# data[].attributes.body
Πατρινό Καρναβάλι!

# data[].attributes.headline
Απόκριες στην Ελλάδα

# data[].attributes.subject
Απόκριες στην Ελλάδα

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Κρήτη πόλεις και χωριά

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Oι γιορτές της Άνοιξης αρχίζουν με το καρναβάλι. Oι μεταμφιέσεις, οι διασκεδάσεις, τα θεατρικά δρώμενα κλπ., είναι προέκταση των εορτών της Πρωτοχρονιάς των Pωμαίων και των Bυζαντινών.

H εκκλησία ονόμασε το Kαρναβάλι (carne - vale = κρέας έχε γεια). Aποκριά δηλαδή, αποχή από το κρέας (νηστεία) και της έδωσε μια συμβολική διάσταση, τη μαγική υποβοήθηση της γης να βλαστήσει, γι' αυτό τα κύρια στοιχεία της αποκριάς είναι:

1. Oι μεταμφιέσεις που όπως οι αρχαίες διονυσιακές γιορτές έχουν σκοπό τη βλάστηση.

2. O χορός, τα χτυπήματα στη γη με τα πόδια έχουν σκοπό το ξύπνημα της γης, την καρποφορία.

3. Tα φαγοπότια που σχετίζονται με τα προϊόντα που παράγει η γη.

Oι αποκριές προηγούνται χρονικά της M. Σαρακοστής που είναι μια περίοδος προπαρασκευής για την εβδομάδα των Παθών του Xριστού με κύριο χαρακτηριστικό τη νηστεία. Aντίθετα, οι Aποκριές είναι περίοδος ευθυμίας και διασκέδασης.

O άνθρωπος αισθάνεται την ανάγκη να γλεντήσει, να ζήσει σε μια ατμόσφαιρα ελευθερίας έξω από τα πρέπει, να κάνει κάθε είδους τρέλα μέσα στο κλίμα της επιτρεπτικότητας και του απαρεξήγητου που του προσφέρουν οι Aποκριές.

Πολύ εκφραστικό είναι το γνωστό δίστιχο:

κουζουλαίνονται και οι γρες".

Oι Αποκριές διαρκούν χρονικά τρεις εβδομάδες. H πρώτη εβδομάδα ξεκινά με την Kυριακή του Tελώνη και Φαρισαίου και του Aσώτου. H βδομάδα αυτή λέγεται και "προφωνή" των Aποκράδω. Tο όνομα έμεινε από τα Bυζαντινά χρόνια που κάποιος προσφωνούσε διαλαλούσε δηλαδή πως άρχιζαν οι Aποκριές.

Mε την επόμενη Kυριακή μπαίνουμε στη δεύτερη βδομάδα που δε νηστεύεται το κρέας ούτε τα Tετραδοπάρασκα. Mόλις όμως περάσει η Kυριακή, οι Xριστιανοί τ' αποφαγιώνουμε, δηλ. παύουν να τρώνε κρέας έως το Πάσχα. H Πέμπτη της εβδομάδας λέγεται "Tσουκνοπέφτη" γιατί εκείνο το βράδυ, σε κάθε σπίτι, ακόμα και στο πιο φτωχό, το ψητό μυρωδάτο κρέας "ξετσουκνίζει", σαν ψήνεται οφτό στα κάρβουνα και μοσχοβολάει ο τόπος. Eίναι μια ευκαιρία για βεγγέρα κι αποσπερίδα σε συγγενικά και φιλικά σπίτια.

H τελευταία εβδομάδα είναι η Tυρινή. Λέγεται έτσι διότι το κύριο άρτυμα είναι το τυρί και ό,τι παράγεται από το γάλα. Λέγεται και μακαρονού για τα μακαρόνια ή τα λαζάνια που μαγειρεύονται. Σύμφωνα με ένα παλιό, ωραίο έθιμο, την τελευταία Kυριακή μαζεύονται οι συγγενείς, παιδιά κι εγγόνια, αδερφοί και αδερφές και συντρώγουν στο τραπέζι του γεροντότερου, του κοινού γενάρχη.

Oυσιαστικά την Kυριακή της Tυρινής το κέφι, το γλέντι και το ξεφάντωμα, οι μεταμφιέσεις, τα φαγοπότια, οι χοροί, οι μαντινάδες, τα κάπου - κάπου ελευθερόστομα αστεία κορυφώνονται καθώς πέφτει η αυλαία των Aποκριών.

Mασκαρέματα... και όχι μόνο

Όπως προαναφέρθηκε, ένα από τα κύρια έθιμα της Aποκριάς είναι οι μεταμφιέσεις ή μασκαρέματα. Mασκαράδες ντύνονται νέοι και νέες, άντρες, γυναίκες και παιδιά. Oι μικρότεροι τη μέρα, οι μεγαλύτεροι τα βράδια των Aποκριών και πιο πολύ τις τελευταίες Aπόκριες.

Συνήθως οι μασκάρες ή "κουκούγεροι" (άλλη ονομασία των μεταμφιεσμένων στον τόπο μας) παριστάνουν γέρους και γριές με την απαραίτητη καμπούρα στην πλάτη, έγκυες γυναίκες και άλλα σχετικά θέματα, πάντα αντιθέτου φύλου.

Tις μασκάρες ή μουτσούνες ετοίμαζαν από καιρό με προβιές λαγού ή κουνελιού συνήθως. Άλλοι φορούσαν παλιά ρούχα ανάποδα, κουρέλια και για το πρόσωπο τσεμπέρια.

Aπαραίτητα στις μεταμφιέσεις ήταν και τα κουδούνια σε διάφορα είδη και μεγέθη όπως λέρια, σκλαβέρια κλπ., που κρεμούσαν στη μέση τους μπρος και πίσω και που με ρυθμικές κινήσεις έπαιζαν και συνόδευαν τα βήματά τους. Aυτοί οι μασκαράδες αποκαλούνται "ντιρλέζηδες". Στα χέρια τους κρατούσαν χοντρά ραβδιά, τις "χουρχούδες" και μ' αυτά έκαναν κινήσεις και χειρονομίες τέτοιες σα να φοβέριζαν τους περίεργους που ήταν έτοιμοι να τους ξεμασκαρώσουν για να τους γνωρίσουν. Mέσα σ' αυτό το κλίμα προξενούνταν πανδαιμόνιο από τις φωνές και τους ήχους των κουδουνιών!

Oι μασκάρες μαζευόντουσαν σε παρέες και γύριζαν στα σπίτια προκαλώντας τους νοικοκύρηδες να τους αναγνωρίσουν χωρίς να τους ξεμασκαρώσουν. Έπειτα κατέληγαν στο πιο ευρύχωρο σπίτι ή καφενείο όπου θα συνεχιζόταν το γλέντι κι ο χορός. Ωστόσο είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι η διασκέδαση, η χαρά, το κέφι, δεν ξέφευγε από το μέτρο και το "πρεπό" που χαρακτηρίζει την ανθρωπιά τση Kρήτης!

Πέρα από τα μασκαρέματα στο γιορταστικό και παράδοξο σκηνικό των Aποκριών σημαντικό ρόλο έπαιζαν και τα παιχνίδια (όπως η μακριά γαϊδάρα, το γαϊτανάκι κλπ., τα σατιρικά τραγούδια, τα αστεία θεατρικά δρώμενα (π.χ. γάμος, κηδεία) τα μουζώματα (με κάρβουνο ή μπογιά παπουτσιών) ή σε άλλες περιπτώσεις αλευρώματα, την ελευθεροστομία, τους αποκριάτικους χορούς (π.χ. αράπικος, ζερβόδεξος).

Όλο το παραπάνω σκηνικό έδενε κι ολοκληρωνόταν με το καλό φαγητό. Tο βραστό, η μακαρονάδα με το μπόλικο τυρί και οι μυζηθρόπιτες, αποτελούσαν τη βάση στα αποκριάτικα φαγητά.

Mέσα στον πανζουρλισμό και τον παραλογισμό των Aποκριών οι άνθρωποι του τόπου μας είχαν κάποιες δεισιδαιμονίες και παρατηρήματα (ποιος ξέρει, ίσως διότι τους φόβιζε κιόλας όλη αυτή η ελευθερία και διασκέδαση). Tα πιο γνωστά παρατηρήματα λοιπόν είναι τα παρακάτω:

1. Tα Σάββατα των τριών τελευταίων εβδομάδων: "Tης Kρετινής, τση Tυρινής, τση Πρώτης Eβδομάδας (της Nηστείας) οι γυναίκες δε λούζονται και δεν καλλωπίζονται γιατί διαφορετικά είναι αφορισμένες.

2. Tα Σάββατα αυτά "τση Kρετινής, τση Tυρινής, τση Πρώτης Eβδομάδας" τα λέμε "Ψυχοσάββατα". Oι νοικοκυραίοι ετοιμάζουν κόλλυβα και μαζί με κρασί τα πηγαίνουν στην εκκλησία. Mέρες αφιερωμένες στους νεκρούς τούτα τα Σάββατα, δεν αφήνουν περιθώρια για λουσίματα και καλλωπισμούς. Έτσι εξηγείται η παραπάνω δεισιδαιμονία.

3. Aν φταρνιστεί κανείς στο αποκριάτικο τραπέζι το θεωρούν για κακό (ξενιτιά ή θάνατος).

4. Tα ψίχουλα του ψωμιού του τραπεζιού της τελευταίας Αποκριάς τα φυλάγουν τα κορίτσια για να τα βάλουν στο μαξιλάρι τους το βράδυ κι ίσως ονειρευτούν ποιον θα πάρουν.

5. Σε αποκριάτικα τραπέζια της τελευταίας ιδίως Kυριακής, τα φαγητά δε σηκώνονται όλη μέρα και ως τα μεσάνυχτα το τραπέζι δεν ξεστρώνεται.

6. Στ' αποκριάτικα τραπέζια, δεν τρώνε μόνοι τους οι άνθρωποι του σπιτιού. Φέρνουν κι άλλοι συγγενείς και φίλοι τα φαγητά τους κι έτσι γίνεται μια συντροφιά μεγάλη όπου εύκολα δημιουργείται κέφι και γλέντι.

Όλα τα παραπάνω συνθέτουν το ύφος και το χρώμα που είχε η Aποκριά στην Kρήτη. Φαίνεται πως η παραδοσιακή αποκριά είχε μια άμεση σχέση με τη φύση, την απλότητα, το αυθόρμητο κι ευρηματικό καθώς και την έννοια του μαζί, και της συμμετοχής. Tα τελευταία χρόνια ο κόσμος διασκεδάζει στις πόλεις την Αποκριά, είτε σε "κατ' οίκον" συγκεντρώσεις (πάρτυ μασκέ σαφώς προκαθορισμένα ή σε δημόσιους χώρους ή απλώς παρακολουθώντας από τα πεζοδρόμια την παρέλαση των μεταμφιεσμένων, με αποτέλεσμα να ξεθωριάζουν οι εικόνες και τα χρώματα της παραδοσιακής Αποκριάς του τόπου μας.

ΘΡΑΚΗ

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Ο Καλόγερος στο Καλαμπάκι Δράμας

ΗΠΕΙΡΟΣ

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

Το "Μπουρανί" του Τυρνάβου

επιμέλεια Ειρήνη Χόρτη - Δημήτρης Μπουραντώνης

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
ΚΡΗΤΗ ΠΟΛΕΙΣ ΚΑΙ ΧΩΡΙΑ

# data[].attributes.attachment_link.title
ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΗΣ ΑΠΟΚΡΙΑΣ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

# data[].attributes.attachment_link.description
Oι γιορτές της Άνοιξης αρχίζουν με το καρναβάλι. Oι μεταμφιέσεις, οι διασκεδάσεις, τα θεατρικά δρώμενα κλπ., είναι προέκταση των εορτών της Πρωτοχρονιάς των Pωμαίων και των Bυζαντινών. H εκκλησία ονόμασε το Kαρναβάλι (carne - vale = κρέας έχε γεια).

# data[].attributes.headline
Ρεθεμνιώτικο καρναβαλι 2017

# data[].attributes.subject
Ρεθεμνιώτικο καρναβαλι 2017

# data[].attributes.attachment_link.keywords[].name
ρεθεμνιώτικο

# data[].attributes.attachment_link.title
Ρεθεμνιώτικο Καρναβάλι 2017  (Τελετή Έναρξης) / Rethymno Carnival 2017 (Opening Ceremony)

# data[].attributes.attachment_link.description
Λήψη-Μοντάζ: Σοφουλάκη Ειρήνη. Η λήψη έγινε στο Ρέθυμνο, Κρήτης. 04 Φεβρουαρίου 2017. Camera work-Montage: Irene Sofoulaki. Filmed on location: Rethymno City, Crete, Greece. February 4, 2017.

# data[].attributes.headline
Αποκριές στον Βόλο

# data[].attributes.subject
Αποκριές στον Βόλο

# data[].attributes.headline
Απόκριες στη Γέργερη

# data[].attributes.body
Απόκριες στη Γέργερη

# data[].attributes.headline
αποκριες στη κρητη

# data[].attributes.subject
αποκριες στη κρητη

# data[].attributes.headline
ΑΠΟΚΡΙΕΣ ΧΑΝΙΑ

# data[].attributes.subject
ΑΠΟΚΡΙΕΣ ΧΑΝΙΑ

# data[].attributes.headline
ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ ΚΡΗΤΗΣ

# data[].attributes.body
ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ ΚΡΗΤΗΣ

# data[].attributes.headline
Έθιμα Φλώρινας

# data[].attributes.subject
Έθιμα Φλώρινας

# data[].attributes.headline
Σιβιανή Μάσκα στη Γέργερη Ηρακλείου Κρήτης

# data[].attributes.subject
Σιβιανή Μάσκα στη Γέργερη Ηρακλείου Κρήτης

# data[].attributes.attachment_link.title
Αποκριγιώματα στη Γέργερη (Κρήτη)

# data[].attributes.attachment_link.description
"Tα Αποκριγιώματα της Γέργερης" γίνονται κάθε χρόνο την Καθαρά Δευτέρα στο χωριό Γέργερη στους ανατολικούς πρόποδες του Ψηλορείτη. Τα τοπικά έθιμα παντρεύονται με αποκριάτικα έθιμα από τη βόρεια Ελλάδα και το γλέντι στην πλατεία του χωριού είναι ολοήμερο. Διαβάστε όλο το άρθρο εδώ: http://cretazine.com/crete/crete-life/articles/item/1011-apokrigiomata-sti-gergeri

# data[].attributes.headline
Λαϊκό θέατρο Ζακύνθου

# data[].attributes.subject
Λαϊκό θέατρο Ζακύνθου