurverdiende centen in het bedrijf te investeren. Nu het bedrijf het goed doet en ook heel wat nieuwe aandeelhouders willen investeren is het risico veel minder groot geworden. Het bedrijf heeft zijn kunnen immers intussen al bewezen en laat al mooie resultaten zien.

Toegenomen waarde

Bovendien is het bedrijf intussen ook gewoon meer waard dan toen. Stel dat een aandeel bij de start van het bedrijf 1000 EUR kostte. Ondertussen is het bedrijf echter al een paar jaar fors gegroeid. Het gebeurt ook vaak dat een bedrijf na enige jaren van activiteit al heel wat reserves heeft aangelegd. Of dat er een gebouw werd aangekocht waar intussen al meerwaarden opzitten sinds de aankoop. Het komt steeds weer op hetzelfde neer: de reële waarde van de aandelen ligt intussen om al die redenen veel hoger.

Zou het dan correct zijn dat nu ook nieuwe aandeelhouders aandelen van het bedrijf aan die 1000 EUR per stuk kunnen kopen? Neen, zeker niet. Want als het bedrijf op dit moment geliquideerd zou worden en men de activa (bezittingen) zou verkopen zal elke aandeelhouder haast zeker meer dan 1000 EUR per aandeel ontvangen. Het is dus nodig om de 'oude' aandelen aan de juiste waarde te behandelen. Op die manier blijven de belangen van de bestaande aandeelhouders gevrijwaard.

De uitgiftepremie als neutralisatie van het verschil tussen oude en nieuwe aandeelhouders

Kortom, het zou nogal makkelijk zijn om zonder veel risico in een bedrijf te investeren. Men wacht gewoon af tot men haast zeker is dat men er financieel een goede zaak mee doet. Op die manier zou alleen een volslagen gek ooit nog het risico nemen om 'mee te doen' vanaf de start van het bedrijf en zijn geld met meer risico te investeren. Iedereen zou gewoon afwachten tot wanneer het zelfs voor een blinde mol al lang overduidelijk is dat het bedrijf goed presteert. Bijvoorbeeld omdat het bedrijf duidelijk al mooie winsten maakt.

De uitgiftepremie 'compenseert' dan ook deze situatie. De nieuwe aandeelhouders zullen simpelweg meer moeten betalen voor een aandeel van dezelfde waarde dan de oude. Je zou ook kunnen zeggen dat de uitgiftepremie of agio het verschil in risicopositie tussen de oude en nieuwe aandeelhouders neutraliseert.

België

De uitgiftepremie is rubriek II op het passief, na het kapitaal (I) en voor de herwaarderingsmeerwaarden (rubriek III). Het is één van de verschillende bestanddelen van het eigen vermogen van het bedrijf.

Nederland

In een Nederlandse jaarrekening is 'agio' eveneens rubriek II op het passief, na het kapitaal. Samen maken kapitaal en agio een van de onderdelen van het eigen vermogen.

Stel dat de nieuwe aandelen niet aan 1000 EUR per aandeel maar aan 1200 EUR worden aangeboden. Op de balans zal dit duidelijk opgesplitst worden tussen kapitaal en uitgiftepremie. Hoewel beide eigenlijk strikt genomen nieuw kapitaal zijn dat door aandeelhouders in het bedrijf wordt gepompt. Zowel kapitaal als uitgiftepremies doen dan ook het eigen vermogen toenemen.

Kapitaal: 1000 EUR

Uitgiftepremie: 200 EUR

Het bedrag van de uitgiftepremie moet volledig worden gestort bij de inschrijving op de nieuwe aandelen.

Over de uitgiftepremie werd in België door de Commissie voor Boekhoudkundige Normen een CBN advies gepubliceerd. Het geeft toelichting bij wat mogelijk (of niet mogelijk) is voor uitgiftepremies.

Hoe bepaalt men de uitgiftepremie?

Hoe hoog moet de uitgiftepremie zijn? Dat is natuurlijk vaak een punt van discussie tussen de 'oude' en de 'nieuwe' aandeelhouders.

Stel dat de aandelen van onderneming Huppeldepup BV nominaal zo'n 200 euro per aandeel waard zijn. Om verschillende redenen kan de reële waarde van de aandelen echter veel hoger liggen dan die nominale waarde. Denk maar aan een gebouw met een meerwaarde of hoge aangelegde reserves in het bedrijf.

Cruciaal punt is dus die reële waarde bepalen. Niet zelden leidt dit tot heel wat debat en discussie binnen de onderneming. Eens de reële waarde is bepaald kan men vrij eenvoudig berekenen welke uitgiftepremie men moet toepassen om deze waarde tot uitdrukking te brengen.

Lees verder
Wat is kapitaal op de balans? Het eigen vermogen van een onderneming
Bronnen

http://www.cnc-cbn.be/files/advice/link/NL_142-00.htm

https://ondernemingsdatabank.indicator.be/kapitaal___inbreng/waarvoor_dient_een_uitgiftepremie_en_hoe_zit_dat_fiscaal_/VLTAVEAR_EU051007/related

VAN DE WOESTYNE, I., "Boekhoudrecht in essentie aangevuld met financiële analyse", Intersentia, 2017.

BUYSE, I. en DEKEYSER, M., "Balanslezen voor niet-ingewijden", Roularta, 2011.

http://www.bibf.be/Index.asp?Idx=1587

# data[].attributes.attachment_link.title
Uitgiftepremie of agio op de balans: hoe werkt het precies? - Balanslezen

# data[].attributes.attachment_link.description
De uitgiftepremie (België) of agio (Nederland) is binnen het eigen vermogen op het passief een wat eigenaardige balansrubriek. Vaak staat in deze rubriek De uitgiftepremie (ook wel 'agio' genoemd) is een minder vaak voorkomende balansrubriek. Maar het is wel interessant om te weten wat het begrip inhoudt.

# data[].attributes.body
20... Oprichtingskosten (activa!)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Oprichtingskosten vind je terug op de actiefzijde van de balans. In België is dit de eerste rubriek op het actief. In Nederland maken ze deel uit van de immateriële vaste activa. Hoewel de naam voor zichzelf spreekt kan het geen kwaad om deze rubriek wat diepgaander te bekijken. De benaming van deze balanspost is trouwens een beetje misleidend. Het gaat immers niet alleen om kosten bij de oprichting van een vennootschap, maar ook om uitgaven in latere stadia. Zo komen ook bij kapitaalsverhogingen oprichtingskosten om de hoek kijken. In België kan je zelfs herstructureringskosten in deze rubriek aantreffen. Maar welke kosten mag je hier nu onderbrengen en welke niet? En mag je in België en Nederland oprichtingskosten afschrijven en activeren over meerdere boekjaren?
Wat zijn oprichtingskosten?

Definitie

Zoals de naam suggereert gaat het om kosten gemaakt bij het begin van de vennootschap. Je eigen bedrijf starten gaat nu eenmaal gepaard met heel wat kosten. Deze vallen onder de 'oprichtingskosten'.

Een voorbeeld

Stel, je hebt de knoop doorgehakt: je gaat je eigen bedrijf starten! Je kan er niet om heen: je moet eerst langs de notaris. Je notaris zal een oprichtingsakte maken. Deze akte legt de benoeming van de zaakvoerder(s) en de statuten van je onderneming vast. Maar je kunt wel raden dat de notaris niet gratis of uit liefdadigheid werkt. De akte gaat je dus geld kosten. Die notariskosten kan je boeken als 'oprichtingskosten'.

Andere oprichtingskosten

Andere typische oprichtingskosten in België zijn de kosten van publicatie in het Belgisch Staatsblad of de inschrijving in het handelsregister. Denk ook aan inschrijvingskosten bij de Kruispuntbank van Ondernemingen. Ook in Nederland komen bovenop de notariskosten nog een aantal administratieve kosten en een vergoeding voor de Kamer van Koophandel.

Plaats op het actief van de balans

België

De oprichtingskosten zijn de eerste en hoogste post op het actief van de balans. Je hoeft dan ook niet lang te zoeken: het is het eerste item op de actiefzijde.

De oprichtingskosten vormden samen met de immateriële vaste activa, de materiële vaste activa en de financiële vaste activa de vier rubrieken en onderdelen van de 'vaste activa'. Maar sinds 1 januari 2016 en de omzetting van de Europese 'Jaarrekeningrichtlijn' in Belgisch recht kregen de oprichtingskosten een nieuw plekje. Ze zijn nu uit het blok 'vaste activa' gehaald en verschijnen als eerste, zelfstandige balanspost boven de vaste activa.

Nederland

In de balans van een Nederlandse onderneming vind je de oprichtingskosten onder de immateriële vaste activa. De Nederlandse wetgever beschouwde deze kosten immers steeds als een immaterieel vast actief, daar waar men in België de oprichtingskosten steeds als een afzonderlijk actief heeft gezien.

Alleen bij oprichting?

Toch is de term 'oprichtingkosten' ook wat misleidend. Het gaat immers niet alleen om kosten bij de oprichting en start van de vennootschap. Ook in een later stadium kan een vennootschap kosten maken die hier thuishoren. Het gaat dan om investeringen in verband met de ontwikkeling of de herstructurering van de vennootschap.

Kosten van kapitaalsverhoging

Stel bijvoorbeeld dat de onderneming later een kapitaalsverhoging doorvoert. Je moet dan opnieuw langs de notaris voor een officiële akte. Uiteraard brengt dit dus opnieuw een flink pak kosten mee. Ook die uitgaven zal je bij de oprichtingskosten vinden.

Uitgiften van leningen

Soms besluit een (groot) bedrijf om leningen uit te geven. Dit is aan een aantal voorwaarden verbonden. Zo moet je een prospectus samenstellen en uitgeven, wat natuurlijk voor kosten zorgt. In België vallen ook deze kosten onder de 'oprichtingskosten'. In Nederland is dit niet het geval.

Herstructeringskosten

In Nederland is het niet toegelaten om herstructueringskosten als oprichtingskosten te boeken. In België echter wel. Een bedrijf in herstructurering mag onder een aantal strenge voorwaarden de hiermee gepaard gaande kosten bij de oprichtingskosten boeken. De voorwaarden vind je terug in artikel 58 lid 2 van het 'KB tot uitvoering van het Vennootschapswetboek':

"Kosten die worden gemaakt in het kader van een herstructurering worden alleen dan onder de activa opgenomen, wanneer het gaat om welbepaalde kosten die verband houden met een ingrijpende wijziging in de structuur of de organisatie van de vennootschap en die kosten ertoe strekken een gunstige en duurzame invloed te hebben op de rentabiliteit van de vennootschap. In de toelichting moet worden verantwoord dat aan deze voorwaarden is voldaan. De herstructureringskosten die het karakter hebben van bedrijfskosten of van uitzonderlijke kosten worden geactiveerd door ze op zichtbare wijze in mindering te brengen van het totaal bedrag respectievelijk van de bedrijfskosten en van de uitzonderlijke kosten".

Denk bij herstructeringskosten bijvoorbeeld aan studiekosten, kosten voor herscholing, brugpensioenen, verhuiskosten en opzeggingsvergoedingen bij het ontslaan van werknemers.

Mag je oprichtingskosten afschrijven en activeren?

Afschrijvingen

Ja, gelukkig wel! Stel dat je de kosten bij oprichting van een vennootschap volledig op de eerste balans boekt. De zware kosten zouden meteen de winst drastisch beperken of kunnen zelfs tot verlies leiden. Je mag daarom oprichtingskosten afschrijven en activeren, maar het is geen verplichting. Neem je liever de kosten volledig ten laste van je eerste boekjaar om er meteen komaf mee te maken? Geen probleem! Denk echter wel goed na over deze keuze. Ze zal een impact hebben op het resultaat en de winst van je vennootschap in het eerste jaar.

De laatste jaren werd het steeds gebruikelijker om oprichtingskosten niet te activeren, ook al staan zowel de Belgische als Nederlandse wetgevingen het nog altijd toe.

Heel merkwaardig: in België verschijnen de oprichtingskosten alleen op het actief van de balans wanneer je ze activeert en afschrijft over verschillende boekjaren. Neem je alles ten laste van het eerste boekjaar? Dan zal je de kosten terugvinden in de resultatenrekening (winst- en verliesrekening) van je jaarrekening, maar niet op het actief van de balans.

Termijn

Je mag oprichtingskosten in België en Nederland afschrijven over maximaal vijf jaar. Wettelijk ben je dus verplicht om bij de afschrijving van oprichtingskosten de aanschaffingswaarde jaarlijks met minstens 20% te verminderen. Dit betekent dat je de uitgaven op het actief inschrijft waar ze beetje bij beetje, gespreid over meerdere jaren, in het resultaat worden genomen. De boekwaarde van de oprichtingskosten daalt dan ook jaar na jaar met het bedrag van de geboekte afschrijving.

In België vormen de kosten in het kader van de uitgifte van leningen hierop een uitzondering. Die mag je afschrijven over de looptijd van de lening. Is die langer dan vijf jaar mag je ze dus ook over een langere periode afschrijven.

Ook voor de afschrijving van kosten in het kader van herstructurering gelden in België wettelijke beperkingen. Zo moet het gaan om welbepaalde en nauwkeurig omschreven kosten. Ze moeten zijn gemaakt in verband met een ingrijpende wijziging in de structuur van de onderneming. Deze kosten moeten bovendien een gunstige en duurzame invloed op de rentabiliteit van de onderneming hebben. In de toelichting bij de jaarrekening moet de onderneming verantwoorden hoe deze voorwaarden zijn vervuld.

Interpretatie van oprichtingskosten

Maar hoe moeten we nu de rubriek 'oprichtingskosten' interpreteren wanneer we de balans van een bedrijf bekijken? Besef dat oprichtingskosten wel deel uitmaken van het actief van de balans en van de activa van de onderneming, maar dat het eigenlijk vrij waardeloze en soms zelfs fictieve activa zijn.

Voor de onderneming zelf gaat het natuurlijk om belangrijke kosten, maar oprichtingskosten kan je morgen niet zomaar aan een ander bedrijf doorverkopen. Net als bij immateriële vaste activa kan je dus maar beter bij je studie van de balans de oprichtingskosten in mindering brengen van het eigen vermogen. Zo krijg je een juister beeld van de echte waarde van het bedrijf. Gaat de onderneming morgen failliet zullen activa als 'oprichtingkosten' immers nooit verkocht kunnen worden en dus ook niets opbrengen.

Vaak gaat het ook om kosten waarvan het nut in de toekomst nog valt af te wachten. Denk bijvoorbeeld aan uitgaven voor marktonderzoek, publiciteit of prospectie. Of dit ook echt een positieve impact op het resultaat van het bedrijf zal hebben is koffiedik kijken.

Wees dan ook op je hoede voor grote bedragen in de rubriek 'oprichtingskosten'. Haast altijd zijn deze activa niet echt iets waard. Daarom brengen banken bij het onderzoek van een krediet vaak de oprichtingskosten in mindering van het actief. Sommige banken trekken zelfs de hele immateriële vaste activa van het actief af.

Wat je zeker moet onthouden

De belangrijkste leerpunten rond oprichtingskosten zijn:

Oprichtingskosten zijn bijna altijd zo goed als waardeloos en niet verkoopbaar

Ze kunnen voorkomen bij de oprichting maar ook in een later stadium

Je kan de kosten afschrijven en activeren over verschillende boekjaren, of volledig ten laste nemen van het eerste jaar

Alleen bij afschrijving over verschillende jaren verschijnen ze op het actief van de balans

De afschrijvingstermijn is maximaal vijf jaar, met in België een uitzondering voor uitgiften van leningen

Waar zou jij doen bij het opstarten van je vennootschap: afschrijven en activeren? Of toch maar alles ineens op het eerste jaar boeken? En waarom? Laat het ons weten in een reactie onder dit bericht!

# data[].attributes.attachment_link.title
Oprichtingskosten op het actief van de balans - Balanslezen

# data[].attributes.attachment_link.description
Oprichtingskosten vind je terug op de actiefzijde van de balans. In België is dit de eerste rubriek op het actief. In Nederland maken ze deel uit van de immateriële vaste activa. Hoewel de naam voor zichzelf spreekt kan het geen kwaad om deze rubriek wat diepgaander te bekijken.

# data[].attributes.body
12...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Soms tref je onder het eigen vermogen van een bedrijf 'herwaarderingsmeerwaarden' (België) of een 'herwaarderingsreserve' (Nederland) aan. Ze zijn een van de vreemdste passiva op de balans. Niet in elk bedrijf zal je hier een bedrag vinden, maar sommige ondernemingen hebben in deze rubriek hoge bedragen op het passief van hun balans. Maar wat gaat hier precies achter schuil? Is dit nu positief of negatief? Deze vragen zijn niet zo eenvoudig te beantwoorden. Zoals zo vaak in balanslezen is ook voor deze rubriek een heel genuanceerd antwoord op zijn plaats. Aan jou om na te gaan of in de jaarrekening die voor je ligt die meerwaarden een pluspunt of een minpunt zijn.
Wat zijn herwaarderingsmeerwaarden en de herwaarderingsreserve?

Nut

De materiële vaste activa op de balans geven niet altijd een goede weergave van de echte waarde of marktwaarde van die activa. Neem als voorbeeld een gebouw op het actief van de balans. Dit gebouw staat vermeld tegen zijn oorspronkelijke waarde of heeft door afschrijvingen nog slechts een waarde van pakweg 100.000 EUR, maar na tien jaar ligt deze waarde ver beneden de huidige marktwaarde van dat gebouw. De prijzen van vastgoed zijn immers gestegen, maar het gebouw staat nog altijd tegen een veel lagere waarde op de balans.

Betekenis en werking

Daarom laat men ondernemingen toe om in bepaalde gevallen, wanneer de waarde van deze activa op vaststaande en duurzame wijze boven hun boekwaarde uitstijgt, deze activa te 'herwaarderen'. Ze mogen de waarde van deze activa verhogen zonder dat er ook echt een transactie plaatsvindt. Omdat actief en passief in een balans altijd gelijk moeten zijn moet er ook langs de passiefzijde een verhoging plaatsvinden. Dit gebeurt op het passief in België via de rubriek 'herwaarderingsmeerwaarden' en in Nederland via de 'herwaarderingsreserve'.

Dat 'vaststaand' en 'duurzaam' karakter is erg belangrijk. Het mag niet om een tijdelijke meerwaarde gaan. Ze moet definitief en zeker zijn.

Daarnaast moet je opletten met het boeken van herwaarderingsmeerwaarden op activa die voor het voortbestaan van het bedrijf noodzakelijk zijn. Je mag ze maar toepassen wanneer de rentabiliteit van het actief dat toelaat.

Boeking

Concreet verhoogt op het actief van de balans de waarde van het betrokken actief met de herwaarderingsmeerwaarde en wordt langs de passiefzijde hetzelfde bedrag geboekt in de rubriek 'herwaarderingsmeerwaarden' onder het eigen vermogen. Men schat wat de verkoop van het actief extra zou opbrengen bovenop de oorspronkelijke boekwaarde op de balans. In de toelichting van de jaarrekening verduidelijkt men de meerwaarde.

Vooral belangrijk om te onthouden is:

Door een herwaarderingsmeerwaarde of herwaarderingsreserve te boeken verhoogt dus ook automatisch het eigen vermogen van die vennootschap

Voor welke activa?

Meestal gebruikt men het principe voor materiele vaste activa, maar het kan ook voor financiële vaste activa. Maar het is nooit toegelaten voor de immateriële vaste activa! Voor Belgische bedrijven is het nuttig om de aanbevelingen van de Commissie voor Boekhoudkundige Normen te lezen.

Herwaarderingsmeerwaarden op de balans

België

Op een Belgische balans vind je ze onder het eigen vermogen, waar ze rubriek III vormen. Zijn er geen herwaarderingsmeerwaarden is deze rubriek gewoon leeg of niet vermeld.

Nederland

Het passief van een Nederlandse balans bevat vier grote blokken (A, B, C en D) waarbij blok A het eigen vermogen omhelst. Dit is nog eens verdeeld in vier rubrieken, waarbij rubriek III de 'herwaarderingsreserve' vormt.

Getrouw beeld

Vaak weerspiegelt het actief van de balans niet echt de huidige waarde van de onderneming. Soms zie je zelfs een gebouw geboekt staan voor 1 EUR, wat natuurlijk te gek voor woorden is. Men spreekt wel eens van 'verdoken of latente meerwaarden' in dat geval. Door te 'herwaarderen' komt de werkelijke waarde van de onderneming tot uiting in de balans.

Eigen vermogen verbetert

De rubriek 'herwaarderingsmeerwaarden' of 'herwaarderingsreserve' zit onder het 'eigen vermogen' van de vennootschap. Laat dat eigen vermogen nu net het eerste zijn wat bankiers en kredietverstrekkers checken wanneer je een lening voor je bedrijf wil. Een herwaarderingsmeerwaarde krikt dus het eigen vermogen op. Hierdoor ziet de balans er meteen een stuk beter uit wanneer je ze voorlegt aan de bank.

Minder overgedragen verlies?

In het verleden werden herwaarderingsmeerwaarden in België soms omgezet in kapitaal. Nadien verminderde men het kapitaal om zo de overgedragen verliezen weg te werken. Sinds 2016 is dit niet meer toegelaten. Je mag herwaarderingsmeerwaarden niet gebruiken om overgedragen verliezen geheel of deels aan te zuiveren. Dit voordeel schrijf je in het vervolg dus maar op je buik!

De voordelen van de herwaarderingsmeerwaarde zijn meteen ook haar nadelen. Het is maar de vraag of deze rubriek ook écht een juister beeld van het bedrijf geeft.

Overdrijving

Sommige ondernemers overdrijven gretig met de herwaarderingsmeerwaarden. Je krijgt dan net het omgekeerde van wat de bedoeling was. In plaats van een juister beeld van de toestand van de vennootschap krijg je een te optimistische voorstelling. De eigen middelen en het eigen vermogen zien er plots fraai uit, maar zijn vooral te danken aan een (te hoog ingeschatte) herwaarderingsmeerwaarde.

Vooral boekhouders denken soms dat ze als eerste het warm water hebben uitgevonden. Ze zien de herwaarderingsmeerwaarde als een pasklare oplossing voor klanten met een negatief eigen vermogen. De truuk is zo oud als de straat om de balans nog gauw wat 'op te fleuren' voor men naar de bank stapt met een kredietdossier. Je kunt natuurlijk altijd ervan uitgaan dat je veel slimmer en sluwer bent dan de rest van de wereld. Maar de bank is ook niet van gisteren. Zij weten ook dat een herwaarderingsmeerwaarde niet altijd een juiste weergave van de waarde van de activa is.

Vergelijking van ondernemingen

Een bijkomend probleem is de vergelijkbaarheid tussen ondernemingen. Je weet immers nooit wat de herwaarderingspolitiek in het bedrijf precies inhoudt. Het ene bedrijf met zo'n meerwaarde op het passief is dan ook het andere niet. Is bedrijf A echt solvabeler dan bedrijf B omdat het eerste een grotere herwaarderingsmeerwaarde heeft? Misschien wel, misschien niet. Voorzichtigheid is dus zeker op zijn plaats wanneer je conclusies trekt over de vergelijking tussen twee ondernemingen.

Wat is het fiscaal nut?

Fiscale voordelen kan je vergeten. Vreemd, want de herwaarderingsmeerwaarde leidt vaak tot extra afschrijvingen. Een extra kost voor de vennootschap dus. Toch komt je fiscaal resultaat niet lager. In de aangifte zal je een correctie moeten doen, zodat je fiscaal niet profiteert van de extra afschrijving.

Er is ook geen lagere belaste winst als je geherwaardeerde activa later verkoopt. De berekening van die winst houdt immers geen rekening met de herwaardingsmeerwaarde.

Of misschien had je in België gedacht aan een hogere notionele intrestaftrek? No way. Je moet eerst de herwaarderingsmeerwaarde van het eigen vermogen aftrekken voor men daarop de intrestaftrek toepast.

Kortom, fiscale gevolgen zijn er niet.

Balansanalyse en herwaarderingsmeerwaarden

Hoe bekijk je nu de balans wanneer deze rubriek een groot bedrag bevat dat het eigen vermogen mooier maakt?

Zoals zo vaak bij balanslezen kan men ook voor herwaarderingsmeerwaarden niet eenduidig stellen of dit positief of negatief is. Dit verschilt per onderneming en per balans. De belangrijkste vraag die je moet stellen is:

In hoeverre komt de herwaarderingsmeerwaarde echt overeen met de huidige waarde van het actief?

Met andere woorden: geeft dit bedrag nu echt een juist beeld van het bedrijf? Of heeft men het overschat of onderschat?

Het is best mogelijk dat een bedrijf té voorzichtig met de waardering van haar activa omspringt. Ze had eigenlijk een herwaarderingsmeerwaarde of herwaarderingsreserve moeten boeken maar heeft dit niet gedaan. Hierdoor ziet haar balans er 'slechter' uit dan nodig. Eigenlijk is er een 'verdoken' of 'latente' meerwaarde in het bedrijf aanwezig. Maar die komt niet tot uiting op de balans.

Bij twijfel vraag je best details op. Om welke activa of gebouwen gaat het precies? Een bank zou bij twijfel een schatting van het betrokken onroerend goed kunnen vragen. Zo kan men beter bepalen in welke mate de balans een goed beeld van het vermogen van de onderneming weergeeft.

Ook als bedrijf heb je er alle belang bij om niet zomaar lukraak een waarde op je actief te kleven. Laat een bedrijfsrevisor of expert langskomen om het goed te schatten op zijn huidige marktwaarde. Zo weet je voor welk bedrag je kan herwaarderen en kan je een correcte balans opstellen. Niets geeft de bank een slechtere indruk dan een duidelijk 'opgesmukte' balans met een fors opgedreven herwaarderingsmeerwaarde.

We zijn benieuwd of je na het lezen van dit artikel beter weet hoe je met een herwaarderingsmeerwaarde of herwaarderingsreserve op de balans moet omgaan. Laat het ons hieronder snel weten!

Bronnen

CLERCKX, H. & PORTO-CARRERO, G., "Herwaarderingsmeerwaarden: uw bedrijf is meer waard dan u denkt!" in: Melkveebedrijf, nr. 4, april 2010
BUYSE, I. & DEKEYSER, M., "Balanslezen voor niet-ingewijden", Roularta Media Group, Trends Business books, 2011
COPPENS, C. & KIMPE, M., "De jaarrekening doorgelicht, Financiële analyse en interpretatie in de praktijk", Intersentia, 2016, vierde editie
ROEGIERS, E., "Financiële analyse", Kluwer Opleidingen NV, 2016
http://www.cnc-cbn.be/files/news/link/CBN_advies_2011_14_Herwaarderingsmeerwaarden.pdf
http://ondernemingsdatabank.indicator.be/vennootschap___varia/herwaarderingsmeerwaarden_fiscaal_gezien_nuttig_/VLTABTAR_EU160904/related Inleidingsfoto: Pixabay.nl

# data[].attributes.attachment_link.description
Soms tref je onder het eigen vermogen van een bedrijf 'herwaarderingsmeerwaarden' (België) of een 'herwaarderingsreserve' (Nederland) aan. Ze zijn een van de vreemdste passiva op de balans. Niet in elk bedrijf zal je hier een bedrag vinden, maar sommige ondernemingen hebben in deze rubriek hoge bedragen op het passief van hun balans.

# data[].attributes.body
13...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In Belgische balansen vindt je op de passiefzijde een eigenaardige rubriek: de 'wettelijke reserve'. Wat houdt dit precies in en wat is het nut ervan? Is dit een of andere beschikbare spaarpot? Of is dat wat kort door de bocht? Tot nog toe was deze reserve een heel belangrijke rubriek op de balans. Maar met de op til staande hervorming van de vennootschappen in 2018 zal ook de wettelijke reserve tot het verleden gaan behoren. In Nederlandse jaarrekeningen kwam deze reserve al een tijdje niet meer voor, omdat de Nederlandse BV al langer geen minimumkapitaal vereist. Wat moet je weten over deze balansrubriek?
Wat is de wettelijke reserve?

Principe

In België is er voor vennootschappen met beperkte aansprakelijkheid een wettelijke verplichting om een 'wettelijke reserve' aan te leggen. Die verplichting vindt je terug in het Wetboek van Vennootschappen, onder meer bij artikel 319 (BVBA), 428 (CVBA) en 616 (NV).

Zo zijn de BVBA, CVBA en de NV verplicht om jaarlijks vijf procent van hun nettowinst (de winst na belasting dus) op deze rubriek te boeken. Dat moeten ze doen tot deze reserve tien procent van het maatschappelijk (geplaatst) kapitaal van de vennootschap bedraagt.

"De vijf procent wordt genomen op de nettowinst van het boekjaar, of op het te verwerken resultaat als dat lager is. Overgedragen winsten van vorige boekjaren mag je nooit meetellen!"

Nut

De wetgever heeft deze verplichting in het leven geroepen als bescherming voor schuldeisers. De vennootschap kan op die manier immers niet zomaar alle winst uitkeren. Neen, ze is verplicht een deel van de winst altijd binnen het bedrijf te 'bewaren'.

Uitzonderingen

Maar wat als de vennootschap verlies maakt en geen winst? Gaat die vijf procent dan van het verlies af? Neen. In dat geval moet en kan het bedrijf geen wettelijke reserve aanleggen.

Een andere uitzondering doet zich voor wanneer het bedrijf op haar balans nog overgedragen verliezen van de vorige jaren heeft. Dan mag ze de winst ook eerst gebruiken om die verliezen aan te zuiveren. De overblijvende winst (als er nog is) dient dan als basis voor de berekening van de vijf procent die naar de wettelijke reserve gaat. Je bent in dat geval dus niet verplicht om de volledige winst te gebruiken voor de berekening van die vijf procent.

In de S-BVBA geldt een aparte regel. Hier moet men jaarlijks ten minste vijfentwintig procent van de nettowinst afhouden als 'reservefonds'. Dit moet men doen tot het bedrag van de reserve minstens gelijk is aan het verschil tussen het wettelijk minimumkapitaal van de gewone BVBA (18.550 EUR) en het bedrag van het geplaatst kapitaal. Met de geplande hervorming van het vennootschapsrecht in 2018 zal echter ook de S-BVBA op termijn verdwijnen.

Met een voorbeeld wordt alles meteen duidelijker.

Principe

Stel: het fictieve bedrijf 'Hoelahoep BVBA' is marktleider in het vervaardigen van hoelahoepen. Je weet wel, die ronde dingen om rond je middel te zwieren.

Hoelahoep BVBA heeft een kapitaal van 60.000 EUR. Er zit al 2000 EUR in de wettelijke reserve. Vorig boekjaar heeft Hoelahoep een nettowinst van 20.000 EUR gemaakt. Mag Hoelahoep deze winst uitkeren aan haar aandeelhouders?

Het antwoord is neen. De wettelijke reserve bedraagt immers op dit moment nog geen tien procent van het kapitaal. Dus is Hoelahoep wettelijk verplicht om van die nettowinst van 20.000 EUR eerst minstens 5% af te houden, namelijk 1000 EUR. Die 1000 EUR gaat van de winst naar de wettelijke reserve. Blijft over: 19.000 EUR nettowinst. Die 19.000 EUR mag het bedrijf als het dat wenst uitkeren aan de aandeelhouders.

Versneld een reserve aanleggen?

Maar stel nu dat de zaakvoerder van Hoelahoep zegt: "Wat een gedoe zeg elk jaar met die wettelijke reserve! Laten we voor de korte pijn kiezen en meteen de wettelijke reserve op 10% brengen". Is dat een goed voorstel? En mag dat? Ja, absoluut!

In dat geval neemt het bedrijf geen 1000 EUR maar meteen 4000 EUR van de nettowinst af en sluist die naar de wettelijke reserve. Zo komt de totale wettelijke reserve op 6000 EUR en bereikt zo 10% van het kapitaal van 60.000 EUR. Er blijft nu van de nettowinst maar 16.000 EUR over in plaats van 19.000 EUR, maar de volgende jaren is het bedrijf wel alvast van deze wettelijke verplichting verlost.

Het is zelfs een aanrader om de wettelijke reserve zo vlug mogelijk helemaal te voldoen. Het geeft de vennootschap immers een sterker imago. Als na jaren van activiteit de reserve nog altijd niet helemaal volstort is kan dit een verkeerde indruk geven. Ging het dan zo slecht in het verleden dat men na jaren nog altijd die tien procent reserve niet heeft aangelegd?

Op een Belgische balans vindt je onder het eigen vermogen verschillende deelrubrieken. De vierde deelrubriek en dus een deel van het eigen vermogen zijn de 'reserves'. Deze zijn verder onderverdeeld in:

Wettelijke reserve

Onbeschikbare reserves

Belastingvrije reserves

Beschikbare reserves

De wettelijke reserve is 'onaantastbaar'

Belangrijk om weten is dat de wettelijke reserve in België 'onaantastbaar' is. Wat bedoelt men hier precies mee?

Het bedrag in de wettelijke reserve is 'onaantastbaar' omdat men het nooit kan uitkeren en ook nooit kan overboeken naar een andere rubriek op het passief. Wat wel mag is de wettelijke reserve gebruiken om overgedragen verliezen aan te zuiveren. Je mag de wettelijke reserve eventueel ook omzetten in kapitaal. Maar als je de reserve op deze manier 'aantast' ben je verplicht om haar de komende jaren weer aan te vullen. Kortom, je kan niet zomaar aan deze gelden zitten.

Er bestaat wel één uitzondering hierop. Het kan voorkomen dat je een kapitaalsvermindering hebt doorgevoerd in je bedrijf. Door die kapitaalsvermindering overschrijdt de wettelijke reserve nu plots de regel van 10% van het kapitaal. Het bedrag dat nu boven die tien procent zit mag men eventueel wél uitkeren aan de aandeelhouders.

Interpretatie van deze balansrubriek

Je mag de wettelijke reserve (net als alle andere soorten reserves trouwens) niet zien als een spaarpot of beschikbaar geld om nieuwe investeringen te doen of als bron voor als het wat moeilijker gaat. Neen, met het vermogen in de wettelijke reserve zijn ook op het actief al dingen gebeurd. Dat geld werd met andere woorden al gebruikt om vaste of vlottende activa te financieren.

Toegegeven, de term is wat misleidend. Een 'reserve' klinkt natuurlijk als een soort buffer of noodrantsoen voor moeilijke tijden. Maar dat is het dus zeker niet!

Toekomst van de wettelijke reserve

De wettelijke reserve is een aflopend verhaal en zal na 2018 meer dan waarschijnlijk tot het verleden gaan behoren. Minister Koen Geens plant immers ingrijpende hervormingen in het vennootschapsrecht. Daarbij zijn vooral forse vernieuwingen voor de BVBA op til. De BVBA zal voortaan BV heten en niet langer de verplichting tot een minimumkapitaal hebben.

Dat houdt ook in dat er wellicht geen wettelijke reserve meer zal aangelegd moeten worden. Door een aantal beperkingen en 'veiligheden' voor ondernemingen af te schaffen hoopt men de Belgische bedrijven concurrentiëler te maken. Of dat ook echt lukt is nog maar de vraag en zal de toekomst uitwijzen.

Lees verder
Eigen vermogen op de balans
Bronnen

BUYSE, I. & DEKEYSER, M., "Balanslezen voor niet-ingewijden", editie 2011, Roularta Books
https://taxworld.wolterskluwer.be/nl/nieuws/uitgespit/enkele-vragen-met-betrekking-tot-de-toekenning-aan-de-wettelijke-reserve/ https://nl.wikipedia.org/wiki/Wettelijke_reserve http://www.bibf.be/Uploads/Documents/doc_1552.pdf

# data[].attributes.attachment_link.title
Wettelijke reserve op de balans (België): betekenis en nut - Balanslezen

# data[].attributes.attachment_link.description
In Belgische balansen vindt je op de passiefzijde een eigenaardige rubriek: de 'wettelijke reserve'. Wat houdt dit precies in en wat is het nut ervan? Is dit een of andere beschikbare spaarpot? Of is dat wat kort door de bocht? Tot nog toe was deze reserve een heel belangrijke rubriek op de balans.

# data[].attributes.body
28...
Financiële vaste activa

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een balansrubriek waar men vaak een verkeerde interpretatie aan geeft zijn de financiële vaste activa. Toegegeven, de benaming is wel wat misleidend. Als materiële vaste activa bijvoorbeeld gebouwen en machines zijn, dan zijn de financiële activa logischerwijs toch de beleggingen van het bedrijf? Niet dus. Met andere woorden: laat je niet vangen! Maar wat vind je in deze balanspost dan wel? En hoe interpreteer je de bedragen in deze rubriek?
Wat zijn financiële vaste activa?

Het actief van de balans omvat twee belangrijke onderdelen:

Wat is het verschil?

Vaste activa zijn bezittingen van het bedrijf. Ze blijven meestal lange tijd aanwezig. Denk bijvoorbeeld aan een gebouw of een terrein. Of aan machines die men meerdere jaren gebruikt. Kortom, vaste activa verdwijnen niet zomaar van vandaag op morgen uit de balans.

Vlottende activa zijn ook bezittingen, maar ze zijn vluchtiger. Deze zijn meestal maar kortstondig in het bedrijf aanwezig. Over een week of maand zijn ze misschien alweer weg.

De financiële vaste activa maken, zoals de naam doet vermoeden, deel uit van het onderdeel 'vaste activa'.

Inhoud

Concreet gaat het om participaties in andere bedrijven. De onderneming heeft van een ander bedrijf aandelen gekocht of heeft aan dat bedrijf kapitaal en liquide middelen gegeven.

Vaak gaat het dan ook om dochterondernemingen. Vooral grotere bedrijven hebben vaak een aantal 'dochters' die onder het moederbedrijf vallen. Waarom? Bijvoorbeeld om de activiteiten duidelijk op te delen in zelfstandige bedrijfjes. Zo kan een onderneming voor drukwerk een aparte dochter hebben voor de online activiteiten.

Waarborgen

Wat je ook wel eens bij de financiële activa vindt zijn waarborgen en wat men noemt 'borgtochten in contanten'. Denk bijvoorbeeld aan een huurwaarborg afgesloten door het bedrijf. Of aan waarborgen op machines. Een ander voorbeeld zijn gelden als waarborg voor de aansluiting bij nutsbedrijven.

Vermijd misverstanden

Financiële vaste activa hebben dus niets te zien met beleggingen van het bedrijf of met als belegging gekochte aandelen. Dat soort aandelen en beleggingen blijft vaak niet zo lang in de onderneming voor men ze terug verkoopt en van de hand doet. Kortom, die lijken eerder op een 'vlottend' dan op een 'vast' actief. Je vindt ze dan ook niet terug bij de vaste activa maar bij de 'geldbeleggingen', onder de vlottende activa dus.

Stel: een bedrijf koopt aandelen Coca Cola, omdat het verwacht dat deze aandelen het in de toekomst goed zullen doen en een mooie meerwaarde zullen opleveren. Is dit een financieel vast actief? Nee, want het bedrijf heeft niets te zeggen bij Coca Cola. Deze investering is dus louter een geldbelegging.

Een verkeerde interpretatie van deze rubriek is maar een van de vele misverstanden over balanslezen.

Die fout ga jij alvast niet maken. Het belangrijkste om te onthouden is dan ook:

"Financiële vaste activa zijn geen beleggingen, maar wel participaties in andere bedrijven"

Niet elk bedrijf heeft financiële vaste activa op haar balans. Maar er zijn ook ondernemingen waarbij dit nu juist het belangrijkste actief op de balans is. Denk aan holdings. Holdings zijn bedrijven met als belangrijkste activiteit het aanhouden van participaties in andere bedrijven. Ze hebben niet echt een omzet zoals een klassiek bedrijf. Hun inkomsten komen uit de dividenden die ze krijgen voor hun deelneming in het andere bedrijf.

België

Op een Belgische balans zijn de financiële vaste activa met rubrieknummer 28 de laatste rubriek van de vaste activa:

Nederland

Ook in Nederlandse jaarrekeningen zijn de financiële vaste activa de laatste rubriek (rubriek III) van de vaste activa:

Soorten financiële vaste activa

Stel: bedrijf A heeft financiële vaste activa in bedrijf B. Wat betekent dit nu concreet?

Wel, als een bedrijf belangen in een ander bedrijf heeft kan dat verschillende vormen aannemen. Soms bestaat er alleen een duurzame, blijvende band tussen bedrijf A en bedrijf B. In andere gevallen heeft bedrijf A ook echt inspraak in bedrijf B om er mee het bestuur en het beleid te bepalen.

Onder de financiële vaste activa bevinden zich nog verschillende deelrubrieken. Ze geven aan hoe groot de inbreng van bedrijf A in bedrijf B is.

Ruwweg onderscheidt men drie vormen van financiële activa, al is het verschil in praktijk niet altijd eenduidig te zien.

Verbonden ondernemingen

Men spreekt van 'verbonden ondernemingen' als bedrijf A een participatie van meer dan 50% in bedrijf B heeft. Met andere woorden: bedrijf A bezit de helft of meer dan de helft van de aandelen van bedrijf B. In de meeste van die gevallen zal je zien dat bedrijf B een dochterbedrijf is van A.

Ondernemingen waarmee een deelverhouding bestaat

Hier is de betrokkenheid van bedrijf A meestal iets minder groot. De participatie ligt tussen de 10 à 50%.

Andere financiële vaste activa

Is de deelneming van bedrijf A in bedrijf B heel laag, zeg maar minder dan 10%, spreken we niet langer van 'verbonden ondernemingen' of 'ondernemingen waarmee een deelverhouding bestaat'. Meestal vind je dit dan terug bij de overige financiële vaste activa.

Wat je zeker moet onthouden

Financiële vaste activa zijn geen beleggingen of aandelen van het bedrijf maar participaties in andere bedrijven. Vaak zijn dit dochterondernemingen.

Er bestaan verschillende soorten financiële vaste activa, afhankelijk van de graad van participatie in het bedrijf.

Begrijp je deze balansrubriek nu beter? Of heb je er nog vragen over? Stel ze gerust in je reactie onder dit artikel.

# data[].attributes.attachment_link.title
Financiële vaste activa: betekenis en interpretatie - Balanslezen

# data[].attributes.attachment_link.description
Een balansrubriek waar men vaak een verkeerde interpretatie aan geeft zijn de financiële vaste activa. Toegegeven, de benaming is wel wat misleidend. Als materiële vaste activa bijvoorbeeld gebouwen en machines zijn, dan zijn de financiële activa logischerwijs toch de beleggingen van het bedrijf? Niet dus. Met andere woorden: laat je niet vangen!