# data[].attributes.body
Wykonaj ćwiczenia ze str. 74 - 75 zeszytu ćwiczeń "Tajemnice sprzed wieków".

# data[].attributes.body
W dowolnej technice wykonaj pracę plastyczną "Wiosna z mojego okna", zrób zdjęcie pracy i odeślij na mój adres mailowy do 2 kwietnia. Możesz również wykonać ją w programie Point.

# data[].attributes.body
Wejdź na poniższy link, wykonaj ćwiczenia on-line.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Oświecenie to czas pojawienia się wspólnoty kulturowej, nieuznającej granic państwowych: językiem elit była francuszczyzna, czytano Woltera i wystawiano sztuki Moliera, modne stały się ogrody w stylu francuskim itd. Polska należała do krajów, w których oświeceniowe idee były bardzo widoczne, a mimo to polskie oświecenie wyróżnia się na tle innych. Dotyczy to nawet kwestii chronologii tego okresu.

Na podstawie dowolnego źródła informacji przypomnij sobie najważniejsze wydarzenia z historii Polski, które miały miejsce w drugiej połowie XVIII wieku.

JPOL_E3_E4_Tekstykultury

Nie ma w naszych dziejach takiego wydarzenia (politycznego czy artystycznego), które należałoby uznać za datę początkową polskiego oświecenia. Już w latach 30. XVIII stulecia zaczęły się pojawiać nowinki z Zachodu, dotyczyły one głównie przemian w szkolnictwie. Za ich symbol można uznać założenie w 1740 roku w Warszawie Collegium Nobilium - szkoły, którą kierował Stanisław Konarski: przedstawiciel zakonu pijarów i zwolennik nowego sposobu nauczania. Datą niezwykle istotną jest rok 1764. Wtedy na tron Polski wstąpił ostatni król - Stanisław August Poniatowski. Zgromadził wokół siebie najważniejszych twórców i polityków sprzyjających ideom oświeceniowym. Miały one służyć poprawie Rzeczypospolitej. Nadzieja ostatecznie znikła w 1795 roku - wtedy Polska (po III rozbiorze) znikła z map Europy i zakończyły się czasy stanisławowskie. Według części historyków właśnie 1795 rok oznacza zakończenie epoki oświecenia. Większość uczonych uważa jednak, że wtedy zaczęła się ostatnia faza okresu. Zadaniem działaczy i twórców było już nie ratowanie ojczyzny, lecz zachowanie kultury nieistniejącego państwa. Za umowną datę końcową uznać można 1822 rok, zadebiutował wtedy największy pisarz polskiego romantyzmu - Adam Mickiewicz. Zaczęła się nowa epoka!

Oświecenie polskie ma wiele cech wspólnych z tym, co można zaobserwować w innych krajach. Równocześnie jest jednak bardzo odmienne.

JPOL_E3_E4_Tekstykultury

Podręczny słownik literatury polskiej Dariusz Dybek, Dorota Heck, Agnieszka Kuniczuk‑Trzcinowicz, Małgorzata Łoboz

Poniatowski Stanisław August - ostatni król Polski, mecenas sztuki, pamiętnikarz. [...] Działalność polityczną oceniano różnie, choć zasadniczo negatywnie - należy przecież pamiętać o skomplikowanej sytuacji wewnętrznej i międzynarodowej, która ostatecznie sprawiła, że Polska uległa za panowania Poniatowskiego trzem rozbiorom: nie za wszystko można oskarżać ostatniego króla, bo jego pozycja w państwie nie była silna. Udało mu się natomiast znacząco wpłynąć na kulturę Polski, mówi się wręcz o epoce stanisławowskiej. Umiejętnie pełnił rolę mecenasa sztuki (świadczą o tym Łazienki czy Zamek Królewski). Zainicjował wydawanie ważnego czasopisma kształtującego postawy rodaków, tj. „Monitora", sprzyjał ukazywaniu się „Zabaw Przyjemnych i Pożytecznych". To on spowodował, że klasycyzm stał się stylem dominującym i reprezentującym obóz ludzi oświeconych [...]. Propagował zmiany w szkolnictwie (m.in. jezuickim i pijarskim). Opiekował się Teatrem Narodowym. Zgromadził wokół siebie zdolnych ludzi - do najbliższych współpracowników należał [...]. Dzięki kontaktom [króla] z ambasadorem Rosji [...] możliwe było uzyskanie zgody na powstanie Komisji Edukacji Narodowej w 1773. To on także organizował „obiady czwartkowe", podczas których m.in. dyskutowano o sztuce, czytano utwory literackie [...]. Choć na całościowej ocenie Poniatowskiego zaważyły nieszczęścia, jakie spadły na kraj za jego rządów (konfederacje, powstanie, rozbiory), to w sferze kultury odniósł sukces: patronował licznym przedsięwzięciom, umiał otoczyć się utalentowanymi twórcami.

Wskaż główną przyczynę krytycznej oceny panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego.

W jakiej dziedzinie zasłużył się Stanisław August Poniatowski? Odpowiedź uzasadnij.

Obiady czwartkowe były spotkaniami urządzanymi przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Bywali na nich ważni artyści (nie tylko pisarze i nie tylko z Polski), by prezentować swoje dzieła, ale też rozmawiać o twórczości innych oraz o kwestiach politycznych i społecznych. . Trwające po kilka godzin zebrania literacko‑naukowe można potraktować jako nieformalną instytucję kultury, kształtującą opinie elit. Cotygodniowe obiady odbywały się w latach 1770-1777, choć nie zawsze ich znaczenie kulturalne było równie istotne. Zdarzało się, że poziom intelektualny nie należał do najwyższych, co przyczyniało się do absencji wielu ważnych twórców. Bywali tam m.in. Adam Naruszewicz (zazwyczaj przewodniczył spotkaniom), , , , bracia i Śniadeccy. Podczas obiadów Krasicki po raz pierwszy zaprezentował poemat Myszeis i epos Wojna chocimska. Sporą część czytanych tam dzieł wydrukowało czasopismo „Zabawy Przyjemne i Pożyteczne".

Collegium Nobilium to szkoła, którą w 1740 roku założył Stanisław Konarski, przedstawiciel zakonu pijarów. Przeznaczona była dla szlachty, miała charakter elitarny. Konarski wprowadził nowoczesne metody nauczania, które nie polegały na mechanicznym zapamiętywaniu, lecz na dążeniu do zrozumienia. Starał się dawać wszechstronną wiedzę (języki obce, historia, prawo, geografia, wychowanie fizyczne, np. taniec) i kształtować obywatelską postawę swoich uczniów.

W 1765 roku powstała pierwsza szkoła kadetów, zwana Szkołą Rycerską. Założył ją król Stanisław August (przeznaczył na ten cel z własnych funduszy 1,5 miliona złotych), a komendantem został książę Adam Kazimierz Czartoryski.

Instytucja miała szkolić wojskowych, ale nie koncentrowano się w niej wyłącznie na sferze militarnej - za główne zadanie uznano ukształtowanie nowoczesnego obywatela. Służyła temu nauka nie tylko fechtunku czy jazdy konnej, lecz także języków obcych, prawa i... tańca. W szkole uczyli się głównie młodzi szlachcice od 16. roku życia. Jej absolwentami byli m.in. , i . Szkołę Rycerską zamknęli zaborcy po upadku powstania kościuszkowskiego w 1794 roku.

W polskiej bibliotece

W 1747 roku bracia Józef (1702-1774) i Andrzej (1695-1758) Załuscy - arystokraci, mecenasi sztuki i organizatorzy życia intelektualnego - powołali do życia pierwszą w Polsce i jedną z pierwszych w Europie bibliotekę publiczną. Zgromadzili w niej około 400 tysięcy różnojęzycznych druków i niemal 20 tysięcy rękopisów. Biblioteka nie tylko je udostępniała (od pewnego momentu tylko na miejscu, bo sporo dzieł nie zostało zwróconych), ale również opracowywała. Była to więc instytucja naukowa, która katalogowała i opracowywała już posiadane książki i rękopisy, a także inicjowała działalność polegającą na pisaniu kolejnych dzieł (np. historycznych), organizowaniu konkursów literackich oraz wydawaniu utworów ważnych dla polskiej kultury.

Komisja Edukacji Narodowej to główny polski urząd do spraw szkolnictwa w epoce oświecenia. Można ją nazwać pierwszym w Europie ministerstwem oświaty.

Komisję Edukacji Narodowej powołano w 1773 roku, po rozwiązaniu zakonu jezuitów, który dotąd prowadził najważniejsze szkoły. Celem Komisji było zreformowanie placówek dydaktycznych, zwłaszcza wyższych uczelni i szkół średnich, które miały kształcić człowieka kierującego się ideami oświeceniowymi. Udało się wyraźnie zmienić model nauczania - absolwent nowej szkoły miał być patriotą, sprawnie posługującym się polszczyzną (łacina traciła znaczenie) i znającym najnowsze zdobycze nauki. Komisja Edukacji Narodowej zleciła przygotowanie odpowiednich podręczników. Zajęło się tym powołane w 1775 roku Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych. Reformę rozpoczęto od uczelni: od 1777 roku Hugo Kołłątaj przekształcił Akademię Krakowską w Szkołę Główną Koronną, a w latach 1780-1782 podobnym przemianom poddano Akademię w Wilnie. Komisja Edukacji Narodowej dążyła do tego, by pedagogami były osoby świeckie, znające nowoczesne metody nauczania; kładła nacisk, by kształcenie było wszechstronne i obejmowało retorykę, poetykę, nauki moralne, przyrodoznawstwo, wychowanie fizyczne itd. Komisja Edukacji Narodowej działała do 1794 roku, ale w dwu ostatnich latach (tj. po konfederacji targowickiej) jej uprawnienia zostały poważnie ograniczone. Mimo to wpływ Komisji Edukacji Narodowej na polskie nauczanie był poważny. Wytyczyła ona kierunek reformowania szkolnictwa jako nowoczesnego, świeckiego i wszechstronnego.

Podaj typ szkół, od którego Komisja Edukacji Narodowej rozpoczęła reformę nauczania w naszym kraju. Co mogło spowodować właśnie taki wybór?

W polskiej gazecie

„Monitor" to najważniejszy polski periodyk społeczno‑literacki epoki oświecenia. W latach 1765-1785 ukazywał się (z przerwami) dwa razy w tygodniu, w nakładzie ok. 500 egzemplarzy. Powstanie czasopisma zainspirował król Stanisław August Poniatowski, który uznał, że w czasach wyraźnego rozwoju czytelnictwa gazeta może się okazać świetnym sposobem na propagowanie oświeceniowych idei. Wzorcem stało się angielskie pismo „The Spectator", propagujące żywy kontakt z czytelnikami. Najważniejszy był pierwszy okres istnienia „Monitora" - pisywał do niego nawet król, a redagowaniem całości zajął się przede wszystkim Ignacy Krasicki. Zamieszczane w tym czasopiśmie felietony, listy, reportaże i utwory literackie miały ośmieszyć sarmatyzm i pokazać wzorzec nowoczesnego człowieka, który do świata podchodzi racjonalnie. W późniejszym czasie linia pisma się zmieniała: od mocno radykalnej do bardziej ugodowej i odwrotnie. W ostatnich dwu latach istnienia „Monitor" stał się niemal rewolucyjnym periodykiem, ostro atakującym magnaterię. Przyczyniło się to do jego zamknięcia.

O ile „Monitor" miał charakter społeczny, o tyle „Zabawy Przyjemne i Pożyteczne" - przede wszystkim literacki. Tygodnik ukazywał się w latach 1770-1777 w Warszawie. Początkowo kierowali nim reprezentanci zakonu jezuickiego: i Adam Naruszewicz - oni też dostarczali większości tekstów. Gdy ten drugi został samodzielnym redaktorem, „Zabawy..." zmieniły się z czasopisma nastawionego na umoralnianie oraz propagowanie nauki w nieoficjalny periodyk obozu króla Poniatowskiego. Oprócz Naruszewicza drukowali tam swoje utwory uczestnicy obiadów czwartkowych, np. Ignacy Krasicki (zadebiutował tu jako liryk), Stanisław Trembecki i . Choć pismo ukazywało się w niewielkim nakładzie (do 500 egzemplarzy), to wyraźnie wpłynęło na kulturę polskiego oświecenia.

Określ przyczyny, dla których „Monitor" oraz „Zabawy Przyjemne i Pożyteczne" miały duże znaczenie dla polskiego oświecenia.

W polskim teatrze

Teatr Narodowy powstał w 1765 roku. Był to pierwszy stały teatr w Polsce. Jego założenie zostało zainspirowane przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Miał on nadzieję, że sztuki grane w języku ojczystym przyczynią się do zreformowania społeczeństwa i propagowania oświeceniowych idei. Pierwsza sztuka grana w Teatrze Narodowym to (dość słaba) komedia pt. Natręci, ośmieszająca przedstawicieli sarmatyzmu ostro krytykowanego przez obóz króla. Szczególne znaczenie dla rozwoju Teatru Narodowego miał okres, w którym funkcję dyrektora pełnił , utalentowany dramaturg i reżyser, który sprawił, że scena stała się miejscem, gdzie przez odpowiedni dobór repertuaru kształtuje się zaangażowanie społeczne i patriotyzm.

Polska nauka

Towarzystwo Przyjaciół Nauk to pierwsze polskie towarzystwo naukowe o zasięgu ogólnokrajowym (choć głównym miejscem działalności była Warszawa), propagujące rozwój różnych dyscyplin wiedzy. W 1800 roku ustalono zasady działania TPN. Jego prezesami byli kolejno: Jan Chrzciciel Albertrandi (1800-1808), Stanisław Staszic (1808-1825) i Julian Ursyn Niemcewicz (1826-1831). W skład TPN wchodzili naukowcy, artyści oraz mecenasi nauki i sztuki wywodzący się z arystokracji. Obecność tych ostatnich była nieodzowna, TPN bowiem nie otrzymywało wsparcia finansowego ze strony zaborców (władz pruskich). Do głównych darczyńców należał Staszic: to on ufundował siedzibę Towarzystwa. Od 1823 roku był nią tzw. Pałac Staszica. TPN dzieliło się na Dział Umiejętności (nauki ścisłe) i Dział Nauk (humanistyka). Za główny cel uznało pielęgnowanie tradycji państwa, które już nie istniało na mapach świata. TPN przyczyniło się m.in. do ustalenia zasad ortografii polskiej, wspierało pisanie dzieł historycznych, wydawało ważne polskie dzieła (w 1824 roku ukazała się Kronika Galla tzw. Anonima), prowadziło gromadzenie książek. Władze zaborcze rozwiązały TPN w 1832 roku. Znaczenie Towarzystwa, poza przyczynieniem się do powstania dzieł naukowych i literackich, polegało na umożliwieniu różnorodnej działalności, która dawała Polakom pozbawionym swego kraju poczucie jedności.

Konstytucja 3 maja

Konstytucja 3 maja to ustawa uchwalona w 1791 roku przez Sejm Wielki. Uznawana jest za pierwszą w Europie, a drugą na świecie (po konstytucji Stanów Zjednoczonych) ustawę zasadniczą. Powstała w wyniku politycznych walk między dwoma stronnictwami: hetmańskim (konserwatywnym) i patriotycznym (dążącym do reform). Opowiedzenie się króla Stanisława Augusta Poniatowskiego po stronie patriotów przyczyniło się do uchwalenia konstytucji (notabene złamano wtedy parlamentarne zasady, np. podjęto uchwałę przy obecności tylko około jednej trzeciej posłów). Konstytucja 3 maja łączyła Polskę i Litwę w jeden organizm państwowy, przyczyniła się do ograniczenia praw magnaterii, nadała mieszczanom prawa (np. wolno im było otrzymywać szlachecką nobilitację) i stworzyła okazję do rozwoju miast. Ważną kwestią był podział władzy na ustawodawczą (zniesiono liberum veto i uznano, że decyzje należy podejmować większością głosów), wykonawczą i sądowniczą. Była to ustawa o charakterze niemal rewolucyjnym, mimo że przeprowadzona bez rozlewu krwi. Chociaż Polacy przyjęli ją przychylnie, było też wiele głosów krytycznych - konserwatyści wskazywali np. na bezprawne przyjęcie Konstytucji. O Sejmie Wielkim i uchwaleniu Konstytucji 3 maja powstały dziesiątki utworów; są wśród nich wiersze najważniejszych pisarzy tej epoki (np. Ignacego Krasickiego Pieśń na trzeci dzień maja). Przeważały utwory wychwalające konstytucję, pisane po polsku, po łacinie, a nawet po hebrajsku.

zadanie interaktywne

Dokończ zdania: wybierz prawidłowe odpowiedzi.

Ignacy Krasicki redagował...

„Monitor". □

„Zabawy Przyjemne i Pożyteczne". □

„Monitor" oraz „Zabawy Przyjemne i Pożyteczne". □

Obiady czwartkowe odbywały się...

u Ignacego Krasickiego. □

u Stanisława Augusta Poniatowskiego. □

u Adama Naruszewicza. □

Pierwszą sztuką graną w Teatrze Narodowym był(a)...

tragedia Krasickiego. □

komedia Krasickiego. □

dramat Bielawskiego. □

Datą uznawaną za początek najważniejszej fazy polskiego oświecenia jest rok, w którym...

doszło do I rozbioru Polski. □

założono Szkołę Rycerską. □

na tronie zasiadł Stanisław August Poniatowski. □

Konstytucja 3 maja...

wprowadzała liberum veto. □

znosiła liberum veto. □

nie zajęła się kwestią uchwalania ustaw. □

Którą z przedstawionych inicjatyw kulturalnych uważasz za szczególnie ważną dla rozwoju kultury w Polsce? Uzasadnij odpowiedź.

Wszystkie formy działalności społecznej i kulturowej w czasach Stanisława Augusta Poniatowskiego nazywane są ostatnimi redutami polskości. Jak rozumiesz to sformułowanie? Odpowiedź uzasadnij.

# data[].attributes.attachment_link.description
Oświecenie to czas pojawienia się wspólnoty kulturowej, nieuznającej granic państwowych: językiem elit była francuszczyzna, czytano Woltera i wystawiano sztuki Moliera, modne stały się ogrody w stylu francuskim itd. Polska należała do krajów, w których oświeceniowe idee były bardzo widoczne, a mimo to polskie oświecenie wyróżnia się na tle innych.

# data[].attributes.body
Wejdź na poniższy link, wykonaj ćwiczenia on-line

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Oświecenie to czas pojawienia się wspólnoty kulturowej, nieuznającej granic państwowych: językiem elit była francuszczyzna, czytano Woltera i wystawiano sztuki Moliera, modne stały się ogrody w stylu francuskim itd. Polska należała do krajów, w których oświeceniowe idee były bardzo widoczne, a mimo to polskie oświecenie wyróżnia się na tle innych. Dotyczy to nawet kwestii chronologii tego okresu.

Na podstawie dowolnego źródła informacji przypomnij sobie najważniejsze wydarzenia z historii Polski, które miały miejsce w drugiej połowie XVIII wieku.

JPOL_E3_E4_Tekstykultury

Nie ma w naszych dziejach takiego wydarzenia (politycznego czy artystycznego), które należałoby uznać za datę początkową polskiego oświecenia. Już w latach 30. XVIII stulecia zaczęły się pojawiać nowinki z Zachodu, dotyczyły one głównie przemian w szkolnictwie. Za ich symbol można uznać założenie w 1740 roku w Warszawie Collegium Nobilium - szkoły, którą kierował Stanisław Konarski: przedstawiciel zakonu pijarów i zwolennik nowego sposobu nauczania. Datą niezwykle istotną jest rok 1764. Wtedy na tron Polski wstąpił ostatni król - Stanisław August Poniatowski. Zgromadził wokół siebie najważniejszych twórców i polityków sprzyjających ideom oświeceniowym. Miały one służyć poprawie Rzeczypospolitej. Nadzieja ostatecznie znikła w 1795 roku - wtedy Polska (po III rozbiorze) znikła z map Europy i zakończyły się czasy stanisławowskie. Według części historyków właśnie 1795 rok oznacza zakończenie epoki oświecenia. Większość uczonych uważa jednak, że wtedy zaczęła się ostatnia faza okresu. Zadaniem działaczy i twórców było już nie ratowanie ojczyzny, lecz zachowanie kultury nieistniejącego państwa. Za umowną datę końcową uznać można 1822 rok, zadebiutował wtedy największy pisarz polskiego romantyzmu - Adam Mickiewicz. Zaczęła się nowa epoka!

Oświecenie polskie ma wiele cech wspólnych z tym, co można zaobserwować w innych krajach. Równocześnie jest jednak bardzo odmienne.

JPOL_E3_E4_Tekstykultury

Podręczny słownik literatury polskiej Dariusz Dybek, Dorota Heck, Agnieszka Kuniczuk‑Trzcinowicz, Małgorzata Łoboz

Poniatowski Stanisław August - ostatni król Polski, mecenas sztuki, pamiętnikarz. [...] Działalność polityczną oceniano różnie, choć zasadniczo negatywnie - należy przecież pamiętać o skomplikowanej sytuacji wewnętrznej i międzynarodowej, która ostatecznie sprawiła, że Polska uległa za panowania Poniatowskiego trzem rozbiorom: nie za wszystko można oskarżać ostatniego króla, bo jego pozycja w państwie nie była silna. Udało mu się natomiast znacząco wpłynąć na kulturę Polski, mówi się wręcz o epoce stanisławowskiej. Umiejętnie pełnił rolę mecenasa sztuki (świadczą o tym Łazienki czy Zamek Królewski). Zainicjował wydawanie ważnego czasopisma kształtującego postawy rodaków, tj. „Monitora", sprzyjał ukazywaniu się „Zabaw Przyjemnych i Pożytecznych". To on spowodował, że klasycyzm stał się stylem dominującym i reprezentującym obóz ludzi oświeconych [...]. Propagował zmiany w szkolnictwie (m.in. jezuickim i pijarskim). Opiekował się Teatrem Narodowym. Zgromadził wokół siebie zdolnych ludzi - do najbliższych współpracowników należał [...]. Dzięki kontaktom [króla] z ambasadorem Rosji [...] możliwe było uzyskanie zgody na powstanie Komisji Edukacji Narodowej w 1773. To on także organizował „obiady czwartkowe", podczas których m.in. dyskutowano o sztuce, czytano utwory literackie [...]. Choć na całościowej ocenie Poniatowskiego zaważyły nieszczęścia, jakie spadły na kraj za jego rządów (konfederacje, powstanie, rozbiory), to w sferze kultury odniósł sukces: patronował licznym przedsięwzięciom, umiał otoczyć się utalentowanymi twórcami.

Wskaż główną przyczynę krytycznej oceny panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego.

W jakiej dziedzinie zasłużył się Stanisław August Poniatowski? Odpowiedź uzasadnij.

Obiady czwartkowe były spotkaniami urządzanymi przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Bywali na nich ważni artyści (nie tylko pisarze i nie tylko z Polski), by prezentować swoje dzieła, ale też rozmawiać o twórczości innych oraz o kwestiach politycznych i społecznych. . Trwające po kilka godzin zebrania literacko‑naukowe można potraktować jako nieformalną instytucję kultury, kształtującą opinie elit. Cotygodniowe obiady odbywały się w latach 1770-1777, choć nie zawsze ich znaczenie kulturalne było równie istotne. Zdarzało się, że poziom intelektualny nie należał do najwyższych, co przyczyniało się do absencji wielu ważnych twórców. Bywali tam m.in. Adam Naruszewicz (zazwyczaj przewodniczył spotkaniom), , , , bracia i Śniadeccy. Podczas obiadów Krasicki po raz pierwszy zaprezentował poemat Myszeis i epos Wojna chocimska. Sporą część czytanych tam dzieł wydrukowało czasopismo „Zabawy Przyjemne i Pożyteczne".

Collegium Nobilium to szkoła, którą w 1740 roku założył Stanisław Konarski, przedstawiciel zakonu pijarów. Przeznaczona była dla szlachty, miała charakter elitarny. Konarski wprowadził nowoczesne metody nauczania, które nie polegały na mechanicznym zapamiętywaniu, lecz na dążeniu do zrozumienia. Starał się dawać wszechstronną wiedzę (języki obce, historia, prawo, geografia, wychowanie fizyczne, np. taniec) i kształtować obywatelską postawę swoich uczniów.

W 1765 roku powstała pierwsza szkoła kadetów, zwana Szkołą Rycerską. Założył ją król Stanisław August (przeznaczył na ten cel z własnych funduszy 1,5 miliona złotych), a komendantem został książę Adam Kazimierz Czartoryski.

Instytucja miała szkolić wojskowych, ale nie koncentrowano się w niej wyłącznie na sferze militarnej - za główne zadanie uznano ukształtowanie nowoczesnego obywatela. Służyła temu nauka nie tylko fechtunku czy jazdy konnej, lecz także języków obcych, prawa i... tańca. W szkole uczyli się głównie młodzi szlachcice od 16. roku życia. Jej absolwentami byli m.in. , i . Szkołę Rycerską zamknęli zaborcy po upadku powstania kościuszkowskiego w 1794 roku.

W polskiej bibliotece

W 1747 roku bracia Józef (1702-1774) i Andrzej (1695-1758) Załuscy - arystokraci, mecenasi sztuki i organizatorzy życia intelektualnego - powołali do życia pierwszą w Polsce i jedną z pierwszych w Europie bibliotekę publiczną. Zgromadzili w niej około 400 tysięcy różnojęzycznych druków i niemal 20 tysięcy rękopisów. Biblioteka nie tylko je udostępniała (od pewnego momentu tylko na miejscu, bo sporo dzieł nie zostało zwróconych), ale również opracowywała. Była to więc instytucja naukowa, która katalogowała i opracowywała już posiadane książki i rękopisy, a także inicjowała działalność polegającą na pisaniu kolejnych dzieł (np. historycznych), organizowaniu konkursów literackich oraz wydawaniu utworów ważnych dla polskiej kultury.

Komisja Edukacji Narodowej to główny polski urząd do spraw szkolnictwa w epoce oświecenia. Można ją nazwać pierwszym w Europie ministerstwem oświaty.

Komisję Edukacji Narodowej powołano w 1773 roku, po rozwiązaniu zakonu jezuitów, który dotąd prowadził najważniejsze szkoły. Celem Komisji było zreformowanie placówek dydaktycznych, zwłaszcza wyższych uczelni i szkół średnich, które miały kształcić człowieka kierującego się ideami oświeceniowymi. Udało się wyraźnie zmienić model nauczania - absolwent nowej szkoły miał być patriotą, sprawnie posługującym się polszczyzną (łacina traciła znaczenie) i znającym najnowsze zdobycze nauki. Komisja Edukacji Narodowej zleciła przygotowanie odpowiednich podręczników. Zajęło się tym powołane w 1775 roku Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych. Reformę rozpoczęto od uczelni: od 1777 roku Hugo Kołłątaj przekształcił Akademię Krakowską w Szkołę Główną Koronną, a w latach 1780-1782 podobnym przemianom poddano Akademię w Wilnie. Komisja Edukacji Narodowej dążyła do tego, by pedagogami były osoby świeckie, znające nowoczesne metody nauczania; kładła nacisk, by kształcenie było wszechstronne i obejmowało retorykę, poetykę, nauki moralne, przyrodoznawstwo, wychowanie fizyczne itd. Komisja Edukacji Narodowej działała do 1794 roku, ale w dwu ostatnich latach (tj. po konfederacji targowickiej) jej uprawnienia zostały poważnie ograniczone. Mimo to wpływ Komisji Edukacji Narodowej na polskie nauczanie był poważny. Wytyczyła ona kierunek reformowania szkolnictwa jako nowoczesnego, świeckiego i wszechstronnego.

Podaj typ szkół, od którego Komisja Edukacji Narodowej rozpoczęła reformę nauczania w naszym kraju. Co mogło spowodować właśnie taki wybór?

W polskiej gazecie

„Monitor" to najważniejszy polski periodyk społeczno‑literacki epoki oświecenia. W latach 1765-1785 ukazywał się (z przerwami) dwa razy w tygodniu, w nakładzie ok. 500 egzemplarzy. Powstanie czasopisma zainspirował król Stanisław August Poniatowski, który uznał, że w czasach wyraźnego rozwoju czytelnictwa gazeta może się okazać świetnym sposobem na propagowanie oświeceniowych idei. Wzorcem stało się angielskie pismo „The Spectator", propagujące żywy kontakt z czytelnikami. Najważniejszy był pierwszy okres istnienia „Monitora" - pisywał do niego nawet król, a redagowaniem całości zajął się przede wszystkim Ignacy Krasicki. Zamieszczane w tym czasopiśmie felietony, listy, reportaże i utwory literackie miały ośmieszyć sarmatyzm i pokazać wzorzec nowoczesnego człowieka, który do świata podchodzi racjonalnie. W późniejszym czasie linia pisma się zmieniała: od mocno radykalnej do bardziej ugodowej i odwrotnie. W ostatnich dwu latach istnienia „Monitor" stał się niemal rewolucyjnym periodykiem, ostro atakującym magnaterię. Przyczyniło się to do jego zamknięcia.

O ile „Monitor" miał charakter społeczny, o tyle „Zabawy Przyjemne i Pożyteczne" - przede wszystkim literacki. Tygodnik ukazywał się w latach 1770-1777 w Warszawie. Początkowo kierowali nim reprezentanci zakonu jezuickiego: i Adam Naruszewicz - oni też dostarczali większości tekstów. Gdy ten drugi został samodzielnym redaktorem, „Zabawy..." zmieniły się z czasopisma nastawionego na umoralnianie oraz propagowanie nauki w nieoficjalny periodyk obozu króla Poniatowskiego. Oprócz Naruszewicza drukowali tam swoje utwory uczestnicy obiadów czwartkowych, np. Ignacy Krasicki (zadebiutował tu jako liryk), Stanisław Trembecki i . Choć pismo ukazywało się w niewielkim nakładzie (do 500 egzemplarzy), to wyraźnie wpłynęło na kulturę polskiego oświecenia.

Określ przyczyny, dla których „Monitor" oraz „Zabawy Przyjemne i Pożyteczne" miały duże znaczenie dla polskiego oświecenia.

W polskim teatrze

Teatr Narodowy powstał w 1765 roku. Był to pierwszy stały teatr w Polsce. Jego założenie zostało zainspirowane przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Miał on nadzieję, że sztuki grane w języku ojczystym przyczynią się do zreformowania społeczeństwa i propagowania oświeceniowych idei. Pierwsza sztuka grana w Teatrze Narodowym to (dość słaba) komedia pt. Natręci, ośmieszająca przedstawicieli sarmatyzmu ostro krytykowanego przez obóz króla. Szczególne znaczenie dla rozwoju Teatru Narodowego miał okres, w którym funkcję dyrektora pełnił , utalentowany dramaturg i reżyser, który sprawił, że scena stała się miejscem, gdzie przez odpowiedni dobór repertuaru kształtuje się zaangażowanie społeczne i patriotyzm.

Polska nauka

Towarzystwo Przyjaciół Nauk to pierwsze polskie towarzystwo naukowe o zasięgu ogólnokrajowym (choć głównym miejscem działalności była Warszawa), propagujące rozwój różnych dyscyplin wiedzy. W 1800 roku ustalono zasady działania TPN. Jego prezesami byli kolejno: Jan Chrzciciel Albertrandi (1800-1808), Stanisław Staszic (1808-1825) i Julian Ursyn Niemcewicz (1826-1831). W skład TPN wchodzili naukowcy, artyści oraz mecenasi nauki i sztuki wywodzący się z arystokracji. Obecność tych ostatnich była nieodzowna, TPN bowiem nie otrzymywało wsparcia finansowego ze strony zaborców (władz pruskich). Do głównych darczyńców należał Staszic: to on ufundował siedzibę Towarzystwa. Od 1823 roku był nią tzw. Pałac Staszica. TPN dzieliło się na Dział Umiejętności (nauki ścisłe) i Dział Nauk (humanistyka). Za główny cel uznało pielęgnowanie tradycji państwa, które już nie istniało na mapach świata. TPN przyczyniło się m.in. do ustalenia zasad ortografii polskiej, wspierało pisanie dzieł historycznych, wydawało ważne polskie dzieła (w 1824 roku ukazała się Kronika Galla tzw. Anonima), prowadziło gromadzenie książek. Władze zaborcze rozwiązały TPN w 1832 roku. Znaczenie Towarzystwa, poza przyczynieniem się do powstania dzieł naukowych i literackich, polegało na umożliwieniu różnorodnej działalności, która dawała Polakom pozbawionym swego kraju poczucie jedności.

Konstytucja 3 maja

Konstytucja 3 maja to ustawa uchwalona w 1791 roku przez Sejm Wielki. Uznawana jest za pierwszą w Europie, a drugą na świecie (po konstytucji Stanów Zjednoczonych) ustawę zasadniczą. Powstała w wyniku politycznych walk między dwoma stronnictwami: hetmańskim (konserwatywnym) i patriotycznym (dążącym do reform). Opowiedzenie się króla Stanisława Augusta Poniatowskiego po stronie patriotów przyczyniło się do uchwalenia konstytucji (notabene złamano wtedy parlamentarne zasady, np. podjęto uchwałę przy obecności tylko około jednej trzeciej posłów). Konstytucja 3 maja łączyła Polskę i Litwę w jeden organizm państwowy, przyczyniła się do ograniczenia praw magnaterii, nadała mieszczanom prawa (np. wolno im było otrzymywać szlachecką nobilitację) i stworzyła okazję do rozwoju miast. Ważną kwestią był podział władzy na ustawodawczą (zniesiono liberum veto i uznano, że decyzje należy podejmować większością głosów), wykonawczą i sądowniczą. Była to ustawa o charakterze niemal rewolucyjnym, mimo że przeprowadzona bez rozlewu krwi. Chociaż Polacy przyjęli ją przychylnie, było też wiele głosów krytycznych - konserwatyści wskazywali np. na bezprawne przyjęcie Konstytucji. O Sejmie Wielkim i uchwaleniu Konstytucji 3 maja powstały dziesiątki utworów; są wśród nich wiersze najważniejszych pisarzy tej epoki (np. Ignacego Krasickiego Pieśń na trzeci dzień maja). Przeważały utwory wychwalające konstytucję, pisane po polsku, po łacinie, a nawet po hebrajsku.

zadanie interaktywne

Dokończ zdania: wybierz prawidłowe odpowiedzi.

Ignacy Krasicki redagował...

„Monitor". □

„Zabawy Przyjemne i Pożyteczne". □

„Monitor" oraz „Zabawy Przyjemne i Pożyteczne". □

Obiady czwartkowe odbywały się...

u Ignacego Krasickiego. □

u Stanisława Augusta Poniatowskiego. □

u Adama Naruszewicza. □

Pierwszą sztuką graną w Teatrze Narodowym był(a)...

tragedia Krasickiego. □

komedia Krasickiego. □

dramat Bielawskiego. □

Datą uznawaną za początek najważniejszej fazy polskiego oświecenia jest rok, w którym...

doszło do I rozbioru Polski. □

założono Szkołę Rycerską. □

na tronie zasiadł Stanisław August Poniatowski. □

Konstytucja 3 maja...

wprowadzała liberum veto. □

znosiła liberum veto. □

nie zajęła się kwestią uchwalania ustaw. □

Którą z przedstawionych inicjatyw kulturalnych uważasz za szczególnie ważną dla rozwoju kultury w Polsce? Uzasadnij odpowiedź.

Wszystkie formy działalności społecznej i kulturowej w czasach Stanisława Augusta Poniatowskiego nazywane są ostatnimi redutami polskości. Jak rozumiesz to sformułowanie? Odpowiedź uzasadnij.

# data[].attributes.attachment_link.description
Oświecenie to czas pojawienia się wspólnoty kulturowej, nieuznającej granic państwowych: językiem elit była francuszczyzna, czytano Woltera i wystawiano sztuki Moliera, modne stały się ogrody w stylu francuskim itd. Polska należała do krajów, w których oświeceniowe idee były bardzo widoczne, a mimo to polskie oświecenie wyróżnia się na tle innych.

# data[].attributes.body
Przypominam wszystkim zapominalskim o konieczności przesłania mi prac o upadku Rzeczypospolitej!!!

# data[].attributes.body
Przypominam wszystkim zapominalskim o konieczności przesłania mi prac o upadku Rzeczypospolitej!!!

# data[].attributes.body
Wykonaj zadania z zeszytu ćwiczeń  str.83 - 84, zrób również zadanie z gwiazdką!
PO RAZ KOLEJNY przypominam o zaległych pracach o upadku Rzeczypospolitej. Ostateczny termin - 1 kwietnia (do godz. 15.00). Osoby, które nie przysłały prac, otrzymają oceny niedostateczne. Prace podpisujemy SWOIM imieniem i nazwiskiem, inne NIE BĘDĄ oceniane!

# data[].attributes.body
Wykonaj zadania z zeszytu ćwiczeń  str.83 - 84, zrób również zadanie z gwiazdką!
PO RAZ KOLEJNY przypominam o zaległych pracach o upadku Rzeczypospolitej. Ostateczny termin - 2 kwietnia (do godz. 15.00). Osoby, które nie przysłały prac, otrzymają oceny niedostateczne. Prace podpisujemy SWOIM imieniem i nazwiskiem, inne NIE BĘDĄ oceniane!

# data[].attributes.body
W wolnej chwili obejrzyj film "Kraina Tysiąca Bocianów", w dowolnej technice wykonaj pracę inspirowaną filmem. Na wykonanie zadania masz 2 tygodnie (do 16 kwietnia). Owocnej pracy!

# data[].attributes.attachment_link.title
Kraina Tysiąca Bocianów /czyta KRYSTYNA CZUBÓWNA / muz. Michał Lorenc /CAŁY FILM

# data[].attributes.body
Na podstawie różnych źródeł, podaj kilka przykładów sztuki klasycyzmu na Podkarpaciu. Możesz załączyć zdjęcia.

# data[].attributes.body
W wolnej chwili obejrzyj film "Kraina Tysiąca Bocianów", w dowolnej technice wykonaj pracę inspirowaną filmem. Na wykonanie zadania masz 2 tygodnie). Owocnej pracy!

# data[].attributes.attachment_link.title
Kraina Tysiąca Bocianów /czyta KRYSTYNA CZUBÓWNA / muz. Michał Lorenc /CAŁY FILM

# data[].attributes.body
Na podstawie różnych źródeł, podaj kilka przykładów sztuki klasycyzmu na Podkarpaciu. Możesz załączyć zdjęcia.

# data[].attributes.body
Kontynuuj temat z poprzedniej lekcji.

# data[].attributes.headline
PRZYPOMINAM o zaległych zadaniach z historii!! (Przyczyny upadku Rzeczypospolitej - zadanie jest na ocenę!)

# data[].attributes.subject
PRZYPOMINAM o zaległych zadaniach z historii!! (Przyczyny upadku Rzeczypospolitej - zadanie jest na ocenę!)

# data[].attributes.headline
Temat: Sejm Wielki i Konstytucja 3 Maja.

# data[].attributes.subject
Temat: Sejm Wielki i Konstytucja 3 Maja.

# data[].attributes.body
Obejrzyj załączony filmik o uchwaleniu Konstytucji 3 Maja.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jan Matejko "Konstytucja 3 maja 1791 roku" | Animacja

# data[].attributes.headline
Temat: Sejm Wielki i Konstytucja 3 Maja.

# data[].attributes.subject
Temat: Sejm Wielki i Konstytucja 3 Maja.

# data[].attributes.body
Obejrzyj załączony filmik o uchwaleniu Konstytucji 3 Maja.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jan Matejko "Konstytucja 3 maja 1791 roku" | Animacja

# data[].attributes.body
Jeśli nie wykonaliście jeszcze pracy inspirowanej filmem, zróbcie to i odeślijcie na mój adres mailowy.

# data[].attributes.headline
Temat: Sejm Wielki i Konstytucja 3 Maja.

# data[].attributes.subject
Temat: Sejm Wielki i Konstytucja 3 Maja.

# data[].attributes.body
Na podstawie filmiku dołączonego do poprzedniej lekcji i tekstu z podręcznika uzupełnij zeszyt ćwiczeń na str. 85 - 87.

# data[].attributes.headline
Temat: Sejm Wielki i Konstytucja 3 Maja.

# data[].attributes.subject
Temat: Sejm Wielki i Konstytucja 3 Maja.

# data[].attributes.body
Na podstawie filmiku dołączonego do poprzedniej lekcji i tekstu z podręcznika uzupełnij zeszyt ćwiczeń na str. 85 - 87.

# data[].attributes.body
Obejrzyj filmik o kole barw, wykonaj 3 wybrane przez siebie ćwiczenia.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
stosować ze zrozumieniem terminy: koło barw, gama barwna, kolory podstawowe i pochodne, kolory zimne i ciepłe, kolory czyste i złamane, kolory dopełniające, paleta malarza;

rozróżniać rodzaje kolorów;

wskazywać rodzaje kolorów w dziełach sztuki i we własnych pracach plastycznych.

Oko ludzkie potrafi rozpoznać bardzo wiele kolorów. Kolory te można uporządkować na różne sposoby. Otwórz swoje pudełko z kredkami i zobacz, jak są w nim ułożone kredki. Ułóż kredki od koloru najjaśniejszego do najciemniejszego.

Układać kolory można nie tylko w pudełku z kredkami. Malarze, zanim przystąpią do pracy, porządkują je na specjalnym sztywnym podłożu - . Wyciskają farby w odpowiednim miejscu na obwodzie palety. Środek zostawiają pusty - jest on potrzebny do mieszania kolorów.

Pobierz ilustrację, która znajduje się poniżej. W tym celu kliknij na ilustracji prawym przyciskiem myszy, z menu rozwijanego wybierz opcję „Zapisz obraz jako...", a następnie zapisz na dysku komputera. Do wykonania polecenia skorzystaj z aplikacji MiniPaint, dostępnej poniżej - otwórz zapisany wcześniej obrazek (opcja Plik->Otwórz, wskazanie obrazka zapisanego na dysku komputera).

Następnie spróbuj tak rozmieścić kolory na palecie, aby obok siebie znalazły się te, które według Ciebie są podobne.

Uruchom wyobraźnię i zaplanuj ilustrację do mitologicznej przygody Odyseusza, Syzyfa lub Achillesa. Opowiedz, który epizod z życia bohatera został przez Ciebie wybrany i jaką masz wizję plastyczną. Poproś kogoś z klasy o jej zrealizowanie.

Naukowcy i artyści próbowali na różne sposoby porządkować, układać kolory. Jedni i drudzy zauważyli, że aby widzieć i rozróżniać kolory, potrzebne jest światło. Być może wiesz już, że światło słoneczne, inaczej nazywane białym, daje się rozszczepić na poszczególne barwy. W naturze można to zobaczyć w zjawisku tęczy.

Jednym ze sposobów uporządkowania kolorów jest . Obejrzyj o nim film.

Film edukacyjny „Koło barw". Na filmie pokazane koło barw oraz opisy: Układ kolorów na tej palecie nie jest przypadkowy. Jest ich sześć czerwony, pomarańczowy, żółty, zielony, niebieski i fioletowy. Kolejność kolorów też nie jest przypadkowa. Na obwodzie palety sąsiadują ze sobą kolory będące obok siebie w widmie barw. Widmo barw można zobaczyć, kiedy światło słoneczne, inaczej nazywane białym, ulega rozszczepieniu. Dzieje się tak czasami po deszczu i wtedy oko ludzkie widzi tęczę. Nie musisz czekać na deszcz, możesz zjawisko rozszczepiania barw zobaczyć, używając pryzmatu. Pryzmat to szklany przyrząd optyczny o dwóch trójkątnych ścianach. Kiedy światło słoneczne przechodzi przez pryzmat, po jego drugiej stronie nie jest już białe, lecz wielobarwne. Zauważ, że pomiędzy barwami nie ma granic, płynnie przechodzą jedna w drugą. I w tęczy i w pryzmacie ich kolejność kolorów jest następująca: jest taka sama, od góry: czerwony, pomarańczowy, żółty, zielony, niebieski i fioletowy. Jeśli widmo światła białego ułożyć jak na tarczy zegarka, tak by spotkały się skrajne barwy czerwona i fioletowa, otrzymamy koło barw. Koło barw, w plastyce, to uporządkowanie kolorów wokół środka koła, zgodnie z układem barw widma światła białego. Można znaleźć jeszcze inne zależności między kolorami. Są kolory, których nie można uzyskać poprzez mieszanie Nazywa się je podstawowymi i są to kolory: żółty, czerwony i niebieski. Mieszając ze sobą dwa kolory podstawowe otrzymamy kolory pochodne. Jaki kolor wyjdzie ze zmieszania np. czerwonego i niebieskiego, łatwo zaobserwować na kole barw. Czy wiesz już jaki kolor uzyskasz, kiedy pomieszasz żółty z niebieskim? A żółty z czerwonym? Wszystkie kolory koła barw, zarówno podstawowe, jak i pochodne, można nazwać kolorami czystymi. Jeśli jednak dodamy do czystego koloru niewielką ilość dopełniającego, otrzymamy kolor złamany. Można też przyjrzeć się połówkom koła barw. Kolory, które są blisko czerwonego i żółtego, kojarzą nam się z ciepłem. Kolory te nazywamy ciepłymi. Kolory, które są blisko niebieskiego, kojarzą się nam z chłodem. Kolory te nazywamy zimnymi.
Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Film edukacyjny „Koło barw". Na filmie pokazane koło barw oraz opisy: Układ kolorów na tej palecie nie jest przypadkowy. Jest ich sześć czerwony, pomarańczowy, żółty, zielony, niebieski i fioletowy. Kolejność kolorów też nie jest przypadkowa. Na obwodzie palety sąsiadują ze sobą kolory będące obok siebie w widmie barw. Widmo barw można zobaczyć, kiedy światło słoneczne, inaczej nazywane białym, ulega rozszczepieniu. Dzieje się tak czasami po deszczu i wtedy oko ludzkie widzi tęczę. Nie musisz czekać na deszcz, możesz zjawisko rozszczepiania barw zobaczyć, używając pryzmatu. Pryzmat to szklany przyrząd optyczny o dwóch trójkątnych ścianach. Kiedy światło słoneczne przechodzi przez pryzmat, po jego drugiej stronie nie jest już białe, lecz wielobarwne. Zauważ, że pomiędzy barwami nie ma granic, płynnie przechodzą jedna w drugą. I w tęczy i w pryzmacie ich kolejność kolorów jest następująca: jest taka sama, od góry: czerwony, pomarańczowy, żółty, zielony, niebieski i fioletowy. Jeśli widmo światła białego ułożyć jak na tarczy zegarka, tak by spotkały się skrajne barwy czerwona i fioletowa, otrzymamy koło barw. Koło barw, w plastyce, to uporządkowanie kolorów wokół środka koła, zgodnie z układem barw widma światła białego. Można znaleźć jeszcze inne zależności między kolorami. Są kolory, których nie można uzyskać poprzez mieszanie Nazywa się je podstawowymi i są to kolory: żółty, czerwony i niebieski. Mieszając ze sobą dwa kolory podstawowe otrzymamy kolory pochodne. Jaki kolor wyjdzie ze zmieszania np. czerwonego i niebieskiego, łatwo zaobserwować na kole barw. Czy wiesz już jaki kolor uzyskasz, kiedy pomieszasz żółty z niebieskim? A żółty z czerwonym? Wszystkie kolory koła barw, zarówno podstawowe, jak i pochodne, można nazwać kolorami czystymi. Jeśli jednak dodamy do czystego koloru niewielką ilość dopełniającego, otrzymamy kolor złamany. Można też przyjrzeć się połówkom koła barw. Kolory, które są blisko czerwonego i żółtego, kojarzą nam się z ciepłem. Kolory te nazywamy ciepłymi. Kolory, które są blisko niebieskiego, kojarzą się nam z chłodem. Kolory te nazywamy zimnymi.

# data[].attributes.attachment_link.title
Paleta malarza - wszystko na temat barwy

# data[].attributes.attachment_link.description
stosować ze zrozumieniem terminy: koło barw, gama barwna, kolory podstawowe i pochodne, kolory zimne i ciepłe, kolory czyste i złamane, kolory dopełniające, paleta malarza; rozróżniać rodzaje kolorów; wskazywać rodzaje kolorów w dziełach sztuki i we własnych pracach plastycznych. Oko ludzkie potrafi rozpoznać bardzo wiele kolorów. Kolory te można uporządkować na różne sposoby.

# data[].attributes.headline
Temat: Powstanie Kościuszkowskie 1794 roku.

# data[].attributes.subject
Temat: Powstanie Kościuszkowskie 1794 roku.

# data[].attributes.body
Obejrzyj filmik o Powstaniu Kościuszkowskim, odpowiedz do zeszytu na pytania:
1. Gdzie walczył Tadeusz Kościuszko zanim stanął na czele powstania?
2. Kiedy wybuchło Powstanie Kościuszkowskie?
3. Co na rynku w Krakowie przysięgał Narodowi przywódca powstania?
4. Kim był i z czego zasłynął Wojciech Bartos?
5. W jaką broń podczas walk powstańczych wyposażeni byli chłopi?
6. Dlaczego ich broń okazała się skuteczna?
7. Kto namalował Panoramę Racławicką? Gdzie obecnie znajduje się to dzieło?

# data[].attributes.attachment_link.description
E‑podręczniki to bezpłatne i dostępne dla wszystkich materiały edukacyjne.

# data[].attributes.headline
Temat: Powstanie Kościuszkowskie 1794 roku.

# data[].attributes.subject
Temat: Powstanie Kościuszkowskie 1794 roku.

# data[].attributes.body
Obejrzyj filmik o Powstaniu Kościuszkowskim, odpowiedz do zeszytu na pytania:
1. Gdzie walczył Tadeusz Kościuszko zanim stanął na czele powstania?
2. Kiedy wybuchło Powstanie Kościuszkowskie?
3. Co na rynku w Krakowie przysięgał Narodowi przywódca powstania?
4. Kim był i z czego zasłynął Wojciech Bartos?
5. W jaką broń podczas walk powstańczych wyposażeni byli chłopi?
6. Dlaczego ich broń okazała się skuteczna?
7. Kto namalował Panoramę Racławicką? Gdzie obecnie znajduje się to dzieło?

# data[].attributes.attachment_link.description
E‑podręczniki to bezpłatne i dostępne dla wszystkich materiały edukacyjne.

# data[].attributes.body
Obejrzyj filmik o kole barw, wykonaj 3 wybrane przez siebie ćwiczenia.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
stosować ze zrozumieniem terminy: koło barw, gama barwna, kolory podstawowe i pochodne, kolory zimne i ciepłe, kolory czyste i złamane, kolory dopełniające, paleta malarza;

rozróżniać rodzaje kolorów;

wskazywać rodzaje kolorów w dziełach sztuki i we własnych pracach plastycznych.

Oko ludzkie potrafi rozpoznać bardzo wiele kolorów. Kolory te można uporządkować na różne sposoby. Otwórz swoje pudełko z kredkami i zobacz, jak są w nim ułożone kredki. Ułóż kredki od koloru najjaśniejszego do najciemniejszego.

Układać kolory można nie tylko w pudełku z kredkami. Malarze, zanim przystąpią do pracy, porządkują je na specjalnym sztywnym podłożu - . Wyciskają farby w odpowiednim miejscu na obwodzie palety. Środek zostawiają pusty - jest on potrzebny do mieszania kolorów.

Pobierz ilustrację, która znajduje się poniżej. W tym celu kliknij na ilustracji prawym przyciskiem myszy, z menu rozwijanego wybierz opcję „Zapisz obraz jako...", a następnie zapisz na dysku komputera. Do wykonania polecenia skorzystaj z aplikacji MiniPaint, dostępnej poniżej - otwórz zapisany wcześniej obrazek (opcja Plik->Otwórz, wskazanie obrazka zapisanego na dysku komputera).

Następnie spróbuj tak rozmieścić kolory na palecie, aby obok siebie znalazły się te, które według Ciebie są podobne.

Uruchom wyobraźnię i zaplanuj ilustrację do mitologicznej przygody Odyseusza, Syzyfa lub Achillesa. Opowiedz, który epizod z życia bohatera został przez Ciebie wybrany i jaką masz wizję plastyczną. Poproś kogoś z klasy o jej zrealizowanie.

Naukowcy i artyści próbowali na różne sposoby porządkować, układać kolory. Jedni i drudzy zauważyli, że aby widzieć i rozróżniać kolory, potrzebne jest światło. Być może wiesz już, że światło słoneczne, inaczej nazywane białym, daje się rozszczepić na poszczególne barwy. W naturze można to zobaczyć w zjawisku tęczy.

Jednym ze sposobów uporządkowania kolorów jest . Obejrzyj o nim film.

Film edukacyjny „Koło barw". Na filmie pokazane koło barw oraz opisy: Układ kolorów na tej palecie nie jest przypadkowy. Jest ich sześć czerwony, pomarańczowy, żółty, zielony, niebieski i fioletowy. Kolejność kolorów też nie jest przypadkowa. Na obwodzie palety sąsiadują ze sobą kolory będące obok siebie w widmie barw. Widmo barw można zobaczyć, kiedy światło słoneczne, inaczej nazywane białym, ulega rozszczepieniu. Dzieje się tak czasami po deszczu i wtedy oko ludzkie widzi tęczę. Nie musisz czekać na deszcz, możesz zjawisko rozszczepiania barw zobaczyć, używając pryzmatu. Pryzmat to szklany przyrząd optyczny o dwóch trójkątnych ścianach. Kiedy światło słoneczne przechodzi przez pryzmat, po jego drugiej stronie nie jest już białe, lecz wielobarwne. Zauważ, że pomiędzy barwami nie ma granic, płynnie przechodzą jedna w drugą. I w tęczy i w pryzmacie ich kolejność kolorów jest następująca: jest taka sama, od góry: czerwony, pomarańczowy, żółty, zielony, niebieski i fioletowy. Jeśli widmo światła białego ułożyć jak na tarczy zegarka, tak by spotkały się skrajne barwy czerwona i fioletowa, otrzymamy koło barw. Koło barw, w plastyce, to uporządkowanie kolorów wokół środka koła, zgodnie z układem barw widma światła białego. Można znaleźć jeszcze inne zależności między kolorami. Są kolory, których nie można uzyskać poprzez mieszanie Nazywa się je podstawowymi i są to kolory: żółty, czerwony i niebieski. Mieszając ze sobą dwa kolory podstawowe otrzymamy kolory pochodne. Jaki kolor wyjdzie ze zmieszania np. czerwonego i niebieskiego, łatwo zaobserwować na kole barw. Czy wiesz już jaki kolor uzyskasz, kiedy pomieszasz żółty z niebieskim? A żółty z czerwonym? Wszystkie kolory koła barw, zarówno podstawowe, jak i pochodne, można nazwać kolorami czystymi. Jeśli jednak dodamy do czystego koloru niewielką ilość dopełniającego, otrzymamy kolor złamany. Można też przyjrzeć się połówkom koła barw. Kolory, które są blisko czerwonego i żółtego, kojarzą nam się z ciepłem. Kolory te nazywamy ciepłymi. Kolory, które są blisko niebieskiego, kojarzą się nam z chłodem. Kolory te nazywamy zimnymi.
Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Film edukacyjny „Koło barw". Na filmie pokazane koło barw oraz opisy: Układ kolorów na tej palecie nie jest przypadkowy. Jest ich sześć czerwony, pomarańczowy, żółty, zielony, niebieski i fioletowy. Kolejność kolorów też nie jest przypadkowa. Na obwodzie palety sąsiadują ze sobą kolory będące obok siebie w widmie barw. Widmo barw można zobaczyć, kiedy światło słoneczne, inaczej nazywane białym, ulega rozszczepieniu. Dzieje się tak czasami po deszczu i wtedy oko ludzkie widzi tęczę. Nie musisz czekać na deszcz, możesz zjawisko rozszczepiania barw zobaczyć, używając pryzmatu. Pryzmat to szklany przyrząd optyczny o dwóch trójkątnych ścianach. Kiedy światło słoneczne przechodzi przez pryzmat, po jego drugiej stronie nie jest już białe, lecz wielobarwne. Zauważ, że pomiędzy barwami nie ma granic, płynnie przechodzą jedna w drugą. I w tęczy i w pryzmacie ich kolejność kolorów jest następująca: jest taka sama, od góry: czerwony, pomarańczowy, żółty, zielony, niebieski i fioletowy. Jeśli widmo światła białego ułożyć jak na tarczy zegarka, tak by spotkały się skrajne barwy czerwona i fioletowa, otrzymamy koło barw. Koło barw, w plastyce, to uporządkowanie kolorów wokół środka koła, zgodnie z układem barw widma światła białego. Można znaleźć jeszcze inne zależności między kolorami. Są kolory, których nie można uzyskać poprzez mieszanie Nazywa się je podstawowymi i są to kolory: żółty, czerwony i niebieski. Mieszając ze sobą dwa kolory podstawowe otrzymamy kolory pochodne. Jaki kolor wyjdzie ze zmieszania np. czerwonego i niebieskiego, łatwo zaobserwować na kole barw. Czy wiesz już jaki kolor uzyskasz, kiedy pomieszasz żółty z niebieskim? A żółty z czerwonym? Wszystkie kolory koła barw, zarówno podstawowe, jak i pochodne, można nazwać kolorami czystymi. Jeśli jednak dodamy do czystego koloru niewielką ilość dopełniającego, otrzymamy kolor złamany. Można też przyjrzeć się połówkom koła barw. Kolory, które są blisko czerwonego i żółtego, kojarzą nam się z ciepłem. Kolory te nazywamy ciepłymi. Kolory, które są blisko niebieskiego, kojarzą się nam z chłodem. Kolory te nazywamy zimnymi.

# data[].attributes.attachment_link.title
Paleta malarza - wszystko na temat barwy

# data[].attributes.attachment_link.description
stosować ze zrozumieniem terminy: koło barw, gama barwna, kolory podstawowe i pochodne, kolory zimne i ciepłe, kolory czyste i złamane, kolory dopełniające, paleta malarza; rozróżniać rodzaje kolorów; wskazywać rodzaje kolorów w dziełach sztuki i we własnych pracach plastycznych. Oko ludzkie potrafi rozpoznać bardzo wiele kolorów. Kolory te można uporządkować na różne sposoby.

# data[].attributes.headline
Temat: Powstanie Kościuszkowskie i trzeci rozbiór Polski.

# data[].attributes.subject
Temat: Powstanie Kościuszkowskie i trzeci rozbiór Polski.

# data[].attributes.body
Wykonaj zadania w zeszycie ćwiczeń ze str. 88 - 89.

# data[].attributes.headline
Temat: Powstanie Kościuszkowskie i trzeci rozbiór Polski.

# data[].attributes.subject
Temat: Powstanie Kościuszkowskie i trzeci rozbiór Polski.

# data[].attributes.body
Wykonaj zadania w zeszycie ćwiczeń ze str. 88 - 89.

# data[].attributes.body
W dowolnej technice i formie (np. plakatu) wykonaj pracę "Uchwalenie Konstytucji 3 Maja", w pracy możesz nawiązać do historii, jak i czasów współczesnych (np., jak dziś obchodzimy to święto...?), na wykonanie zadania masz 2 tygodnie. Gotową pracę odeślij na mój adres mailowy.

# data[].attributes.body
Odpowiedz w zeszycie na pytania ze str. 182 podręcznika - zarówno pytania jak i odpowiedzi przepisz w całości (np. w zadaniu 1. przepisz wszystkie poprawne zdania, w 3.przepisz zdania do zeszytu, itd.) - zadanie będzie ocenione! Zadanie możesz napisać również na komputerze i przesłać na mój adres mailowy. Masz czas do 5 maja.

# data[].attributes.body
Odpowiedz w zeszycie na pytania ze str. 182 podręcznika - zarówno pytania jak i odpowiedzi przepisz w całości (np. w zadaniu 1. przepisz wszystkie poprawne zdania, w 3.przepisz zdania do zeszytu, itd.) - zadanie będzie ocenione! Zadanie możesz napisać również na komputerze i przesłać na mój adres mailowy. Masz czas do 7 maja.

# data[].attributes.body
Wykonaj zadania z zeszytu ćwiczeń str. 92 - 93.

# data[].attributes.body
Kontynuuj pracę z poprzedniego tygodnia o Konstytucji 3 Maja.

# data[].attributes.body
Wykonaj zadania z zeszytu ćwiczeń str. 92 - 93.

# data[].attributes.body
Wykonaj zadania z zeszytu ćwiczeń str.92 - 93.
PRZYPOMINAM O ZADANIACH Z PODSUMOWANIA DO ZESZYTU!!

# data[].attributes.body
PRZYPOMINAM O ZADANIACH Z PODSUMOWANIA DO ZESZYTU!!

# data[].attributes.body
Obejrzyj załączony filmik, odpowiedz w zeszycie na pytania:
1. Jak wyglądało społeczeństwo francuskie przed wybuchem rewolucji?
2. Dlaczego powstańcy zaatakowali Bastylię?
3. Jakie prawa przysługują ludziom według Deklaracji praw człowieka i obywatela z 1789 roku?

# data[].attributes.body
Obejrzyj filmik o perspektywie

# data[].attributes.body
Obejrzyj załączony filmik, odpowiedz w zeszycie na pytania:
1. Jak wyglądało społeczeństwo francuskie przed wybuchem rewolucji?
2. Dlaczego powstańcy zaatakowali Bastylię?
3. Jakie prawa przysługują ludziom według Deklaracji praw człowieka i obywatela z 1789 roku?

# data[].attributes.headline
Temat: Francja monarchią konstytucyjną. 

# data[].attributes.subject
Temat: Francja monarchią konstytucyjną. 

# data[].attributes.body
Na podstawie filmiku o przebiegu rewolucji francuskiej i tekstu podręcznika str. 184 - 189, uzupełnij zeszyt ćwiczeń na str. 94 - 95.

# data[].attributes.headline
Temat: Francja monarchią konstytucyjną. 

# data[].attributes.subject
Temat: Francja monarchią konstytucyjną. 

# data[].attributes.body
Na podstawie filmiku o przebiegu rewolucji francuskiej i tekstu podręcznika str. 184 - 189, uzupełnij zeszyt ćwiczeń na str. 94 - 95.

# data[].attributes.body
Obejrzyj filmik o perspektywie

# data[].attributes.headline
PRZYPOMINAM O ZADANIU Z HISTORII! (PODSUMOWANIE)

# data[].attributes.subject
PRZYPOMINAM O ZADANIU Z HISTORII! (PODSUMOWANIE)

# data[].attributes.headline
PRZYPOMINAM O ZADANIU Z HISTORII! (PODSUMOWANIE)

# data[].attributes.subject
PRZYPOMINAM O ZADANIU Z HISTORII! (PODSUMOWANIE)

# data[].attributes.body
Na podstawie treści podręcznika ze str. 190 - 193 odpowiedz na pytania 1 i 2 ze str.192 (Tekst źródłowy - Dekret o podejrzanych)

# data[].attributes.body
Zainspiruj się przyrodą! W dowolnej technice wykonaj pracę plastyczną przedstawiającą jeden wybrany przez Ciebie element przyrody (np. drzewo, krzew, kwiat...). Gotową pracę odeślij na mój adres mailowy. Na wykonanie zadania masz 2 tygodnie.

# data[].attributes.body
Na podstawie treści podręcznika ze str. 190 - 193 odpowiedz na pytania 1 i 2 ze str.192 (Tekst źródłowy - Dekret o podejrzanych)

# data[].attributes.body
Zapoznaj się z zamieszczonym materiałem, wysłuchaj "Marsylianki", spróbuj zrobić zadania on - line.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Od momentu okrzyknięcia się przez stan trzeci Zgromadzeniem Narodowym w czerwcu 1789 roku, Ludwik XVI stosował taktykę „wsadzania kija w szprychy". Polegała ona na tym, że obawiając się jawnej konfrontacji z poddanymi, starał się pozorować współpracę i jednocześnie utrudniać im działanie. Ponieważ nie miał odwagi rozpędzić przedstawicieli stanu trzeciego, zamknął wyznaczone im oddzielne miejsce obrad pod pretekstem remontu. Deputowani nie stracili i ogłosili, że mogą obradować wszędzie, nawet pod gołym niebem. Zebrali się ostatecznie w zagubionej wśród zabudowań Wersalu królewskiej sali do gry w piłkę. Gdy do zbuntowanego Zgromadzenia dołączyła ponad połowa stanu duchownego i 47 arystokratów z księciem orleańskim Ludwikiem Filipem na czele, dawne podziały stanowe straciły rację bytu.

Powinien był król zaniepokoić się składem stanu trzeciego i szybko zadać sobie pytanie: skąd wziął się w nim ksiądz Emmanuel Sieyès, duchowny nie najniższej rangi? - pisze historyk, Ludwik Bazylow. Do Zgromadzenia Narodowego weszła należąca do dawnego trzeciego stanu ogromna rzesza adwokatów, notariuszy, lekarzy, aptekarzy, uczonych, inżynierów, przedsiębiorców, kupców i bankierów. Stąd wzięła się popularna nazwa tego wydarzenia - „rewolucja adwokatów˝. Byli oni zwolennikami spisania umowy społecznej z monarchą, czyli uchwalenia konstytucji. Znany obraz Davida (powyżej) przedstawia deputowanych zebranych w sali do gry w piłkę. Przy stoliku umieszczonym w centralnej części obrazu artysta usadził księdza Sieyès, autora niezwykle popularnej broszury politycznej Czym jest stan trzeci? ze stycznia 1789 roku. Sprawdź w Internecie lub w bibliotece, jak brzmiała jego odpowiedź na to pytanie.

Od początku lipca 1789 r. nastąpił dla Francuzów czas euforii i oczekiwania na korzystne zmiany. Każda z warstw społecznych Francji rozumiała je na swój własny sposób. Gorączka rewolucyjna najwcześniej ogarnęła wieś. To tam zaczęło się obalanie ustroju feudalnego i proces wychodzenia Francji z absolutyzmu. Chłopi, podburzeni plotką o arystokratycznych spiskowcach, szykujących zemstę na ludzie, zaczęli się zbroić i napadać na zamki. Starali się palić dokumenty, w których zapisywane były ich feudalne powinności. Bardzo często w płomieniach stawały całe posiadłości. Ta sama plotka siała spustoszenie także w miastach. Najbardziej przyczynił się do tego sam Ludwik XVI, który dla wywarcia presji na deputowanych zgromadził wokół Wersalu cudzoziemskie bataliony, dla ewentualnej obrony swojej siedziby i rodziny królewskiej. Bezpośrednim bodźcem, który doprowadził do wybuchu rewolucji stało się zdymisjonowanie ministra finansów, Jacquesa Neckera, bardzo popularnego w społeczeństwie francuskim. Wraz z jego odejściem z urzędu upadła nadzieja, że ktoś jeszcze czuwa nad stanem ekonomicznym kraju. Lud ogarnęła panika wywołana przekonaniem, że już wkrótce zabraknie jedzenia.

W dniu 14 lipca 1789 roku tłum paryżan zrabował broń z miejskich arsenałów i ruszył na Bastylię. Osłaniała go świeżo utworzona Gwardia Narodowa, czyli ludowa milicja. Twierdza ta służyła wówczas za więzienie. Przetrzymywano tam osoby, które były podejrzewane o zaburzenia umysłowe lub utraciły zaufanie króla, pochodzące głównie ze stanu szlacheckiego. Mieszkańcom Paryża do ataku wystarczyło przekonanie, że za jej murami przebywają udręczeni przeciwnicy absolutyzmu i Ludwika XVI. Bastylię zdobyto w ciągu kilku godzin. Załoga twierdzy, głównie żołnierze inwalidzi, została wymordowana, a siedmiu więźniów wśród wiwatów wyniesiono na rękach. Tych przypadkowych bohaterów powszechnie później podziwiano, na równi z blisko tysiącem uczestników ataku, który przeszedł do historii jako symbol początku rewolucji francuskiej.

Po uprzątnięciu rumowiska twierdzy wydarzenia potoczyły się lawinowo. Konstytuanta, czyli Zgromadzenie Narodowe występujące pod nową nazwą od czasu podjęcia prac nad konstytucją, w nocy z 4 na 5 sierpnia 1789 roku dokonała całkowitej likwidacji przywilejów stanowych: sądowych i podatkowych, w tym podatku na rzecz Kościoła katolickiego (dziesięcin). W dniu 26 sierpnia 1789 roku uchwaliła ona rewolucyjny dokument Deklarację praw człowieka i obywatela, aby zabezpieczyć Francję przed powrotem do absolutyzmu królewskiego i do dawnego ładu. Jego istotą było odwołanie się do „praw naturalnych", czyli ważniejszych i starszych niż prawa wytworzone w toku historii. Zawarto w niej gwarancje wolności słowa, druku i manifestowania własnych poglądów. Podkreślała suwerenność narodu francuskiego, czyli jego wyłączne prawo do decydowania o własnym losie, bez odwoływania się do arbitralnej woli króla. Ci arystokraci, którzy nie chcieli zaakceptować nowych porządków, wyemigrowali.

Zapoznaj się z zamieszczonymi poniżej tekstami źródłowymi, a następnie wykonaj polecenia.

Streść podstawowe zasady Deklaracji praw człowieka i obywatela. Jakie prawa określa się w niej jako „naturalne prawa człowieka"?

Jak sądzisz, na czym polegało nowatorstwo Deklaracji? Wyjaśnij.

Na podstawie swojej wiedzy i informacji z tekstu 2. wyjaśnij, jak należy rozumieć wyrażenie „prawo naturalne". Czy według autorki ma ono charakter ponadczasowy i uniwersalny? Uzasadnij odpowiedź.

Art. 1. Ludzie rodzą się i żyją wolnymi i równymi wobec prawa. Różnice społeczne mogą być jedynie potrzebą publiczną uzasadnione.
Art. 2. Celem każdego związku politycznego jest zachowanie naturalnych i nieprzedawnionych praw człowieka. Prawami tymi są: wolność, własność, bezpieczeństwo i opór przeciw uciskowi.
Art. 3. Źródłem każdej władzy suwerennej jest naród. Żadna instytucja ani osoba nie może mieć władzy, która by nie pochodziła od narodu.
Art. 4. Wolność polega na tym, że można czynić wszystko, co drugiemu nie przynosi szkody. W wykonaniu naturalnych praw każdego człowieka nie ma innych granic, jak tylko te, które innym członkom społeczeństwa zapewniają używanie tych samych praw. Granice te mogą być zakreślone jedynie przez prawo.
Art. 5. Prawo może zakazywać jedynie tylko takich czynów, które są dla społeczeństwa szkodliwe. Wszystko to, co nie jest prawem zakazane, nie może być wzbronione, a nikt nie może być zmuszony do czynów, których prawo nie nakazuje.
Art. 6. Prawo jest wyrazem woli ogółu. Wszyscy obywatele mają prawo brać udział w jego tworzeniu bądź osobiście, bądź też przez wybranych przez siebie przedstawicieli. Musi ono być jednakowe dla wszystkich bez względu na to, czy broni, czy karze. Wszyscy obywatele, będąc równymi w obliczu prawa, mają w równej mierze otwarty dostęp do wszystkich godności, stanowisk i publicznych urzędów stosownie do swoich zdolności i bez jakiejkolwiek różnicy, wyjąwszy tej, którą zawdzięczają swym cnotom i zdolnościom.

Drogi i bezdroża prawa. Szkice z dziejów kultury prawnej Europy Katarzyna Sójka‑Zielińska

W dziedzinie pojęć filozoficzno‑moralnych nie ma jakiegoś jednolitego i niezmiennego kanonu reguł. Pojęcie dobra, słuszności, sprawiedliwości może być przez każdego pojmowane po swojemu. Na przestrzeni tysiącleci cywilizacji prawo natury - należy to sobie uzmysłowić zwłaszcza dziś, gdy z taką łatwością i na każdym kroku nadużywa się tego pojęcia - służyło uzasadnieniu skrajnie różnych stanowisk. Za prawo naturalne można było uważać zarówno przyrodzoną równość, jak i nierówność ludzi. Wolność jednostki bywała rozumiana jako konieczność jej całkowitego podporządkowania się zbiorowości. Za prawo naturalne uważano własność prywatną, dla innych zaś naturalnym i pierwotnym prawem była własność kolektywna (czyli wspólna).

Na swoją pierwszą konstytucję, opracowywaną przez Konstytuantę, Francuzi czekali aż do września 1791 roku. Składała ona władzę nad Francją w ręce narodu, którego członkowie byli wolni i równi w prawach. Po zmianie ustroju na monarchię parlamentarną Ludwik XVI stawał się - jako „król Francuzów" - jego przedstawicielem i pierwszym urzędnikiem państwa. Nie potrafił tego jednak zaakceptować. Ani Ludwik, ani Maria Antonina nie dojrzeli do nowych czasów. Zmianę swego położenia odbierali jako osobisty afront ze strony paryskich poddanych. Bezskutecznie radzono królowi, aby odwiedzał instytucje publiczne i manufaktury dla zdobycia popularności. Lecz ten nieszczęsny władca był nieśmiały, a nawet dziki: w zakłopotaniu nie wiedział, o czym rozmawiać - takim zapamiętał go jeden z pamiętnikarzy. Król markował współpracę z Konstytuantą, a jednocześnie drogą tajnej dyplomacji, wykorzystując związki dynastyczne Marii Antoniny z monarchią Habsburgów starał się ściągnąć na Francję obcą interwencję zbrojną, obalić rewolucję i przywrócić absolutyzm. Francuzi, nie ufając Ludwikowi XVI, w obawie przed kontrrewolucją w kwietniu 1792 roku wypowiedzieli wojnę Austrii. Chcieli uprzedzić atak przygotowywany przez emigrantów francuskich i wspierające ich rządy europejskie, w koalicji z Habsburgami.

W trakcie prac nad konstytucją autorytet króla podupadł dramatycznie za sprawą nieudolnej próby ucieczki monarchy z kraju w czerwcu 1791 roku. Rodzina królewska, w przebraniu i z fałszywym paszportem, została schwytana po niecałej dobie w Varennes, w pobliżu granicy z austriacką częścią Niderlandów i w niesławie powróciła do Paryża. Ludwik XVI został przymuszony do zaprzysiężenia konstytucji. Później, w toku działań wojennych z Austrią króla aresztowano i wraz z rodziną osadzono w dawnym zakonie templariuszy - Temple.

Monarchia parlamentarna przetrwała do końca lata 1792 roku. Straciła rację bytu przede wszystkim dlatego, że jej istnienie zaczęto postrzegać jako klęskę rewolucji, a nową konstytucję - za antyludową. Kolejne niepowodzenia pochodzącej z powszechnego poboru armii rewolucyjnej w walce z koalicją antyfrancuską potęgowały wewnętrzne konflikty i poczucie zagrożenia. Stało się tak wbrew nadziejom, jakie z wojną wiązało stronnictwo polityczne żyrondystów. Mieli oni wówczas przewagę w parlamencie, wybranym jesienią 1791 roku (tzw. Legislatywa). Zdawano sobie we Francji sprawę, że tylko radykalna zmiana sytuacji mogła rewolucji zagwarantować sukces. Takim wydarzeniem okazało się pierwsze i długo wyczekiwane zwycięstwo Francuzów nad Austriakami w bitwie pod Valmy. Nazajutrz po nim, w dniu 22 września 1792 roku, Francja przekształciła się w republikę. Proklamowało ją nowe zgromadzenie prawodawcze, zwane Konwentem Narodowym, wyłonione dzień wcześniej w powszechnym głosowaniu (po raz pierwszy w historii Francji). Ten rewolucyjny parlament sprawował władzę aż do 1795 roku.

W Konwencie nie było jednomyślności w kwestii wojny ani polityki wewnętrznej państwa. Wśród klubów, czyli stronnictw politycznych, wchodzących w skład Konwentu, najważniejsi byli: jakobini, kordelierzy i żyrondyści. Dwa pierwsze z nich - jakobini i kordelierzy - reprezentowały warstwę drobnomieszczaństwa (czyli ubogich rzemieślników i kupców) oraz biedoty (sankiulotów). Deputowani tych stronnictw zasiadali w górnych rzędach po lewej stronie sali obrad. Z tej przyczyny nazywano ich „góralami". Pozostający w opozycji do nich żyrondyści - zajmujący prawą stronę izby obrad - bronili interesów bogatego mieszczaństwa, czyli burżuazji. Deputowani niezwiązani z żadnym z klubów politycznych określani byli jako „bagno".

# data[].attributes.attachment_link.title
Obywatele i kaci. Francja w dobie rewolucji

# data[].attributes.attachment_link.description
Od momentu okrzyknięcia się przez stan trzeci Zgromadzeniem Narodowym w czerwcu 1789 roku, Ludwik XVI stosował taktykę „wsadzania kija w szprychy". Polegała ona na tym, że obawiając się jawnej konfrontacji z poddanymi, starał się pozorować współpracę i jednocześnie utrudniać im działanie. Ponieważ nie miał odwagi rozpędzić przedstawicieli stanu trzeciego, zamknął wyznaczone im oddzielne miejsce obrad pod pretekstem remontu.

# data[].attributes.body
Zapoznaj się z zamieszczonym materiałem, wysłuchaj "Marsylianki", spróbuj zrobić zadania on - line.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Od momentu okrzyknięcia się przez stan trzeci Zgromadzeniem Narodowym w czerwcu 1789 roku, Ludwik XVI stosował taktykę „wsadzania kija w szprychy". Polegała ona na tym, że obawiając się jawnej konfrontacji z poddanymi, starał się pozorować współpracę i jednocześnie utrudniać im działanie. Ponieważ nie miał odwagi rozpędzić przedstawicieli stanu trzeciego, zamknął wyznaczone im oddzielne miejsce obrad pod pretekstem remontu. Deputowani nie stracili i ogłosili, że mogą obradować wszędzie, nawet pod gołym niebem. Zebrali się ostatecznie w zagubionej wśród zabudowań Wersalu królewskiej sali do gry w piłkę. Gdy do zbuntowanego Zgromadzenia dołączyła ponad połowa stanu duchownego i 47 arystokratów z księciem orleańskim Ludwikiem Filipem na czele, dawne podziały stanowe straciły rację bytu.

Powinien był król zaniepokoić się składem stanu trzeciego i szybko zadać sobie pytanie: skąd wziął się w nim ksiądz Emmanuel Sieyès, duchowny nie najniższej rangi? - pisze historyk, Ludwik Bazylow. Do Zgromadzenia Narodowego weszła należąca do dawnego trzeciego stanu ogromna rzesza adwokatów, notariuszy, lekarzy, aptekarzy, uczonych, inżynierów, przedsiębiorców, kupców i bankierów. Stąd wzięła się popularna nazwa tego wydarzenia - „rewolucja adwokatów˝. Byli oni zwolennikami spisania umowy społecznej z monarchą, czyli uchwalenia konstytucji. Znany obraz Davida (powyżej) przedstawia deputowanych zebranych w sali do gry w piłkę. Przy stoliku umieszczonym w centralnej części obrazu artysta usadził księdza Sieyès, autora niezwykle popularnej broszury politycznej Czym jest stan trzeci? ze stycznia 1789 roku. Sprawdź w Internecie lub w bibliotece, jak brzmiała jego odpowiedź na to pytanie.

Od początku lipca 1789 r. nastąpił dla Francuzów czas euforii i oczekiwania na korzystne zmiany. Każda z warstw społecznych Francji rozumiała je na swój własny sposób. Gorączka rewolucyjna najwcześniej ogarnęła wieś. To tam zaczęło się obalanie ustroju feudalnego i proces wychodzenia Francji z absolutyzmu. Chłopi, podburzeni plotką o arystokratycznych spiskowcach, szykujących zemstę na ludzie, zaczęli się zbroić i napadać na zamki. Starali się palić dokumenty, w których zapisywane były ich feudalne powinności. Bardzo często w płomieniach stawały całe posiadłości. Ta sama plotka siała spustoszenie także w miastach. Najbardziej przyczynił się do tego sam Ludwik XVI, który dla wywarcia presji na deputowanych zgromadził wokół Wersalu cudzoziemskie bataliony, dla ewentualnej obrony swojej siedziby i rodziny królewskiej. Bezpośrednim bodźcem, który doprowadził do wybuchu rewolucji stało się zdymisjonowanie ministra finansów, Jacquesa Neckera, bardzo popularnego w społeczeństwie francuskim. Wraz z jego odejściem z urzędu upadła nadzieja, że ktoś jeszcze czuwa nad stanem ekonomicznym kraju. Lud ogarnęła panika wywołana przekonaniem, że już wkrótce zabraknie jedzenia.

W dniu 14 lipca 1789 roku tłum paryżan zrabował broń z miejskich arsenałów i ruszył na Bastylię. Osłaniała go świeżo utworzona Gwardia Narodowa, czyli ludowa milicja. Twierdza ta służyła wówczas za więzienie. Przetrzymywano tam osoby, które były podejrzewane o zaburzenia umysłowe lub utraciły zaufanie króla, pochodzące głównie ze stanu szlacheckiego. Mieszkańcom Paryża do ataku wystarczyło przekonanie, że za jej murami przebywają udręczeni przeciwnicy absolutyzmu i Ludwika XVI. Bastylię zdobyto w ciągu kilku godzin. Załoga twierdzy, głównie żołnierze inwalidzi, została wymordowana, a siedmiu więźniów wśród wiwatów wyniesiono na rękach. Tych przypadkowych bohaterów powszechnie później podziwiano, na równi z blisko tysiącem uczestników ataku, który przeszedł do historii jako symbol początku rewolucji francuskiej.

Po uprzątnięciu rumowiska twierdzy wydarzenia potoczyły się lawinowo. Konstytuanta, czyli Zgromadzenie Narodowe występujące pod nową nazwą od czasu podjęcia prac nad konstytucją, w nocy z 4 na 5 sierpnia 1789 roku dokonała całkowitej likwidacji przywilejów stanowych: sądowych i podatkowych, w tym podatku na rzecz Kościoła katolickiego (dziesięcin). W dniu 26 sierpnia 1789 roku uchwaliła ona rewolucyjny dokument Deklarację praw człowieka i obywatela, aby zabezpieczyć Francję przed powrotem do absolutyzmu królewskiego i do dawnego ładu. Jego istotą było odwołanie się do „praw naturalnych", czyli ważniejszych i starszych niż prawa wytworzone w toku historii. Zawarto w niej gwarancje wolności słowa, druku i manifestowania własnych poglądów. Podkreślała suwerenność narodu francuskiego, czyli jego wyłączne prawo do decydowania o własnym losie, bez odwoływania się do arbitralnej woli króla. Ci arystokraci, którzy nie chcieli zaakceptować nowych porządków, wyemigrowali.

Zapoznaj się z zamieszczonymi poniżej tekstami źródłowymi, a następnie wykonaj polecenia.

Streść podstawowe zasady Deklaracji praw człowieka i obywatela. Jakie prawa określa się w niej jako „naturalne prawa człowieka"?

Jak sądzisz, na czym polegało nowatorstwo Deklaracji? Wyjaśnij.

Na podstawie swojej wiedzy i informacji z tekstu 2. wyjaśnij, jak należy rozumieć wyrażenie „prawo naturalne". Czy według autorki ma ono charakter ponadczasowy i uniwersalny? Uzasadnij odpowiedź.

Art. 1. Ludzie rodzą się i żyją wolnymi i równymi wobec prawa. Różnice społeczne mogą być jedynie potrzebą publiczną uzasadnione.
Art. 2. Celem każdego związku politycznego jest zachowanie naturalnych i nieprzedawnionych praw człowieka. Prawami tymi są: wolność, własność, bezpieczeństwo i opór przeciw uciskowi.
Art. 3. Źródłem każdej władzy suwerennej jest naród. Żadna instytucja ani osoba nie może mieć władzy, która by nie pochodziła od narodu.
Art. 4. Wolność polega na tym, że można czynić wszystko, co drugiemu nie przynosi szkody. W wykonaniu naturalnych praw każdego człowieka nie ma innych granic, jak tylko te, które innym członkom społeczeństwa zapewniają używanie tych samych praw. Granice te mogą być zakreślone jedynie przez prawo.
Art. 5. Prawo może zakazywać jedynie tylko takich czynów, które są dla społeczeństwa szkodliwe. Wszystko to, co nie jest prawem zakazane, nie może być wzbronione, a nikt nie może być zmuszony do czynów, których prawo nie nakazuje.
Art. 6. Prawo jest wyrazem woli ogółu. Wszyscy obywatele mają prawo brać udział w jego tworzeniu bądź osobiście, bądź też przez wybranych przez siebie przedstawicieli. Musi ono być jednakowe dla wszystkich bez względu na to, czy broni, czy karze. Wszyscy obywatele, będąc równymi w obliczu prawa, mają w równej mierze otwarty dostęp do wszystkich godności, stanowisk i publicznych urzędów stosownie do swoich zdolności i bez jakiejkolwiek różnicy, wyjąwszy tej, którą zawdzięczają swym cnotom i zdolnościom.

Drogi i bezdroża prawa. Szkice z dziejów kultury prawnej Europy Katarzyna Sójka‑Zielińska

W dziedzinie pojęć filozoficzno‑moralnych nie ma jakiegoś jednolitego i niezmiennego kanonu reguł. Pojęcie dobra, słuszności, sprawiedliwości może być przez każdego pojmowane po swojemu. Na przestrzeni tysiącleci cywilizacji prawo natury - należy to sobie uzmysłowić zwłaszcza dziś, gdy z taką łatwością i na każdym kroku nadużywa się tego pojęcia - służyło uzasadnieniu skrajnie różnych stanowisk. Za prawo naturalne można było uważać zarówno przyrodzoną równość, jak i nierówność ludzi. Wolność jednostki bywała rozumiana jako konieczność jej całkowitego podporządkowania się zbiorowości. Za prawo naturalne uważano własność prywatną, dla innych zaś naturalnym i pierwotnym prawem była własność kolektywna (czyli wspólna).

Na swoją pierwszą konstytucję, opracowywaną przez Konstytuantę, Francuzi czekali aż do września 1791 roku. Składała ona władzę nad Francją w ręce narodu, którego członkowie byli wolni i równi w prawach. Po zmianie ustroju na monarchię parlamentarną Ludwik XVI stawał się - jako „król Francuzów" - jego przedstawicielem i pierwszym urzędnikiem państwa. Nie potrafił tego jednak zaakceptować. Ani Ludwik, ani Maria Antonina nie dojrzeli do nowych czasów. Zmianę swego położenia odbierali jako osobisty afront ze strony paryskich poddanych. Bezskutecznie radzono królowi, aby odwiedzał instytucje publiczne i manufaktury dla zdobycia popularności. Lecz ten nieszczęsny władca był nieśmiały, a nawet dziki: w zakłopotaniu nie wiedział, o czym rozmawiać - takim zapamiętał go jeden z pamiętnikarzy. Król markował współpracę z Konstytuantą, a jednocześnie drogą tajnej dyplomacji, wykorzystując związki dynastyczne Marii Antoniny z monarchią Habsburgów starał się ściągnąć na Francję obcą interwencję zbrojną, obalić rewolucję i przywrócić absolutyzm. Francuzi, nie ufając Ludwikowi XVI, w obawie przed kontrrewolucją w kwietniu 1792 roku wypowiedzieli wojnę Austrii. Chcieli uprzedzić atak przygotowywany przez emigrantów francuskich i wspierające ich rządy europejskie, w koalicji z Habsburgami.

W trakcie prac nad konstytucją autorytet króla podupadł dramatycznie za sprawą nieudolnej próby ucieczki monarchy z kraju w czerwcu 1791 roku. Rodzina królewska, w przebraniu i z fałszywym paszportem, została schwytana po niecałej dobie w Varennes, w pobliżu granicy z austriacką częścią Niderlandów i w niesławie powróciła do Paryża. Ludwik XVI został przymuszony do zaprzysiężenia konstytucji. Później, w toku działań wojennych z Austrią króla aresztowano i wraz z rodziną osadzono w dawnym zakonie templariuszy - Temple.

Monarchia parlamentarna przetrwała do końca lata 1792 roku. Straciła rację bytu przede wszystkim dlatego, że jej istnienie zaczęto postrzegać jako klęskę rewolucji, a nową konstytucję - za antyludową. Kolejne niepowodzenia pochodzącej z powszechnego poboru armii rewolucyjnej w walce z koalicją antyfrancuską potęgowały wewnętrzne konflikty i poczucie zagrożenia. Stało się tak wbrew nadziejom, jakie z wojną wiązało stronnictwo polityczne żyrondystów. Mieli oni wówczas przewagę w parlamencie, wybranym jesienią 1791 roku (tzw. Legislatywa). Zdawano sobie we Francji sprawę, że tylko radykalna zmiana sytuacji mogła rewolucji zagwarantować sukces. Takim wydarzeniem okazało się pierwsze i długo wyczekiwane zwycięstwo Francuzów nad Austriakami w bitwie pod Valmy. Nazajutrz po nim, w dniu 22 września 1792 roku, Francja przekształciła się w republikę. Proklamowało ją nowe zgromadzenie prawodawcze, zwane Konwentem Narodowym, wyłonione dzień wcześniej w powszechnym głosowaniu (po raz pierwszy w historii Francji). Ten rewolucyjny parlament sprawował władzę aż do 1795 roku.

W Konwencie nie było jednomyślności w kwestii wojny ani polityki wewnętrznej państwa. Wśród klubów, czyli stronnictw politycznych, wchodzących w skład Konwentu, najważniejsi byli: jakobini, kordelierzy i żyrondyści. Dwa pierwsze z nich - jakobini i kordelierzy - reprezentowały warstwę drobnomieszczaństwa (czyli ubogich rzemieślników i kupców) oraz biedoty (sankiulotów). Deputowani tych stronnictw zasiadali w górnych rzędach po lewej stronie sali obrad. Z tej przyczyny nazywano ich „góralami". Pozostający w opozycji do nich żyrondyści - zajmujący prawą stronę izby obrad - bronili interesów bogatego mieszczaństwa, czyli burżuazji. Deputowani niezwiązani z żadnym z klubów politycznych określani byli jako „bagno".

# data[].attributes.attachment_link.title
Obywatele i kaci. Francja w dobie rewolucji

# data[].attributes.attachment_link.description
Od momentu okrzyknięcia się przez stan trzeci Zgromadzeniem Narodowym w czerwcu 1789 roku, Ludwik XVI stosował taktykę „wsadzania kija w szprychy". Polegała ona na tym, że obawiając się jawnej konfrontacji z poddanymi, starał się pozorować współpracę i jednocześnie utrudniać im działanie. Ponieważ nie miał odwagi rozpędzić przedstawicieli stanu trzeciego, zamknął wyznaczone im oddzielne miejsce obrad pod pretekstem remontu.

# data[].attributes.body
Zainspiruj się przyrodą! W dowolnej technice wykonaj pracę plastyczną przedstawiającą jeden wybrany przez Ciebie element przyrody (np. drzewo, krzew, kwiat...). Gotową pracę odeślij na mój adres mailowy. Na wykonanie zadania masz 2 tygodnie.

# data[].attributes.headline
Temat: Społeczeństwo w czasach Republiki Francuskiej. 

# data[].attributes.subject
Temat: Społeczeństwo w czasach Republiki Francuskiej. 

# data[].attributes.body
Na podstawie wcześniejszych materiałów i  podręcznika uzupełnij zeszyt ćwiczeń str. 96 - 97.
PRZYPOMINAM O KONIECZNOŚCI ODESŁANIA ZALEGŁYCH PRAC - ZBLIŻA SIĘ TERMIN WYSTAWIANIA OCEN KOŃCOWOROCZNYCH!!

# data[].attributes.body
Kontynuuj pracę z poprzedniego tygodnia.

# data[].attributes.headline
Temat: Społeczeństwo w czasach Republiki Francuskiej. 

# data[].attributes.subject
Temat: Społeczeństwo w czasach Republiki Francuskiej. 

# data[].attributes.body
Na podstawie wcześniejszych materiałów i  podręcznika uzupełnij zeszyt ćwiczeń str. 96 - 97.
PRZYPOMINAM O KONIECZNOŚCI ODESŁANIA ZALEGŁYCH PRAC - ZBLIŻA SIĘ TERMIN WYSTAWIANIA OCEN KOŃCOWOROCZNYCH!!

# data[].attributes.body
Obejrzyj załączony materiał. Przepisz i uzupełnij notatkę:
1. Napoleon Bonaparte zdobył władzę w ....... roku.
2. Kodeks Napoleona był........
3. Napoleon został cesarzem  w ............ roku.
4. Jedna z największych bitew stoczonych przez cesarza miała miejsce w 1805 roku pod ......................................
5. Blokadę kontynentalną zastosowali ................................
6. Na mocy pokoju w Tylży w ..........roku, powstało .................... ....................................
7*. Dlaczego Napoleon koronował się na "cesarza Francuzów", a nie "cesarza Francji"?

# data[].attributes.body
Obejrzyj załączony materiał. Przepisz i uzupełnij notatkę:
1. Napoleon Bonaparte zdobył władzę w ....... roku.
2. Kodeks Napoleona był........
3. Napoleon został cesarzem  w ............ roku.
4. Jedna z największych bitew stoczonych przez cesarza miała miejsce w 1805 roku pod ......................................
5. Blokadę kontynentalną zastosowali ................................
6. Na mocy pokoju w Tylży w ..........roku, powstało .................... ....................................
7*. Dlaczego Napoleon koronował się na "cesarza Francuzów", a nie "cesarza Francji"?

# data[].attributes.headline
Kontynuuj pracę z poprzedniego tygodnia.

# data[].attributes.subject
Kontynuuj pracę z poprzedniego tygodnia.

# data[].attributes.body
Obejrzyj materiał o upadku Napoleona. Zastanów się dlaczego Napoleon poniósł klęskę podczas słynnej wyprawy na Moskwę? Jaką taktykę zastosowali Rosjanie? Czym była Wielka Armia? Wykonaj ćwiczenia ze strony 98 - 100 zeszytu ćwiczeń.

# data[].attributes.body
Pobaw się w architekta! Zapoznaj się z propozycjami współczesnej sztuki użytkowej. Który z jej rodzajów jest Ci najbliższy? Jeśli chcesz, możesz zaprojektować dom w jednym z wybranych stylów.

# data[].attributes.body
Obejrzyj materiał o upadku Napoleona. Zastanów się dlaczego Napoleon poniósł klęskę podczas słynnej wyprawy na Moskwę? Jaką taktykę zastosowali Rosjanie? Czym była Wielka Armia? Wykonaj ćwiczenia ze strony 98 - 100 zeszytu ćwiczeń.

# data[].attributes.body
Z załączonego niżej materiału dowiesz się w jakich okolicznościach powstały Legiony Polskie we Włoszech, kto był ich twórcą, gdzie walczyli Polacy... Odpowiedz w zeszycie na pytania: jaki tytuł nosił pierwotnie Mazurek Dąbrowskiego? Kto był twórcą tej pieśni? Jakie różnice dostrzegasz między pierwotnymi a obecnymi słowami pieśni..? Dlaczego na Haiti mieszkają dziś potomkowie Polaków? Odpowiedzi możesz znaleźć również w podręczniku.

# data[].attributes.body
Z załączonego niżej materiału dowiesz się w jakich okolicznościach powstały Legiony Polskie we Włoszech, kto był ich twórcą, gdzie walczyli Polacy... Odpowiedz w zeszycie na pytania: jaki tytuł nosił pierwotnie Mazurek Dąbrowskiego? Kto był twórcą tej pieśni? Jakie różnice dostrzegasz między pierwotnymi a obecnymi słowami pieśni..? Dlaczego na Haiti mieszkają dziś potomkowie Polaków? Odpowiedzi możesz znaleźć również w podręczniku.

# data[].attributes.body
Pobaw się w architekta! Zapoznaj się z propozycjami współczesnej sztuki użytkowej. Który z jej rodzajów jest Ci najbliższy? Jeśli chcesz, możesz zaprojektować dom w jednym z wybranych stylów.

# data[].attributes.body
Na podstawie materiału z poprzedniej lekcji i podręcznika uzupełnij zeszyt ćwiczeń ze str. 103 - 104.

# data[].attributes.body
Zapoznaj się z materiałem z epodręcznika, spróbuj wykonać zadania on - line.

# data[].attributes.attachment_link.title
Funkcjonalnie i estetycznie - sztuka w domu

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał składa się z sekcji: "Ważne daty", "Sztuka użytkowa w życiu codziennym", "Przedmioty do wystroju wnętrz", "Przedmioty do wystroju wnętrz", "Przedmioty do wystroju wnętrz", "Zadania", "Słownik pojęć", "Galeria dzieł sztuki". Materiał zawiera 19 ilustracji (fotografii, obrazów, rysunków), 13 ilustracji interaktywnych, 7 ćwiczeń interaktywnych, 1 polecenie.

# data[].attributes.body
Na podstawie materiału z poprzedniej lekcji i podręcznika uzupełnij zeszyt ćwiczeń ze str. 103 - 104.

# data[].attributes.body
W ramach powtórzenia dotychczasowych wiadomości obejrzyj film edukacyjny na temat podbojów cesarza Napoleona.

# data[].attributes.attachment_link.title
Europa w czasach Napoleońskich - klasa 7 - Historia

# data[].attributes.body
W ramach powtórzenia dotychczasowych wiadomości obejrzyj film edukacyjny na temat podbojów cesarza Napoleona.

# data[].attributes.attachment_link.title
Europa w czasach Napoleońskich - klasa 7 - Historia

# data[].attributes.body
W dowolnej technice wykonaj pracę "Wkrótce wakacje".

# data[].attributes.body
W ramach podsumowania odpowiedz na pytania ze strony 214 podręcznika.

# data[].attributes.body
Kontynuuj pracę z poprzedniego tygodnia.

# data[].attributes.body
W ramach podsumowania odpowiedz na pytania ze strony 214 podręcznika.

# data[].attributes.headline
Temat: Powtórzenie wiadomości z klasy szóstej. 

# data[].attributes.subject
Temat: Powtórzenie wiadomości z klasy szóstej. 

# data[].attributes.body
W ramach powtórzenia, uzupełnij zeszyt ćwiczeń.

# data[].attributes.headline
Temat: Powtórzenie wiadomości z klasy szóstej. 

# data[].attributes.subject
Temat: Powtórzenie wiadomości z klasy szóstej. 

# data[].attributes.body
W ramach powtórzenia, uzupełnij zeszyt ćwiczeń.

# data[].attributes.body
Zapoznaj się z materiałem z epodręcznika, spróbuj wykonać zadania on - line.

# data[].attributes.attachment_link.title
Funkcjonalnie i estetycznie - sztuka w domu

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał składa się z sekcji: "Ważne daty", "Sztuka użytkowa w życiu codziennym", "Przedmioty do wystroju wnętrz", "Przedmioty do wystroju wnętrz", "Przedmioty do wystroju wnętrz", "Zadania", "Słownik pojęć", "Galeria dzieł sztuki". Materiał zawiera 19 ilustracji (fotografii, obrazów, rysunków), 13 ilustracji interaktywnych, 7 ćwiczeń interaktywnych, 1 polecenie.