# data[].attributes.body
De Nederlandse overheid wil mobiele telefoons op middelbare scholen gaan verbieden.
Probleem: Hoe ga je leerlingen verbieden een telefoon mee te nemen naar school?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De opkomst van de mobiele telefoon in het klaslokaal lijkt welhaast niet meer te stuiten. Of toch? De afgelopen jaren heb ik als docent op het vavo (voortgezet algemeen volwassenen onderwijs) het telefoongebruik in de klas zien toenemen. En zoals dat gaat, maatschappelijke ontwikkelingen komen altijd eerst en worden daarna gevolgd door regelgeving om die in goede banen te leiden. Scholen stellen regels op ten aanzien van het gebruik van de telefoon op school en specifiek in de klas.

Lees verder na de advertentie

Wat ik dagelijks zie, is dat leerlingen totaal geobsedeerd, verknocht, verslaafd zijn aan hun telefoon en daar voortdurend ook tijdens de lessen mee bezig zijn.

Dan pakken ze hun mobiel, want dat is veel prettiger dan diep te moeten nadenken over een vraagstuk

Elke les zie ik hoe het telefoongebruik leerlingen afleidt en afhoudt van hun werk. Boeken worden vaak vergeten, maar de telefoon nooit. Tijdens elke les is het de bedoeling dat leerlingen zelfstandig aan de slag gaan na de klassikale uitleg.

Welke werkvorm er ook wordt ingezet, een deel van de tijd dienen ze zelfstandig individueel of samen te werken aan sommen, opdrachten of vraagstukken, al naar gelang het vak. En elke keer weer zie ik wat er op dat moment gebeurt, dan pakken ze hun mobiel, want dat is veel prettiger en makkelijker dan diep te moeten nadenken over een vraagstuk.

Concentratiestoornissen
Er is inmiddels al uitgebreid onderzoek gedaan naar dit fenomeen en vastgesteld dat het telkens schakelen tussen telefoon en lesstof de concentratie ondermijnt. En er zijn al zoveel leerlingen met concentratiestoornissen.

Hoe meer een leerling tijdens de lessen met zijn of haar telefoon bezig is, des te slechter de cijfers worden.

Ja, er zijn regels bij ons op school. De telefoon moet worden uitgeschakeld en in de tas. Maar dat gebeurt niet en als je de regel consequent wilt handhaven na één keer waarschuwen, dan kan je meer dan de helft van de leerlingen wel wegsturen. Het is gewoon voor velen te moeilijk de telefoon in de tas te laten. Mijn inschatting is dat het niet eens kwade opzet is, maar dat de telefoon binnen handbereik, of liever nog in de hand, even vanzelfsprekend is als ademhalen, het gebeurt gedachteloos.

Op de werkplek kan men ook niet telkens maar op de telefoon kijken

Natuurlijk kun je de mobiele telefoon integreren in de les. Leerlingen kunnen er dingen mee opzoeken, meedoen met een quiz van Kahoot! (vaak van dubieuze kwaliteit) en ook bij wiskundesommen schijnt de telefoon nuttig te kunnen zijn. Maar de voordelen wegen niet op tegen de nadelen. Want na kort educatief gebruik valt de leerling weer terug in het vermaak van Snapchat en wat al niet meer.

Maar omdat het onderwijs meer is dan kennisoverdracht en het ook moet gaan over zogeheten Bildung, de vorming van jongeren, pleit ik ervoor dat de telefoon buiten het klaslokaal blijft. Als wij als docenten leerlingen moeten voorbereiden op hun toekomstige plaats in de maatschappij dan moeten we hen misschien soms weleens beperkingen opleggen.

Op de werkplek kan men ook niet telkens maar op de telefoon kijken. Ik heb werkgevers gesproken die geen zin meer hadden om mbo-studenten als stagiair te begeleiden, mede vanwege hun telefoongedrag.

Als het klaslokaal voortaan gevrijwaard blijft van mobiele telefoons zal bovendien de arbeidsvreugde van docenten toenemen.

Misschien vindt u mij wel reactionair, ouderwets of denkt u dat ik een verzuurde docent ben die het gezeik om die telefoon beu is. Of vindt u mij een hopeloos geval omdat ik nog steeds niet doorheb dat die telefoon gewoon niet meer is weg te denken. Toch denk ik dat met een lokaalverbod de onvertraagde doorstroom en het slagingspercentage in het voortgezet onderwijs omhoog zullen gaan.

# data[].attributes.attachment_link.description
De opkomst van de mobiele telefoon in het klaslokaal lijkt welhaast niet meer te stuiten. Of toch? De afgelopen jaren heb ik als docent op het vavo (voortgezet algemeen volwassenen onderwijs) het telefoongebruik in de klas zien toenemen. En zoals dat gaat, maatschappelijke ontwikkelingen komen altijd eerst en worden daarna gevolgd door regelgeving om die in goede banen te leiden.

# data[].attributes.body
Hoe is het probleem ontstaan. Sinds wanneer is het gebruikelijk dat leerlingen een telefoon mee naar school nemen?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wanneer kocht u uw eerste mobiele telefoon? Eind jaren negentig? Of pas in het huidige millenium? Eén ding is zeker: u was niet de eerste. De evolutie van mobiele telefonie begon al veel eerder. In de jaren tachtig liepen consumenten al met peperdure toestellen rond. Van de eerste zware bakbeesten tot de moderne smartphones: tijd om een reis door de tijd te maken.
De Motorola DynaTAC 8000X was de eerste commerciële mobiele telefoon. In 1983 begon de verkoop in de Verenigde Staten. Dr. Martin Cooper van Motorola (niet de man op de bovenstaande foto) hield het eerste mobiele telefoongesprek op 3 april 1973 met Joel Engel van Bell Labs. Hij gebruikte daarvoor een prototype van de DynaTAC 8000X. De prijs voor dit toestel: 4.000 dollar (rekening houdend met de inflatie kostte de telefoon toen zo'n 6.500 euro).
Met een gewicht van 340 gram was de Motorola MicroTAC zeker niet de lichtste. Toch was dit toestel in 1989 revolutionair. Niet alleen was het de allereerste 'flip'-telefoon (een telefoon met een klepje), maar het toestel was voor die tijd ook nog eens erg klein.
De IBM Simon was de allereerste smartphone. In 1993 werd deze mobiele telefoon in de Verenigde Staten verkocht voor 899 dollar (ongeveer 684 euro). Consumenten konden het toestel gebruiken als kalender, adressenboek, klok, rekenmachine en als kladblok. Ook was het mogelijk om e-mails te versturen en games te spelen. Een revolutie voor die tijd! De telefoon is te zien in de film 'The Net' (1995) met Sandra Bullock.
Met verwisselbare frontjes, T9-tekstvoorspelling bij SMS-berichten en een ingebouwde antenne was de Nokia 3210 in 1998 een hippe telefoon. De opvolger - de Nokia 3310 (zie foto boven) - verving in 2000 de populaire 3210 en ging in totaal 126 miljoen keer over de toonbank. Hiermee is de 3310 één van de populairste telefoons aller tijden.
De eerste telefoon met een camera was de Sharp J-SH04. Deze telefoon verscheen in november 2000 in Japan. De 0,1 megapixelcamera was in staat om foto's te schieten met 110.000 pixels. De J-SH04 was tevens het eerste toestel met een kleurendisplay (256 kleuren). Op de foto hierboven zie je trouwens de eerste foto die via de mobiele telefoon is gedeeld. De foto werd op 11 juni 1997 gemaakt met een normale camera en vervolgens via telefoon verzonden naar 2.000 contactpersonen. Op de foto is de dochter van Philippe Kahn te zien.
De eerste 3G-telefoon is de Nokia 6650 niet, maar wel één van de eerste telefoons die snel kon internetten. Nokia bracht het toestel in 2002 uit. De VGA-camera van de 6650 was in staat om foto's en video's op te nemen. YouTube bestond helaas nog niet, waardoor gebruikers geen video's konden uploaden.
De iPhone 2G (2007) was de eerste telefoon van Apple. Het mobiele besturingssysteem iOS maakte het toestel gebruiksvriendelijker dan andere telefoons. Apple introduceerde de App Store, een winkel waarin gebruikers applicaties voor hun telefoon konden aanschaffen. "There's an app for that" werd al snel een begrip. Tegenwoordig zijn er al honderdduizenden apps uitgebracht. En dit aantal loopt nog steeds op.
Ook Google heeft een eigen mobiele besturingssysteem: Android. Begin 2010 bracht Google haar eerste mobiele telefoon uit, namelijk de Nexus One. Eigenlijk kan deze telefoon alles, behalve afwassen en stofzuigen. Video's bekijken, navigeren, applicaties kopen, nieuws lezen of een spelletje spelen: het kan allemaal met de Nexus One. Wat brengt de toekomst? Oprolbare telefoons? Telefoons zonder accu? Eén ding is zeker: mobiele telefoons zijn niet meer weg te denken. Het zijn geen logge apparaten meer. Ze maken onderdeel uit van ons dagelijks leven.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wanneer kocht u uw eerste mobiele telefoon? Eind jaren negentig? Of pas in het huidige millenium? Eén ding is zeker: u was niet de eerste. De evolutie van mobiele telefonie begon al veel eerder. In de jaren tachtig liepen consumenten al met peperdure toestellen rond.

# data[].attributes.body
Frankrijk heeft het gebruik van mobiele telefoons op scholen afgeschaft.
Hoe pakken andere landen het mobiele-telefoonprobleem aan?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het is een van de speerpunten van het beleid van de Franse onderwijsminister Jean-Michel Blanquer: smartphones in schoolgebouwen zijn voortaan uit den boze.

De apparaten leiden volgens hem de aandacht van de tieners af en frustreren daarmee het opdoen van kennis, het primaire doel voor kinderen op school.

In Nederland kan zo'n regel niet door de overheid worden opgelegd; het schoolsysteem is hier minder gereguleerd dan in Frankrijk. Nederlandse scholen mogen zelf bepalen of het gebruik van smartphones op school verboden wordt. Cijfers over hoeveel van de ruim zeshonderd scholen dit verbieden, zijn niet voorhanden.

'Geen enkel mens kan multitasken'

Hoogleraar onderwijspsychologie Paul Kirschner van de Open Universiteit laat er geen twijfel over bestaan: een smartphone, tablet of laptop in de klas leidt af. "Mensen kunnen niet multitasken", stelt hij. "We hebben maar één stel hersens. We zijn geen computer met twee of vier of acht verwerkingseenheden."

Het maakt daarbij niet uit wat voor geslacht of leeftijd iemand heeft. "Als jij met mij praat én tegelijkertijd een e-mail leest, dan neem je niet op wat ik zeg. Dit geldt voor 99,8 procent van alle mensen op de hele wereld."

Deze redenering gaat trouwens niet op als één van de twee activiteiten een automatisme is, zoals strijken, wandelen of eten. "Maar zodra je over een handeling moet gaan nadenken, dan kun je een van de twee taken die je probeert te doen niet meer adequaat uitvoeren."

Onderzoek wijst uit dat smartphones dommer maken

Kirschner is zelf heel resoluut in het verbieden van smartphones en laptops tijdens zijn colleges. "Als je in mijn klas zit, kom je om naar mij te luisteren en niet om interactie te hebben met andere mensen op een andere plek. Bovendien leid je met een flikkerend schermpje ook je buurman of buurvrouw af. Dat is bijna net zo irritant als ongewenst gedwongen worden om mee te roken."

Als het aan de hoogleraar zou liggen, dan zouden alle scholen hun rug recht houden en per direct een smartphoneverbod invoeren. "Kinderen, maar ook volwassenen kunnen alle piepjes en pushberichten moeilijk of zelfs niet negeren. Zij voelen zich gedwongen om ernaar te kijken", legt hij uit. "Dat moet je zeker bij tieners niet gaan stimuleren. Je legt ook geen spuit heroïne voor een junk neer."

Ook cijfers van de overheid bevestigen dit beeld. Uit een groot, representatief onderzoek van DUO Onderwijsonderzoek & Advies bleek eind vorig jaar dat smartphones in de klas leiden tot lagere cijfers en verminderde taal- en leesvaardigheid bij scholieren op de middelbare school. Vrijwel alle Nederlandse docenten vinden dat hun leerlingen onder schooltijd te veel tijd op sociale media doorbrengen.

Meer scholen maken afspraken over mobieltjes in de klas

De stichting Kennisnet is gespecialiseerd in de relatie tussen onderwijs en moderne technologie. "Ik zie dat scholen er de afgelopen drie jaar steeds beter mee omgaan", stelt Remco Pijpers, specialist jeugd en media. "Het is belangrijk dat er binnen scholen over wordt gepraat door de directie en docenten, en dat er één lijn wordt getrokken. Het werkt niet als er maar één of twee docenten zijn die mobieltjes in het lokaal verbieden."

Nederlandse scholen proberen een balans te vinden tussen de voor- en nadelen van smartphones, merkt hij. "Nieuwe technologieën bieden ook veel voordelen: denk aan het snel doorgeven van lesstof of roosterwijzigingen. Bovendien moet je kinderen ook klaarstomen voor een samenleving waarin ICT-toepassingen niet meer weg te denken zijn."

Hij hoort veel verhalen van docenten die soms wat moedeloos worden van de strijd tegen de oprukkende smartphones. "Tegen het leger van verslavingsexperts in Silicon Valley valt eigenlijk niet op te boksen", stelt Pijpers. "Docenten zijn opgeleid om les te geven, om kinderen te boeien. Maar het is een zeer ongelijke strijd als je het moet opnemen tegen een apparaat dat zo onvoorstelbaar veel niet te negeren impulsen afgeeft."

'Ouders dragen ook verantwoordelijkheid'

Sommige docenten nemen het leren focussen tegenwoordig op in hun lesstof, omdat kinderen dat door hun verslaving aan piepjes en appjes amper meer kunnen. "Maar dit soort grote kwesties kun je niet alleen op het bord van de docenten leggen. De basis van verantwoord smartphonegebruik moet eigenlijk door de ouders worden bijgebracht. Zij beslissen in principe ook wanneer een kind zijn of haar eerste iPhone of iPad krijgt."

Veel ouders worstelen met deze kwesties, beaamt orthopedagoog Riemke Groeneveld. "Ze hebben er een extra opvoedende taak bij gekregen, eentje waar zij zelf als kind geen enkele ervaring mee hebben opgedaan", stelt ze. "Dat leidt continu tot nieuwe vragen: hoe neem je smartphones mee in de opvoeding? Hoe praat je erover met je kind, hoe ga je ermee om als regels worden overtreden?"

Kinderen hebben richtlijnen nodig om gebruik te toetsen

Zoals bij elk onderwerp is het vooral van groot belang om eerlijk met kinderen te blijven communiceren, stelt Groeneveld. "En stel duidelijke regels op die je kunt toetsen. Dat biedt kinderen een handvat om te leren hoe ze met moderne apparatuur moeten omgaan."

Bespreek of de smartphone tijdens de uren dat huiswerk wordt gemaakt weggelegd kan worden. "En probeer als de kinderen jong zijn altijd een vorm van toezicht te houden op wat zij precies doen op hun laptop of iPhone. Leg ook uit waarom je dat wilt doen, maak inzichtelijk waarom die regels er zijn. En wellicht het belangrijkste: geef zelf het goede voorbeeld en zit ook niet de hele avond op het schermpje te turen."

'Kritiek is er altijd, welk besluit je ook neemt'

Het Theresialyceum in Tilburg is een van de scholen die het gebruik van smartphones in de twee onderste klassen heeft verboden. De resultaten op basis van de eerste maand zijn positief, stelt rector Tomas Oudejans. "We zorgen dat kinderen in het klaslokaal een laptop hebben om de opdracht uit te voeren", legt hij uit.

"Maar ze missen tijdens de lessen de enorme druk die van dat piepende apparaat uitgaat. De vloek van 'fomo', oftewel fear of missing out. Ze renden zodra de bel ging weer naar hun kluisje om de telefoon te checken en liepen als zombies naar de volgende klas."

De leerlingen waren eigenlijk opvallend snel aan de nieuwe regels gewend, aldus Oudejans. Hij kan de nieuwe richtlijnen op basis van de eerste ervaringen absoluut aanraden aan andere scholen. "Natuurlijk was er wel kritiek", erkent hij. "Sommige ouders keuren het af, andere ouders vinden dat we niet ver genoeg gaan. Maar dat is een beetje inherent aan het onderwijs: dat zul je altijd houden, welk besluit je ook neemt."

# data[].attributes.attachment_link.title
Moet de smartphone ook in Nederlandse scholen worden verboden?

# data[].attributes.attachment_link.description
De Franse overheid heeft vanaf deze maand het gebruik van smartphones op basisscholen en collèges - een middenschool voor leerlingen tot vijftien jaar - verboden. De apparaten zouden de aandacht van scholieren te veel afleiden. Zou zo'n verbod in Nederland ook een goed idee zijn?

# data[].attributes.body
Welke oplossingen gebruiken docenten nu al om telefoongebruik in het klaslokaal te stoppen?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op school stomen we onze kinderen klaar voor de toekomst. De mobiele telefoon neemt een prominente plaats in in ons dagelijks leven. Ook moeten we de leerlingen/ studenten leren om hier mee om te gaan. Er zijn dan ook steeds meer docenten die dit inzicht delen en zoeken naar een manier om moderne media een zinvolle plek te geven binnen de klas. Enerzijds wordt bewezen dat het betrekken van smartphones in de klas leidt tot meer betrokkenheid, anderzijds worden de leerlingen afgeleid door de sociale activiteiten die op de achtergrond pop-uppen.

Bezwijken voor de sociale druk om in communicatie te zijn, wint het regelmatig van de behoefte op te willen letten tijdens de les. Het vermogen om langere tijd te focussen en geconcentreerd te zijn is voor studeren essentieel. Door de komst van de smartphone neemt onze spanningsboog daarin juist af. Elk onbewaakt ogenblik wordt naar de smartphone gegrepen en onze gedachte springt ongeremd van de ene prikkel naar de andere: verveling bestaat bijna niet meer. En zo wordt het voor de doorsnee puberhersenen bijna ondraaglijk om zich lange tijd op één ding te concentreren; zeker als het brein ook in de les alle ruimte krijgt om af te dwalen.
Scholen weten niet hoe ze met het mobiele telefoongebruik van leerlingen moeten omgaan. Dat blijkt uit onderzoek van de Academie voor Media en Maatschappij onder 120 scholen (bron: NOS)
Kortom, het is hoog tijd dat scholen een goed beleid ontwikkelen dat aansluit bij de huidige mediaontwikkelingen en tijdgeest. Wij denken de oplossing te hebben voor in de klas: De telefoon-tas. In elk klaslokaal hangt een telefoon-organizer waarbij elke leerling een eigen nummer heeft. Aan het begin les stopt de leerling de telefoon in zijn 'eigen' nummer. Op deze manier is de leerling niet afgeleid door trillingen, piepjes of pop-ups. De docent kan wel heel gemakkelijk de telefoon laten pakken wanneer hij de telefoon functioneel wil inzetten bij een bepaalde opdracht en dus de leerling/ student leert omgaan met de smartphone. Oftewel ' bewust telefoongebruik' in de klas. De telefoontas brengt rust en duidelijkheid in de hoofden van de leerlingen/ studenten en dus in de klas!

Afmetingen van de tas:
L = 84 cm
B = 60 cm

# data[].attributes.attachment_link.description
De tas Op school stomen we onze kinderen klaar voor de toekomst. De mobiele telefoon neemt een prominente plaats in in ons dagelijks leven. Ook moeten we de leerlingen/ studenten leren om hier mee om te gaan.