# data[].attributes.location_name
Θεσσαλονίκη, Θεσσαλονίκη

# data[].attributes.headline
Εισαγωγή (Σαμαρά Θεοδώρα, Χριβατάκη Μαρία-Ελένη)

# data[].attributes.subject
Εισαγωγή (Σαμαρά Θεοδώρα, Χριβατάκη Μαρία-Ελένη)

# data[].attributes.body
Η ιστορία της Θεσσαλονίκης ανά τα χρόνια συνδέθηκε αλληλένδετα με το Οθωμανικό στοιχείο, το οποίο άφησε ένα ανεξίτηλο αποτύπωμα στην πολιτισμική ταυτότητά της. Στη διάρκεια πέντε περίπου αιώνων, η ιστορία, η κοινωνία, η αρχιτεκτονική της πόλης επηρεάστηκε ενεργά και βαθιά, διατηρώντας μέχρι σήμερα τα σημάδια της Οθωμανικής παρουσίας στους δρόμους της. Αυτά είναι τα κτίρια και τα μνημεία της πόλης που φανερώνουν αυτό το μοναδικό κομμάτι της ιστορίας της Θεσσαλονίκης.

• Η οικία του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ https://parallaximag.gr/wp-content/uploads/2017/09/Ataturk-birth-house.jpg • Αλκαζάρ https://parallaximag.gr/wp-content/uploads/6_92.jpg • Γενί Τζαμί https://parallaximag.gr/wp-content/uploads/2017/09/genitzami.jpg • Μπέη Χαμάμ ή Λουτρά παράδεισος https://parallaximag.gr/wp-content/uploads/2017/09/mpei_xamam1-1.jpg • Μπεζεστένι https://parallaximag.gr/wp-content/uploads/DSC3690.jpg • Παζάρ Χαμάμ ή Γιαχουντί Χαμάμ https://parallaximag.gr/wp-content/uploads/2017/09/giaxoudi-xamam.jpg • Γενί Χαμάμ ή «Αίγλη» https://i0.wp.com/parallaximag.gr/wp-content/uploads/jon_5766-1.jpg?w=600 • Οι οθωμανικές κρήνες στην Άνω Πόλη https://i0.wp.com/parallaximag.gr/wp-content/uploads/krini_0.jpg?zoom=1.25&w=640 • Ισλαχανέ https://parallaximag.gr/wp-content/uploads/2017/09/islahane.jpg • Οι Κήποι του Πασά https://i2.wp.com/parallaximag.gr/wp-content/uploads/kipoi_pasa_3-1-1.jpg?w=700 • Σιντριβάνι https://parallaximag.gr/wp-content/uploads/2017/09/sintrivani.jpg • Παλιά Φιλοσοφική Σχολή ΑΠΘ https://parallaximag.gr/wp-content/uploads/%CE%A0%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CE%AC-%CE%A6%CE%B9%CE%BB%CE%BF%CF%83%CE%BF%CF%86%CE%B9%CE%BA%CE%AE.jpg • Νοσοσκομείο Γ. Γεννηματάς https://i0.wp.com/parallaximag.gr/wp-content/uploads/DSC3321-as-Smart-Object-1.jpg?w=800

# data[].attributes.location_name
Αγίου Νικολάου 3, Θεσσαλονίκη 546 33

# data[].attributes.headline
Γενί χαμάμ / Αίγλη (Ευτυχία Τσορτανίδου)

# data[].attributes.subject
Γενί χαμάμ / Αίγλη (Ευτυχία Τσορτανίδου)

# data[].attributes.body
Ποτέ χτίστηκε και τι ανάγκες εξυπηρετούσε;

Το Γενί Χαμάμ (τουρκ. Yeni Hamam, νέο χαμάμ) είναι κτήριο της Οθωμανικής περιόδου στη γωνία των σημερινών οδών Κασσάνδρου και Αγίου Νικολάου στην Θεσσαλονίκη. Εικάζεται ότι χτίστηκε το τελευταίο τέταρτο του 16ου αιώνα από τον Χουσρέφ Κεντχουντά, κάτοχο ακινήτων στην Θεσσαλονίκη ο οποίος πιθανώς τελούσε χρέη Κεχαγιά (διαχειριστή) για τον Βεζύρη Σοκολού Μεχμέτ πασά. Λειτούργησε ως διπλό λουτρό με ξεχωριστά διαμερίσματα για άνδρες και γυναίκες, με τη συνηθισμένη διάταξη χώρων. Το κτίριο έπαψε να λειτουργεί ως λουτρό μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, σε αντίθεση με τα υπόλοιπα χαμάμ της πόλης. Το 1919 περιήλθε στο Ελληνικό Δημόσιο και το 1937 αγοράστηκε από κάποιον ιδιώτη που το χρησιμοποίησε ως αποθήκη. Σήμερα παραμένει στην ιδιοκτησία ιδιώτη και χρησιμοποιείται ως χώρος πολιτιστικών εκδηλώσεων με το όνομα "Αίγλη". Για πολλά χρόνια στο εσωτερικό του χαμάμ λειτουργούσε χειμερινό σινεμά (μέχρι to 1978) και στον κήπο της λειτουργούσε και ο θερινός κινηματογράφος. Εκεί οργάνωσε η parallaxi στα μέσα της δεκαετίας του ενενήντα και κινηματογραφικούς μαραθώνιους στη διάρκεια του καλοκαιριού. Για μια μεγάλη περίοδο λειτούργησε ως συναυλιακός χώρος φιλοξενώντας σπουδαία ονόματα της ελληνικής μουσικής. Σήμερα γνωρίζει τη νέα της περίοδο, καθώς ο υπέροχος κήπος της λειτουργεί ξανά.

Πυγή: https://parallaximag.gr    https://aigligenihamam.gr/el/istoria.html

https://parallaximag.gr/wp-content/uploads/joo_6832.jpg

https://aigligenihamam.gr/images/old.jpg

# data[].attributes.location_name
Κρίσπου 7, Θεσσαλονίκη 546 34

# data[].attributes.headline
Βίλα Βαρβάρα (Άννα Φωτεινή Χριβατάκη)

# data[].attributes.subject
Βίλα Βαρβάρα (Άννα Φωτεινή Χριβατάκη)

# data[].attributes.body
Το κτίσμα της οδού Κρίσπου βρίσκεται στο βόρειο τμήμα της πλατείας Ρομφέης. Αποτελεί αξιόλογο παράδειγμα βαλκανικού σπιτιού, που εφαρμόζεται εδώ σε έναν ιδιαίτερα πλούσιο τύπο πλατυμέτωπης διπλοκατοικίας με στοιχεία της νεοκλασικής αρχιτεκτονικής. Χαρακτηριστικές είναι οι ομοιότητες που παρουσιάζει με την οικία του Δημ. Γεωργιάδη (1846-1848) στην παλιά Φιλιππούπολη.

Κατασκευάστηκε μεταξύ 1897-1905 από τον στρατιωτικό διοικητή Θεσσαλονίκης Χαφζή Μπέη Καϊμακάμη που διορίστηκε μετά τον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο με σκοπό να γίνει η κατοικία του. Το εγκατέλειψε το 1906 και πέρασε στην κατοχή της μουφτείας (Μουφτής είναι ιερατικός βαθμός ειδικότερα του σουνιτικού κλάδου της μουσουλμανικής θρησκείας. Είναι ο ερμηνευτής του Κορανίου για την απόδοση δικαιοσύνης.). Από το 1917 διέμεναν εκεί Αμμωνίτες στρατιώτες και Θρακιώτες πρόσφυγες και μετά την πυρκαγιά του 17 φιλοξένησε πυροπαθείς πρόσφυγες. Το 1925 πέρασε στην ιδιοκτησία της Ε.Τ.Ε. Και το 1928 στους Κοσμά και Δαμιανό Λαμπίδη.

Το κτίριο είναι τοποθετημένο στο νότιο τμήμα του οικοπέδου και αναπτύσσεται σε τρεις στάθμες, ισόγειο και δύο ορόφους. Η κάτοψη είναι επιμήκης και οι κύριοι χώροι κάθε κατοικίας οργανώνονται σε παράθεση στη νότια πλευρά. Σημαντικές επεμβάσεις έχουν αλλοιώσει την αρχική τυπολογία κυρίως με την αντικατάσταση των ξύλινων κλιμακοστασίων με νέα από beton. Οι τροποποιήσεις αυτές τοποθετούνται γύρω στο 1959, εποχή που το μνημείο χρησιμοποιείται ως γυμνάσιο, ενώ για ένα χρονικό διάστημα -πριν το 1959- λειτουργούσε ως δημοτικό σχολείο. Υπενοικιάστηκε από το Υπουργείο Παιδείας κάποια στιγμή και από το 1959-1978 λειτούργησε εκεί το 7ο Γυμνάσιο-Λύκειο Αρρένων. Το κτίσμα χαρακτηρίστηκε ως έργο τέχνης το 1977  και αγοράστηκε από τον Δήμο Θεσσαλονίκης. Από το 1986-1992 εκπονήθηκαν μελέτες για την αναπαλαίωσή του. Οι εργασίες αποκατάστασής του μπήκαν στο πρόγραμμα σε συμφωνία με την Πολιτιστική Πρωτεύουσα 1997, μεταξύ 1996-1999. Αμέσως μετά ξεκίνησε η λειτουργία του ως Δημοτική Βιβλιοθήκη Άνω Πόλης.

Το κτίριο που έγινε γνωστό ως Βίλλα Βαρβάρα τελούσε υπό κατάληψη και λειτούργησε σαν στέκι από τις 3 Ιανουαρίου 1994 έως τις 23 Απριλίου 1998, οπότε και εκκενώθηκε από τις αστυνομικές δυνάμεις, στη πλατεία Κουλέ Καφέ στην Άνω Πόλη της Θεσσαλονίκης.

# data[].attributes.location_name
Λεωφ. Βασιλίσσης Όλγας 162, Θεσσαλονίκη 546 46

# data[].attributes.headline
Βίλα Μορντώχ (Άννα Φωτεινή Χριβατάκη)

# data[].attributes.subject
Βίλα Μορντώχ (Άννα Φωτεινή Χριβατάκη)

# data[].attributes.body
Ένα από τα λίγα αρχοντικά που σώθηκαν και βρίσκεται μέχρι και σήμερα σε άριστη κατάσταση, ενώ συγκαταλέγεται στα πλέον γνωστά μνημεία της πόλης. Ένα από τα πιο επιβλητικά κτίρια, που φέρνει το άρωμα αλλοτινών χρόνων.

Η βίλα βρίσκεται στη συμβολή των οδών Βασιλίσσης Όλγας με Μαρτίου και καμαρώνει μέσα στην πιο πυκνοκατοικημένη περιοχή της πόλης, απαστράπτουσα με τα λευκά μάρμαρα και την αρχοντιά της.

Χτίστηκε το 1905 και σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα Ξενοφώντα Παιονίδη.

Ο Ξενοφών Παιονίδης (1863-1933) ήταν ο αρχιτέκτονας που με τα έργα του, στα οποία κυριαρχούσαν ο νεοκλασικισμός και ο εκλεκτικισμός, διαμόρφωσε το νέο αρχιτεκτονικό πρόσωπο της Θεσσαλονίκης, μετά την ενσωμάτωση της στο ελληνικό κράτος.

Η δραστηριότητά του επεκτάθηκε και σε άλλες περιοχές της Μακεδονίας.

Έργα του:

·          το νοσοκομείο της ελληνικής κοινότητας Άγιος Δημήτριος

·          η στοά του του Αγίου Μηνά

·          η Έπαυλη Χατζηλαζάρου-Σιάγα

Είναι διώροφο, κεραμοσκεπές κτίσμα με ημιυπόγειο και σοφίτα. Έχει αρχιτεκτονικά στοιχεία νεοκλασικά, αναγεννησιακά, μπαρόκ και αρτ-νουβώ, τα οποία διαφοροποιούνται στις όψεις, συμβάλλοντας στον μορφολογικό πλουραλισμό του κτιρίου.

Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της είναι ο κρεμμυδόσχημος τρούλος στη νοτιοδυτική γωνία της. Μεγάλο αισθητικό ενδιαφέρον παρουσιάζει ακόμη η ζωγραφική διακόσμηση του αρχοντικού -μάλιστα σε ορισμένα δωμάτια σώζεται μεγάλο μέρος της- όπως και η ξυλόγλυπτη, ενδεικτικά της καλαισθησίας του καλλιτέχνη και των πρώτων ιδιοκτητών, αλλά και της οικονομικής ευρωστίας τους.

Αρχικά ήταν κατοικία του Τούρκου  υπασπιστή του σουλτάνου Σεϊφουλάχ  Πασά έπειτα από επιθυμία της Χατιτζέ Ναφιά της συζύγου του. Για την κατασκευή της βίλας δαπανήθηκαν υπέρογκα ποσά για την εκείνη την εποχή, με το στοιχείο της χλιδής να είναι εμφανές στους εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους.

Ο Σεϊφουλαχ Πασάς κατάφερε να κοιμηθεί στην έπαυλη μόνο μια νύχτα, διότι διατάχθηκε την επόμενη να αναχωρήσει εσπευσμένα στην Αλβανία.

Παράλληλα του ζητήθηκε από την Κυβέρνηση «πόθεν έσχες» για τα έξοδα της έπαυλης. Ο πασάς, μην μπορώντας να  τα δικαιολογήσει, αυτοκτόνησε και η βίλα πέρασε στα χέρια της συζύγου του, η οποία αναγκάστηκε να την ξεπουλήσει στο ντροπιαστικό ποσό των 7 χιλιάδων λιρών.

Το 1923 πουλήθηκε στους αδερφούς Σαλώμ και στη συνέχεια πέρασε στην ιδιοκτησία του Σαμουήλ Μορντώχ – στον οποίο οφείλει το όνομά της και  κατοικήθηκε από την οικογένεια Μορντώχ μέχρι το 1940.

Το 1952 το κτήριο (μαζί με τον περιβάλλοντα χώρο) πουλήθηκε στο ΙΚΑ και χρησιμοποιήθηκε ως πολυϊατρείο μέχρι το 1972. Στη συνέχεια εγκαταλείφθηκε για κάποιο χρονικό διάστημα. Αργότερα, από τον Δεκέμβριο του 1986 μέχρι πρόσφατα, λειτούργησε ως Δημοτική Πινακοθήκη της Θεσσαλονίκης (ιδρύθηκε το 1966 και πρόσφατα μεταφέρθηκε στην Κάζα Μπιάνκα). Από τις αρχές του 2013 στεγάζει τις υπηρεσίες του Ε’ διαμερίσματος Θεσσαλονίκης και του Οργανισμού Ρυθμιστικού Θεσσαλονίκης.

# data[].attributes.location_name
Αποστόλου Παύλου 17, Θεσσαλονίκη

# data[].attributes.headline
οικία Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ (Μανώλης Φουσταλιεράκης)

# data[].attributes.subject
οικία Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ (Μανώλης Φουσταλιεράκης)

# data[].attributes.body
Το Μουσείο Ατατούρκ Θεσσαλονίκης στεγάζεται στο σπίτι όπου γεννήθηκε το 1881 και πέρασε τα νεανικά του χρόνια ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, ιδρυτής και πρώτος πρόεδρος της Τουρκικής Δημοκρατίας.

Το σπίτι χτίστηκε από τον πάτερα του Κεμάλ Ατατούρκ, Αλί Ριζά Εφέντη. Εκεί έζησε μέχρι το θάνατο του πατέρα του, το 1888. Ο Κεμάλ Ατατούρκ επιστρέφει στο πατρικό του το 1907 έχοντας ολοκληρώσει τις στρατιωτικές του σπουδές. Κατά τη διάρκεια των βαλκανικών πολέμων η οικογένεια του Κεμάλ Ατατούρκ μαζί με άλλες αναγκάζονται να φύγουν στην Τουρκία.

Το κτίριο παραχωρήθηκε το 1935 από το Δήμο Θεσσαλονίκης στην Τουρκία και άνοιξε τις πόρτες του το 1953 ως Μουσείο. Μάλιστα, οι Τούρκοι που επισκέπτονται σήμερα το εν λόγω μουσείο, του δίνουν χαρακτήρα που θυμίζει εκείνον προσκυνήματος.

Το γεγονός ότι χιλιάδες Τούρκοι επισκέπτονται το σπίτι του ιδρυτή της σύγχρονης Τουρκίας αποτυπώνει την ακτινοβολία που ακόμη και σήμερα διατηρεί η προσωπικότητα του Κεμάλ Ατατούρκ.

Το μεγαλύτερο μέρος της επίπλωσης είναι αυθεντικό. Χρειάστηκε να αντικατασταθούν κάποια έπιπλα που έλειπαν με άλλα, που πήραν από το Μαυσωλείο-ταφικό μνημείο του Κεμάλ-. Στους τοίχους οι επισκέπτες βλέπουν πολλές φωτογραφίες από διάφορες φάσεις της ζωής του αναμορφωτή των Τούρκων. To κτήριο είχε αρχικό χρώμα ροζ-εκρου που διατηρείται ως σήμερα. Αποτελείται από δύο ορόφους. Στον πρώτο όροφο βρίσκεται το σαλόνι για τους ξένους, το δωμάτιο της μητέρας του Κεμάλ, το καθιστικό και η κουζίνα. Ο δεύτερος όροφος περιλαμβάνει το δωμάτιο στο οποίο γεννήθηκε ο Κεμάλ, το 1881. Σε άλλο δωμάτιο εκτίθενται τα προσωπικά αντικείμενα του «πατέρα των Τούρκων» και στον τοίχο είναι κρεμασμένες φωτογραφίες, έγγραφα από το σχολείο του.

# data[].attributes.location_name
Λεωφόρος Βασιλίσσης Όλγας 105, Θεσσαλονίκη

# data[].attributes.headline
Έπαυλη Αχμέτ Καπαντζή - (Σάχο Δήμητρα)

# data[].attributes.subject
Έπαυλη Αχμέτ Καπαντζή - (Σάχο Δήμητρα)

# data[].attributes.body
Πότε χτίστηκε;

Χτίστηκε μεταξύ 1893 και 1895 από τον Ιταλό αρχιτέκτονα Pierro Arrigoni κατά παραγγελία του Αχμέτ Καπαντζή.

Το κτίριο περιέρχεται στην ιδιοκτησία του γιου του Μεχμέτ ενώ το 1926 το 65% του κτιρίου περιέρχεται στη διαχείριση του Ελληνικού δημοσίου ως ανταλλάξιμος περιουσία μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων. Το 35% παραμένει στην ιδιοκτησία του Μεχμέτ Καπαντζή που διεκδικεί την σερβική υπηκοότητα και άρα εξαιρείται της ανταλλαγής.

Το 1934 ο Μεχμέτ Καπαντζής πεθαίνει και το 1938 το κτίριο με τον περιβάλλοντα χώρο περιέρχεται ολόκληρο στο δημόσιο που αποζημιώνει τους κληρονόμους. Το 1967 παραχωρείται εξ ολοκλήρου στον Ε.Ε.Σ. που έχει ήδη ξεκινήσει την διαδικασία αγοράς του από 1941.

Ιστορία του:

Έχει χρησιμοποιηθεί για διάφορες χρήσεις. Το 1924-1934 ο α’ όροφος κατοικείται από την οικογένεια του Μεχμέτ Καπαντζή και ο β’ στεγάζει το Ισπανικό προξενείο (1924-1927), ενώ προσφυγικές οικογένειες κατοικούν στο πίσω τμήμα και στον γ’ όροφο.

Από το 1939 ο Ε.Ε.Σ. στεγάζει εκεί Σχολή Νοσοκόμων, έπειτα κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου πολέμου κατασχέθηκε από τους Γερμανούς ενώ χρησιμοποιήθηκε και από την Γκεστάπο.

Στη συνέχεια στεγάστηκαν οι υγειονομικές υπηρεσίες του Ερυθρού Σταυρού (1947-54). Από το 1954 μέχρι το 1973 παραχωρήθηκε σε ορισμένες διοικητικές υπηρεσίες του ΝΑΤΟ. Από το 1973 μέχρι το 1979 ο α’ όροφος χρησιμοποιείται ως αποθήκη υλικού του Ε.Ε.Σ. και ο β’ και γ’ στεγάζουν το εντευκτήριο των αδελφών νοσοκόμων.

Μετά το σεισμό του 1978 το κτίριο εγκαταλείπεται και στο διάστημα που ακολουθεί καταλαμβάνεται από αναρχικούς καταληψίες.

Οι πρώτες προσπάθειες αποκατάστασης και συντήρησης γίνονται μεταξύ 1982-85, ενώ το 1997 τη χρονιά που η Θεσσαλονίκη ήταν πολιτιστική πρωτεύουσα, στέγασε τον Οργανισμό Πολιτιστικής Πρωτεύουσας αφού ανακαινίστηκε πλήρως. Είναι ίσως το μοναδικό διατηρητέο στο οποίο τοποθετήθηκε ασανσέρ. Έκτοτε χρησιμοποιούνταν από τον Οργανισμό Ρυθμιστικού Θεσσαλονίκης μέχρι τον Σεπτέμβρη του 2013. Από τότε παρέμενε άδειο ενώ έγινε γνωστό ότι το κτίριο ήταν προς πώληση. Τελικά πουλήθηκε και αυτό στον επιχειρηματία Ιβάν Σαββίδη το 2014.

Περιγραφή κτηρίου:

Το κτίριο συνδυάζει το εκλεκτικιστικό ύφος με στοιχεία λαϊκής αρχιτεκτονικής από τις Άλπεις, αλλά και βιεννέζικης όπως την εισήγαγε στην Ελλάδα και ειδικότερα στην Αθήνα ο Θεόφιλος Χάνσεν.

Η έπαυλη αποτελείται από ένα ημιυπόγειο, 2 ορόφους και σοφίτα. Αυτό που προκαλεί εντύπωση είναι πως σε αντίθεση με τα κτίρια που κατασκευάστηκαν την ίδια εποχή, στην έπαυλη Καπαντζή ο Arrigoni δεν ακολουθεί καμία συμμετρία. Διαφορετικοί όγκοι στη σειρά συνθέτουν το κτίριο με αποκορύφωμα τον πυργίσκο στην ανατολική όψη και τις πυργοειδής απολήξεις των υπόλοιπων όψεων.

Αξιοσημείωτος είναι επίσης, ο εσωτερικός διάκοσμος του νεοκλασσικού κτηρίου καθώς αποτελούνταν από τοιχογραφίες απαράμιλλης ομορφιάς με θέμα  τη φύση, το ζωικό βασίλειο, απλές σκηνές της καθημερινότητας.

Το εσωτερικό του κτιρίου επίσης, διέθετε μοναδικές ξυλόγλυπτες διακοσμήσεις, μαρμάρινα δάπεδα, αυστηρά κουφώματα. Το κόστος της ανέγερσης της έπαυλης, υπολογίζεται  σε 40.000 χρυσές λύρες.  Ολόκληρος ο εσωτερικός διάκοσμος προστατεύεται απόλυτα με τη βοήθεια γυάλινων ελασμάτων που έχουν τοποθετηθεί για να το συγκρατούν. Σε κάθε όροφο θα λέγαμε πως επικρατεί και διαφορετικός ρυθμός. Ξεχωρίζουν ωστόσο τα κλασικιστικά και τα ρομαντικά στοιχεία.

# data[].attributes.location_name
Εθ. Αμύνης, Θεσσαλονίκη 546 21

# data[].attributes.headline
Σιντριβάνι(Τσακίρη Ελένη)

# data[].attributes.subject
Σιντριβάνι(Τσακίρη Ελένη)

# data[].attributes.body
Εισαγωγή

Ήταν Μάρτιος του 1889 όταν τοποθετήθηκε ο θεμέλιος λίθος της Κρήνης Χαμιδιέ και κατάφερε εκτός από το να προσφέρει νερό σε διαβάτες και ζώα, να αποτελέσει τόπο συνάντησης των κατοίκων καθώς και κέντρο της. Το Σιντριβάνι είναι να από τα χαρακτηριστικά σύμβολα της Θεσσαλονίκης και μέχρι και σήμερα αποτελεί σημείο αναφοράς. Μάθετε λοιπόν πως η Κρήνη Χαμιδιέ ή διαφορετικά Σιντριβάνι είναι ένα δώρο του Σουλτάνου Αβδούλ Χαμίτ, που την οραματίστηκε και πήρε το όνομά της από τη μεγάλη λεωφόρο Boulevard Hamidye δηλαδή την Εθνικής Αμύνης, που τελείωνε στο Σιντριβάνι.
Εκείνη την εποχή, η τουρκική διοίκηση αποφάσισε το γκρέμισμα των παραλιακών τειχών. Ο Σαμπρί πασάς κατεδάφισε το 1869 τα παραθαλάσσια Βυζαντινά Τείχη της Θεσσαλονίκης και λίγο αργότερα ο Μιδάτ πασάς τα ανατολικά. Έτσι, θα διευκολυνόταν και η διάνοιξη της λεωφόρου Χαμιδιέ (σημερινής Εθνικής Αμύνης). Το γεγονός αυτό προκάλεσε τη δυσφορία του ελληνικού πληθυσμού και έτσι, για να ηρεμήσουν τα πνεύματα, στο τέλος της κατασκευάστηκε το Σιντριβάνι. Η κατασκευή του έγινε από λευκό μάρμαρο στο τέλος του 19ου αιώνα(1889-1990).Το σημείο έγινε κέντρο της κοινωνικής ζωής της πόλης, ενώ η κρήνη, που ονομαζόταν και Λευκή, λειτουργούσε επίσης ως σημείο ανεφοδιασμού και ξεκούρασης για τους κατοίκους και τους ταξιδιώτες.
Η κατασκευή του  έγινε με το συνδυασμό οθωμανικών και δυτικότροπων στοιχείων και ήταν επηρεασμένη από τις πολυάριθμες κρήνες της οθωμανικής αυτοκρατορίας που κοσμούσαν την πόλη. Το ανώτερο τμήμα του χαρακτηρίζεται από κλασική δυτικοευρωπαϊκού τύπου μορφή, ενώ ο οβελίσκος παραπέμπει σε αιγυπτιακά πρότυπα. Το σιντριβάνι εγγράφεται σε κυκλική βάση και αποτελείται από τρία ημικύκλια (γούρνες). Τα διαχωριστικά ελικωτά φουρούσια φέρουν διάκοσμο με ανθέμια και ανάγλυφο στέφανο με κορδέλα. Στο πίσω μέρος κάθε γούρνας υπάρχει διάκοσμος με σταγόνες, που παραπέμπει στην αρχαία ελληνική αρχιτεκτονική των ναών και το νεοκλασικισμό. Το νερό κυλά μέσα από λεοντοκεφαλές, στοιχείο που συναντάται στη λαϊκή αρχιτεκτονική του τόπου.
Το 1936 ήταν η εποχή που διανοίχτηκε η Εγνατία Οδός. Τότε ο δήμος Θεσσαλονίκης πήρε την απόφαση να το βγάλει από εκείνο το σημείο, ώστε να μην υπάρχει πρόβλημα στην κυκλοφορία. Αρχικά, πετάχτηκε στο παλιό γήπεδο της ΧΑΝΘ και αργότερα, μεταφέρθηκε σε εργοτάξιο του δήμου στην Τούμπα. Εκεί παρέμεινε γι’ αρκετά χρόνια, με αποτέλεσμα και την καταστροφή κάποιων μαρμάρινων τμημάτων του. Το 1976 εντοπίστηκαν στο εργοτάξιο τμήματα από το σιντριβάνι και έπειτα από έρευνα σε φωτογραφίες αρχείου και τουρκικά σχέδια, έγινε εφικτή η αποκατάστασή του. Το 1977 αναστηλώθηκε, ωστόσο ολόκληρο σχεδόν το πάνω τμήμα είναι πιστό αντίγραφο του αυθεντικού. Η επανατοποθέτησή του έγινε στις 20 Ιουλίου του 1977, όχι ωστόσο στην ακριβή του θέση αλλά σε πολύ κοντινό σημείο, λόγω των πολεοδομικών ανασχηματισμών.
1.https://seleo.gr/wp-content/uploads/2021/01/b4d7de5ff725512a637402454dd08203_XL-1068x801.jpg
2.https://seleo.gr/wp-content/uploads/2021/01/1504553_thessaloniki_fountain.jpg
3.https://www.thes.gr/wp-content/uploads/2018/10/0110syntrivani1.jpg
4.https://www.thes.gr/wp-content/uploads/2018/10/0110syntrivani2.jpg
5.https://www.thes.gr/wp-content/uploads/2018/10/0110syntrivani10.jpg
6.https://www.thes.gr/wp-content/uploads/2018/10/0110syntrivani5.jpg
7.https://www.thes.gr/wp-content/uploads/2018/10/0110syntrivani3.jpg
8.https://www.thes.gr/wp-content/uploads/2018/10/0110syntrivani8.jpg
9.https://www.thesstips.gr/wp-content/uploads/2021/10/%CF%83%CF%85%CE%BD%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%B2%CE%AC%CE%BD%CE%B9-%CE%98%CE%B5%CF%83%CF%83%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%BA%CE%B7%CF%82.jpg

# data[].attributes.location_name
Διονυσίου Σολωμού 20, Θεσσαλονίκη 546 24

# data[].attributes.headline
Μπεζεστένι (Τσαρουχίδου Δήμητρα)

# data[].attributes.subject
Μπεζεστένι (Τσαρουχίδου Δήμητρα)

# data[].attributes.body
Που βρίσκεται το Μπεζεστένι : Το Μπεζεστένι βρίσκεται στη γωνία των οδών Βενιζέλου και Σολωμού στη Θεσσαλονίκη, στην καρδιά της αγοράς και είναι ένα από τα σημαντικότερα οθωμανικά μνημεία της πόλης. Αρχιτεκτονική : Στο κτίσμα είναι φανερή η τεχνική των βυζαντινών θόλων-τρούλων. Είναι ένα ορθογώνιο κτίσμα με τέσσερις εισόδους στο μέσον κάθε πλευράς, αποτελούμενο εσωτερικά από 6 τετράπλευρους χώρους, που καλύπτονται με έξι μολυβδοσκέπαστους θόλους σε δύο σειρές, οι οποίοι φέρονται με τη βοήθεια επτά διπλών τόξων που πατούν πάνω σε δύο κεντρικούς πεσσούς.

Ονομασία : Η ονομασία Μπεζεστένι προέρχεται από την περσική λέξη bez, που σημαίνει ύφασμα. Δηλαδή αρχικά το Μπεζεστένι ήταν αγορά υφασμάτων. Σιγά σιγά όμως άρχισαν να πωλούνται και να φυλάσσονται και άλλα αντικείμενα όπως κοσμήματα, νομίσματα, πολύτιμες πέτρες, χρυσός με αποτέλεσμα να μεταβληθεί σε μια πολύ καλά φυλασσόμενη κλειστή αγορά. Όλες οι εμπορικές συναλλαγές καθώς και η ποιότητα των εμπορευμάτων ελέγχονταν από τις αρμόδιες αστυνομικές αρχές που διαφύλασσαν την ασφάλεια των αγαθών και των αγοραπωλησιών. Τα πρώτα χρόνια μετά την άλωση της Θεσσαλονίκης (1430) οι Οθωμανοί δεν κτίζουν ακόμα δικά τους κτίρια. Μετατρέπουν για τις θρησκευτικές τους ανάγκες χριστιανικές εκκλησίες σε τζαμιά. Από τα μέσα όμως του 15ου αιώνα αρχίζουν να αναγείρουν τζαμιά και άλλα κτίσματα κοινής ωφέλειας. Ανάμεσα σε αυτά τα κτίρια που κτίζονται τότε αναγείρεται και το Μπεζεστένι.

Υπάρχουν δύο διαφορετικές εκδοχές για τον ακριβή χρόνο ανέγερσης του μνημείου. Η μία εκδοχή αναφέρει ότι το μνημείο κτίστηκε στα χρόνια του σουλτάνου Μεχμέτ Β΄ (1455-1459) ενώ η άλλη εκδοχή αποδίδει τη χρονολογία ανέγερσής του στα χρόνια του Βαγιαζίτ Β΄(1481-1512).

# data[].attributes.location_name
Πλ. Αγίου Γεωργίου Ροτόντα 5, Θεσσαλονίκη 546 35

# data[].attributes.headline
Ο μιναρές της Ροτόντας (Τσαβδαρίδης Τάσος)

# data[].attributes.subject
Ο μιναρές της Ροτόντας (Τσαβδαρίδης Τάσος)

# data[].attributes.body
   Η τουρκική κατάκτηση της Θεσσαλονίκης το 1430 άλλαξε τη μορφή της πόλης με την ύψωση μιναρέδων δίπλα στις εκκλησίες που μεταβλήθηκαν σταδιακά σε τζαμιά. Η μετατροπή των εκκλησιών σε τζαμιά έγινε σε δύο φάσεις, μία στο τέλος του 15ου και μία στο τέλος του 16ου αιώνα. Η Ροτόντα έγινε τζαμί το έτος 1590 μ.Χ. και οι απαραίτητες εργασίες της μετατροπής ήταν έργο του Σινάν Πασά, που περιλάμβαναν και την κατασκευή του μιναρέ ίδιου τύπου με αυτού που είχαν κτιστεί οι μιναρέδες στην Αγία Σοφία της Κωνσταντινούπολης από τον Σελίμ Β΄.
   Ο πανύψηλος μιναρές της Ροτόντας (35,85 μέτρα) είναι ο μοναδικός μιναρές της Θεσσαλονίκης. Κινδύνεψε να κατεδαφιστεί μετά την απελευθέρωση της πόλης, που ήθελε να απαλλαγεί από οτιδήποτε θύμιζε το μουσουλμανικό παρελθόν της. Σώζεται χάρη στον καθηγητή Πελεκίδη, ο οποίος για να τον γλιτώσει από τις μπουλντόζες, που ήταν έτοιμες να τον γκρεμίσουν, ανέβηκε τα 129 σκαλοπάτια μέχρις επάνω και αρνιόταν να κατέβει. Οι μπουλντόζες τελικά υποχώρησαν και σήμερα ο μιναρές σώζεται χωρίς την κορυφή του λόγω μεγάλου του σεισμού το 1978 και χωρίς το τσανάκ (τον εξώστη όπου έβγαινε ο μουεζίνης και καλούσε τους πιστούς σε προσευχή).

# data[].attributes.attachment_link.title
ροτοντα μι να ρε σ

# data[].attributes.location_name
Αρχαιολογικού Μουσείου 30, Θεσσαλονίκη 546 41

# data[].attributes.body
Το Γενί τζαμί είναι σημαντικό μνημείο της περιόδου της Τουρκοκρατίας στη Θεσσαλονίκη. Βρίσκεται στην οδό Αρχαιολογικού Μουσείου 30, στα ανατολικά της λεωφόρου Βασιλίσσης Όλγας. Χτίστηκε το 1902 από τον Ιταλό αρχιτέκτονα Βιταλιάνο Ποζέλι (Vitaliano Poselli) και χρησίμευε ως τόπος λατρείας για τους Εβραίους που είχαν εξισλαμιστεί, τους επονομαζόμενους Ντονμέδες (Dönme/Donmeh). Έχει δύο ορόφους και συμβαδίζει με την εκλεκτικιστική αρχιτεκτονική του 20ού αιώνα. Μετά την ανταλλαγή πληθυσμών (1923-1924), στέγασε για μικρό διάστημα πρόσφυγες, και από το 1925 έως το 1963 χρησιμοποιήθηκε ως αρχαιολογικό μουσείο της πόλης. Σήμερα είναι εκθεσιακός χώρος του Δήμου Θεσσαλονίκης. Το κτίριο συνδυάζει τη μουσουλμανική παράδοση με τον αρχιτεκτονικό συρμό του καιρού του (εκλεκτικιστικά στοιχεία που χρησιμοποίησε ο αρχιτέκτονας και σε πολλά άλλα κτίριά του, που σώζονται στην πόλη, όπως στο Διοικητήριο, το κτίριο της παλιάς Φιλοσοφικής, το Γ' Σώμα Στρατού, τη βίλα Αλλατίνι κ.ά.). Στο προαύλιό του φυλάσσεται πλούσια συλλογή μαρμάρινων γλυπτών της Ρωμαϊκής εποχής και των πρωτοχριστιανικών χρόνων (σαρκοφάγοι, επιτύμβια, ανάγλυφα, τιμητικές και ταφικές στήλες κ.λ.π.) από ολόκληρη τη Θεσσαλονίκη.

# data[].attributes.location_name
Πλ. Αγίου Γεωργίου Ροτόντα 5, Θεσσαλονίκη 546 35

# data[].attributes.headline
Η Ροτόντα ( Σαράφη Γεωργία)

# data[].attributes.subject
Η Ροτόντα ( Σαράφη Γεωργία)

# data[].attributes.body
Η Ροτόντα βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του ιστορικού κέντρου της Θεσσαλονίκης και αποτελεί ένα από τα σπουδαιότερα ρωμαϊκά μνημεία στην Ελλάδα. Στις 18 Δεκεμβρίου 2015 η Ροτόντα μετά από τις εργασίες αποκατάστασης άνοιξε τις πύλες της στο κοινό και ξαναβρήκε τη θέση της στην πολιτιστική κληρονομιά της Θεσσαλονίκης.Αποτελεί τμήμα του ανακτορικού συγκροτήματος του αυτοκράτορα Γαλερίου και κατασκευάστηκε κατά τη διάρκεια της ΡωμαϊκήςΤετραρχίας.Μαυσωλείο, χώρος λατρευτικών μυστηρίων, ναός, μητρόπολη, τζαμί, La Rotonde, μουσείο. Όπως κι αν περιγραφεί η Ροτόντα δεν παύει να είναι άρρηκτα δεμένη και συνυφασμένη με την εικόνα και την ιστορία της Θεσσαλονίκης.
Η Ροτόντα ως κατασκευή είναι μοναδική στον Ελλαδικό χώρο διότι η κυκλική μορφή της παραπέμπει και ακολουθεί ακριβώς την τεχνοτροπία του Πάνθεον στη Ρώμη. Έχει ύψος ως τον θόλο της 29,80μ., εσωτερική διάμετρο 24,50μ. και το πάχος του τοίχου της είναι 6,30μ.Για το χτίσιμό της χρησιμοποιήθηκαν λίθοι, κεραμικό κονίαμα, ενώ κατά διαστήματα παρατηρούμε πλατιές ζώνες πλίνθων. Η στέγη της κλιμακώνεται σε τρεις βαθμίδες, η δε κορυφή του θόλου είναι κωνική. Στο εσωτερικό μετράμε οκτώ τοξωτά παράθυρα τα οποία μαζί με τα ισάριθμα ημικυκλικά ανοίγματα στη βάση του τρούλου, αποτελούν το κύριο μέσο φωτισμού της Ροτόντας.
Η πραγματική χρήση του χώρου κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο δεν είναι απολύτως σίγουρη. Στηριζόμενοι τόσο στις οικοδομικές συνήθειες των Ρωμαίων αρχόντων, αλλά και στην ομοιότητά του με το Πάνθεον της Ρώμης, ενδέχεται σε μεγάλο βαθμό να αποτελούσε λατρευτικό χώρο αφιερωμένο στην λατρεία των Καβείρων ή του Δία, ο οποίος ήταν ο προστάτης του Γαλέριου.
Είναι πιθανό το κτίριο να προοριζόταν για, το οποίο τελικά δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ, αφού ο Γαλέριος πέθανε και τάφηκε μακριά από τη Θεσσαλονίκη. Μετά την επικράτηση του Χριστιανισμού, από τη βασιλεία του αυτοκράτορα Θεοδοσίου και έπειτα η Ροτόντα χρησιμοποιείται ως χριστιανικός ναός. Είναι η εποχή όπου έγιναν οι μεγαλύτερες παρεμβάσεις στο οικοδόμημα.
Στην ανατολική πλευρά γκρεμίστηκε ο κυλινδρικός τοίχος, ώστε να χτιστεί ορθογώνιος χώρος που θα φιλοξενούσε το ιερό βήμα του ναού.Θαυμάσια ψηφιδωτά κάλυψαν τον θόλο της Ροτοντας με θέμα τα Θεία Επιφάνεια. Σε κατώτερες ζώνες διακρίνονται ενδύματα και μορφές των Δώδεκα Αποστόλων και στην τρίτη ζώνη απεικονίζονται οι πρωτομάρτυρες και άγιοι σε στάση δέησης. Τα ψηφιδωτά της Ροτόντας ακόμη και σήμερα είναι εξαιρετικής ομορφιάς και τεχνικής, αριστουργήματα τόσο ως προς τα χρώματα αλλά για την ζωντάνια της απόδοσής τους.
Το 1590 όταν η Θεσσαλονίκη βρίσκεται ήδη υπό Οθωμανική κατοχή, η Ροτόντα μετατρέπεται σε τζαμί με την ονομασία Χορτατζή Σουλεϊμάν Εφέντη Τζαμί.Ο τάφος του δερβίση Σουλεϊμάν βρίσκεται στον ταφικό περίβολο έξω από το ιερό βήμα της Ροτόντας.Ο μιναρές της Ροτόντας είναι ο μόνος που διασώθηκε κατά τη γενική κατεδάφιση των μιναρέδων στη Θεσσαλονίκη την δεκαετία του 1920. Οι ζημιές που έχει υποστεί οφείλονται στους σεισμούς που έγιναν κατά καιρούς στη Θεσσαλονίκη.

# data[].attributes.location_name
Αγίου Δημητρίου, Θεσσαλονίκη 546 33

# data[].attributes.headline
Ι.Ν. Αγίου Δημητρίου (Χατζηδημητρίου Γεράσιμος)

# data[].attributes.subject
Ι.Ν. Αγίου Δημητρίου (Χατζηδημητρίου Γεράσιμος)

# data[].attributes.body
Ο Ναός του Αγίου Δημητρίου βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη και είναι αφιερωμένος στον Άγιο Δημήτριο, τον πολιούχο της πόλης. Βρίσκεται στην ομώνυμη οδό και είναι πεντάκλιτη βασιλική του «ελληνιστικού τύπου», αλλά με πολλά ιδιαίτερα και σπάνια χαρακτηριστικά σε σχέση με άλλους ναούς της ίδιας περιόδου στην Ελλάδα. Στο υπόγειο του ναού βρίσκεται ο χώρος μαρτυρίου του Αγίου. Από τα ψηφιδωτά του, ξεχωρίζει αυτό που απεικονίζει τον ίδιο τον Άγιο με δύο μικρά παιδιά και ένα άλλο, που απεικονίζει τον Άγιο ανάμεσα στον επίσκοπο και στον έπαρχο, οι οποίοι ανακαίνισαν το ναό τον 7ο αιώνα.
Ιστορία του ναού
Ο πρώτος ναός ήταν ένα μικρό προσευχητάριο που ιδρύθηκε μετά το 313 μ.Χ
Το 412 - 413 μ.Χ., ο έπαρχος Ιλλυρικού Λεόντιος ίδρυσε στον ίδιο χώρο μια μεγάλη τρίκλιτη βασιλική, κάτω από το ιερό βήμα της οποίας διατήρησε τμήμα των θερμών όπου μαρτύρησε ο Άγιος Δημήτριος. Αυτή κάηκε το 629-634. Μετά την πυρκαγιά ο επίσκοπος Ιωάννης, με οικονομική ενίσχυση των πολιτών έχτισε μια μεγαλύτερη πεντάκλιτη βασιλική που αποτελούσε κατά τη βυζαντινή εποχή το κέντρο λατρείας του Αγίου.
ο 904 ο ναός λεηλατήθηκε από τους Σαρακηνούς. Το 1185, κατά την άλωση της πόλης από τους Νορμανδούς, αφαίρεσαν το νεκρό σώμα  του Αγίου Δημητρίου που φυλασσόταν σε κιβώριο στο κέντρο του ναού. Βρέθηκε στο μοναστήρι του Αγίου Λαυρεντίου του Κάμπο στη Βόρεια Ιταλία. Η κάρα και μέρος των λειψάνων του Αγίου επιστράφηκαν το 1978 και τοποθετήθηκαν στο βόρειο κλίτος σε αργυρή λειψανοθήκη κάτω από το ομοίωμα του παλιού κιβωρίου, έργο του γλυπτικού οίκου Φιλιππότης από την Τήνο. Το 13ο αιώνα ο ναός επισκευάστηκε και ανακαινίστηκε.
Το 1492-93 ο ναός μετατράπηκε σε τζαμί με το όνομα Κασιμιέ Τζαμί. Τότε η λατρεία του Αγίου άλλαξε τόπο. Ένας παραθαλάσσιος ναός, μία ξυλόγλυπτη τρίκλιτη βασιλική που χτίστηκε στα τέλη του 13ου-αρχές 14ου αι. στην θέση της σημερινής Μητρόπολης, τιμήθηκε στο όνομα του Αγίου Δημητρίου. Μεταφέρθηκαν εκεί η περίφημη εικόνα του Αγίου και πολλά κειμήλια. Ο ναός εκείνος κάηκε το 1890.
έγιναν επισκευές στο ναό του Αγίου Δημητρίου και τότε αποκαλύφθηκαν τα μωσαϊκά του. Αποδόθηκε ξανά στη χριστιανική λατρεία το 1912.
έγιναν επισκευές στο ναό του Αγίου Δημητρίου και τότε αποκαλύφθηκαν τα μωσαϊκά του. Αποδόθηκε ξανά στη χριστιανική λατρεία το 1912. ο ναός αναστηλώθηκε «εκ βάθρων» για να δοθεί και πάλι στη λατρεία των πιστών
Από το 1988 η κρύπτη του ναού λειτουργεί ως εκθεσιακός χώρος (μουσειακή έκθεση), όπου εκτίθενται συλλογή γλυπτών, κιονόκρανων, θωρακίων και αγγείων από τις διάφορες φάσεις της ιστορίας του ναού του Αγίου Δημητρίου. το προαύλιο του ναού σώζεται η βυζαντινή μαρμάρινη στρογγυλή λεκάνη της φιάλης του αγιασμού.Εντός του ναού φυλάσσονται επίσης τα λείψανα της Αγίας Ανυσίας και του Αγίου

# data[].attributes.location_name
Θεοτοκόπουλου 40, Θεσσαλονίκη 546 34

# data[].attributes.headline
Ναός των Ταξιαρχών (Τσαρουχίδου Δήμητρα)

# data[].attributes.subject
Ναός των Ταξιαρχών (Τσαρουχίδου Δήμητρα)

# data[].attributes.body
Αφιερωμένος στους Αρχαγγέλους και Ταξιάρχες Μιχαήλ και Γαβριήλ, ο Ναός των Ταξιαρχών χτίστηκε το 14ο αιώνα και αποτελείται από δυο ορόφους, την ανωδομή και την κρύπτη. Η παρουσία της κρύπτης ενισχύει την άποψη ότι ο χώρος εντάσσονταν σε μοναστηριακό συγκρότημα. Μετατράπηκε σε τζαμί μετά την Άλωση της Θεσσαλονίκης από τους Τούρκους το 1430 και οι δύο εξώστες του μιναρέ έδωσαν το όνομα στο τζαμί ("Ικί Σεριφέ τζαμί), δηλαδή ‘τζαμί των δυο εξωστών’. Στην αρχική του μορφή ήταν μικρή μονόχωρη ξυλόστεγη βασιλική με δύο επίπεδα και στοά σχήματος Π στις τρεις πλευρές, που στο ανατολικό άκρο κατέληγε σε δύο παρεκκλήσια. Σήμερα, έχει επιβιώσει μόνο το ανατολικό τμήμα του αρχικού κτηρίου, με την αψίδα του ιερού. Έπειτα από πολλές μετατροπές, στη νότια πλευρά έχει διαμορφωθεί ακόμη ένα κλίτος για δημιουργία μεγαλύτερου εσωτερικού χώρου, ενώ στη δυτική σχηματίζεται κλειστός νάρθηκας. Κάτω από το υπερυψωμένο δάπεδο του ναού υπάρχει κρύπτη, που χρησίμευε ως τόπος ταφής των μοναχών, όπως δείχνουν τα αρκοσόλια, δηλαδή οι εσοχές που ανοίγονται στα τοιχώματά της. Σήμερα είναι αφιερωμένη στους Αγίους Θεοδώρους και λειτουργεί ως χώρος λατρείας.

# data[].attributes.attachment_link.title
1280px-Ναός_Παμμεγίστων_Ταξιαρχών,_Θεσσαλονίκη_1921

# data[].attributes.location_name
Πλ. Αγίου Γεωργίου Ροτόντα 5, Θεσσαλονίκη 546 35

# data[].attributes.headline
Ροτόντα (Σαράφη Γεωργία)

# data[].attributes.subject
Ροτόντα (Σαράφη Γεωργία)

# data[].attributes.body
Η Ροτόντα βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του ιστορικού κέντρου της Θεσσαλονίκης και αποτελεί ένα από τα σπουδαιότερα ρωμαϊκά μνημεία στην Ελλάδα. Στις 18 Δεκεμβρίου 2015 η Ροτόντα μετά από τις εργασίες αποκατάστασης άνοιξε τις πύλες της στο κοινό και ξαναβρήκε τη θέση της στην πολιτιστική κληρονομιά της Θεσσαλονίκης.Αποτελεί τμήμα του ανακτορικού συγκροτήματος του αυτοκράτορα Γαλερίου και κατασκευάστηκε κατά τη διάρκεια της ΡωμαϊκήςΤετραρχίας.Μαυσωλείο, χώρος λατρευτικών μυστηρίων, ναός, μητρόπολη, τζαμί, La Rotonde, μουσείο. Όπως κι αν περιγραφεί η Ροτόντα δεν παύει να είναι άρρηκτα δεμένη και συνυφασμένη με την εικόνα και την ιστορία της Θεσσαλονίκης.
Η Ροτόντα ως κατασκευή είναι μοναδική στον Ελλαδικό χώρο διότι η κυκλική μορφή της παραπέμπει και ακολουθεί ακριβώς την τεχνοτροπία του Πάνθεον στη Ρώμη. Έχει ύψος ως τον θόλο της 29,80μ., εσωτερική διάμετρο 24,50μ. και το πάχος του τοίχου της είναι 6,30μ.Για το χτίσιμό της χρησιμοποιήθηκαν λίθοι, κεραμικό κονίαμα, ενώ κατά διαστήματα παρατηρούμε πλατιές ζώνες πλίνθων. Η στέγη της κλιμακώνεται σε τρεις βαθμίδες, η δε κορυφή του θόλου είναι κωνική. Στο εσωτερικό μετράμε οκτώ τοξωτά παράθυρα τα οποία μαζί με τα ισάριθμα ημικυκλικά ανοίγματα στη βάση του τρούλου, αποτελούν το κύριο μέσο φωτισμού της Ροτόντας.
Η πραγματική χρήση του χώρου κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο δεν είναι απολύτως σίγουρη. Στηριζόμενοι τόσο στις οικοδομικές συνήθειες των Ρωμαίων αρχόντων, αλλά και στην ομοιότητά του με το Πάνθεον της Ρώμης, ενδέχεται σε μεγάλο βαθμό να αποτελούσε λατρευτικό χώρο αφιερωμένο στην λατρεία των Καβείρων ή του Δία, ο οποίος ήταν ο προστάτης του Γαλέριου.
Είναι πιθανό το κτίριο να προοριζόταν για, το οποίο τελικά δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ, αφού ο Γαλέριος πέθανε και τάφηκε μακριά από τη Θεσσαλονίκη. Μετά την επικράτηση του Χριστιανισμού, από τη βασιλεία του αυτοκράτορα Θεοδοσίου και έπειτα η Ροτόντα χρησιμοποιείται ως χριστιανικός ναός. Είναι η εποχή όπου έγιναν οι μεγαλύτερες παρεμβάσεις στο οικοδόμημα.
Στην ανατολική πλευρά γκρεμίστηκε ο κυλινδρικός τοίχος, ώστε να χτιστεί ορθογώνιος χώρος που θα φιλοξενούσε το ιερό βήμα του ναού.Θαυμάσια ψηφιδωτά κάλυψαν τον θόλο της Ροτοντας με θέμα τα Θεία Επιφάνεια. Σε κατώτερες ζώνες διακρίνονται ενδύματα και μορφές των Δώδεκα Αποστόλων και στην τρίτη ζώνη απεικονίζονται οι πρωτομάρτυρες και άγιοι σε στάση δέησης. Τα ψηφιδωτά της Ροτόντας ακόμη και σήμερα είναι εξαιρετικής ομορφιάς και τεχνικής, αριστουργήματα τόσο ως προς τα χρώματα αλλά για την ζωντάνια της απόδοσής τους.
Το 1590 όταν η Θεσσαλονίκη βρίσκεται ήδη υπό Οθωμανική κατοχή, η Ροτόντα μετατρέπεται σε τζαμί με την ονομασία Χορτατζή Σουλεϊμάν Εφέντη Τζαμί.Ο τάφος του δερβίση Σουλεϊμάν βρίσκεται στον ταφικό περίβολο έξω από το ιερό βήμα της Ροτόντας.Ο μιναρές της Ροτόντας είναι ο μόνος που διασώθηκε κατά τη γενική κατεδάφιση των μιναρέδων στη Θεσσαλονίκη την δεκαετία του 1920. Οι ζημιές που έχει υποστεί οφείλονται στους σεισμούς που έγιναν κατά καιρούς στη Θεσσαλονίκη.

# data[].attributes.location_name
Αγία Σοφία, Αγίας Σοφίας, Θεσσαλονίκη 546 22

# data[].attributes.headline
Ι.Ν. Αγίας Σοφίας (Φουρλή Ελένη)

# data[].attributes.subject
Ι.Ν. Αγίας Σοφίας (Φουρλή Ελένη)

# data[].attributes.body
Η Αγία Σοφία, ή επίσημα ο Ναός της του Θεού Σοφίας, είναι ένας από τους παλαιότερους και σπουδαιότερους χριστιανικούς ναούς της πόλης, ο οποίος έχει παραμείνει ακέραιος μέσα στο βάθος του χρόνου και λειτουργεί μέχρι σήμερα ως Καθεδρικός Ναός της Θεσσαλονίκης αποτελώντας ταυτόχρονα αναγνωρισμένο Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

Χτίστηκε κατά τα μέσα του 7ου αιώνα στη θέση μιας μεγάλης παλαιοχριστιανικής βασιλικής, που καταστράφηκε, πιθανόν από σεισμό, στις αρχές του συγκεκριμένου αιώνα.

Το 1204, όταν με την Δ΄ Σταυροφορία κυριεύθηκε η πόλη από τους σταυροφόρους, η Αγία Σοφία μετατράπηκε στον καθολικό καθεδρικό ναό της Θεσσαλονίκης, κατάσταση που διήρκησε μέχρι το 1224 όταν η πόλη κατελήφθη από τα στρατεύματα του δεσποτάτου της Ηπείρου. Υπήρξε ο μητροπολιτικός ναός της πόλης από το 1246, όταν η Θεσσαλονίκη περιήλθε στα χέρια της Αυτοκρατορίας της Νίκαιας, μέχρι το 1523/24 οπότε και μετατράπηκε σε τζαμί από τους Οθωμανούς μετά από ενέργειες του Ιμπραήμ Πάργαλη πασά. Ο ναός υπέστη σημαντικές ζημιές από πυρκαγιά το 1890, όσο ήταν ακόμη τζαμί. Την αποκατάσταση των ζημιών κατά τα έτη 1907-1909, στη διάρκεια της οποίας αποκαλύφθηκε το ψηφιδωτό του τρούλου, ανέλαβε ο βυζαντινολόγος Κάρολος Ντηλ, με οδηγίες του οποίου έγινε και η διακόσμηση των υπόλοιπων επιφανειών του ναού που διατηρείται μέχρι σήμερα. Στις 29 Ιουνίου του 1913, και ενώ είχε μεσολαβήσει η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης από τον ελληνικό στρατό, ο ναός έγινε εκ νέου τόπος ορθόδοξης χριστιανικής λατρείας μετά από τελετή καθαγιασμού που πραγματοποιήθηκε από τον τότε μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Γεννάδιο Αλεξιάδη και τους μητροπολίτες Καμπανίας και Αμισού. Ο Ναός υπέστη σοβαρή καταπόνηση από τον σεισμό του 1978 και η αποκατάσταση των ζημιών διήρκεσε περίπου είκοσι χρόνια, ο δε τρούλος αποκαταστάθηκε το 1980. Το 1981 βρέθηκαν πίσω από τα στασίδια του δεξιού χορού, τα λείψανα του Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης Βασιλείου (9-10ος μ.Χ αι.) καθώς εντός των καθεδρικών ναών ήταν σύνηθες να ενταφιάζονται επίσκοποι.

Η Αγία Σοφία είναι χτισμένη στον αρχιτεκτονικό τύπο της βασιλικής με τρούλο. Οι κίονες του κεντρικού κλίτους είναι τραβηγμένοι προς τα πλάγια, ώστε ο κεντρικός χώρος του ναού να έχει σχήμα ισοσκελούς σταυρού. Μπορεί έτσι να θεωρηθεί μια μεταβατική μορφή μεταξύ της βασιλικής με τρούλο και του εγγεγραμμένου σταυροειδούς, που κυριαρχεί στη βυζαντινή ναοδομία από το 10ο αιώνα και μετά. Μαζί με το Ναό της Αγίας Θεοδοσίας, τη Μονή του Ουάλεντος στην Κωνσταντινούπολη και την κατεστραμμένη Εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στη Νίκαια, η Αγία Σοφία της Θεσσαλονίκης αντιπροσωπεύει ένα από τα κύρια αρχιτεκτονικά παραδείγματα αυτού του τύπου αρχιτεκτονικής, αρκέτα διάσημης τη βυζαντινή περίοδο.

Ο ναός διακοσμήθηκε την περίοδο της Εικονομαχίας, με ανεικονικά ψηφιδωτά, παρόμοια με τον Ναό της Αγία Ειρήνης στην Κωνσταντινούπολη και στην Εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στη Νίκαια, που σώζονται μέχρι σήμερα στην καμάρα του ιερού. Ο μεγάλος χρυσός σταυρός στο τεταρτοσφαίριο της κόγχης αντικαταστάθηκε με το ψηφιδωτό της Θεοτόκου το 787-797 μετά την νίκη των Εικονολατρών. Στον τρούλο εικονίζεται η Ανάληψη του Χριστού, με την επιγραφή από τις Πράξεις 1:11 "ἄνδρες Γαλιλαῖοι, τί ἑστήκατε βλέποντες εἰς τὸν οὐρανόν" όπου παρίστανται οι Δώδεκα Απόστολοι, η Παναγία και δύο άγγελοι. Το συγκεκριμένο έργο εικάζεται πως ανάγεται κατά τον 7ο αιώνα.

# data[].attributes.location_name
Χαλκέων 2, Θεσσαλονίκη 546 24

# data[].attributes.headline
Παναγιά των Χαλκέων (Φουρλή Ελένη)

# data[].attributes.subject
Παναγιά των Χαλκέων (Φουρλή Ελένη)

# data[].attributes.body
Λίγα χρόνια μετά την άλωση του 1430, ο ναός της Παναγίας των Χαλκέων ήταν
μεταξύ των πρώτων χριστιανικών καθιδρυμάτων της Θεσσαλονίκης, που
μετατράπηκαν σε ισλαμικά τεμένη. Ο μεσοβυζαντινός ναός, ιδρυμένος το 1028
από τον βασιλικό πρωτοσπαθάριο και κατεπάνω της Λαγουβαρδίας Χριστόφορο,
στον τύπο του σύνθετου τετρακιόνιου σταυροειδούς εγγεγραμμένου με διώροφο
νάρθηκα, ήταν γνωστός τα χρόνια της οθωμανικής κατάκτησης ως Kazancilar Camii.
Για την άμεση μετατροπή του ναού σε τέμενος είναι προφανές ότι καθοριστικός
παράγοντας υπήρξε η κεντρική θέση που κατείχε στον πολεοδομικό ιστό της πόλης,
κοντά την περιοχή της Ρωμαϊκής Αγοράς και του βυζαντινού Μεγαλοφόρου και
επάνω στον άξονα της κύριας οδικής αρτηρίας, της Λεωφόρου. Άλλωστε, ο
«περίβλεπτος» ναός, σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή, ανεγέρθηκε σε
τοποθεσία με προγενέστερη οικοδομική δραστηριότητα («πριν βέβηλος τόπος»),
στοιχείο που τονίζει τη σημαντικότητα της θέσης.
Ως ιδρυτής του τεμένους, από τον Βασίλη Δημητριάδη, θεωρήθηκε ο Βalaban Ağa
και τοποθέτησε χρονικά το γεγονός γύρω στα μέσα του 15ου αιώνα. Ο Β. Δημητριάδης
στηρίχθηκε σε δύο καταγραφές, του 1478 και 1835. Στην τελευταία ο ευκτήριος οίκος
φέρει την επωνυμία Βalaban Ağa Μescidi. Η αναφορά του μνημείου ως μεστζίτ,
δηλαδή τέμενος χωρίς μιναρέ, οφειλόταν ίσως στο γεγονός ότι το τέμενος δεν διέθετε
μιναρέ εκείνη την περίοδο. Συχνά ως ιδρυτής φέρεται και ο Ahmed Ağa, γιος του
Βalaban Ağa, ο οποίος πρόσθεσε το όνομα του κοντά στο σε αυτό του πατέρα του.
Σύμφωνα με τον Ch. Texier, o ναός μετατράπηκε σε τζαμί το 832 έτος Εγίρας από
τον σουλτάνο Μουράτ Β΄,337 χρονολογία που έγινε αποδεκτή και από τον Ch. Diehl.
Για τη συντήρηση του τεμένους του ο Βalaban Ağa ίδρυσε βακούφι, η ίδρυση του
οποίου τοποθετείται επί βασιλείας Μουράτ Β΄ ή στα πρώτα χρόνια της βασιλείας του
Μεχμέτ Β΄. Παράλληλα, και ο Ahmed Ağa αφιέρωσε σημαντικό αριθμό οικημάτων
και καταστημάτων εντός της πόλης για τη λειτουργία του τεμένους και την πληρωμή
του προσωπικού του.
Τα ανοίγματα του μνημείου, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, φράχθηκαν σε όλες τις πλευρές, όπως κι εκείνα των
τρούλων. Τη μεγαλύτερη αλλοίωση παρουσίασε η νότια όψη του τεμένους,
όπως διακρίνεται σε σχέδια και φωτογραφίες πριν την αποκατάσταση του μνημείου
το διάστημα 1934-1940. Σε κάποια χρονική στιγμή πραγματοποιήθηκε
επέμβαση στην ανωδομή της νότιας πλευράς, είτε έπειτα από κατάρρευση, είτε
πιθανότερα μετά από κατεδάφιση από τους ίδιους τους Οθωμανούς, και
αλλοιώθηκαν τα αρχικά μορφολογικά χαρακτηριστικά της όψης της. Πάνω από το
νότιο τμήμα του κτηρίου δημιουργήθηκε μία επικλινής στέγη, η οποία ξεκινούσε
περίπου από το μεσαίο τοξωτό άνοιγμα της δυτικής πλευράς, ενώ χάθηκε το
τριγωνικό αέτωμα της νότιας όψης. Τότε, πρέπει να καθαιρέθηκε και ο νότιος
τρούλος του νάρθηκα, ο οποίος αποκαταστάθηκε στις αρχές του 20ου αιώνα. Η
συγκεκριμένη κατάρρευση είναι πιθανό να πραγματοποιήθηκε λίγο μετά την
επίσκεψη του Ch. Texier, ο οποίος κατά την περιγραφή του αναφέρεται στην ύπαρξη
δύο τρούλων πάνω από το νάρθηκα. Το αισθητικό αποτέλεσμα της αναφερόμενης
επέμβασης ήταν το κτήριο να παρουσιάζει σημαντική δυσαναλογία στη διάπλαση
των όγκων του ανάμεσα στη βόρεια και τη νότια πλευρά του. Ζημιές φαίνεται πως
είχε υποστεί το τέμενος κατά τις αρχές του 19ου αιώνα, καθώς στην καταγραφή του
1835, αναφέρεται πως ο κεντρικός τρούλος ήταν κατεστραμμένος και έχρηζε
επιδιόρθωσης.
Η ονομασία Kazancilar Camii υποδηλώνει πως το τέμενος για ένα χρονικό
διάστημα διέθετε μιναρέ, ο οποίος πρέπει να καταστράφηκε πριν το 1835 λόγω της
αναφοράς του καθιδρύματος ως μεστζίτ στην καταγραφή του εν λόγω έτους. Η
πρόωρη κατάρρευσή του καθιστά σήμερα άγνωστη την ακριβή του θέση. Πάντως,
θεωρείται πιθανό να προταθεί η τοποθέτηση του χαμένου μιναρέ στη νοτιοδυτική
γωνία του κτηρίου, συνήθη θέση για την παρουσία μιναρέδων στα μουσουλμανικά
τεμένη της Θεσσαλονίκης. Αξιοσημείωτο είναι ότι σε φωτογραφία του τέλους του
19ου
-αρχών 20ου αιώνα, παρουσιάζεται το μνημείο με τη μορφή των τελευταίων
χρόνων λειτουργίας του ως τέμενος και στη νοτιοδυτική γωνία του απεικονίζεται ένας
υποτυπώδης μιναρές, αποδοσμένος ως μία πρόχειρη ξύλινη κατασκευή.
Το εσωτερικό επιχρίστηκε με ασβεστοκονίαμα, καλύπτοντας το βυζαντινό
ζωγραφικό διάκοσμο, ίχνη του οποίου είχε καταφέρει να διακρίνει ο Ch. Texier και
ο Ch. Diehl, στις αρχές του περασμένου αιώνα. Το μιχράμπ, λόγω της στενότητας
της κόγχης του Ιερού, εγγράφθηκε σε όλο σχεδόν το πλάτος της αψίδας, διατηρώντας
μία ανεπαίσθητη κλίση προς τα ΝΑ για τη δήλωση της κατεύθυνσης της Μέκκας. Στο
άνω μέρος του έφερε επιγραφή,
και τρεις τριγωνικές επιστέψεις. Επιγραφή εντός μεταλλίου
υπήρχε και επάνω από το κεντρικό παράθυρο της αψίδας. Μπροστά από το μιχράμπ
παρατηρείται μερική υπερύψωση του δαπέδου, στοιχείο που εντοπίζεται και
εκατέρωθεν της κεντρικής εισόδου από το νάρθηκα στον κυρίως ναό. Λόγω
του μικρού πλάτους της αψίδας δεν διανοίχθηκε το ζεύγος παραθύρων, που συνήθιζε
να πλαισιώνει την κόγχη προσευχής. Για το λόγο αυτό διατηρήθηκαν τα παράθυρα
των παραβημάτων και δεν εντοιχίστηκαν. Το μινμπάρ τοποθετήθηκε στα δεξιά του
μιχράμπ, δίπλα από το νοτιοανατολικό κίονα του κυρίως ναού. Στο γλυπτό
διάκοσμο διατηρήθηκαν τα χριστιανικά σύμβολα, ενώ απολάξευση σταυρών
εντοπίζεται στο υπέρθυρο της κεντρικής εισόδου (βασίλειος πύλη) προς τον κυρίως
ναό.
Τα τελευταία χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας, πιο συγκεκριμένα από τα μέσα
του 19ου αιώνα, το τέμενος εγκαταλείφθηκε σε ημιερειπιώδη κατάσταση. Οι
εξωτερικές επιχώσεις κάλυπταν σχεδόν ολόκληρο το κατώτερο μέρος του μνημείου,
το οποίο οδήγησε ώστε η Παναγία Χαλκέων, παρά την κεντρική θέση της, να μην
προσελκύσει το ενδιαφέρον των διάφορων περιηγητών, που επισκέπτονταν την
πόλη. Την περίοδο 1890-1910 πραγματοποιήθηκαν επεμβάσεις με σκοπό τη
συντήρηση του τεμένους. Για την προστασία του, το κατώτερο μέρος του κτηρίου
επιχρίστηκε με ρόδινο επίχρισμα (κουρασάνι) και η ανωδομή χρωματίστηκε
αναλόγως, το οποίο αποτέλεσε την αιτία ώστε να δοθεί στο ναό η λαϊκή ονομασία
Κόκκινη Εκκλησία.
Η ονομασία Kazancilar Camii προέκυψε λόγω της γειτνίασης του τεμένους με τα
εργαστήρια των χαλκωματάδων. Το όνομα με το οποίο είναι ο ναός γνωστός σήμερα
δεν είναι το αρχικό αλλά οφείλεται σε μετάφραση της τουρκικής επωνυμίας από τον
Μ. Χατζή Ιωάννου. Σχετικά με την αρχική αφιέρωση του ναού στο παρελθόν είχαν
διατυπωθεί οι προτάσεις για ταύτιση με την Καταφυγή, καθώς ο ναός βρισκόταν στην
ομώνυμη συνοικία, ή με την Καμαριώτισσα από τους Δημήτρη Ευαγγελίδη και
Γιώργο Σωτηρίου. Την παραπάνω άποψη αντέκρουσε ο Ανδρέας Ξυγγόπουλος, ο
οποίος υποστήριξε πως πρόκειται για τρεις διαφορετικούς ναούς στην ίδια
περιοχή. Επίσης, έχει προταθεί η ταύτιση με την Παναγία των Χαλκοπραττείων,
κατ’ αναλογία με το ομώνυμο προσκύνημα της Κωνσταντινούπολης, και θεωρήθηκε
πως η τουρκική ονομασία προέκυψε από τη συγκεκριμένη αφιέρωση. Το θέμα
αναζήτησης της αρχικής αφιέρωσης του μνημείου παραμένει ακόμη ανοικτό και
επιδέχεται περισσότερη διερεύνηση.
Μετά την απελευθέρωση της πόλης ο ναός καθαγιάζεται το 1919 αποκτώντας την
σύγχρονη επωνυμία του, ενώ από το 1914 λειτουργούσε ως προσφυγικός
καταυλισμός. Η αναστήλωση και η αποκατάσταση της αρχικής μορφής του
μνημείου θα πραγματοποιηθεί το διάστημα 1934-1940, ενώ παράλληλα
απομακρύνθηκαν οι επιχώσεις των προηγούμενων αιώνων, που έκρυβαν το κτήριο
το οποίο απέκτησε μία περισσότερο περίοπτη θέση.

# data[].attributes.location_name
Ολυμπιάδος 52, Θεσσαλονίκη 546 33

# data[].attributes.headline
Προφήτης Ηλίας (Φουρλή Ελένη)

# data[].attributes.subject
Προφήτης Ηλίας (Φουρλή Ελένη)

# data[].attributes.body
Ανάμεσα στους πρώτους βυζαντινούς ναούς της Θεσσαλονίκης, που
μετατράπηκαν σε οθωμανικά τεμένη, συγκαταλέγεται ο υστεροβυζαντινός ναός,
γνωστός σήμερα ως Προφήτης Ηλίας  Λόγω του αρχιτεκτονικού τύπου, , θεωρείται καθολικό μονής και χρονολογείται λίγο μετά τα μέσα του
14ου αιώνα. Ο ναός είναι σταυροειδής εγγεγραμμένος αθωνικού τύπου, με λιτή στα
δυτικά, η οποία διαθέτει υπερώο και 4 προσκτίσματα στις γωνίες του σταυροειδούς
πυρήνα, που θεωρείται πως τα δυτικά λειτουργούν ως παρεκκλήσια και τα ανατολικά
ως τυπικαριά. Τη λιτή στις τρεις πλευρές της περιβάλλει ανοικτή στοά. Η σημερινή
μορφή του κτηρίου είναι αποτέλεσμα ανακατασκευής, μετά την αφαίρεση των
εξωτερικών αντηρίδων της οθωμανικής περιόδου, οι οποίες αλλοίωναν την αρχική
εικόνα.
Την περίοδο της πρώτης κατοχής της Θεσσαλονίκης από τους Οθωμανούς (1387-
1403), όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, ο ναός φαίνεται πως μετατράπηκε σε
δερβίσικο τεκέ, καθώς κατά την αφαίρεση των τουρκικών επιχρισμάτων στο
εσωτερικό του μνημείου, εντοπίστηκαν από τον Χαράλαμπο Μπακιρτζή πάνω στις
τοιχογραφίες χαράγματα δερβίσικων πελέκεων και ορισμένες οθωμανικές επιγραφές
Ο Heath Lowry πρότεινε ότι ο Προφήτης Ηλίας μετατράπηκε εκείνη
την περίοδο σε ζαβιγιέ ιμαρέτ από δερβίσηδες που συνόδευαν τους Γαζή Εβρενός και
Χαϊρεντίν. Η όποια μεταβολή στη λατρευτική χρήση του μνημείου θα ίσως συνέβη
μετά το 1394, όταν άλλαξε η στάση του σουλτάνου Βαγιαζήτ Α΄ απέναντι στο
χριστιανικό πληθυσμό της πόλης. Με την επαναφορά της Θεσσαλονίκης υπό
βυζαντινή διοίκηση, το 1403, γίνεται σαφές ότι ο ναός επανήλθε στη χριστιανική
λατρεία.
Μετά την άλωση του 1430 ο Προφήτης Ηλίας πρέπει να μετατράπηκε άμεσα σε
μουσουλμανικό τέμενος στο πλαίσιο επαναφοράς και αποκατάστασης της πρότερης
οθωμανικής «τάξης».
Για τους Οθωμανούς θεωρούνταν ανεπίτρεπτο ένα
καθίδρυμα που είχε χρησιμοποιηθεί ως ισλαμικός λατρευτικός χώρος, έστω και για
μικρό χρονικό διάστημα, να παραμένει στα χέρια των χριστιανών.
Άλλωστε, αυτός  είναι ο λόγος της άμεσης μετατροπής και του καθολικού της Μονής Τιμίου
Προδρόμου από τον Μουράτ Β΄ αμέσως μετά την άλωση της πόλης, όπως μας
πληροφορεί ο Ιωάννης Αναγνώστης. Κατά το ισλαμικό δίκαιο θεωρούσαν ότι οι ναοί
τους ανήκαν και τους αφαίρεσαν τάχιστα από τους χριστιανούς.
Η μετατροπή πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με τα βακουφικά τεφτέρια από τον
Badrali Mustafa Paşa, λίγο καιρό μετά την άλωση. Κατά τον Charles Texier ιδρυτής
του τεμένους φέρεται να ήταν ο σουλτάνος Μουράτ Β΄, ίσως γιατί η μετατροπή
συντελέστηκε στα χρόνια της βασιλείας του. Η πληροφορία αυτή ήταν
διαδεδομένη ήδη από τον 17ο αιώνα.
Αξίζει να σημειώσουμε πως ακόμη και κατά τη βραχύχρονη περίοδο αποκατάστασης της βυζαντινής
εξουσίας στη Θεσσαλονίκη, οι Οθωμανοί ισχυρίζονταν ότι η πόλη τους ανήκε και για το λόγο αυτό
αντέδρασαν επιθετικά εναντίον της όταν οι Βυζαντινοί παρέδωσαν τη διοίκηση στους Βενετούς. Η
Θεσσαλονίκη, βέβαια το διάστημα 1403-1423 είχε ανεπιτυχώς πολιορκηθεί από τον οθωμανικό
στρατό αρκετές φορές. Ο Βασίλης Δημητριάδης ταύτισε τον Badrali Mustafa Paşa με κάποιον Badrali, που σύμφωνα με τον
Εβλιγιά Τσελεμπή είχε ιδρύσει τζαμί στα Γιαννιτσά. Μάλιστα, θεωρεί πως ήταν ανάμεσα στους
αξιωματούχους, στους οποίους ο Μουράτ Β΄ διένειμε τους σημαντικότερους ναούς της Θεσσαλονίκης,
μετά την άλωση. Παράλληλα, το γεγονός ότι του παραχωρήθηκε ένας ναός σε τόσο προνομιακή θέση
εντός της πόλης, τον καθιστά σημαντικό πασά.
Το τέμενος ήταν γνωστό ως «Saray Atik
Camii» ή «Εski Saray Camii», δηλαδή «Τέμενος των Παλαιών Ανακτόρων», και
βρισκόταν στην ομώνυμη συνοικία. Η ονομασία του τζαμιού το συνέδεσε με τα
οθωμανικά ανάκτορα. Σύμφωνα με τον Βασίλη Δημητριάδη, η συνοικία το 1496
ονομαζόταν Saray καθώς, όπως ισχυρίζεται ίσως εκείνη την περίοδο να υπήρχαν
ακόμη τα τουρκικά ανάκτορα. Ως τις αρχές του 16ου αιώνα δεν εμφανίζεται, κατά τον
ίδιο ερευνητή, συνοικία με την ονομασία Εski Saray Camii καθώς το τέμενος έφερε το
όνομα του ιδρυτή του. Το ταυτίζει με το μεστζίτ Haci Mustafa, που εμφανίζεται στα
τεφτέρια καταγραφής του 1478 και των αρχών του 16ου αιώνα.
Η εικόνα του ναού την περίοδο που χρησιμοποιήθηκε ως ισλαμικός ευκτήριος
οίκος μας είναι γνωστή μόνο μέσα από παλιές φωτογραφίες. Από τις οθωμανικές
παρεμβάσεις ξεχωρίζουν η κατεδάφιση του περιστώου στα δυτικά και η κατασκευή
ενός υπερυψωμένου ξύλινου προστεγάσματος με κεραμοσκεπή στέγη περιμετρικά
της λιτής έως τα δυτικά γωνιακά προσκτίσματα  Στη λιτή περιμετρικά
υπήρχαν ορθογωνικού περιγράμματος θύρες για την είσοδο στο εσωτερικό, με
περισσότερο τονισμένες τη δυτική της βόρειας πλευράς και την κεντρική της δυτικής
πλευράς, στις οποίες κατέληγαν κλίμακες. Για την ενίσχυση της στατικότητας του
κτηρίου τοποθετήθηκαν περιμετρικά του ογκώδεις κεκλιμένες αντηρίδες, στις οποίες
οφείλεται σε μεγάλο ποσοστό και η διατήρηση του μνημείου. Βέβαια
οι αντηρίδες παραμόρφωσαν σε αρκετό βαθμό την εικόνα του κτηρίου, καλύπτοντας
τα τέσσερα γωνιακά διαμερίσματα περιμετρικά του κεντρικού πυρήνα. Η απόκρυψη
των διαμερισμάτων οδήγησε σε λανθασμένες αποτυπώσεις του μνημείου, μέχρι την
κάπως όψιμη (1958-1960) καθαίρεσή των αντηρίδων. Σε φωτογραφία
του Αριστοτέλη Ζάχου στη βόρεια αντηρίδα απεικονίζεται προσκολλημένο ένα μικρό
οικοδόμημα.
Στη νοτιοδυτική γωνία, σε μικρή απόσταση από το νότιο χορό, υψώθηκε ένας
μιναρές απλού τύπου. Σε λήψεις των αρχών του 20ου αιώνα, η βάση του μιναρέ.
Η ίδρυση του τεμένους από τον σουλτάνο Μουράτ Β΄ είχε γίνει αποδεκτή και από άλλους μελετητές,
όπως ο Oresti Tafrali.
Απεικονίζεται ενοποιημένη μέσω ενός τμήματος τοιχοποιίας με το νότιο χορό του
κτηρίου, το οποίο τοποθετήθηκε για στατικούς λόγους. Πιθανότατα, ο
μιναρές να ήταν αρχικά ανεξάρτητος και η ενοποίηση του να πραγματοποιήθηκε
μεταγενέστερα. Ο φορέας του κτηρίου ίσως να αντιμετώπιζε στατικά προβλήματα
και στην περιοχή του τρούλου. Περιμετρικά του τρούλου τοποθετήθηκαν αντηρίδες
σε χιαστί διάταξη για τη στήριξή του. Παράλληλα, πρέπει να φράχθηκαν
ορισμένα ανοίγματα και να διανοίχθηκαν νέα.
Σε μικρή απόσταση στα ΒΔ του κτηρίου υπήρχε μία κρήνη, που χρησίμευε
προφανώς για τον καθαρμό των μουσουλμάνων. Στη βόρεια πλευρά του
τεμένους, δίπλα στο μικρό περίβολο που περιέτρεχε περιμετρικά το μνημείο,
σωζόταν ένα κρηναίο οικοδόμημα των οθωμανικών χρόνων. Για την
κατασκευή του είχε χρησιμοποιηθεί προγενέστερο οικοδομικό υλικό.
Όσον αφορά στο εσωτερικό και στις αλλαγές που ακολούθησαν, αυτές ήταν οι
συνήθεις ώστε το κτήριο να είναι συμβατό με τις νέες λατρευτικές ανάγκες. Αφού
αφαιρέθηκε ο χριστιανικός εξοπλισμός, τοποθετήθηκε ο βασικός ισλαμικός για την
άμεση λειτουργία του τζαμιού. Στην κόγχη του Ιερού εγγράφθηκε με τη συνήθη
νοτιοανατολική κατεύθυνση το μιχράμπ. Εκατέρωθέν του διανοίχθηκαν δύο
παράθυρα, στα τμήματα της τοιχοποιίας που δεν κάλυπτε η εξωτερική κεκλιμένη
αντηρίδα. Το μαχφίλ βρισκόταν, όπως συνηθίζεται στα νότια του μιχράμπ.
Ωστόσο, ασυνήθιστη είναι η θέση που επιλέγεται να τοποθετηθεί το μαχφίλ, το οποίο
σε φωτογραφίες των Ch. Diehl και Μ. Le Tourneau εντοπίζεται στο κεντρικό τμήμα
της δυτικής πλευράς του κυρίως ναού. Δίπλα στην κλίμακα ανόδου του
μαχφίλ βρίσκεται μία κατασκευή, που πιθανότατα να ήταν το κιουρσί. Το δάπεδο
ήταν στρωμένο με τάπητες και ο ένας από αυτούς, που ήταν τοποθετημένος μπροστά
από το μιχράμπ, είχε ανάλογη κλίση ώστε να δηλώνει την κατεύθυνση προς τη
Μέκκα. Οι τοίχοι ήταν πλήρως ασβεστωμένοι, χωρίς να διακρίνεται κάποιο ίχνος
διακόσμησης. Ανάλογη ήταν η εικόνα και στη λιτή, όπως διακρίνεται σε μία ακόμη
λήψη των Ch. Diehl και Μ. Le Tourneau. Τους τοίχους κάλυπτε παχύ στρώμα
επιχρίσματος και το δάπεδό της ήταν καλυμμένο από ψάθες, καλύπτοντας, μάλιστα,
τις βάσεις δύο εκ των τεσσάρων κιόνων.
Τα μεγάλα στατικά προβλήματα που αντιμετώπιζε το μνημείο οδήγησαν, εκτός
από τα εξωτερικά μέτρα πρόληψης πιθανής κατάρρευσης, όπως οι κεκλιμένες
αντηρίδες περιμετρικά του κτηρίου και αυτές στον τρούλο, σε επεμβάσεις για την
ενίσχυση της στατικότητας και στο εσωτερικό του. Στα σχέδια των Ch. Texier και R.
Poplewell Pullan στα μέσα περίπου του 19ου αιώνα, όπως και σε κάτοψη
του κτηρίου, αποδοσμένη από τον W. Harvey στις αρχές του επόμενου αιώνα,
δεν αποτυπώνονται οι ανατολικοί κίονες που στηρίζουν τον τρούλο. Οι δύο
κίονες, όπως και η πρόθεση με το διακονικό εντοιχίστηκαν σε ογκώδη τμήματα
τοιχοποιίας για στατικούς λόγους, αλλοιώνοντας την τριμερή διαμόρφωση του
χώρου του Ιερού.
Η αρχική ονομασία του ναού παραμένει άγνωστη έως σήμερα, ενώ δεν υπάρχουν
πηγές που να επιβεβαιώνουν την ύπαρξη βυζαντινού καθιδρύματος αφιερωμένου
στον Προφήτη Ηλία. Η αφιέρωση προέκυψε από παρετυμολογία του ονόματος
Serayli Camii, που θεωρήθηκε παραφθορά του ονόματος του προφήτη Ηλία και
οφείλεται στον Ch. Texier. Η εν λόγω αφιέρωση καθιερώθηκε έκτοτε μεταξύ και
άλλων μελετητών.

# data[].attributes.location_name
Κασσάνδρου 91-93, Θεσσαλονίκη 546 33

# data[].attributes.headline
Αλατζά Ιμαρέτ (Φατήρας Χρήστος / Τανούλης Παύλος)

# data[].attributes.subject
Αλατζά Ιμαρέτ (Φατήρας Χρήστος / Τανούλης Παύλος)

# data[].attributes.body
Το Αλατζά Ιμαρέτ ή αλλιώς Ισάκ Πασά Τζαμί βρίσκεται στην οδό Κασσάνδρου 91-93. Χτίστηκε σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή που υπάρχει στην είσοδο του κτιρίου το 1484 από τον Ιναγκολού Ισάκ Πασά, ο οποίος ήταν Μεγάλος Βεζίρης επί Μωάμεθ Β’ και διοικητής της Θεσσαλονίκης επί Βεγιαζίτ Β’. Ανήκει στην κατηγορία των πρώιμων οθωμανικών τζαμιών, που κάλυπταν και άλλες ανάγκες όπως η σίτιση, διαμονή και οι συναντήσεις μοναστικών ταγμάτων. Πιο συγκεκριμένα, στο χώρο λειτουργούσε ιμαρέτ (πτωχοκομείο) και μεντρεσές (ιερατική σχολή). Το κτίριο έχει σχήμα ανεστραμμένου Τ με κεντρικό χώρο, δύο μεγάλους θόλους, πλάγια διαμερίσματα στη δυτική πλευρά και κιονοστήρικτη στοά. Η τοιχοποιία του μιμείται τη βυζαντινή τεχνοτροπία, ενώ χαρακτηριστικά βυζαντινότροπα είναι και τα οδοντωτά γείσα στη βάση της στέγης. Οι τρούλοι ήταν αρχικά καλυμμένοι με μολύβι. Η ονομασία Αλατζά Ιμαρέτ (πολύχρωμο άσυλο) οφείλεται στους πολύχρωμους λίθους (alaça) σε ρομβοειδή σχήματα που κοσμούσαν τον μιναρέ του τζαμιού.
Σήμερα χρησιμοποιείται ως εκθεσιακός χώρος της Δημοτικής Πινακοθήκης Θεσσαλονίκης.

https://thessaloniki.gr/locations/αλατζά-ιμαρέτ-πολύχρωμο-άσυλο/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Το Αλατζά Ιμαρέτ ή Ισάκ Πασά Τζαμί εντοπίζεται τοπογραφικά επί της οδού Κασσάνδρου 91-93. Χτίστηκε σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή που υπάρχει στην είσοδο του κτιρίου το 1484 από τον Ιναγκολού Ισάκ Πασά, ο οποίος ήταν Μεγάλος Βεζίρης επί Μωάμεθ Β' και διοικητής της Θεσσαλονίκης επί Βεγιαζίτ Β'.
Ανήκει στην κατηγορία των πρώιμων οθωμανικών τζαμιών, που κάλυπταν και άλλες ανάγκες όπως η σίτιση, διαμονή και οι συναντήσεις μοναστικών ταγμάτων. Πιο συγκεκριμένα, στο χώρο λειτουργούσε ιμαρέτ (πτωχοκομείο) και μεντρεσές (ιερατική σχολή).
Το κτίριο έχει σχήμα ανεστραμμένου Τ με κεντρικό χώρο, δύο μεγάλους θόλους, πλάγια διαμερίσματα στη δυτική πλευρά και κιονοστήρικτη στοά. Ο κεντρικός χώρος του κτιρίου ήταν ο χώρος προσευχής, ενώ στους τέσσερις παράπλευρους γινόταν η διδασκαλία και τα συσσίτια.
Η τοιχοποιία του μιμείται τη βυζαντινή τεχνοτροπία, ενώ χαρακτηριστικά βυζαντινότροπα είναι και τα οδοντωτά γείσα στη βάση της στέγης. Οι δε τρούλοι ήταν αρχικά καλυμμένοι με μολύβι.
Η ονομασία Αλατζά Ιμαρέτ (πολύχρωμο άσυλο) οφείλεται στους πολύχρωμους λίθους (alaça) σε ρομβοειδή σχήματα που κοσμούσαν τον μιναρέ του τζαμιού, από τον οποίο σώζεται μόνο η βάση του.
Σήμερα χρησιμοποιείται ως εκθεσιακός χώρος της Δημοτικής Πινακοθήκης Θεσσαλονίκης.

# data[].attributes.attachment_link.title
Αλατζά Ιμαρέτ (Πολύχρωμο Άσυλο)

# data[].attributes.attachment_link.description
Το Αλατζά Ιμαρέτ ή Ισάκ Πασά Τζαμί εντοπίζεται τοπογραφικά επί της οδού Κασσάνδρου 91-93. Χτίστηκε σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή που υπάρχει στην είσοδο του κτιρίου το 1484 από τον Ιναγκολού Ισάκ Πασά, ο οποίος ήταν Μεγάλος Βεζίρης επί Μωάμεθ Β' και διοικητής της Θεσσαλονίκης επί Βεγιαζίτ Β'.

# data[].attributes.location_name
Αργοναυτών, Θεσσαλονίκη

# data[].attributes.attachment_caption
Συλλογή Αλμπαρέλ

# data[].attributes.headline
Τζαμί Ζιχνί πασά (Φατήρας Χρήστος)

# data[].attributes.subject
Τζαμί Ζιχνί πασά (Φατήρας Χρήστος)

# data[].attributes.body
Χτίστηκε το 1895 από τον Mustafa Zihni, βαλή της Θεσσαλονίκης, απ' τον οποίο και πήρε το όνομά του. Βρίσκεται στην σημερινή οδό Αργοναυτών της Άνω Πόλης, βορειοδυτικά από τον ναό του Οσίου Δαβίδ. Το τζαμί χτίστηκε σε θεμέλια απροσδιόριστου βυζαντινού οικοδομήματος και σήμερα αποτελεί ιδιωτική κατοικία.

https://www.thessalonikiartsandculture.gr/thessaloniki/palia-thessaloniki/tzamia-tis-palias-thessalonikis/

# data[].attributes.location_name
Λαγκαδά 189, Σταυρούπολη 564 30

# data[].attributes.headline
Τζαμί Χασάν Φεχμί / Τζαμί του Λεμπέτ (Παύλος Τανούλης)

# data[].attributes.subject
Τζαμί Χασάν Φεχμί / Τζαμί του Λεμπέτ (Παύλος Τανούλης)

# data[].attributes.body
Ανάμεσα στα διατηρημένα κτήρια του στρατοπέδου Παύλου Μελά της δυτικής Θεσσαλονίκης, είναι και το τζαμί Χασάν Φεχμί, το οποίο στη διάρκεια λειτουργίας του στρατοπέδου στέγαζε γραφεία στρατιωτικής μονάδας. Το τζαμί μετατοπίστηκε αρκετά μέτρα από την αρχική του θέση πάνω σε ράγες, όταν διευρύνθηκε η γειτονική λεωφόρος Λαγκαδά. Είναι διώροφο κτίριο και κατασκευάστηκε το 1903-4 για τις θρησκευτικές ανάγκες του στρατοπέδου από τον Χασάν Φεχμί πασά, που διατέλεσε δυο φορές διοικητής του βιλαετίου Θεσσαλονίκης. Επίσης, το τέμενος του τζαμιού χαραχτηρίστηκε ως μνημείο, Ιστορικός Τόπος και παλαιότερο τμήμα του στρατοπέδου. Τέλος, προβλέπεται η ανάδειξή του στο πλαίσιο της γενικής αναμόρφωσης του στρατοπέδου Παύλου Μελά, σε μητροπολιτικό πάρκο της Θεσσαλονίκης.

# data[].attributes.location_name
Εγνατία, Θεσσαλονίκη 546 31

# data[].attributes.headline
Χαμζά Μπέη Τζαμί / Αλκαζάρ (Χατζόπουλος Θεοφάνης)

# data[].attributes.subject
Χαμζά Μπέη Τζαμί / Αλκαζάρ (Χατζόπουλος Θεοφάνης)

# data[].attributes.body
Το Αλκαζάρ της Θεσσαλονίκης είναι παλαιό οθωμανικό τέμενος της πόλης του 15ου, γνωστό τότε ως Χαμζά Μπέη Τζαμί. Είναι κτισμένο στη συμβολή των οδών Εγνατία και Βενιζέλου στο κέντρο της πόλης, απέναντι από το Μπεζεστένι. Κτίστηκε το 1468 στη μνήμη του επιφανούς Οθωμανού στρατιωτικού Χαμζά μπέη (εξ ου και η ονομασία) με έξοδα της κόρης του, Χαφσά. Σύμφωνα με μια άποψη, κτίστηκε στην ίδια θέση που βρισκόταν παλιότερα βυζαντινό γυναικείο μοναστήρι. Αρχικά προοριζόταν για περιορισμένης έκτασης χρήση, σταδιακά όμως αναπτύχθηκε αποκτώντας μιναρέ αλλά και μεγάλη περιστύλια αυλή. Τον Αύγουστο του 1569 ο σουλτάνος Σελίμ Β΄ διέταξε την απόσπαση είκοσι κιόνων από τον ναό του Αγίου Μηνά, από τον μητροπολιτικό ναό των Ασωμάτων (Ροτόντα) και το γνωστό από τις πηγές ανδρώο βασιλικό μοναστήρι της Θεοτόκου του Υπομιμνήσκοντος, για να χρησιμοποιηθούν στο τέμενος. Έτσι έως σήμερα υπάρχουν στο περιστύλιο είκοσι δύο μαρμάρινες κολώνες και δεκαπέντε υψηλής τέχνης κιονόκρανα παλαιοχριστιανικών χρόνων (5ος - 6ος αι.). Αυτή τη στιγμή θεωρείται το μεγαλύτερο σωζόμενο τζαμί που βρίσκεται σε ελληνικό έδαφος και εκτείνεται σε συνολική έκταση 1150 τ.μ. ενώ αποτελεί τον παλαιότερο σωζόμενο ισλαμικό χώρο λατρείας που χτίστηκε στη Θεσσαλονίκη. Επί τέσσερις αιώνες συγκέντρωνε πλήθος πιστών κάτω από τον μεγαλόπρεπο θόλο του στο πολυσύχναστο σταυροδρόμι δύο βυζαντινών δρόμων που ένωναν το λιμάνι με τη βορινή πύλη της περιτειχισμένης Θεσσαλονίκης. Το 1620, ύστερα από σεισμό ή πυρκαγιά, έγινε νέα ανακατασκευή του τεμένους, σύμφωνα με επιγραφή που βρίσκεται πάνω από την είσοδο του κτιρίου, από τον Καπί Μεχμέτ μπέη. Μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης από τον ελληνικό στρατό συνέχισε να λειτουργεί ως τζαμί μέχρι το 1925, όταν εγκατέλειψαν την πόλη και οι τελευταίοι μουσουλμάνοι που εξαιρέθηκαν από την ανταλλαγή πληθυσμών του 1923 μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Έκτοτε παρόλο που κρίθηκε διατηρητέο μνημείο, λειτούργησε αρχικά ως τηλεγραφείο ενώ στη συνέχεια πέρασε στην κυριότητα Εβραίου επιχειρηματία και μετατράπηκε σε κινηματογράφο υπό την ονομασία Αλκαζάρ. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, ο επιχειρηματίας εξαναγκάστηκε να μεταβιβάσει την ιδιοκτησία του κτιρίου σε χριστιανό προσφυγικής καταγωγής, ενώ μεταπολεμικά στο τζαμί στεγάστηκαν εμπορικά καταστήματα. Αργότερα το κτίριο εγκαταλείφθηκε, καθώς κρίθηκε ακατάλληλο και δωρήθηκε το 1977 στον Ερυθρό Σταυρό. Το 2006 πέρασε στην κυριότητα του υπουργείου Πολιτισμού και ξεκίνησαν οι εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης του κτιρίου, με σκοπό να στεγαστούν στον χώρο τα αρχαιολογικά ευρήματα που αποκαλύπτονται από τις εργασίες για το μετρό της Θεσσαλονίκης.

# data[].attributes.location_name
Εγνατία 84, Θεσσαλονίκη 546 23

# data[].attributes.headline
Μπέη Χαμάμ/Λουτρά παράδεισος

# data[].attributes.subject
Μπέη Χαμάμ/Λουτρά παράδεισος

# data[].attributes.body
Το Μπέη Χαμάμ χτίστηκε το 1444, με εντολή του σουλτάνου Μουράτ Β. Είναι το μεγαλύτερο λουτρό που σώζεται στην Ελλάδα, το οποίο ήταν διπλό, είχε δηλαδή εγκαταστάσεις για άντρες και για γυναίκες. Εκτός από αυτές τις εγκαταστάσεις είχε και ειδικό δωμάτιο για τον Σουλτάνο, με πολύ περίτεχνη διακόσμηση. Το χαμάμ δημιουργήθηκε με σκοπό να λειτουργήσει ως χώρος προετοιμασίας για το μεγαλύτερο τζαμί της πόλης, το οποίο βρισκόταν κοντά. Το χαμάμ τοποθετείται στην γωνία των οδών Εγνατία και Μητροπολίτη Γενναδίου.

Ο λόγος για τον οποίο υπήρχαν πολυάριθμα τέτοια κτίσματα ήταν η σημασία που δίδονταν από τους Οθωμανούς σε αυτά. Πέρα από τον κρίσιμο ρόλο τους σε επίπεδο υγιεινής και καθαριότητας τα Χαμάμ είχαν και μια συμβολική, σχεδόν πνευματική διάσταση ως προς την λειτουργία της σωματικής και πνευματικής κάθαρσης. Επίσης, αποτελούσε την σημαντικότερη διέξοδο και ευκαιρία για κοινωνικοποίηση για το γυναικείο φύλο.

Το κτίριο αποτελείται από τρεις μεγάλους οκταγωνικούς χώρους οι οποίοι στηρίζονται σε αψίδες και ενώνονται με διπλανούς μικρότερους. Ο μεγαλύτερος χώρος, με είσοδο από την οδό Εγνατία ήταν ο χώρος των ανδρών. Ακριβώς από πίσω βρίσκονται τα διαμερίσματα των γυναικών των οποίων η είσοδος βρίσκεται στην πίσω πλευρά. Όλες οι αίθουσες καλύπτονται από θόλους και φωτίζονται φυσικά μέσω ανοιγμάτων στην οροφή. Ο πρώτος χώρος που συναντάμε είναι ο ψυχρός χώρος και στον όροφο βλέπουμε τα αποδυτήρια. Ο χώρος φωτίζεται φυσικά με ανοίγματα στον τρούλο. Δεξιά του ψυχρού χώρου συναντάμε τα χλιαρά δωμάτια και στην συνέχεια τον θερμό θάλαμο με μικρότερες αίθουσες γύρω του. Ο κεντρικός χώρος της θερμής περιοχής φιλοξενεί και τον μαρμάρινο πάγκο όπου οι θαμώνες απολάμβαναν το μασάζ. Ακριβώς δίπλα στον θερμό χώρο βρίσκονταν οι καυστήρες και η δεξαμενή. Το πάτωμα είναι υπόκαυστο, που σημαίνει ότι είναι ουσιαστικά διπλό, με μια απόσταση 30 εκ ανάμεσα στα δυο πατώματα, όπου κυκλοφορούσε ο ζεστός αέρας και θέρμαινε το μάρμαρο του πατώματος. Στην συνέχεια ο ζεστός αέρας διοχετεύονταν μέσω πήλινων σωληνώσεων που βρίσκονται μέσα στους τοίχους, ζεσταίνοντας έτσι και τους τοίχους. Το πρώτο μικρότερο δωμάτιο που συναντάμε εισερχόμενοι στον θερμό χώρο είναι το δωμάτιο του Σουλτάνου, που ξεχωρίζει από το σκαλιστό σύμβολο στο υπέρθυρο αλλά και από την πλούσια διακοσμημένη οροφή με τους χαρακτηριστικούς, γύψινους, κυψελωτούς μουκαρνάδες.

Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι το Μπέη Χαμάμ παρέμενε ενεργό ως τη δεκαετία του 1960 υπό την επωνυμία "Λουτρά Παράδεισος". Σήμερα ο χώρος χρησιμοποιείται για διάφορες εκθέσεις, δρώμενα και πολιτιστικές εκδηλώσεις.

Εικόνες:
https://parallaximag.gr/wp-content/uploads/2017/12/2-10.jpg https://parallaximag.gr/wp-content/uploads/2017/12/7-5.jpg https://parallaximag.gr/wp-content/uploads/2017/12/6-7.jpg https://parallaximag.gr/wp-content/uploads/2017/12/8-4.jpg https://parallaximag.gr/wp-content/uploads/2017/12/9-5.jpg https://parallaximag.gr/wp-content/uploads/2017/12/9%CE%B1.jpg https://parallaximag.gr/wp-content/uploads/2017/12/15-1.jpg https://parallaximag.gr/wp-content/uploads/2017/12/1-11.jpg

Πηγές:   https://thessarchitecture.wordpress.com/2016/11/12/bey-hamam-loutra-paradeisos/
https://parallaximag.gr/thessaloniki/mia-mera-mesa-sto-mpei-chamamhttps://inthessaloniki.com/el/item/%CE%BC%CF%80%CE%AD%CE%B7-%CF%87%CE%B1%CE%BC%CE%AC%CE%BC/

# data[].attributes.location_name
Παναγιώτη Καρατζά, Θεσσαλονίκη 546 30

# data[].attributes.headline
ΠΑΣΑ ΧΑΜΑΜ/ΛΟΥΤΡΑ ΦΟΙΝΙΞ

# data[].attributes.subject
ΠΑΣΑ ΧΑΜΑΜ/ΛΟΥΤΡΑ ΦΟΙΝΙΞ

# data[].attributes.body
Το Πασά Χαμάμ,γνωστό ως λουτρά "Φοίνιξ", χτίστηκ στη δεκαετία 1520-1530 από τον Τσεζερή Κασίμ Πασά που είχε διοριστεί την ίδια περίοδο διοικητής της Θεσσαλονίκης από το σουλτάνο Σουλεϊμάν Α'. Αρχικά λειτούργησε ως μονό λουτρό,ενώ αργότερα μετατράπηκε σε διπλό, με αντρικό και γυναικείο τμήμα. Το κτίστηκε πάνω στα ερείπια του παλαιοχριστιανικού ναού και βρίσκεται στη συμβολή των σημερινών οδών Πηνειού,Κάλβου και Π.Καρατζά, κοντά στον Ναό των Αγίων Αποστόλων. Ο χώρος των αποδυτηρίων αναπτύσσονταν σε τετράγωνο σχήμα.Αρχικά υπήρχαν έξι μεγάλα παράθυρα με μαρμάρινο πλαίσιο. Στη συνέχεια βρισκόταν ο χλιαρός χώρος, ενώ το ζεστό τμήμα του λουτρού αναπτυσσόταν σε σχήμα κάτοψης 《ταυ》και ακολουθούνταν απο δύο ζεστά ιδιαίτερα δωμάτια τα οποία βρίσκονταν σε άμεση επαφή με το χώρο της εστίας . Το λουτρό κατατάσσεται στην τρίτη ομάδα κατά την τυπολογία των οθωμανικών λουτρών που προτείνεται για τον ελλαδικό χώρο. Χρονολογείται να άκμασε στη δεκαετία 1520-1530. Το Πασά Χαμάμ αποτελούσε μονό λουτρό. Στη συνέχεια, με την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης από τους Τούρκους το 1912 και τις απαραίτητες προσθήκες (μετά το 1950), λειτούργησε και ως διπλό, με το παλαιό τμήμα να χρησιμοποιείται ως γυναικείο. Το μνημείο υπέστη αρκετές επεμβάσεις, όπως η προσθήκη πλάκας οπλισμένου σκυροδέματος για τη διαμόρψωση του χώρου σε δύο επίπεδα, η προσθήκη διαχωριστικών τοίχων και νέων ανοιγμλατων επικοινωνίας και φωτισμού καθώς και πτέρυγα με πρόσθετους χώρους στον περιβάλλοντα χώρο του λουτρού. Αν και οι λόγοι των τροποποιήσεων αυτών ήταν κυρίως πρακτικοί και εφαρμόστηκαν επιμελώς, εντούτοις στις περισσότερες των περιπτώσεων, αλλοίωσαν το χαρακτήρα και τη μορφή των μνημείων, λόγω φθορών στο κτίσμα και απωλειών οικοδομικού υλικού. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο τρούλος του Πασά Χαμάμ πιυ καλύφθηκε με στρώμα ασβεστοχρώματος, καθώς και οι τοιχογραφίες του νεοδιαμωρφομένου τότε ορόφου που καλύφθηκαν με σοβά. Το Πασά Χαμάμ λειτούργησε με την ονομασία Λουτρά Φοίνιξ εως το 1981, διότι στη συνέχεια οι εγκαταστάσεις του κρλιθηκαν επικίνδυνες, λόγω των ζημιών από το σεισμό του 1978. Σήμερα λειτουργεί ως χώρος για τη συντήρηση των αρχαιολογικών ευρημάτων που ανακαλύπτονται κατά τις εργασίες του Μετρό Θεσσαλονίκης.

ΕΙΚΟΝΕΣ:
https://www.google.com/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Fvisitthessaloniki.travel%2Fel%2Fexerevnontas-tin-poli%2Fthematikes-diadromes%2Fothomaniki-diadromi%2Fitem%2F330-%25CF%2580%25CE%25B1%25CF%2583%25CE%25B1-%25CF%2587%25CE%25B1%25CE%25BC%25CE%25B1%25CE%25BC&psig=AOvVaw2a7L3uTRx4RrticqVE8gqf&ust=1643298323058000&source=images&cd=vfe&ved=0CAsQjRxqFwoTCIjDoMLhz_UCFQAAAAAdAAAAABAK
https://www.google.com/url?sa=i&url=https%3A%2F%Fel.wikipedia.org%2Fwiki%2F%25CE%259B%25CE%25BF%25CF%2585%25CF%2584%25CF%2581%25CE%25AC_%25CE%25A6%25CE%25BF%25CE%25AF%25CE%25BD%25CE%25B9%25CE%25BE&psig=AOvVaw3X17WHEINC31ussy6a9WV9&ust=1643298476022000&source=images&cd=vfe&ved=0CAsQjRxqFwoTCjCa4qTiz_UCFQAAAAAdAAAAABAJ

# data[].attributes.location_name
Άνω Πόλη, Θεσσαλονίκη

# data[].attributes.attachment_caption
Κρήνη εντός της ακρόπολης

# data[].attributes.headline
Οθωμανικές κρήνες (Σαμαρά Θεοδώρα)

# data[].attributes.subject
Οθωμανικές κρήνες (Σαμαρά Θεοδώρα)

# data[].attributes.body
Τσεσμέ στα τούρκικα σημαίνει κρήνη. Η λέξη προέρχεται από την περσική λέξη τσεσμ που είναι το μάτι, από κει που αναβλύζει το φως, η πηγή της ζωής. Ενώ στις ευρωπαϊκές πόλεις οι δημόσιες πλατείες διακοσμούνται με περίτεχνα σιντριβάνια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία κατασκευάζονται κρήνες, εκ των οποίων ορισμένες ήταν μικρά κομψοτεχνήματα, στολισμένες με μαρμάρινα ενθέματα, γεωμετρικά μοτίβα και στίχους του Κορανίου με καλλιγραφικούς χαρακτήρες. Σε μια εποχή που τα αστικά κέντρα και τα χωριά δεν διέθεταν σύγχρονο υδρευτικό δίκτυο οι κρήνες στις γειτονιές εξυπηρετούσαν τον κόσμο στην προμήθεια νερού. Καθώς τα σπίτια δεν είχαν λουτρό, το πλύσιμο του σώματος γινόταν στα χωριστά χαμάμ για άντρες και γυναίκες.
Η Θεσσαλονίκη υδρευόταν κυρίως από τις πηγές στον Χορτιάτη, το Ρετζίκι και τη Σταυρούπολη. Στην πόλη, τις ανάγκες των πολιτών εξυπηρετούσαν πηγάδια, δεξαμενές και πηγές με πόσιμο νερό. Οι κρήνες κτίζονται συνήθως σε πλατείες και δρόμους της πόλης απ’ όπου διέρχονται υπόγειοι αγωγοί που φέρνουν νερό από τα υδραγωγεία. Ενίοτε είναι περίτεχνες και επίσης αποτελούν σημείο αναφοράς σε κάθε γειτονιά και τόπος κοινωνικής επαφής, αφού εκεί συναντιούνται οι άνθρωποι της γειτονιάς, κυρίως βέβαια γυναίκες.
Οι Τούρκοι είχαν άλλη αντίληψη για το νερό. Πίστευαν ότι έχει άμεση σχέση με τη θρησκεία τους. Έδωσαν μεγάλη βαρύτητα στην κατασκευή κρηνών, αφού η εξασφάλιση και η κατανάλωση νερού από τον οποιονδήποτε σήμαινε για τους Τούρκους συγχωρεμό στους πεθαμένους τους.
Βρύσες υπήρχαν σε κάθε συνοικία. Σε κάθε περιοχή συνήθως συναντούσε κανείς ένα τζαμί και μια βρύση τουλάχιστον. Η Άνω Πόλη, κλασικός τουρκομαχαλάς είχε πολλές εκ των οποίων σώζονται συνολικά οκτώ χαρακτηρισμένες ως διατηρητέες. Οι πιο μεγάλες είναι αυτή στη διασταύρωση Αλεξ. Παπαδόπουλου και Κλειούς. Η σκάφη της είναι τμήμα μαρμάρινης σαρκοφάγου σε δεύτερη χρήση. Βρίσκεται απέναντι από την ταβέρνα Τσινάρι (πλάτανος) που στεγάζεται στον ίδιο κτίσμα του περίφημου παλιού καφενείου. Η δεύτερη, γνωστή και ως κόκκινη βρύση εξαιτίας του κόκκινου τούβλου της, είναι, όπως αναγράφεται στην επιγραφή της στα αράβικα, η βρύση της μακαρίτισσας Ναμίκα Χαντίμ και βρίσκεται σε μια στροφή στην οδό Ακροπόλεως. Η τρίτη μεταφέρθηκε σχεδόν απέναντι από την εκκλησία του Προφήτη Ηλία, λόγω των έργων που έγιναν με την ανέγερση των νέων οικοδομών στην οδό Ολυμπιάδος. Ψάχνοντας στο αρχείο του Κέντρου Ιστορίας Θεσσαλονίκης ταυτοποιήσαμε την κρήνη που αποτελεί μια ιδιαίτερη κατασκευή αφού δεν ήταν πάνω σε κάποιο δρόμο ή πλατεία, όπως συνηθιζόταν, αλλά εντοιχισμένη στην πρόσοψη μιας κατοικίας. Με την κατεδάφιση των παλαιών σπιτιών αποσπάστηκε και τοποθετήθηκε στο δρόμο. Θα δείτε κι άλλες κρήνες αν κάνετε μια βόλτα στην Άνω Πόλη, στη Δημ. Πολιορκητή, στην οδό Λυσία και στην Ηρακλείδου.
Για επιπλέον φωτογραφίες:
https://www.lifo.gr/sites/default/files/styles/lifo_lightbox_open/public/articles/2020-11-19/1_44_1.jpg?itok=GcYCq2AV https://www.lifo.gr/sites/default/files/styles/lifo_lightbox_open/public/articles/2020-11-19/3_31_0.jpg?itok=2pNtc9ry https://www.lifo.gr/sites/default/files/styles/lifo_lightbox_open/public/articles/2020-11-19/14765.jpg?itok=3mYxIVdO https://www.lifo.gr/sites/default/files/styles/lifo_lightbox_open/public/articles/2020-11-19/1504005_686085654757092_230636291_n.jpg?itok=bx9cANan https://www.lifo.gr/sites/default/files/styles/lifo_lightbox_open/public/articles/2020-11-19/1462858_658119777553680_172395918_n.jpg?itok=2UiK0m62 πηγή https://www.lifo.gr/blogs/anatoli/othomanikes-krines

# data[].attributes.location_name
Κομνηνών 17, Θεσσαλονίκη 546 24

# data[].attributes.headline
Παζάρ Χαμάμ/Γιαχουντί Χαμάμ (Σαράφη Δήμητρα)

# data[].attributes.subject
Παζάρ Χαμάμ/Γιαχουντί Χαμάμ (Σαράφη Δήμητρα)

# data[].attributes.body
Το Γιαχουντί Χαμάμ πιθανότατα χτίστηκε στις αρχές του 16ου, ως αφιέρωμα του Χαλίλ Αγά και βρισκόταν στην εβραϊκή περιοχή, στο κέντρο της αγοράς. Βρίσκεται στη διασταύρωση των οδών Φραγκίνη και Βασιλέως Ηρακλείου στη Θεσσαλονίκη στην περιοχή Λουλουδάδικα. Το λουτρό, έκτασης 750 περίπου τ.μ., ήταν κτισμένο αποκλειστικά με πέτρες και πλίνθους και μιμείται τη  βυζαντινή αρχιτεκτονική. Το χρησιμοποιούσαν άντρες και γυναίκες, σε διαφορετικούς χώρους με τον αντρικό χώρο μεγαλύτερο και σε υψηλότερο σημείο. Κάθε τμήμα αποτελείται από μία αίθουσα τετράγωνης κάτοψης, καλυμμένη με μεγάλο ημισφαιρικό τρούλο, και από ένα σύνολο μικρότερων διαμερισμάτων με τρουλίσκο. Στο πίσω μέρος του κτηρίου υπήρχε η δεξαμενή του νερού, η εστία και ο χώρος των θερμαστών, οι οποίοι τροφοδοτούσαν τη φωτιά με ξύλα. Η διακόσμηση στο άνω μέρος του χώρου είναι ιδιαίτερα προσεγμένη και πλούσια, ενώ στους τοίχους πιθανών υπήρχε εκτεταμένη επιπεδόγλυφη διακόσμηση. Το λουτρό λειτουργούσε ως το 1912, ενώ υπέστη σοβαρές ζημιές κατά την πυρκαγιά του 1917, οι οποίες επιδιορθώθηκαν με τις πρόσφατες αναστυλώσεις. Σήμερα, το μνημείο είναι γνωστό ως "Λουλουδάδικα", καθώς στους χώρους του στεγάζονται από το 1951 καταστήματα ανθοπωλών. Επίσης,  χρησιμοποιείται για περιοδικές εκθέσεις, αλλά παραμένει τις περισσότερες μέρες κλειστό, λόγω έλλειψης φύλαξης.

# data[].attributes.location_name
Εγνατία 84, Θεσσαλονίκη 546 23

# data[].attributes.headline
Μπέη Χαμάμ/Λουτρά παράδεισος

# data[].attributes.subject
Μπέη Χαμάμ/Λουτρά παράδεισος

# data[].attributes.body
Το Μπέη Χαμάμ χτίστηκε το 1444, με εντολή του σουλτάνου Μουράτ Β. Είναι το μεγαλύτερο λουτρό που σώζεται στην Ελλάδα, το οποίο ήταν διπλό, είχε δηλαδή εγκαταστάσεις για άντρες και για γυναίκες. Εκτός από αυτές τις εγκαταστάσεις είχε και ειδικό δωμάτιο για τον Σουλτάνο, με πολύ περίτεχνη διακόσμηση. Το χαμάμ δημιουργήθηκε με σκοπό να λειτουργήσει ως χώρος προετοιμασίας για το μεγαλύτερο τζαμί της πόλης, το οποίο βρισκόταν κοντά. Το χαμάμ τοποθετείται στην γωνία των οδών Εγνατία και Μητροπολίτη Γενναδίου.

Ο λόγος για τον οποίο υπήρχαν πολυάριθμα τέτοια κτίσματα ήταν η σημασία που δίδονταν από τους Οθωμανούς σε αυτά. Πέρα από τον κρίσιμο ρόλο τους σε επίπεδο υγιεινής και καθαριότητας τα Χαμάμ είχαν και μια συμβολική, σχεδόν πνευματική διάσταση ως προς την λειτουργίας της κάθαρσης. Επίσης, αποτελούσε την σημαντικότερη διέξοδο και ευκαιρία για κοινωνικοποίηση για το γυναικείο φύλο.

Το κτίριο αποτελείται από τρεις μεγάλους οκταγωνικούς χώρους οι οποίοι στηρίζονται σε αψίδες και ενώνονται με διπλανούς μικρότερους. Ο μεγαλύτερος χώρος, με είσοδο από την οδό Εγνατία ήταν ο χώρος των ανδρών. Ακριβώς από πίσω βρίσκονται τα διαμερίσματα των γυναικών των οποίων η είσοδος βρίσκεται στην πίσω πλευρά. Όλες οι αίθουσες καλύπτονται από θόλους και φωτίζονται φυσικά μέσω ανοιγμάτων στην οροφή. Ο πρώτος χώρος που συναντάμε είναι ο ψυχρός χώρος και στον όροφο βλέπουμε τα αποδυτήρια. Ο χώρος φωτίζεται φυσικά με ανοίγματα στον τρούλο. Δεξιά του ψυχρού χώρου συναντάμε τα χλιαρά δωμάτια και στην συνέχεια τον θερμό θάλαμο με μικρότερες αίθουσες γύρω του. Ο κεντρικός χώρος της θερμής περιοχής φιλοξενεί και τον μαρμάρινο πάγκο όπου οι θαμώνες απολάμβαναν το μασάζ. Ακριβώς δίπλα στον θερμό χώρο βρίσκονταν οι καυστήρες και η δεξαμενή. Το πάτωμα είναι υπόκαυστο, που σημαίνει ότι είναι ουσιαστικά διπλό, με μια απόσταση 30 εκ ανάμεσα στα δυο πατώματα, όπου κυκλοφορούσε ο ζεστός αέρας και θέρμαινε το μάρμαρο του πατώματος. Στην συνέχεια ο ζεστός αέρας διοχετεύονταν μέσω πήλινων σωληνώσεων που βρίσκονται μέσα στους τοίχους, ζεσταίνοντας έτσι και τους τοίχους. Το πρώτο μικρότερο δωμάτιο που συναντάμε εισερχόμενοι στον θερμό χώρο είναι το δωμάτιο του Σουλτάνου, που ξεχωρίζει από το σκαλιστό σύμβολο στο υπέρθυρο αλλά και από την πλούσια διακοσμημένη οροφή με τους χαρακτηριστικούς, γύψινους, κυψελωτούς μουκαρνάδες.

Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι το Μπέη Χαμάμ παρέμενε ενεργό ως τη δεκαετία του 1960 υπό την επωνυμία "Λουτρά Παράδεισος". Σήμερα ο χώρος χρησιμοποιείται για διάφορες εκθέσεις, δρώμενα και πολιτιστικές εκδηλώσεις.

# data[].attributes.location_name
Θεσσαλονίκη 546 34

# data[].attributes.headline
Κήποι του Πασά (Χριβατάκη Μαρία Ελένη)

# data[].attributes.subject
Κήποι του Πασά (Χριβατάκη Μαρία Ελένη)

# data[].attributes.body
Οι κήποι του Πασά

Πολλοί συνηθίζουν να τους αποκαλούν και «Δρακόσπιτα» ή «άντρο των δερβισάδων». Πρόκειται για ένα καταπράσινο πάρκο που το συναντάς ανεβαίνοντας ευθεία πάνω από την πλατεία Συντριβανίου, στην Άνω Πόλη, δίπλα από τα κάστρα. Η περιοχή έξω από τα ανατολικά τείχη, που περιλαμβάνει το αγίασμα του Αγίου Παύλου, τα λατομεία και τον Κέδρινο λόφο είχε παραχωρηθεί στην εκκλησία, η οποία το 1875 εκχώρησε τα δικαιώματα στην Φιλόπτωχο Αδελφότητα με την υποχρέωση να αναλάβει την ίδρυση και την συντήρηση νεκροταφείων. Στα 1901 η περιοχή που ορίζεται από το αγίασμα του Αγ. Παύλου και την Ευαγγελίστρια καταλαμβάνεται από την Νομαρχία, που εκεί κτίζει το Νοσοκομείο Χαμιδιέ, αργότερα Ξένων, αργότερα Δημοτικό και μετά την Απελευθέρωση και μέχρι σήμερα Άγιος Δημήτριος. Στην ιδιοκτησία του νοσοκομείου ανήκουν σύμφωνα με επιγραφή που βρίσκουμε εκεί οι κήποι και εκεί αναγράφεται και η ημερομηνία 1904. Άρα η μόνη ιστορική εξήγηση της ύπαρξής τους είναι ότι κτίστηκαν για να κοσμήσουν το πίσω μέρος του Νοσοκομείου. Η έκταση που καταλαμβάνουν είναι περίπου 1.000 τ.μ. Κανένα ιστορικό στοιχείο δεν υπάρχει που να συνδέει αυτούς τους κήπους με κάποιον Πασά και η ονομασία μάλλον αποτελεί επινόηση των κατοίκων που ίσως να προέκυψε από τις ιστορίες που λένε πως το μέρος αυτό ήταν το ησυχαστήριο του Σεϊφουλάχ Πασά. Στους Κήπους του Πασά σώζονται σήμερα ένα συντριβάνι και γύρω από αυτό μια σήραγγα, μια στέρνα για την συγκέντρωση του νερού, μια χαμηλή πύλη που οδηγεί σε ένα υπόγειο χώρο και ένα υπερυψωμένο καθιστικό. Όλα τα κτίσματα είναι μικρού μεγέθους με δρομάκι και σκάλες σε διαφορετικά επίπεδα. Η κατασκευή βασίζεται σε σιδηροδοκούς και σιδερόβεργες όπου πάνω τους στηρίζονται ακατέργαστη πέτρα στα χαμηλά σημεία και τούβλα στα ψηλότερα. Σε ορισμένα τούβλα διακρίνεται η φίρμα της κεραμοποιίας Fratelli Allatini. Σημαντική θέση στη σύνθεση φαίνεται πως είχε το νερο. Υποθέτουμε από τις εγκαταστάσεις πως το νερό ελεγχόταν, έπεφτε με ορμή, σχημάτιζε ρυάκια ή λίμναζε στη στέρνα. Η κατασκευή θυμίζει λίγο απομίμηση απολιθωμένου δάσους. ΜΥΘΟΙ: Τα περίεργα σύμβολα στον τοίχο, οι απομιμήσεις φυτικών και ζωικών μορφών που κυριαρχούν στη σύνθεση καθώς και η στοά που δεν οδηγεί πουθενά, δίνουν λαβές για τη δημιουργία αστικών μύθων όπως αυτός που καταδεικνύει τους Κήπους ως τόπο συνεύρεσης των οθωμανών τεκτόνων της Θεσσαλονίκης. Φήμες επίσης λένε πως οι Κήποι του Πασά παλιότερα αποτελούσαν το τέλος των κατακομβών της Θεσσαλονίκης, έξω από τα όρια της πόλης, που χαράζαν κάποτε τα κάστρα. Τα τούβλα και οι πέτρες του μνημείου λεηλατήθηκαν για να χρησιμοποιηθούν σαν οικοδομικά υλικά για να επεκτείνουν και να επιδιορθώσουν τα σπίτια των Τούρκων που είχαν αποχωρήσει. Κατά μια εκδοχή οι Κήποι ήταν το ησυχαστήριο του Σειφουλάχ Πασά και των Οθωμανών Τεκτόνων που ανήκαν στον στενό του κύκλο, ο οποίος έκτισε εκεί αυτό το περίεργο σύμπλεγμα πέτρινων κατασκευών, γεμάτων μυστικιστικά σύμβολα. Λένε μάλιστα ότι οι πέτρες με τις οποίες κατασκευάστηκε ήταν όλες πέτρες χτυπημένες από κεραυνό. Το μέρος αυτό θεωρείται ενεργειακός τόπος, ενώ οι οπαδοί της ιερής γεωγραφίας το θεωρούν κομβικό γεωμαγνητικό σημείο. Λέγεται ότι κατά την διάρκεια των αποκρυφιστικών τελετών γινόντουσαν ανθρωποθυσίες. Ένας μύθος ακόμα μιλά για την οδό της Μαύρης πέτρας που οδηγεί σε αδιέξοδο στο ύψος των Κήπων και κάθε τρεις μέρες, στις 12 το βράδυ εμφανίζεται εκεί ένας χαμένος δρόμος που κάνείς δεν ξέρει που οδηγεί. Υπάρχουν και ιστορίες με έντονο μεταφυσικό στοιχείο, που οφείλονται στο γεγονός ότι οι κήποι βρίσκονται κοντά σε πολλά παλιά και νεώτερα νεκροταφεία.

https://thesekdromi.gr/wp-content/uploads/2021/05/P5180554.jpg https://seleo.gr/wp-content/uploads/2021/01/shutterstock84045604.jpg https://mikropragmata.lifo.gr/wp-content/uploads/2018/02/1_20-758x480.jpg https://cdn.thessalonikiguide.gr/wp-content/uploads/2020/06/khpoi-tou-pasa3.jpg https://media-cdn.tripadvisor.com/media/photo-s/0b/86/79/bf/pasha-s-garden.jpg https://www.thessalonikiartsandculture.gr/images/2013/09/pass_14.jpg

# data[].attributes.location_name
Ελένης Ζωγράφου 3, Θεσσαλονίκη 546 34

# data[].attributes.headline
Ισλαχανέ(Τσακίρη Ελένη)

# data[].attributes.subject
Ισλαχανέ(Τσακίρη Ελένη)

# data[].attributes.body
Εισαγωγή

Ας πάρουμε τα πράγματα απ΄την αρχή… από πριν ακόμα πάρει η περιοχή το όνομα Ισλαχανέ  (που σημαίνει Σωφρονιστήριο: η λέξη islahane, προέρχεται από την αραβική λέξη islāh που σημαίνει τακτοποίηση (αποκατάσταση) και στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν υιοθετείται με τη σημερινή έννοια της τιμωρίας σε ένα κατάστημα εγκλεισμού). Ως επικρατέστερη ας θεωρήσουμε την ονομασία Σχολή Τεχνών και Επαγγελµάτων Χαµιδιέ.
Το Ισλαχανέ υπήρξε το πρώτο επαγγελματικό-τεχνικό εκπαιδευτήριο της Θεσσαλονίκης. Χτίστηκε δίπλα στο τζαμί του Νουμάν Πασά, η Σχολή  ιδρύθηκε το 1874 µε σκοπό την εκμάθηση μίας τέχνης στα ορφανά, που θα τους επέτρεπε να πορευθούν σε µία «έντιμή ζωή». Η λειτουργία της σχολής εξασφαλιζόταν από δωρεές, από χορηγίες και από τα έσοδα του κήπου στο Μπες Τσινάρ. Επίσης η Σχολή έπαιρνε σημαντική επιχορήγηση από τον Δήμο Θεσσαλονίκης. Τη διοίκηση της Σχολής ασκούσε ο γενικός διευθυντής και το διοικητικό συμβούλιο, µε µέλn σημαίνοντα πρόσωπα της τοπικής κοινωνίας, που συνεδρίαζε κάθε εβδομάδα και αποφάσιζε για όλα τα θέματα που αφορούσαν τη σχολή. Στο ορφανοτροφείο-τεχνική σχολή στεγάζονταν γύρω στα 180 παιδιά, κυρίως μουσουλμάνοι αλλά και λίγα εβραιόπουλα και χριστιανόπουλα, που φιλοξενούνταν για έξι χρόνια. Οι τέχνες που διδάσκονταν ήταν οι ακόλουθες: ξυλουργικές, υφαντουργία, υποδηματοποιία, τυπογραφία και λιθογραφία. Οι ηλικίες των παιδιών που φιλοξενούνταν στα Ισλαχανέ ήταν μεταξύ πέντε και δεκατριών ετών. Έτσι πολλά ορφανά και άπορα παιδιά μεγάλωσαν σε ένα ασφαλές και υγιές περιβάλλον υπό την εποπτεία του κράτους, αποκτώντας ταυτόχρονα ένα επάγγελμα που θα τους εξασφάλιζε την επιβίωσή τους.
Το Ισλαχανέ, λοιπόν, μέχρι το 1895 στεγάζεται αποκλειστικά  στο τριώροφο λιθόκτιστο κτίριο δίπλα στο Νουμάν Πασά τζαμί, στην εσωτερική πλευρά του ανατολικού τείχους. Το συμβούλιο του Ισλαχανέ, αποφασίζει την ανέγερση δύο επιπλέον κτιρίων, προκειμένου να ενταχθούν νέες λειτουργίες. Χτίζεται λοιπόν καταρχάς ένα επίμηκες, διώροφο κτίριο. Το κτίριο αυτό θα ανεγερθεί στην εξωτερική πλευρά των ανατολικών τειχών, όπου προφανώς υπήρχε και ο απαραίτητος ελεύθερος χώρος και θα επικοινωνεί με τα άλλα δυο κτίρια με μια πύλη που διανοίγεται στο ανατολικό τείχος έως και σήμερα. Πρόκειται για ένα κτίσμα με ορθογώνιας κάτοψης με ένα αίθριο στο κέντρο του. Η είσοδος στο αίθριο γινόταν μέσω στεγασμένης στοάς. Στις αρχές του 20 αιώνα, λοιπόν το συγκρότημα απαρτίζεται από τρεις κτιριακές ενότητες, δυο από τις οποίες είχαν οικοδομηθεί εντός των ανατολικών τειχών και μία εκτός.
Διασώθηκε παρά τις διαδοχικές αλλαγές στην περιοχή και τη μανία των κατεδαφίσεων. Μετά την απελευθέρωση (1912) το συγκρότημα περιήλθε στο Δημόσιο, στέγασε προσφυγικές ελληνικές οικογένειες και αργότερα ιδιωτικές επιχειρήσεις με μακροβιότερη αυτή του Μηχανουργείου Αξυλιθιώτη. Το κεντρικό τριώροφο κτίριο του Ισλαχανέ κατεδαφίστηκε για τη διάνοιξη της οδού Ολυμπιάδος το 1981. Το κτίριο, μαζί με τον εξοπλισμό του, χαρακτηρίστηκε διατηρητέο το 1992 ως «αξιόλογο δείγμα της νεοελληνικής βιομηχανικής κληρονομιάς με συνεχή λειτουργία από το 1915 έως σήμερα». Αποκαταστάθηκε πλήρως μέσα σε τέσσερα χρόνια με χρηματοδότηση του προγράμματος Μακεδονίας – Θράκης και σύντομα θα ανοίξει για το κοινό ως χώρος πολιτισμού. Από το συγκρότημα σώζεται μόνο το τρίτο κτίριο, δηλαδή τα εργαστήρια της σχολής.
1.https://www.thes.gr/wp-content/uploads/isla-xane-4.jpg      2.https://parallaximag.gr/wp-content/uploads/1_1373.jpg
3.https://www.openhousethessaloniki.gr/wp-content/uploads/2017/11/60_Islahane-1-800x458.jpg
4.https://parallaximag.gr/wp-content/uploads/2017/11/%CE%B1%CE%B9%CE%B8%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%B1-%CF%87%CF%85%CF%84%CE%B7%CF%81%CE%AF%CE%BF%CF%85%CE%B2.jpg
5.https://www.thes.gr/wp-content/uploads/isla-xane-2.jpg
6.https://www.thes.gr/wp-content/uploads/isla-xane-7.jpg
7.https://3.bp.blogspot.com/-md6R6cY1Vn8/VmnUpI9LM0I/AAAAAAAAmH0/88lhX_C_9W8/w1200-h630-p-k-no-nu/%25CE%2599%25CE%25A3%25CE%259B%25CE%2591%25CE%25A7%25CE%2591%25CE%259D%25CE%2595%2B1.jpg
8.https://cityportal.gr/wp-content/uploads/2019/12/panorama_7.jpg
9.https://cdn.thessalonikiguide.gr/wp-content/uploads/2020/01/DJI_0941.jpg
10.http://thessaloniki.photos.vagk.gr/images/multithumb_thumbs/b_500_316_16777215_00_images_old_people_p041127.png
11.http://thessaloniki.photos.vagk.gr/images/multithumb_thumbs/b_500_310_16777215_00_images_old_people_p041121.png
12.http://thessaloniki.photos.vagk.gr/images/multithumb_thumbs/b_500_321_16777215_00_images_old_people_p041125.png

# data[].attributes.location_name
Άνω Πόλη, Θεσσαλονίκη

# data[].attributes.headline
Τεκέδες (Μανώλης Φουσταλιεράκης )

# data[].attributes.subject
Τεκέδες (Μανώλης Φουσταλιεράκης )

# data[].attributes.body
Οι τεκέδες ήταν θρησκευτικοί χώροι αντίστοιχοι με τα χριστιανικά μοναστήρια. Τα διάφορα τάγματα δερβίσηδων (μοναχοί, πνευματικοί άνθρωποι) είχαν τους δικούς τους τεκέδες, που ήταν άσυλα ανεξάρτητα από το κράτος.  Όλα τα τάγματα των δερβίσηδων είχαν δογματικές διαφορές από την επίσημη θρησκεία, ωστόσο η επιρροή που είχαν στους πιστούς μουσουλμάνους, οι οποίοι κατέφευγαν εκεί για πνευματική καθοδήγηση και συνδρομή, ήταν τόσο μεγάλη ώστε η οθωμανική διοίκηση ευνοούσε τη δημιουργία τεκέδων. Οι δερβίσηδες, εκπρόσωποι του μυστικισμού στην ισλαμική θρησκεία, προσέλκυαν στους τεκέδες πολύ κόσμο κι όχι μόνο μουσουλμάνους αλλά και χριστιανούς που αναζητούσαν πνευματική καθοδήγηση και συμπαράσταση. Συνήθως στον τεκέ υπήρχε τάφος κάποιου αγίου και διατηρούνταν αγιάσματα, πηγές που το νερό τους θεωρούνταν θαυματουργό.

Στην παλιά Θεσσαλονίκη υπήρχαν τουλάχιστον τριάντα τεκέδες. Κάθε συνοικία είχε τον τεκέ της. Ανάμεσά τους ο πανέμορφος Μεβλεβή χανές, ο τεκές Καντίρ Μπαμπά, ο Φετιγέ, ο Ικί Λουλέ Περσεμπέ, ο Σαατλί, ο Παζάρ, ο Γκιούλμπαμπα και ένας τεκές ωρυόμενων δερβίσηδων. Δεν σώζεται κανένας. Όμως για τον Μεβλεβή χανέ, που ήταν και ο σημαντικότερος τεκές, έχουμε κάποιες πληροφορίες και μερικές απεικονίσεις.

Βρισκόταν έξω από τα δυτικά τείχη, στο ύψος όπου καταλήγει η οδός Αγίου Δημητρίου. Ήταν γνωστός ως Mevlihane και στους Έλληνες ως Μεβλεβιχανές και περίφημος για την ομορφιά των κτηρίων του και της τοποθεσίας όπου ήταν χτισμένος. Ιδρύθηκε ανάμεσα στα 1612 και 1617 από τον Εκμεκτσί Ζαντέ Αχμέντ Πασά και τον 19ο αιώνα ήταν από τους πιο πολυσύχναστους τεκέδες της πόλης, για τον τάφο του αγίου και τους χορούς των περιστρεφόμενων δερβίσηδων. Ο τεκές του Μεβλεβιχανέ στα χρόνια του Α’ παγκόσμιου πολέμου, με ελάχιστους μοναχούς, καταλήφθηκε από τους πρόσφυγες και έγινε για πολλά χρόνια κατοικία τους. Ο τεκές εγκαταλείφθηκε και στη δεκαετία του 1920 με την προσφυγική εγκατάσταση και τις πολεοδομικές μεταμορφώσεις καταστράφηκε και χάθηκε οριστικά από τη μνήμη της πόλης. Στο Μεβλεβή χανέ προστέθηκε για πρώτη φορά στο τελετουργικό της προσευχής η μουσική και τον χορό. Ο χορός ήταν κυκλικός και οι συνεχείς περιστροφές οδηγούσαν στην εξαφάνιση του εγώ, στην εναρμόνιση με το σύμπαν και στην ένωση με τον Θεό.

# data[].attributes.location_name
Θεσσαλονίκη 546 36

# data[].attributes.headline
Παλαιά φιλοσοφική σχολή 

# data[].attributes.subject
Παλαιά φιλοσοφική σχολή 

# data[].attributes.body
'''Πότε χτίστηκε και γιατί, ποιες ανάγκες εξυπηρετούσε?:'''
Στα τέλη του 19ου αιώνα και μετά την κατεδάφιση των ανατολικών τειχών, οι Τούρκοι αποφασίζουν να μετατρέψουν την πόλη της Θεσσαλονίκης σε ένα ισχυρό διοικητικό κέντρο. Και στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού της προχωρούν στην οικοδόμηση πολλών δημόσιων κτιρίων. Ένας από τους αρχιτέκτονες που κατέφθασε στην Κωνσταντινούπολη όταν μαθεύτηκε ότι ο σουλτάνος ζητούσε αρχιτέκτονες ήταν και ο Βιταλιάνο Ποζέλι. Ευχαριστημένος από τη δουλειά του, ο σουλτάνος, τον στέλνει στη Θεσσαλονίκη, το 1886 για να χτίσει την Σχολή Ιδιαδέ (προπαρασκευαστική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας), με πρόσοψη στη λεωφόρο Χαμιδιέ, η οποία είχε διανοιχθεί μετά την κατεδάφιση του βόρειου τμήματος των Ανατολικών τειχών.

Λειτούργησε αρχικά σαν δημόσια προπαρασκευαστική σχολή της Διοίκησης του Οθωμανικού Κράτους. Το 1913 και μετά την παράδοση της Θεσσαλονίκης από τους Οθωμανούς, λειτούργησε ως Στρατιωτικό Νοσοκομείο..
Η Σχολή Ιδαδιέ πρωτολειτούργησε το 1886 και τον επόμενο χρόνο προστέθηκε και νυχτερινό τμήμα. Μετακόμισε στο νεόκτιστο κτίριο της Λεωφόρου Χαμιδιέ το 1888, σε μια προσπάθεια συγκρότησης διοικητικού κέντρου από τους  Οθωμανούς. Το κτίριο τότε διέθετε 42 αίθουσες, πάνω από 200 μαθητές και περίπου 30 καθηγητές.

'''Περιγραφή κτιρίου''':    Στην αρχική του μορφή το κτίριο ήταν τριώροφο ενώ γύρω του είχε κατασκευαστεί περιτείχισμα που όριζε το οικόπεδο της Σχολής. Στο πίσω μέρος υπήρχε ένα μικρό κτίσμα για βοηθητική χρήση. Το 1908 προστέθηκαν δεξιά και αριστερά δύο επιπλέον διώροφες πτέρυγες για να καλυφθούν οι ελλείψεις σε χώρους λόγω του μεγάλου αριθμού των σπουδαστών. Την ίδια χρονιά στο κτίριο λειτούργησε και Πανεπιστημιακή Τουρκική Σχολή με σκοπό την εκπαίδευση ανωτέρων υπαλλήλων και κυρίως δικαστικών.

'''Ποτέ άκμασε το κτήριο? Πως εξελίχθηκε?'''

Μετά την απελευθέρωση, το 1912 στο κτίριο,  στρατωνίστηκαν βουλγαρικά στρατεύματα. Στις 17 Ιουνίου του 1913 το κτίριο της Σχολής περικυκλώθηκε από στρατιώτες και κρητικούς χωροφύλακες, ενώ οι Έλληνες οχυρώθηκαν στα κτίρια της Μελενίκου και πίσω από τα μνήματα των εβραϊκών νεκροταφείων που εκτείνονταν στο πίσω μέρος της Σχολής.
Μετά από μάχη οι Βούλγαροι παραδόθηκαν και το κτίριο πέρασε στην ελληνική διοίκηση και λίγο αργότερα ιδρύθηκε εκεί το Β’ Στρατιωτικό νοσοκομείο. Η Σχολή, λοιπόν, χρησιμοποιήθηκε από το 1913 ως το 1927 ως στρατιωτικό νοσοκομείο και μετά παραχωρήθηκε στο νεοσύστατο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης, που μετεγκαταστάθηκε στο κτίριο από την πρώτη του έδρα, στη βίλλα Αλλατίνι.
Όταν το 1927 μεταφέρθηκε εκεί το Πανεπιστήμιο, το κτίριο φιλοξένησε αρχικά τη φιλοσοφική σχολή, μετά το Δασολογικό Τμήμα του Φυσικού και  την επόμενη χρονιά λειτούργησε Φυσικό, Μαθηματικό και Γεωπονικό και αργότερα Σχολή Νομικών και οικονομικών επιστημών.
Με την πάροδο των χρόνων άρχισε να φιλοξενεί περισσότερες σχολές και φοιτητές. Το κτίριο πήρε την τελική του μορφή, που διατηρεί ως σήμερα. Τις περισσότερες επεμβάσεις ανέλαβαν οι αρχιτέκτονες Α. Δραγούμης, Ι. Δημητριάδης και Α. Μεταξάς. Το 1932 ολοκληρώθηκε η προσθήκη ενός επιπλέον ορόφου σε κάθε μια από τις πλαϊνές πτέρυγες. Ακόμη δημιουργήθηκε ένα κεντρικό αίθριο, ένα αμφιθέατρο, αίθουσα τελετών, αίθουσες διδασκαλίας και βιβλιοθήκες.
Στις 9 Απριλίου του 1941 επιτάχθηκε από τους Γερμανούς και μετατράπηκε σε στρατιωτικό νοσοκομείο, ενώ για τις ανάγκες των φοιτητών παραχωρήθηκαν μόνο το Αμφιθέατρο και τα εργαστήρια χημείας. Το 1986 επαναλειτούργησε πλήρως ανακαινισμένο.

Εικόνες
((https://www.thessalonikiartsandculture.gr/images/2014/03/Palia-Filosofiki-Thessaloniki-13.jpg))
((https://blogs.sch.gr/36dimthe/files/2016/02/SAM_2080.jpg))
((https://www.thessalonikiartsandculture.gr/images/2014/03/Palia-Filosofiki-Thessaloniki-07.jpg))((https://www.thessalonikiartsandculture.gr/images/2014/03/Palia-Filosofiki-Thessaloniki-15.jpg))((https://www.thessalonikiartsandculture.gr/images/2014/03/Palia-Filosofiki-Thessaloniki-24.jpg))((https://www.thessalonikiartsandculture.gr/images/2014/03/Palia-Filosofiki-Thessaloniki-03.jpg))
((https://blogs.sch.gr/36dimthe/files/2016/02/SAM_2067.jpg))
((https://www.typosthes.gr/files/1/2016/06/21/2-%CE%B1%C

# data[].attributes.location_name
Λεωφόρος Στρατού 3, Θεσσαλονίκη

# data[].attributes.headline
Στρατηγείο Γ' Σώματος Στρατού (Χατζόπουλος Θεοφάνης)

# data[].attributes.subject
Στρατηγείο Γ' Σώματος Στρατού (Χατζόπουλος Θεοφάνης)

# data[].attributes.body
Το κτίριο, που είναι γνωστό ως “Στρατηγείο” αποτελεί ένα από τα πολλά κτίρια της Θεσσαλονίκης, τα οποία σχεδίασε ο περίφημος αρχιτέκτονας V. Poselli. Κτίστηκε το 1890 για να στεγάσει τους κοιτώνες του τουρκικού στρατώνα, ενώ από το 1912 ανήκει στον Ελληνικό στρατό. Σήμερα στεγάζει τη διοίκηση του Γ’ Σώματος Στρατού.

Το Γ΄ Σώμα Στρατού είναι επιχειρησιακό αρχηγείο του Ελληνικού Στρατού, που προορίζεται στην κατεύθυνση των διεθνών δραστηριοτήτων που αναλαμβάνονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ. Το αρχηγείο επρόκειτο αρχικά να αντικαταστήσει το Γ΄ Σώμα Στρατού στο σύνολό του, παίρνοντας τον έλεγχο των μονάδων ταχείας αντίδρασης, αλλά αυτό άλλαξε το 2009, έτσι ώστε τα δύο στρατηγεία ουσιαστικά να συνυπάρξουν ως κοινός σχηματισμός, με το καθένα να διευθύνει διαφορετικές μονάδες του παλαιού Σώματος Στρατού.

Το Γ΄ Σώμα Στρατού συστάθηκε μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους, στις 16 Αυγούστου του 1913. Ένα νέο βασιλικό διάταγμα της 23ης Δεκεμβρίου του 1913, ολοκλήρωσε την εν καιρώ ειρήνης δομή του Ελληνικού Στρατού και το Γ΄ Σώμα Στρατού μεταφέρθηκε στη Θεσσαλονίκη. Το Γ΄ Σώμα Στρατού παρέμεινε στη Θεσσαλονίκη μέχρι τον Οκτώβριο του 1916, όταν η σύσταση του Κινήματος Εθνικής Αμύνης στην πόλη ολοκλήρωσε τον Εθνικό Διχασμό. Το Γ΄ Σώμα Στρατού έδρευε στην Τσαρίτσαινα και μετά τα Νοεμβριανά ακόμα νοτιότερα προς την Πελοπόννησο. Το Δεκέμβριο του 1919, μετά την κατάληψη της Σμύρνης, συστάθηκε το Σώμα Στρατού Σμύρνης. Μετά τη βενιζελική εκλογική ήττα το Νοέμβριο του 1920, το σώμα μετονομάστηκε σε «Γ΄ Σώμα Στρατού» και συνέχισε να συμμετέχει στην Μικρασιατική Εκστρατεία υπό αυτή την ονομασία. Στην περίοδο του μεσοπολέμου, το σώμα επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη. Συμμετείχε στον ελληνοϊταλικό πόλεμο και συνθηκολόγησε με το υπόλοιπο του Ελληνικού Στρατού, μετά τη γερμανική εισβολή στην Ελλάδα τον Απρίλιο του 1941. Μετά την απελευθέρωση, άρχισαν και πάλι να δημιουργούνται σχηματισμοί επιπέδου σώματος το Μάρτιο του 1946. Στις 16 Μαΐου του 1946, η Ανώτατη Στρατιωτική Διοίκηση Κεντρικής Μακεδονίας έγινε Γ΄ Σώμα Στρατού, για μια ακόμη φορά με έδρα τη Θεσσαλονίκη. Στις 16 Μαΐου του 1946, η Ανώτατη Στρατιωτική Διοίκηση Κεντρικής Μακεδονίας έγινε Γ΄ Σώμα Στρατού, για μια ακόμη φορά με έδρα τη Θεσσαλονίκη. Με την αναδιοργάνωση του στρατού μετά το τέλος του εμφυλίου πολέμου, το Γ΄ Σώμα Στρατού, με έδρα τη Θεσσαλονίκη, ανέλαβε την ευθύνη για την υπεράσπιση της βορειοανατολικής Ελλάδας ανατολικά του ποταμού Αξιού.

Στις 30 Ιουνίου του 2004, το σώμα διαλύθηκε ως εθνική εδαφική διαμόρφωση και μειώθηκε ως έδρα για το NATO Deployable Corps – Greece , με παράλληλη δευτερεύουσα αποστολή ως φρουρά της Θεσσαλονίκης. Η απόφαση όμως για τη διάλυση του Γ΄ Σώματος Στρατού ως εδαφικός σχηματισμός σταδιακά αντιστράφηκε.

Το έμβλημα του Γ΄ Σώματος Στρατού περιλαμβάνει ένα σταυρό, στις γωνίες του οποίου υπάρχουν πυρέκβολα. Ο θυρεός εμπεριέχει το ρητό ΟΥ ΦΕΙΣΟΜΕΘΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΗΜΩΝ (δε θα λυπηθούμε τη ζωή μας).